॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 54-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

നൃഗൻ കുഴിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു

ലക്ഷ്മണന്റെ ചോദ്യം, നൃഗൻ മന്ത്രിമാരെയും പ്രജകളെയും വിളിച്ചുവരുത്തുന്നു, വസുവിന്റെ അഭിഷേകം, സുഖകരമായ കുഴികളുടെ നിർമാണം, പുത്രനുള്ള ഉപദേശം, കുഴിയിലേക്കുള്ള പ്രവേശം

രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പരമാർഥം അറിയുന്ന ലക്ഷ്മണൻ കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ട് ദീപ്തതേജസ്വിയായ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: ‘കാകുത്സ്ഥാ, ചെറിയൊരു അപരാധത്തിന് ആ രണ്ടു ദ്വിജന്മാർ രാജർഷിയായ നൃഗനു മറ്റൊരു യമദണ്ഡമെന്നപോലെ ഇത്ര വലിയ ശാപം നൽകി. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, താൻ പാപബാധിതനായി എന്നു കേട്ടപ്പോൾ നൃഗരാജാവ് ക്രുദ്ധരായ ആ ദ്വിജന്മാരോട് എന്തു പറഞ്ഞു?’ ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ രാഘവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ‘സൗമ്യാ, പണ്ട് ശാപമേറ്റ ആ രാജാവ് എന്തു പറഞ്ഞുവെന്നു കേൾക്കുക. ആ ബ്രാഹ്മണർ വഴിക്കു പോയിക്കഴിഞ്ഞുവെന്നറിഞ്ഞ്, ആ രാജാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും നൈഗമന്മാരെയും പൗരപ്രമുഖരെയും പുരോഹിതനെയും സകല പ്രജകളെയും വിളിച്ചുവരുത്തി, ദുഃഖപൂർണനായി പറഞ്ഞു: “ശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ വാക്കു കേൾക്കുവിൻ. നാരദനെയും പർവതനെയുംപോലെയുള്ള, ഭദ്രരും അനിന്ദിതരുമായ ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണർ എനിക്കു മഹാഭയം നൽകിയശേഷം വായുവെന്നപോലെ ത്രിഭുവനത്തിലേക്കു പോയി.”’ ലക്ഷ്മണന്റെ ചോദ്യത്തിൽ ന്യായബോധം കാണാം — അപരാധവും ശിക്ഷയും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം സമമല്ലെന്ന് അവനു തോന്നുന്നു. ‘പരമാർഥവിത്’ (പരമാർഥം അറിയുന്നവൻ) എന്ന വിശേഷണം കഥയുടെ നിഗൂഢാർഥം അറിയാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശാപം കേട്ടിട്ടും നൃഗൻ ബ്രാഹ്മണർക്കെതിരായി ഒന്നും പറയുന്നില്ല; അവരെ ‘ഭദ്രന്മാർ’, ‘അനിന്ദിതന്മാർ’ എന്നുമാത്രമേ വർണിക്കുന്നുള്ളൂ — ഇതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബ്രാഹ്മണഭക്തി. നൈഗമന്മാർ എന്നാൽ നഗരത്തിലെ വ്യാപാരിപ്രമുഖർ; അവരെയും വിളിച്ചുവരുത്തി അദ്ദേഹം മുഴുവൻ പ്രജകളെയും സാക്ഷികളാക്കുന്നു. നാരദനോടും പർവതനോടുമുള്ള ഉപമ ആ ബ്രാഹ്മണരുടെ തേജസ്സും വേഗമേറിയ ഗമനവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘രാജാവ് കാര്യാർഥികൾക്കു ദർശനം നൽകണം’ എന്നു കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ രാമൻ ഉപദേശിച്ചു; ഇവിടെ നൃഗൻ തന്റെ തെറ്റു മനസ്സിലാക്കിയിട്ടും പ്രജകളുടെ മുന്നിൽത്തന്നെ തന്റെ ദുരവസ്ഥ തുറന്നുപറയുന്നു — ഇതു രാജാവിന്റെ സത്യസന്ധതയുടെ തെളിവാണ്. അദ്ദേഹം ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല; സ്വന്തം വിധിയെ സ്വീകരിക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു.

‘നൃഗൻ പറഞ്ഞു: “വസു എന്നു പേരുള്ള ഈ കുമാരനെ ഇന്നുതന്നെ ഇവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുവിൻ. ശില്പികൾ എനിക്കായി സുഖകരമായ സ്പർശമുള്ള ഒരു കുഴി നിർമിക്കട്ടെ; അവിടെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ട ശാപം അനുഭവിച്ചുതീർക്കും. ഒരു കുഴി മഴയെ തടുക്കുന്നതും, മറ്റൊന്നു മഞ്ഞിനെയും തണുപ്പിനെയും തടുക്കുന്നതും, മറ്റൊന്നു വേനലിനെ തടുക്കുന്ന സുഖസ്പർശമുള്ളതും ആയി ശില്പികൾ നിർമിക്കട്ടെ. ഫലം തരുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പിക്കുന്ന ലതകളും തണൽ നൽകുന്ന പലതരം കുറ്റിച്ചെടികളും എല്ലാം നട്ടുപിടിപ്പിക്കുവിൻ. കുഴികളുടെ ചുറ്റും എല്ലാ ദിക്കിലും രമണീയമാക്കുവിൻ. കാലചക്രം തിരിഞ്ഞ് ശാപത്തിന്റെ അവധി പൂർത്തിയാകുംവരെ ഞാൻ ഇവിടെ സുഖമായി വസിക്കും. അവയിൽ എന്നും സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ ഒരുക്കിവയ്ക്കുവിൻ. അവ ഒന്നര യോജന ചുറ്റളവിൽ എനിക്കായി ഉണ്ടാകത്തക്കവണ്ണം ഏർപ്പാടു ചെയ്യുവിൻ.”’ ശാപം ഒഴിവാക്കാൻ നൃഗൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല; അതു സ്വീകരിച്ച് അത് അനുഭവിക്കാനുള്ള ഏർപ്പാടു മാത്രം ചെയ്യുന്നു — ഇതു ക്ഷത്രിയന്റെ ധൈര്യത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. മൂന്ന് ഋതുക്കൾക്കായി മൂന്നു കുഴികൾ എന്ന ഏർപ്പാട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘദർശിത്വം കാണിക്കുന്നു. പുത്രന്റെ അഭിഷേകമാണ് ആദ്യം നടത്തുന്നത് — ഒരു നിമിഷംപോലും രാജ്യം രാജാവില്ലാതെ ആകരുത് എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്ത. ‘സംക്ഷയിഷ്യാമി’ (ക്ഷയിപ്പിക്കും, അനുഭവിച്ചുതീർക്കും) എന്ന പദംകൊണ്ട്, കർമഫലമെന്നപോലെ ശാപത്തെയും അനുഭവിച്ചു തീർക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ‘അധ്യർധം യോജനം’ എന്നാൽ ഒന്നര യോജന; അത്രയും വിസ്തൃതമായ ഉദ്യാനപ്രദേശം കുഴികളുടെ ചുറ്റും നിർമിക്കണമെന്നാണ് ആജ്ഞ. ഓന്തിന്റെ രൂപത്തിലും രാജാവു സുഖമായി വസിക്കണമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇച്ഛ; ശാപം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു, എന്നാൽ അതിന്റെ കഷ്ടത കഴിയുന്നത്ര കുറയ്ക്കപ്പെട്ടു. ബുദ്ധിമാൻ ശാപംപോലും ധൈര്യത്തോടെ സഹിക്കുന്നു എന്ന് ഇതിൽനിന്ന് അറിയാം.

‘ഇങ്ങനെ ഏർപ്പാടുകളെല്ലാം ചെയ്തശേഷം വസുവിനെ രാജ്യത്തിൽ അവരോധിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “മകനേ, എപ്പോഴും ധർമനിഷ്ഠനായി ക്ഷത്രധർമമനുസരിച്ച് പ്രജകളെ പാലിക്കുക. നരശ്രേഷ്ഠാ, കോപിഷ്ഠരായ ആ രണ്ടു ദ്വിജന്മാർ അത്ര ചെറിയ അപരാധത്തിനുപോലും എന്റെമേൽ ശാപം ചൊരിഞ്ഞത് നിന്റെ കൺമുന്നിൽത്തന്നെ നീ കണ്ടല്ലോ. നരശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെച്ചൊല്ലി നീ ദുഃഖിക്കരുത്. മകനേ, എന്നെ ഈ വിപത്തിൽ പെടുത്തിയ കൃതാന്തനായ ദൈവം സമർഥവും ശക്തവുമാണ്. മനുഷ്യൻ പ്രാപിക്കേണ്ടതുമാത്രം പ്രാപിക്കുന്നു; പോകേണ്ടിടത്തുമാത്രം പോകുന്നു; ലഭിക്കേണ്ട ദുഃഖങ്ങളും സുഖങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു. കുഞ്ഞേ, മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്ത കർമങ്ങളുടെ ഫലംതന്നെയാണിത്; വിഷാദിക്കരുത്.” ഇങ്ങനെ പുത്രനോടു പറഞ്ഞശേഷം മഹായശസ്വിയായ ആ രാജാവ് തനിക്കു വസിക്കാനായി നന്നായി നിർമിച്ച കുഴിയിലേക്കു പോയി. അങ്ങനെ അന്ന് ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ് വിലപിടിച്ച രത്നങ്ങളാൽ അലംകൃതമായ ആ കുഴിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ദ്വിജന്മാർ കോപത്തോടെ ചൊരിഞ്ഞ ശാപം നിറവേറ്റി.’ നൃഗന്റെ ഉപദേശത്തിൽ രണ്ടു പാഠങ്ങളുണ്ട് — ഒന്ന്, രാജാവ് എപ്പോഴും ധർമനിഷ്ഠനായിരിക്കണം; കാരണം ചെറിയ അശ്രദ്ധപോലും വലിയ ദുഃഖത്തിനു കാരണമാകും. രണ്ട്, ദൈവനിയമം ലംഘിക്കാനാവാത്തതാണെന്നറിഞ്ഞ് ശോകിക്കാതിരിക്കണം. ‘പ്രത്യക്ഷം തേ’ (നിന്റെ കൺമുന്നിൽ) എന്ന വാക്ക്, പുത്രൻ സ്വയം സാക്ഷിയാണെന്നും അതിനാൽ ഉപദേശം ദൃഷ്ടാന്തംകൊണ്ടു ദൃഢമാണെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മുൻജന്മകർമങ്ങളുടെ ഫലം എന്ന സിദ്ധാന്തം ശാപത്തെയും ന്യായീകരിക്കുന്നു — ദ്വിജന്മാർ കേവലം നിമിത്തം മാത്രം. അവസാനശ്ലോകം ഉപജാതിവൃത്തത്തിലാണ് രചിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതു സർഗത്തിന്റെ സമാപ്തി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രത്നാലംകൃതമായ കുഴി എന്നതിലൂടെ ശാപാനുഭവംപോലും രാജോചിതമാണെന്നു കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അച്ഛന്റെ അന്തിമോപദേശം പുത്രന്റെ രാജ്യഭരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ നൽകപ്പെട്ടു; അതിനാൽ വസുവിന്റെ ഭരണം അച്ഛന്റെ അനുഭവജ്ഞാനത്തോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ രാമനും ലക്ഷ്മണനെ പഠിപ്പിക്കുന്നു — രാജാവിന്റെ അശ്രദ്ധ അദ്ദേഹത്തിനു മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശത്തിനുംകൂടി ദുഃഖകാരണമാകുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे चतुःपञ्चाशः सर्गः॥ ५४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക