॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 70-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

മധുപുരിയുടെ നിവേശം

ദേവന്മാരുടെ വരദാനം, മധുപുരി ജനവാസമുള്ളതാകണമെന്ന ശത്രുഘ്നന്റെ വരം, ശൂരസേനജനപദത്തിന്റെ സ്ഥാപനം, നഗരത്തിന്റെ സമൃദ്ധിവർണനം, പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ രാമനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹം

ലവണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടുകൂടി, അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തി ദേവന്മാർ ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന ശത്രുഘ്നനോട് അതിമധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: ‘വത്സാ, ഭാഗ്യവശാൽ നിനക്കു വിജയമുണ്ടായി; ഭാഗ്യവശാൽ ലവണരാക്ഷസൻ വധിക്കപ്പെട്ടു. പുരുഷശാർദൂലാ, സുവ്രതാ, വരം വരിച്ചുകൊള്ളുക. മഹാബാഹോ, വരം നൽകുന്നവരായ ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിന്റെ വിജയം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ ദർശനം ഒരിക്കലും നിഷ്ഫലമാകുകയില്ലല്ലോ.’ ദേവന്മാരുടെ ദർശനം വെറുതെയാവില്ല — അവരുടെ ആഗമനംതന്നെ വരം നൽകാനാണ്. ‘ദിഷ്ട്യാ’ (ഭാഗ്യവശാൽ) എന്ന പദം രണ്ടുവട്ടം ആവർത്തിച്ചത് ദേവന്മാരുടെ ആഹ്ലാദത്തിന്റെ തീവ്രത സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ വാക്കു കേട്ട് ശൂരനും ആത്മസംയമിയും മഹാബാഹുവുമായ ശത്രുഘ്നൻ ശിരസ്സിൽ കൈകൂപ്പി മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘ദേവനിർമിതവും രമ്യവും മനോഹരവുമായ ഈ മധുപുരി എത്രയും വേഗം ജനവാസമുള്ളതാകട്ടെ; ഇതാകട്ടെ എനിക്കുള്ള പരമമായ വരം.’ ശത്രുഘ്നന്റെ അപേക്ഷ നിഃസ്വാർഥമാണ് — അദ്ദേഹം തനിക്കുവേണ്ടി ഒന്നും ചോദിക്കുന്നില്ല; പ്രജകൾക്കുവേണ്ടി നഗരത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. രാജധർമം ഇവിടെ തെളിഞ്ഞുകാണുന്നു — രാജാവിന്റെ സുഖം പ്രജകളുടെ സുഖത്തിൽത്തന്നെയാണ്. ‘ദേവനിർമിത’ എന്ന പദം മധുപുരിയുടെ ദിവ്യമായ ഉദ്ഭവത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — മുമ്പ് മധു എന്ന അസുരനും ദേവാനുഗ്രഹത്താലാണ് അതു നേടിയത്. ഇപ്പോൾ ആ നഗരം ദുഷ്ടനിൽനിന്നു മുക്തമായി, സജ്ജനങ്ങൾക്കു വസിക്കാൻ യോഗ്യമായിരിക്കുന്നു.

പ്രസന്നചിത്തരായ ദേവന്മാർ രാഘവനോട് ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ട് ഇങ്ങനെ അരുളി: ‘ഈ രമ്യമായ നഗരി ശൂരസേന എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും, സംശയമില്ല.’ ‘ശൂരസേന’ എന്ന പേരിന്റെ അർഥം ശൂരന്മാരുടെ സേന ഉള്ള ഇടം എന്നാണ് — മഥുരാപ്രദേശത്തിന്റെ പ്രാചീനനാമമാണിത്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ മഹാത്മാക്കൾ അപ്പോൾത്തന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്കു കയറിപ്പോയി. മഹാതേജസ്വിയായ ശത്രുഘ്നനും മുമ്പ് ഗംഗാതീരത്തു നിർത്തിയിരുന്ന തന്റെ സേനയെ അവിടേക്കു വരുത്തി. ശത്രുഘ്നന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട് ആ സേന വേഗം എത്തിച്ചേർന്നു; ശ്രാവണമാസത്തിൽ ശത്രുഘ്നൻ നഗരനിവേശം ആരംഭിച്ചു. വർഷകാലത്ത് ലവണനെ വധിക്കാനാണ് രാമൻ ഉപദേശിച്ചിരുന്നത്; ശ്രാവണത്തിൽത്തന്നെ അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടു, അതേ മാസത്തിൽത്തന്നെ നഗരനിർമാണവും തുടങ്ങി. ദിവ്യശോഭയുള്ള ആ നഗരി ശുഭമായ പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ പൂർണമായി ജനവാസമുള്ളതായി; ശൂരസേനന്മാരുടെ ദേശം എവിടെനിന്നും ഭയമില്ലാത്തതായിത്തീർന്നു. നഗരം പൂർണമായി പണിതീരാൻ പന്ത്രണ്ടു വർഷം വേണ്ടിവന്നു — മഹത്തായ കാര്യം ധൈര്യത്തോടെയാണു സാധിക്കുന്നത്. ‘അകുതോഭയഃ’ (ഒരിടത്തുനിന്നും ഭയമില്ലാത്ത) എന്ന പദം രാജ്യത്തിന്റെ പരമമായ സുരക്ഷിതത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സേന യഥാസമയം എത്തിച്ചേർന്നതും ശത്രുഘ്നന്റെ നല്ല ഭരണക്രമം കാണിക്കുന്നു. രാമൻ കൂടെ അയച്ച വ്യാപാരികളും നടന്മാരും നർത്തകരും ഇപ്പോൾ നഗരത്തിന്റെ ജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നു — രാമന്റെ ദീർഘദൃഷ്ടി ഫലവത്തായി.

കവി പുതിയ നഗരത്തിന്റെ സമൃദ്ധി വർണിക്കുന്നു. വയലുകൾ വിളകൾ നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു; ഇന്ദ്രൻ യഥാകാലം മഴ പെയ്യിച്ചു — അതിവൃഷ്ടിയോ അനാവൃഷ്ടിയോ ഉണ്ടായില്ല. രോഗമില്ലാത്ത വീരപുരുഷന്മാർ വസിക്കുന്ന ആ നഗരി ശത്രുഘ്നന്റെ കൈകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അർധചന്ദ്രനെപ്പോലെ തോന്നിക്കുന്ന അത് യമുനാതീരത്തിനു ശോഭയേകി — നദിയുടെ വളഞ്ഞ തീരത്ത് അർധചന്ദ്രാകൃതിയിലാണ് അതു നിർമിക്കപ്പെട്ടത്. മുഖ്യഗൃഹങ്ങളാലും നാൽക്കവലകളാലും അങ്ങാടികളാലും വീഥികളാലും അതു ശോഭിച്ചു; നാലു വർണങ്ങളിലുമുള്ളവർ അവിടെ വസിച്ചു, നാനാവിധ വാണിജ്യങ്ങളാൽ അതു ശോഭിച്ചു. മുമ്പ് ലവണൻ പണിതിരുന്ന വെൺമയുള്ള വലിയ കെട്ടിടങ്ങൾ മുതലായവയെ ശത്രുഘ്നൻ നാനാവർണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് മോടിപിടിപ്പിച്ചു; പഴയ ഭവനങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടില്ല, മറിച്ച് പുതുക്കിയെടുക്കപ്പെട്ടു. ചുറ്റും ഉദ്യാനങ്ങളാലും വിഹാരസ്ഥലങ്ങളാലും ശോഭിക്കുന്നതും, ദേവലോകത്തിലും മനുഷ്യലോകത്തിലുമുള്ള മറ്റു മനോഹരവസ്തുക്കളാൽ അലംകൃതവും, ദിവ്യശോഭയുള്ളതും, നാനാവിധ ചരക്കുകളാൽ നിറഞ്ഞതും, നാനാദേശങ്ങളിൽനിന്നു വന്ന വ്യാപാരികളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമായ ആ നഗരിയെ അദ്ദേഹം കണ്ടു. രാമരാജ്യത്തിന്റെ ആദർശം ഇവിടെ മധുപുരിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു — ധർമം, ആരോഗ്യം, സമൃദ്ധി, വാണിജ്യം, വർണവ്യവസ്ഥ. നഗരവർണനത്തിലെ ‘ശോഭിതാ’, ‘ഉപശോഭിതാം’ (ശോഭിക്കുന്ന, ഏറെ ശോഭിക്കുന്ന) എന്ന ആവർത്തനം സൗന്ദര്യത്തിന്റെ ആധിക്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാക്ഷസന്റെ നഗരം ധർമരാജ്യത്തിന്റെ നഗരമായി മാറി — ഈ പരിവർത്തനംതന്നെയാണ് ലവണവധത്തിന്റെ പരമമായ ഫലം. നാനാദേശങ്ങളിൽനിന്നു വന്ന വ്യാപാരികൾ നഗരത്തിന്റെ ശാന്തിക്കും വിശ്വാസ്യതയ്ക്കും തെളിവാണ്; ഭയഗ്രസ്തമായ ദേശത്ത് വാണിജ്യം വളരുകയില്ല. യമുനാതീരത്തെ അർധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള നഗരവിന്യാസം ഇന്നും മഥുരയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രരൂപത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

ലക്ഷ്യം സാധിച്ച ഭരതാനുജനായ ശത്രുഘ്നൻ സമൃദ്ധമായ ആ നഗരിയെ നോക്കിക്കണ്ട് അത്യന്തം പ്രീതനായി പരമമായ ഹർഷം പ്രാപിച്ചു. മനോരഥം സഫലമായ രാജാവിന്റെ ആനന്ദം സ്വാഭാവികമാണ്. മഥുരാപുരിയെ ജനവാസമുള്ളതാക്കിയശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു വിചാരമുദിച്ചു: ‘പന്ത്രണ്ടാം വർഷം വന്നെത്തിയിരിക്കെ ഞാൻ രാമന്റെ പാദങ്ങൾ ദർശിക്കും.’ പന്ത്രണ്ടു വർഷമായി അദ്ദേഹം രാമനെ കണ്ടിട്ടില്ല; കർത്തവ്യം പൂർത്തിയായശേഷം മാത്രമാണ് രാമദർശനം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് — ആദ്യം കർത്തവ്യം, പിന്നെ സുഖം. ഇതു ഭ്രാതൃപ്രേമത്തിന്റെയും കർത്തവ്യനിഷ്ഠയുടെയും മനോഹരമായ സമന്വയമാണ്. ഒടുവിൽ രുചിരാവൃത്തത്തിൽ കവി ഉപസംഹരിക്കുന്നു: അങ്ങനെ അമരാവതിക്കു തുല്യവും വിവിധ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ആ നഗരിയെ ജനവാസമുള്ളതാക്കിയശേഷം, രഘുവംശത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്ന ആ നരാധിപൻ രഘുപതിയുടെ പാദങ്ങൾ ദർശിക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു. ‘അമരപുരോപമാ’ (ദേവനഗരിക്കു തുല്യമായ) എന്നത് മധുപുരിയെ അമരാവതിയോട് ഉപമിക്കുന്നതാണ്. ‘രഘുപതിപാദദർശനേ’ (രഘുപതിയുടെ പാദദർശനത്തിൽ) എന്ന പദം ശത്രുഘ്നന്റെ ഭക്തിഭാവം കാണിക്കുന്നു — ഭരതനെപ്പോലെ അദ്ദേഹവും രാമന്റെ പാദങ്ങൾതന്നെ കാണാനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അടുത്ത സർഗം ഈ ആഗ്രഹത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണം വർണിക്കും — ശത്രുഘ്നന്റെ അയോധ്യായാത്ര.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे सप्ततितमः सर्गः॥ ७०॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക