॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 53-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

നൃഗശാപകഥ

പൗരകാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള രാമന്റെ ചിന്ത, നൃഗന്റെ ഗോദാനം, രണ്ടു ബ്രാഹ്മണരുടെ തർക്കം, രാജാവ് ദർശനം നൽകാത്തതിനാൽ ഓന്തായിത്തീരാനുള്ള ശാപം, വാസുദേവനിൽനിന്നുള്ള മോക്ഷത്തിന്റെ വാഗ്ദാനം

ലക്ഷ്മണന്റെ അത്യന്തം അദ്ഭുതകരമായ സാന്ത്വനവാക്കുകൾ കേട്ട് രാമൻ ഏറെ പ്രീതനായി; ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്തു: ‘സൗമ്യാ, ഈ ദുഃഖകാലത്ത് വിശേഷിച്ചും നിന്നെപ്പോലൊരു ബന്ധു ദുർലഭമാണ്. നീ മഹാബുദ്ധിമാനാണ്; എന്റെ മനസ്സറിഞ്ഞു പെരുമാറുന്നവനുമാണ്. ശുഭലക്ഷണാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ളതു കേൾക്കുക; കേട്ട് എന്റെ വാക്കുപോലെ ചെയ്യുക. സൗമ്യാ, നാലു ദിവസം കഴിഞ്ഞുപോയി; അവയിൽ ഞാൻ പൗരജനങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കിയില്ല; അത് എന്റെ മർമങ്ങളെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ പ്രജാപ്രതിനിധികളെയും പുരോഹിതന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും കാര്യസാധ്യത്തിനായി വന്നിട്ടുള്ള പുരുഷന്മാരെയും സ്ത്രീകളെയും എല്ലാം വിളിച്ചുവരുത്തുക. ദിവസേന പൗരന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാത്ത രാജാവ് എല്ലാ വശത്തും അടഞ്ഞതും വായുവില്ലാത്തതുമായ ഘോരനരകത്തിൽ വീഴും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.’ സീതാപരിത്യാഗത്തിന്റെ ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുമ്പോഴും രാമൻ രാജധർമം മറക്കുന്നില്ല; വ്യക്തിപരമായ ദുഃഖം പ്രജാകാര്യത്തിനു തടസ്സമാകരുത് എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിശ്ചയം. നാലു ദിവസം ചെറിയ കാലമായി തോന്നാം; എന്നാൽ രാജാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അതുപോലും വലിയ അപരാധമാണ്. ‘മർമാണി കൃന്തതി’ (മർമങ്ങളെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു) എന്ന വാക്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കർത്തവ്യനിഷ്ഠ തെളിയുന്നു. ‘സംവൃതം’ (അടഞ്ഞ) നരകം എന്നാൽ പുറത്തുകടക്കാൻ വഴിയില്ലാത്ത നരകം — കർത്തവ്യം ചെയ്യാത്ത രാജാവിന്റെ അവസ്ഥയും അതുപോലെ ബന്ധിതമാകുന്നു. കാര്യാർഥികളായി സ്ത്രീകളെയും പ്രത്യേകം എടുത്തുപറയുന്നത് രാമരാജ്യത്തിലെ നീതി സർവവ്യാപിയാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞിരുന്നു — ‘ആത്മാവിനാൽ ആത്മാവിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അങ്ങേക്കു കഴിയും’ എന്ന്; അതിന്റെ ഫലം ഇവിടെ കാണാം; രാമൻ ശോകം വെടിഞ്ഞ് ഉടൻതന്നെ കർത്തവ്യം ഓർക്കുന്നു. ‘ത്വാദൃശോ ബന്ധുർദുർലഭഃ’ (നിന്നെപ്പോലൊരു ബന്ധു ദുർലഭം) എന്ന വാക്ക് ലക്ഷ്മണനോടുള്ള കൃതജ്ഞത പ്രകടമാക്കുന്നു. രാജാവ് പ്രജകൾക്ക് അച്ഛനെപ്പോലെയാണ്; മക്കളുടെ ദുഃഖം കേൾക്കാത്തവൻ പിതൃധർമത്തിൽനിന്നു വ്യതിചലിക്കുന്നു — ഇതാണ് ഈ ഉപദേശത്തിന്റെ ഭാവം.

ഈ നിയമത്തിന് ഉദാഹരണമായി രാമൻ ഒരു പുരാതനകഥ പറയുന്നു: ‘പണ്ട് നൃഗൻ എന്ന മഹായശസ്വിയായ ഒരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നു കേൾക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാദിയും ശുദ്ധനുമായിരുന്നു. ആ നരദേവൻ ഒരിക്കൽ പുഷ്കരതീർഥത്തിൽവച്ച് കിടാങ്ങളോടുകൂടിയ, സ്വർണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ കോടിക്കണക്കിനു പശുക്കളെ ഭൂദേവന്മാരായ ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനം ചെയ്തു. പാപരഹിതനായ ലക്ഷ്മണാ, അപ്പോൾ മറ്റു പശുക്കളോടൊപ്പം കൂടിയതിനാൽ കിടാവോടുകൂടിയ ഒരു പശു അവയിൽ കലർന്നുപോയി; രാജാവ് അതിനെയും തൊട്ടു ദാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ അത് ഉഞ്ഛവൃത്തികൊണ്ട് ഉപജീവനം നടത്തുന്ന, ആഹിതാഗ്നിയായ ഒരു ദരിദ്രബ്രാഹ്മണന്റേതായിരുന്നു. വിശന്നുവലഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണൻ നഷ്ടപ്പെട്ട പശുവിനെ അവിടെയും ഇവിടെയും തിരഞ്ഞ്, അനേകവർഷം എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും അലഞ്ഞിട്ടും അതിനെ കണ്ടില്ല. ഒടുവിൽ കനഖലത്തിൽ ചെന്നപ്പോൾ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ അവൻ തന്റെ പശുവിനെ കണ്ടു — അതു രോഗമൊന്നുമില്ലാതെ കഴിയുകയായിരുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ കിടാവ് ജീർണിച്ചു വൃദ്ധനായിത്തീർന്നിരുന്നു. അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അതിനെ അതിന്റെ സ്വന്തം പേരുചൊല്ലി വിളിച്ചു — “ശബലേ, വരൂ” എന്ന്; ആ പശു ആ സ്വരം കേട്ടു. വിശന്നുവലഞ്ഞ ആ ദ്വിജന്റെ പരിചിതസ്വരം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു നടന്നുപോകുന്ന അവന്റെ പിന്നാലെ ആ പശു ചെന്നു.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് — രാജാവിന്റെ തെറ്റ് അജ്ഞതകൊണ്ടുണ്ടായതാണ്; ദാനസമയത്ത് അദ്ദേഹം പശുവിനെ തൊട്ടു ദാനം ചെയ്തു; എന്നാൽ അതിന്റെ ഉടമസ്ഥത പരിശോധിച്ചില്ല. ഉഞ്ഛവൃത്തി എന്നാൽ വയലുകളിൽ വീണുകിടക്കുന്ന ധാന്യമണികൾ പെറുക്കിയെടുത്തു ജീവിക്കൽ — അതിനാൽ ആ ബ്രാഹ്മണന് ആ ഒരു പശുവായിരുന്നു സർവസ്വവും. സ്വന്തം പേരു കേട്ട് പശു പഴയ ഉടമസ്ഥനെ പിന്തുടരുന്നു — മൃഗത്തിനുപോലുമുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും ഓർമയുടെയും ഉദാഹരണമാണിത്. കോടിക്കണക്കിനു പശുക്കളിൽ ഒന്നു കലർന്നുപോയത് എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും എന്ന ചോദ്യം ഉയരാം; എങ്കിലും ദാനത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്ക് ഉത്തരവാദി ദാതാവുതന്നെ എന്നാണു ശാസ്ത്രമതം. ഉടമസ്ഥന്റെ ദാരിദ്ര്യവും വിശപ്പും അനേകവർഷത്തെ അന്വേഷണവും അവന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ ആഴം കാണിക്കുന്നു. കനഖലം ഗംഗാതീരത്തുള്ള പ്രസിദ്ധമായ തീർഥമാണ്; അവിടെയാണ് മറ്റേ ബ്രാഹ്മണൻ ദാനമായി കിട്ടിയ പശുവിനെ പരിപാലിച്ചിരുന്നത്.

‘ആ പശുവിനെ പരിപാലിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണനും വേഗം അതിനെ പിന്തുടർന്നുചെന്ന് ആ ഋഷിയോടു തിടുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞു: “ഇത് എന്റെ പശുവാണ്; രാജസിംഹമായ നൃഗൻ തൊട്ട് എനിക്കു ദാനം ചെയ്തതാണ്.” അപ്പോൾ വിദ്വാന്മാരായ ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണർ തമ്മിൽ വലിയ തർക്കമുണ്ടായി. പരസ്പരം തർക്കിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഇരുവരും ദാതാവായ നൃഗന്റെ അടുത്തേക്കു ചെന്നു. രാജഭവനത്തിന്റെ വാതിൽക്കൽ അനേകം രാപകലുകൾ കാത്തുകിടന്നിട്ടും നൃഗന്റെ തീർപ്പ് അവർക്കു ലഭിച്ചില്ല; അതോടെ അവർ ക്രുദ്ധരായി. അത്യന്തം സന്തപ്തരും ക്രുദ്ധരുമായ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഘോരമായ ശാപവാക്കു ചൊല്ലി: “രാജാവേ, കാര്യസാധ്യത്തിനായി വരുന്ന അർഥികൾക്കു നീ ദർശനം നൽകാത്തതിനാൽ, നീ സകലജീവികൾക്കും അദൃശ്യനായ ഒരു ഓന്തായിത്തീരും; അനേകായിരം വർഷങ്ങളും നൂറുകണക്കിനു വർഷങ്ങളും അങ്ങനെ കഴിയും.”’ ശാപത്തിന്റെ മൂലകാരണം ദാനത്തിലെ പിഴവല്ല, രാജാവ് ദർശനം നൽകാതിരുന്നതാണ് — ഇതുതന്നെയാണ് രാമൻ ഈ കഥ പറയുന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. രണ്ടു ബ്രാഹ്മണരും നിർദോഷികളാണ് — ഒരാൾ തന്റെ സ്വന്തം പശുവിനെ ചോദിക്കുന്നു; മറ്റേയാൾ ദാനമായി കിട്ടിയതിനെ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ തീർപ്പു കൽപ്പിക്കേണ്ടിയിരുന്നതു രാജാവുതന്നെയാണ്. ദർശനം നൽകാതിരുന്നതിന് അനുയോജ്യമായ ഫലമാണ് അദൃശ്യത — അർഥികൾക്ക് അദൃശ്യനായവൻ എല്ലാവർക്കും അദൃശ്യനാകുന്നു. ഓന്ത് കുഴിയിൽ വസിക്കുന്ന ജന്തുവാണ്; അതിനാൽ ശാപം ശിക്ഷയുടെ രൂപത്തെയും അപരാധത്തിന് അനുയോജ്യമാക്കുന്നു. അനേകം ദിവസം രാജദ്വാരത്തിൽ കാത്തിരുന്നിട്ടും അവർക്കു ദർശനം കിട്ടാത്തത് എന്തുകൊണ്ടെന്നു കഥയിൽ പറയുന്നില്ല; കാവൽക്കാരുടെ അശ്രദ്ധയായാലും രാജാവിന്റെ അനവധാനതയായാലും, രണ്ടായാലും കുറ്റം രാജാവിന്റേതുതന്നെ. അതുകൊണ്ടാണ് തന്റെ രാജ്യത്ത് ആരും വാതിൽക്കൽ കാത്തുനിൽക്കേണ്ടിവരരുതെന്നു കരുതി കാര്യാർഥികളെ നോക്കിക്കാണാൻ രാമൻ സ്വയം ലക്ഷ്മണനോട് ആജ്ഞാപിക്കുന്നത്.

‘ബ്രാഹ്മണർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “ഓന്തായിത്തീർന്ന് നീ ഒരു കുഴിയിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കും. ഈ ലോകത്ത് യദുക്കളുടെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്ന, വാസുദേവൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ, മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു അവതരിക്കും. രാജാവേ, അദ്ദേഹം നിന്നെ ശാപത്തിൽനിന്നു മോചിപ്പിക്കും; ആ കാലത്ത് നിനക്കു നിഷ്കൃതി ലഭിക്കും. ഭൂമിയുടെ ഭാരം ഇറക്കുന്നതിനായി മഹാവീര്യരായ നരനാരായണന്മാർ ഇരുവരും കലിയുഗം ആസന്നമാകുമ്പോൾ ജനിക്കും.” ഇങ്ങനെ ശാപം നൽകിയശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണർ ഇരുവരും ക്ലേശം നീങ്ങിയവരായി; ദുർബലയും വൃദ്ധയുമായ ആ പശുവിനെ അവർ മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്തു. അങ്ങനെ ആ രാജാവ് ആ അതിദാരുണമായ ശാപം ഇന്നും അനുഭവിക്കുന്നു.’ തുടർന്ന് രാമൻ ഉപസംഹരിക്കുന്നു: ‘കാര്യാർഥികളുടെ തിക്കും തിരക്കും നിരാശയും രാജാക്കന്മാർക്കു ദോഷകരമാകും. അതിനാൽ കാര്യാർഥികൾ വേഗം എന്റെ മുന്നിൽ വരട്ടെ. നന്നായി നിർവഹിച്ച കർമത്തിന്റെ ഫലം രാജാവ് അറിയാതെ പോവുകയില്ല; അവശ്യം അതു ലഭിക്കുകതന്നെ ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് സൗമിത്രേ, ചെല്ലൂ, കാര്യവുമായി വന്നിട്ടുള്ളവരെ കാത്തുനിന്നു സ്വീകരിക്കുക.’ ശാപത്തിലും അനുഗ്രഹം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു — മോക്ഷത്തിന്റെ കാലം നിർദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പുരാണങ്ങളിലെ നൃഗോദ്ധാരകഥയുമായി യോജിക്കുന്ന കൃഷ്ണാവതാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രവചനം ഇവിടെ രാമായണത്തിൽത്തന്നെ കാണാം. ഒടുവിൽ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണരും പശുവിനെ മൂന്നാമതൊരാൾക്കു നൽകുന്നു — തർക്കത്തിന്റെ മൂലകാരണംതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് അവർ ക്ലേശമൊഴിഞ്ഞവരായി. കഥയുടെ ഉപദേശം വ്യക്തമാണ് — പ്രജകളുടെ കാര്യത്തിൽ വരുത്തുന്ന താമസംപോലും രാജാവിന്റെ വലിയ കുറ്റമാണ്. നൃഗൻ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാദിയും ദാനശീലനുമായിരുന്നു; എന്നിട്ടും ഒരൊറ്റ അനവധാനതകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ രാജാവിന് എത്ര ഗുണങ്ങളുണ്ടായാലും ചെയ്യാതെ വിട്ട ഒരു കർത്തവ്യം അവ പൊറുക്കുകയില്ല. ‘അഭിവർതന്തു കാര്യിണഃ’ (കാര്യാർഥികൾ മുന്നിൽ വരട്ടെ) എന്ന ആജ്ഞ രാമന്റെ നീതിയുടെ വാതിൽ എപ്പോഴും തുറന്നിരിക്കുന്നുവെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശാപത്തിനുശേഷം നൃഗൻ ചെയ്ത ഏർപ്പാടുകൾ അടുത്ത സർഗത്തിൽ വർണിക്കപ്പെടുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः॥ ५३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക