॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 24-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അപഹൃതസ്ത്രീകളുടെ വിലാപവും ശാപവും, ശൂർപ്പണഖയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ദണ്ഡകത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കൽ

മടങ്ങിവരുന്ന രാവണൻ ദേവ-ദാനവ-മനുഷ്യ-ഋഷികന്യകമാരെ അപഹരിക്കുന്നത്, അവരുടെ ശോകവും വിലാപവും, പതിവ്രതകളുടെ ശാപം, ലങ്കാപ്രവേശം, ശൂർപ്പണഖയുടെ വിധവാവിലാപം, രാവണന്റെ സാന്ത്വനം, ഖരനോടൊപ്പം പതിനാലായിരം രാക്ഷസരുടെ സേനയെ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കൽ

അഗസ്ത്യൻ പറയുന്നു — മടങ്ങിവരുന്ന വഴിയിൽ, ഹർഷഭരിതനായ ആ ദുരാത്മാവായ രാവണൻ രാജാക്കന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും കന്യകമാരെ അപഹരിച്ചു. ദർശനീയയായ ഏതു കന്യകയെയോ സ്ത്രീയെയോ ആ രാക്ഷസൻ കണ്ടുവോ, അവളുടെ ബന്ധുജനങ്ങളെ കൊന്ന് അവളെ വിമാനത്തിൽ തടവിലാക്കി. ഇങ്ങനെ നാഗകന്യകമാരെയും രാക്ഷസികളെയും അസുരസ്ത്രീകളെയും മനുഷ്യസ്ത്രീകളെയും യക്ഷകന്യകമാരെയും ദാനവകന്യകമാരെയും അവൻ വിമാനത്തിൽ കയറ്റി. അവരെല്ലാവരും ഒരുപോലെ ദുഃഖത്താൽ കണ്ണീരൊഴുക്കി — ശോകാഗ്നിയിൽനിന്നും ഭയത്തിൽനിന്നുമുണ്ടായ ആ കണ്ണീർ അഗ്നിജ്വാലകൾക്കു തുല്യമായിരുന്നു. നദികളാൽ സാഗരം എന്നപോലെ, ഭയവും ശോകവും അമംഗളമായ കണ്ണീരുമുള്ള, കുറ്റമറ്റ ആ സ്ത്രീകളാൽ ആ വിമാനം നിറഞ്ഞു. നാഗകന്യകമാരും ഗന്ധർവകന്യകമാരും മഹർഷിപുത്രിമാരും ദൈത്യദാനവകന്യകമാരും നൂറുകണക്കിനു വിമാനത്തിലിരുന്നു കരഞ്ഞു. നീണ്ട മുടിയുള്ളവരും അഴകാർന്ന അംഗങ്ങളുള്ളവരും പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവരും പീനസ്തനികളും നടുവിൽ വജ്രവേദിപോലെ ശോഭിക്കുന്നവരും രഥകൂബരംപോലെയുള്ള നിതംബങ്ങളാൽ മനോഹരികളും ദേവാംഗനമാരെപ്പോലെയുള്ളവരും ഉരുക്കിയ സ്വർണത്തിന്റെ പ്രഭയുള്ളവരുമായിരുന്നു ആ സ്ത്രീകൾ. ശോകം, ദുഃഖം, ഭയം എന്നിവയാൽ നടുങ്ങി വിഹ്വലരായിരുന്നു ആ സുമധ്യമമാർ; അവരുടെ നിശ്വാസവായുവാൽ എങ്ങും ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ട പുഷ്പകം, അഗ്നി അടക്കിനിർത്തിയ അഗ്നിഹോത്രഗൃഹംപോലെ ശോഭിച്ചു. ദശഗ്രീവന്റെ വശത്തായ, ശോകാകുലരും ദീനമായ മുഖവും കണ്ണുകളുമുള്ളവരുമായ ആ ശ്യാമകളായ (യുവതികളായ) സ്ത്രീകൾ സിംഹത്തിന്റെ പിടിയിലായ മാൻപേടകളെപ്പോലെയായിരുന്നു. അവിടെ ഒരുവൾ ചിന്തിക്കുന്നു: ‘ഇവൻ എന്നെ തിന്നുകളയുമോ?’ ഇവിടെ കവി അപഹരിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെ ദുഃഖം കരുണരസത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. കണ്ണീരിനെ അഗ്നിജ്വാലയോട് ഉപമിക്കുന്നതു വിചിത്രമാണ് — ശോകം അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതിന്റെ ജലവും ചൂടുള്ളതാണ്. നിശ്വാസങ്ങളാൽ ജ്വലിക്കുന്ന പുഷ്പകം അഗ്നിഹോത്രഗൃഹംപോലെ — അവിടെ അഗ്നി അടക്കപ്പെട്ടു പുകയുന്നു. സൗന്ദര്യവർണനയും കരുണത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് — ദേവാംഗനമാർക്കു തുല്യമായ രൂപമുള്ളവർ ഇന്നു തടവുകാരികളാണ്. സിംഹത്തിന്റെ പിടിയിലായ മാൻപേടകളുടെ ഉപമ അവരുടെ നിസ്സഹായത കാണിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം സീതാപഹരണത്തിന്റെ പൂർവരൂപംപോലെയാണ് — രാവണന്റെ പരസ്ത്രീമോഹം അവന്റെ നാശത്തിനു കാരണമാകും. ‘ശ്യാമാ’ എന്ന പദം പതിനാറു വയസ്സുള്ള യുവതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഹിന്ദിഭാഷ്യവും അങ്ങനെതന്നെ പറയുന്നു. ഈ ഭാഗത്തിന്റെ ആരംഭം രാവണന്റെ ഹർഷത്തോടെ, അവസാനം സ്ത്രീകളുടെ ഭയത്തോടെ — ഈ വൈരുധ്യം സർഗത്തിന്റെ ഭാവം നിർണയിക്കുന്നു. വിജയാനന്തരം കൊള്ളമുതൽപോലെ രാവണൻ സ്ത്രീകളെ കൈക്കലാക്കുന്നു; അവന്റെ കാമം അവന്റെ ദിഗ്വിജയത്തിന്റെ അവസാന അധ്യായമാണ്. ‘ഹത്വാ ബന്ധുജനം’ (ബന്ധുജനങ്ങളെ കൊന്ന്) എന്ന പദത്താൽ അവന്റെ ക്രൗര്യം ഇരട്ടിക്കുന്നു — അവൻ സ്ത്രീയെ അപഹരിക്കുക മാത്രമല്ല, അവളുടെ രക്ഷകരെയും കൊല്ലുന്നു. എല്ലാ ജാതികളിലെയും കന്യകമാർ — നാഗങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ദാനവന്മാർ, മനുഷ്യർ, രാക്ഷസികൾപോലും — അവന്റെ ലോഭത്തിൽനിന്നു മുക്തരായില്ല. ഇതിലൂടെ അവന്റെ സർവലോകവ്യാപിയായ പ്രഭാവവും ദുഷ്പ്രഭാവവും കാണിക്കപ്പെടുന്നു. കവി ഇവിടെ പുഷ്പകത്തിന്റെ രൂപവും മാറ്റുന്നു — വിജയത്തിന്റെ അടയാളമായിരുന്ന വിമാനം ഇപ്പോൾ തടവറയാണ്. ‘ശ്യാമാ’ എന്ന പദം യൗവനത്തിന്റെ സൂചകമാണ്. ഈ സർഗത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ വിസ്തൃതമായ സൗന്ദര്യവർണന (7–8) പ്രചാരപാഠത്തിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്; സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ 7.024.004-ലെ ആദ്യപാദം (‘ദീർഘകേശ്യഃ…’) മാത്രമേയുള്ളൂ. ‘ഭക്ഷയിഷ്യതി’ (തിന്നുകളയുമോ) എന്ന ആശങ്ക രാക്ഷസന്റെ നരഭോജിത്വം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — അവർ ദാസ്യത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, മരണത്തിന്റെയും ഭയം പേറുന്നു.

അതീവ ദുഃഖിതയായ ഒരുവൾ ചിന്തിച്ചു: ‘ഇവൻ എന്നെ കൊന്നുകളഞ്ഞേക്കാം.’ ഇങ്ങനെ അമ്മമാരെയും അച്ഛന്മാരെയും ഭർത്താക്കന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും ഓർത്ത്, ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞ ആ സ്ത്രീകൾ ഒരുമിച്ചു വിലപിച്ചു: ‘ഞാനില്ലാതെ എന്റെ മകൻ എങ്ങനെ കഴിയും? എന്റെ അമ്മ എങ്ങനെ, സഹോദരൻ എങ്ങനെ — ശോകസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കും? ഹാ, ആ ഭർത്താവില്ലാതെ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? മൃത്യുവേ, ഞാൻ നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു — ദുഃഖഭാഗിനിയായ എന്നെ കൊണ്ടുപോകുക. മുമ്പ് മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ എന്തു ദുഷ്കർമമാണു ഞാൻ ചെയ്തത്?’ ഇങ്ങനെ അവരെല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി ശോകസാഗരത്തിൽ വീണുകിടന്നു: ‘ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഈ ദുഃഖത്തിന് ഒരന്തം ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല.’ ഇവിടെ ഓരോ സ്ത്രീയുടെയും ദുഃഖം സ്വജനങ്ങളെ ഓർക്കുന്നതിലൂടെ വർധിക്കുന്നു — മകൻ, അമ്മ, സഹോദരൻ, ഭർത്താവ്. മാതൃത്വത്തിന്റെ ആശങ്കയാണ് ആദ്യം — ‘ഞാനില്ലാതെ എന്റെ മകൻ എങ്ങനെ കഴിയും?’ മൃത്യുവിനോടുള്ള പ്രാർഥന അവരുടെ നിരാശയുടെ പരകാഷ്ഠയാണ്. പൂർവജന്മകർമത്തെ ഓർക്കുന്നതു ഭാരതീയദർശനത്തിന് അനുസൃതമാണ് — ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം മുമ്പു ചെയ്ത പാപമാണെന്ന് അവർ കരുതുന്നു. ഇതിലൂടെ യമലോകവർണനയിലെ (ഇരുപത്തൊന്നാം സർഗത്തിലെ) കർമഫലസിദ്ധാന്തം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സഹിതാഃ’ (ഒരുമിച്ച്) എന്ന പദം അവരുടെ കൂട്ടായ കരച്ചിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചു വിലപിക്കുന്നു.

അവർ പറയുന്നു: ‘ഹാ, മനുഷ്യലോകത്തിനു ധിക്കാരം; ഇതിനെക്കാൾ അധമമായി മറ്റൊന്നില്ല; കാരണം ഉദിക്കുന്ന സൂര്യൻ യഥാകാലം നക്ഷത്രങ്ങളെ എന്നപോലെ, ദുർബലരായ ഞങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരെ ബലവാനായ രാവണൻ നശിപ്പിച്ചു. ഹാ, അതിബലവാനായ ഈ രാക്ഷസൻ വധോപായങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ആനന്ദിക്കുന്നത്. ഹാ, ദുർവൃത്തി ആശ്രയിച്ചിട്ടും അവൻ സ്വയം വെറുക്കുന്നില്ല. ഈ ദുരാത്മാവിന്റെ പരാക്രമം തീർച്ചയായും അവനു ചേർന്നതുതന്നെ; എന്നാൽ പരസ്ത്രീകളെ കൈയേറുന്ന ഈ കർമം അവനു ചേർന്നതല്ല. ഈ രാക്ഷസാധമൻ പരസ്ത്രീകളിൽ രമിക്കുന്നതിനാൽ, ഈ ദുർബുദ്ധി ഒരു സ്ത്രീനിമിത്തംതന്നെ വധിക്കപ്പെടും.’ സതികളായ ആ ഉത്തമസ്ത്രീകൾ ഈ വാക്കു പറഞ്ഞപ്പോൾ ആകാശത്തുള്ള ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ഉണ്ടായി. പതിവ്രതകളായ സാധ്വികളാൽ ശപിക്കപ്പെട്ട അവനാകട്ടെ ഒപ്പംതന്നെ ഓജസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ നിഷ്പ്രഭനും മനസ്സുമടുത്തവനെപ്പോലെയുമായി. ഇങ്ങനെ അവരുടെ വിലാപം കേട്ടുകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ നിശാചരന്മാരാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട് ലങ്കാപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇവിടെ മൂന്നാമത്തെ ശാപം — വേദവതിയുടേത് (17), അനരണ്യന്റേത് (19), ഇപ്പോൾ പതിവ്രതകളുടേത്. മൂന്നു ശാപങ്ങളും രാവണന്റെ നാശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത — ‘സ്ത്രീനിമിത്തമായ വധം’; സീതയെ നിമിത്തമാക്കി രാമനാൽ വധം എന്നർഥം. സ്ത്രീകളുടെ ന്യായബുദ്ധി ശ്രദ്ധേയമാണ് — രാവണന്റെ പരാക്രമത്തെ അവർ നിന്ദിക്കുന്നില്ല; പരസ്ത്രീകളെ കൈയേറുന്നതിനെ മാത്രം നിന്ദിക്കുന്നു. സൂര്യനക്ഷത്രോപമ രാവണന്റെ പ്രഭാവം അംഗീകരിക്കുന്നു — അവന്റെ ഉദയത്തിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ തേജസ്സു മറയുന്നു. ശാപത്തിനുശേഷം രാവണന്റെ നിഷ്പ്രഭത — പതിവ്രതകളുടെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവം ഉടനടി കാണാം. എന്നിട്ടും ലങ്കയിൽ അവൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു — അവന്റെ പ്രജകൾ അവന്റെ പാപം അറിയുന്നില്ല, അല്ലെങ്കിൽ വകവയ്ക്കുന്നില്ല. ‘ധിങ് മാനുഷം ലോകം’ (മനുഷ്യലോകത്തിനു ധിക്കാരം) എന്ന വാക്കു വിചിത്രമാണ് — ധർമമല്ല, ബലവാനാണു പ്രഭു എന്ന നിലയുള്ള മനുഷ്യലോകത്തെ അവർ നിന്ദിക്കുന്നു. ‘അഹോ’ എന്നതു മൂന്നുവട്ടം പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു — വിസ്മയവും നിന്ദയും ശോകവും ഒരേസമയം. പതിവ്രതകളുടെ തപഃപ്രഭാവത്താൽ ശാപം സഫലമാകുന്നു — ദുന്ദുഭികളാലും പുഷ്പവൃഷ്ടിയാലും ദേവന്മാർ അതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നു. ഈ ശാപം രാമായണത്തിന്റെ മൂലകഥയ്ക്കുള്ള ദൈവികമായ കാരണത്തെ ദൃഢമാക്കുന്നു — രാവണന്റെ നാശം ഒരു സ്ത്രീനിമിത്തം നിശ്ചിതമാണ്.

ഇതിനിടയിൽ, ഘോരരൂപിണിയും ഇഷ്ടമുള്ള രൂപം ധരിക്കുന്നവളും രാവണന്റെ സഹോദരിയുമായ ആ രാക്ഷസി ശൂർപ്പണഖ പെട്ടെന്നു ഭൂമിയിൽ വീണു. സഹോദരിയായ അവളെ എഴുന്നേല്പിച്ച് സാന്ത്വനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് രാവണൻ പറഞ്ഞു: ‘ഭദ്രേ, ഇതെന്താണ്? എന്നോടു വേഗം എന്തോ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടോ?’ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ് ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൾ പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, ബലവാനായ നീ ബലാൽ എന്നെ വിധവയാക്കിയിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, കാലകേയന്മാർ എന്നു പ്രസിദ്ധരായ പതിനാലായിരം ദൈത്യന്മാരെ നിന്റെ വീര്യത്താൽ നീ യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നു. അവിടെ, എനിക്കു പ്രാണനെക്കാൾ പ്രിയനായിരുന്ന മഹാബലനായ എന്റെ ഭർത്താവുമുണ്ടായിരുന്നു; ജ്യേഷ്ഠാ, സഹോദരന്റെ ഗന്ധം മാത്രമുള്ള ശത്രുവായ നീ അദ്ദേഹത്തെയും കൊന്നു. രാജാവേ, ബന്ധുവായ നീതന്നെ സ്വയം എന്നെ കൊന്നിരിക്കുന്നു; നീ വരുത്തിയ വൈധവ്യം എന്ന പേരും ഞാൻ ഇനി അനുഭവിക്കും. യുദ്ധങ്ങളിൽപ്പോലും ജാമാതാവിനെ (സഹോദരീഭർത്താവിനെ) നീ രക്ഷിക്കേണ്ടതായിരുന്നില്ലേ? അദ്ദേഹത്തെ നീതന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നു — നിനക്കു ലജ്ജ തോന്നുന്നില്ലേ?’ ശൂർപ്പണഖയുടെ വിലാപം മൂർച്ചയുള്ളതാണ് — അവൾ രാവണനെ ‘ഭ്രാതൃഗന്ധി രിപു’ (സഹോദരന്റെ ഗന്ധം മാത്രമുള്ള ശത്രു) എന്നു വിളിക്കുന്നു; പേരിനു മാത്രം സഹോദരൻ, യഥാർഥത്തിൽ ശത്രു. ‘വൈധവ്യശബ്ദം ഭോക്ഷ്യാമി’ (വൈധവ്യം എന്ന പേര് അനുഭവിക്കും) എന്ന വാക്കു വിധവയുടെ സാമൂഹികദുഃഖം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ‘വിധവ’ എന്ന പേരിൽ മാത്രമായിരിക്കും അവൾ ഇനി ജീവിക്കുക. ജാമാതാവിനെ രക്ഷിക്കുന്നതു ബന്ധുവിന്റെ ധർമമാണ് — അതിന്റെ ലംഘനം രാവണനു ലജ്ജാകരമാണ്. കാലകേയന്മാരുടെ എണ്ണം ഇവിടെ പതിനാലായിരം എന്നു പറയുന്നു; കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിലാകട്ടെ ‘നാനൂറ്’ — രണ്ടും മുദ്രണത്തിലുള്ളതുപോലെ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ സന്ദർഭത്തിന്റെ ഫലം — ശൂർപ്പണഖയുടെ ദണ്ഡകവാസം, തുടർന്നു രാമനുമായുള്ള കണ്ടുമുട്ടൽ, ഒടുവിൽ സീതാപഹരണം. ശൂർപ്പണഖയെ ‘ബാഷ്പപരിരുദ്ധാക്ഷി രക്താക്ഷി’ (കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ, ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവൾ) എന്നു വർണിക്കുന്നത് അവളുടെ ദുഃഖവും ക്രോധവും ഒരേസമയം കാണിക്കുന്നു. ‘ത്വയാസ്മി നിഹതാ’ (നീ എന്നെ കൊന്നിരിക്കുന്നു) — ഭർത്താവിന്റെ വധത്താൽ അവളും മരിച്ചവളെപ്പോലെയായി. ‘ന ലജ്ജസേ?’ (ലജ്ജ തോന്നുന്നില്ലേ?) എന്ന അവളുടെ ചോദ്യം രാവണന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തെ സ്പർശിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗത്തിന്റെ ഭാവം കഴിഞ്ഞ ഭാഗത്തിലെ സ്ത്രീവിലാപവുമായി ഇണങ്ങുന്നു — പുറത്തു മറ്റു സ്ത്രീകളുടെ കരച്ചിൽ, വീട്ടിൽ സ്വന്തം സഹോദരിയുടേത്.

ഇങ്ങനെ നിലവിളിക്കുന്ന സഹോദരി പറഞ്ഞപ്പോൾ ദശഗ്രീവൻ അവളെ സാന്ത്വനിപ്പിച്ച്, സൗമ്യമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘വത്സേ, കരഞ്ഞതു മതി; നീ ഒരുവിധത്തിലും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ദാനംകൊണ്ടും മാനംകൊണ്ടും പ്രസാദംകൊണ്ടും ഞാൻ നിന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ സന്തോഷിപ്പിക്കും. യുദ്ധത്തിൽ മുഴുകിയും ശ്രദ്ധ ചിതറിയും ജയം കൊതിച്ചും ശരങ്ങൾ എയ്തുകൊണ്ടു യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ സ്വന്തക്കാരെയോ അന്യരെയോ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. യുദ്ധമദത്തിൽ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഞാൻ ജാമാതാവിനെ അറിഞ്ഞില്ല. അങ്ങനെയാണ്, സഹോദരീ, നിന്റെ ആ ഭർത്താവ് യുദ്ധത്തിൽ എന്നാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത്. ഈ സമയത്ത് ഉചിതമായത് എന്തോ, ആ ഹിതം ഞാൻ നിനക്കു ചെയ്തുതരും.’ രാവണന്റെ വാക്കിൽ ആത്മന്യായീകരണമുണ്ട് — അവൻ തെറ്റു സമ്മതിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ കാരണം യുദ്ധോന്മാദമാണെന്നു പറയുന്നു, ദ്വേഷമല്ല. ‘അജ്ഞതകൊണ്ടു ചെയ്തത്’ എന്നതാണ് അവന്റെ മുഖ്യവാദം. സഹോദരിയുടെ ദുഃഖം ധനംകൊണ്ടും മാനംകൊണ്ടും ശമിപ്പിക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — രാജാവിന്റെ ഉപായം. ‘അസ്മിൻ കാലേ യത് പ്രാപ്തം’ (ഈ സമയത്ത് ഉചിതമായത്) എന്ന വാക്കിലൂടെ അവൻ ഒരു പ്രായോഗികപരിഹാരം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. എന്നാൽ അവന്റെ സാന്ത്വനം ശൂർപ്പണഖയുടെ ദുഃഖം ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല — മുന്നോട്ട് അവളുടെ ക്രോധം സീതാപഹരണത്തിനു പ്രേരണയാകും. ‘വത്സേ’ എന്ന സ്നേഹപൂർണമായ സംബോധന അവന്റെ സഹോദരഭാവം കാണിക്കുന്നു. ‘ദാനമാനപ്രസാദൈഃ’ (ദാനംകൊണ്ടും മാനംകൊണ്ടും പ്രസാദംകൊണ്ടും) — രാജാവിന്റെ സാന്ത്വനത്തിനുള്ള മൂന്ന് ഉപായങ്ങൾ.

രാവണൻ പറയുന്നു: ‘ഐശ്വര്യമുള്ള നിന്റെ സഹോദരൻ ഖരന്റെ അടുത്തു വസിക്കുക. നിന്റെ ആ സഹോദരൻ പതിനാലായിരം രാക്ഷസർക്കു പ്രഭുവായിരിക്കും; മഹാബലരായ രാക്ഷസരെ നയിക്കുന്നതിലും അവർക്കു ദാനം നൽകുന്നതിലും പ്രഭു. അവിടെ നിന്റെ മാതൃസഹോദരീപുത്രനായ ഈ ഖരൻ എന്ന പ്രഭുവായ നിശാചരൻ എപ്പോഴും നിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നവനായിരിക്കും. ഈ വീരൻ ദണ്ഡകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ വേഗം പോകട്ടെ; മഹാബലനായ ദൂഷണൻ ഇവന്റെ സേനാധ്യക്ഷനായിരിക്കും. അവിടെ ശൂരനായ ഖരൻ എപ്പോഴും നിന്റെ വാക്കു നിറവേറ്റും; ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രാക്ഷസരുടെ പ്രഭുവായിരിക്കും ഇവൻ.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദശഗ്രീവൻ വീര്യശാലികളായ പതിനാലായിരം രാക്ഷസരുടെ സൈന്യത്തെ ഇവനു നിയോഗിച്ചുകൊടുത്തു. ഘോരദർശനരായ ആ രാക്ഷസരെല്ലാം ചുറ്റിനിന്ന ഖരൻ ഒട്ടും ഭയമില്ലാതെ വേഗം ദണ്ഡകങ്ങളിലെത്തി; അവിടെ മുള്ളുകൾ (ശത്രുക്കൾ) നീക്കിയ രാജ്യം ഭരിച്ചു; ആ ശൂർപ്പണഖയും അവിടെ ദണ്ഡകവനത്തിൽ വസിച്ചു. ഇവിടെ ആരണ്യകാണ്ഡകഥയുടെ മൂലം — ഖരദൂഷണന്മാരും പതിനാലായിരം രാക്ഷസരും ശൂർപ്പണഖയും ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. അവരുമായിട്ടാണു മുന്നോട്ടു രാമന്റെ ആദ്യത്തെ മഹായുദ്ധം; അതിൽ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കു പതിനാലായിരം രാക്ഷസരെ കൊല്ലും. ഖരൻ ശൂർപ്പണഖയുടെ മാതൃസഹോദരീപുത്രനായ സഹോദരനാണ് എന്ന ബന്ധം ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നു. രാവണന്റെ പദ്ധതി രാഷ്ട്രീയവുമാണ് — ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ രാക്ഷസരെ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലൂടെ അവന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കേ അതിർത്തി ദൃഢമാകുന്നു. സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇവിടെ ഉശനസ്സിന്റെ ശാപകഥയുണ്ട് (ദണ്ഡകൻ ഉശനസ്സിനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു, അവിടം രാക്ഷസരുടെ വാസസ്ഥാനമാകും എന്ന്) — അത് ഈ മുദ്രണത്തിലില്ല. നാല്പത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതാണ്. ഖരൻ ‘പ്രയാണത്തിലും ദാനത്തിലും പ്രഭു’ — സേനയെ നയിക്കുന്നതിലും വേതനം നൽകുന്നതിലും അവൻ സ്വതന്ത്രനാണ്. ദൂഷണന്റെ നിയമനവും ആരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പരിചയപ്പെടുത്തലാണ്. ‘അകുതോഭയഃ’ (ഒരിടത്തുനിന്നും ഭയമില്ലാത്തവൻ) എന്ന വിശേഷണം വിചിത്രമാണ് — എല്ലായിടത്തും നിർഭയനായവൻ മുന്നോട്ടു രാമനാൽ കൊല്ലപ്പെടും. ‘നിഹതകണ്ടകം രാജ്യം’ (മുള്ളുകൾ നീക്കിയ രാജ്യം) — അവൻ ദണ്ഡകത്തിൽ ഋഷിമാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നുവെന്ന് ആരണ്യകാണ്ഡത്തിൽ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സർഗം ആരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ കഥയുമായി സന്ധിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः॥ २४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക