॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 14-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാവണന്റെ യക്ഷന്മാരുമായുള്ള യുദ്ധം

ആറു സചിവന്മാരോടൊപ്പം കൈലാസയാത്ര, യക്ഷന്മാരുടെ യുദ്ധസന്നാഹം, രാവണന്റെ പരാക്രമം, യക്ഷസേനയുടെ വിനാശം, സംയോധകണ്ടകൻ മാരീചനെ വീഴ്ത്തുന്നത്, ദ്വാരപാലനായ സൂര്യഭാനുവിന്റെ വധം

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിന്റെ ഒടുവിൽ രാവണൻ ദൂതനെ കൊന്ന് ധനേശ്വരന്റെ നേർക്കു പുറപ്പെട്ടു. ഈ സർഗത്തിൽ അഗസ്ത്യൻ അവന്റെ യാത്ര വർണിക്കുന്നു — എപ്പോഴും ബലത്താൽ ഉദ്ധതനായ അവൻ ആറു സചിവന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു — മഹോദരൻ, പ്രഹസ്തൻ, മാരീചൻ, ശുകൻ, സാരണൻ, എപ്പോഴും യുദ്ധം കൊതിക്കുന്ന വീരനായ ധൂമ്രാക്ഷൻ എന്നിവർ. അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ശ്രീമാനായ രാവണൻ ക്രോധത്താൽ ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനെപ്പോലെ യാത്രയായി. നഗരങ്ങളും നദികളും പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും നിമിഷനേരംകൊണ്ടു പിന്നിട്ട് അവൻ കൈലാസപർവതത്തിലെത്തി. യുദ്ധം കൊതിക്കുന്നവനും ഉത്സാഹഭരിതനും ദുരാത്മാവുമായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആ പർവതത്തിൽ തമ്പടിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്നു കേട്ട് യക്ഷന്മാർക്ക് ആ രാക്ഷസന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ‘ഇവൻ രാജാവിന്റെ സഹോദരനാണ്’ എന്നറിഞ്ഞ് അവർ ധനേശ്വരൻ ഇരുന്നിടത്തേക്കു ചെന്നു. ചെന്ന് അവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരന്റെ ഉദ്ദേശ്യമെല്ലാം അറിയിച്ചു. ധനദന്റെ അനുമതി ലഭിച്ചതോടെ അവർ ഹർഷത്തോടെ യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിലെന്നപോലെ സൈന്യങ്ങളുടെ ഇളക്കം വർധിച്ചു; അതു നൈരൃതരാജനായ കുബേരന്റെ പർവതത്തെ ഇളക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. തുടർന്ന് യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഇടകലർന്ന യുദ്ധം നടന്നു; അതിൽ രാക്ഷസരാജന്റെ ആ സചിവന്മാർ പീഡിതരായി. ഇവിടെ യക്ഷന്മാരുടെ പെരുമാറ്റം ശ്രദ്ധേയമാണ് — ആക്രമിക്കുന്നവൻ രാജാവിന്റെ സഹോദരനായതിനാൽ അവർ സ്വയം യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നില്ല; സ്വാമിയുടെ അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം മാത്രമേ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നുള്ളൂ. ഇതാണു സേവകധർമം. ‘നൈരൃതരാജന്റെ’ എന്ന പദം കുബേരനെ കുറിക്കുന്നു — യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും സ്വാമി അദ്ദേഹമാണ്. യുദ്ധാരംഭത്തിൽ രാവണന്റെ സചിവന്മാർതന്നെ പീഡിതരായി എന്ന വർണന യക്ഷന്മാരുടെ ബലത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആറു സചിവന്മാരുടെ പേരുകൾ കവി ശ്രദ്ധാപൂർവം എണ്ണിപ്പറയുന്നു; കാരണം രാവണന്റെ എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളിലും അവരാണ് അവന്റെ സഹചാരികൾ. ‘ക്രോധാല്ലോകാൻ ദഹന്നിവ’ (ക്രോധത്താൽ ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമ അവന്റെ യാത്രയുടെ വേഗവും രോഷവും കാണിക്കുന്നു — വഴിയിൽ എന്തുണ്ടായിരുന്നുവോ, നഗരമോ നദിയോ പർവതമോ വനമോ, അതെല്ലാം അവൻ നിമിഷനേരംകൊണ്ടു പിന്നിട്ടു. ഇങ്ങനെ രാവണന്റെ ആദ്യത്തെ ദിഗ്വിജയയാത്ര വടക്കേ ദിക്കിലേക്ക്, സഹോദരനായ കുബേരന്റെ രാജ്യത്തേക്ക്, ആരംഭിക്കുന്നു. അങ്ങനെ യാത്രയുടെ തുടക്കംതന്നെ യുദ്ധത്തിന്റെ പൂർവരൂപമാകുന്നു.

സ്വന്തം സൈന്യത്തിന്റെ ആ ദുരവസ്ഥ കണ്ട് നിശാചരനായ ദശഗ്രീവൻ പലവട്ടം ഹർഷനാദം മുഴക്കി ക്രോധത്തോടെ പാഞ്ഞടുത്തു. രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ ഘോരവിക്രമന്മാരായ സചിവന്മാരിൽ ഓരോരുത്തരും ആയിരം യക്ഷന്മാരോടു വീതം പൊരുതി. തുടർന്നു ഗദകളും മുസലങ്ങളും വാളുകളും ശക്തികളും തോമരങ്ങളുംകൊണ്ടു പ്രഹരമേറ്റുകൊണ്ട് ദശഗ്രീവൻ ആ സൈന്യത്തിലേക്ക് ആണ്ടിറങ്ങി. അവിടെ പ്രഹരമേൽക്കുന്ന ദശാനനൻ ശ്വാസംമുട്ടിയവനെപ്പോലെയായി; മഴ പെയ്യുന്ന മേഘങ്ങളുടെ ധാരകളാലെന്നപോലെ അവൻ മൂടപ്പെട്ടു. എന്നിട്ടും യക്ഷന്മാരുടെ ശസ്ത്രങ്ങളാൽ പ്രഹരമേറ്റിട്ടും, മേഘങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിനു ധാരകളാൽ നനയുന്ന പർവതംപോലെ, അവൻ വേദനിച്ചില്ല. പിന്നീട് ആ മഹാകായൻ കാലദണ്ഡംപോലെയുള്ള ഗദ ഉയർത്തി യക്ഷന്മാരെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചുകൊണ്ട് സൈന്യത്തിലേക്കു കടന്നു. വിശാലമായ ഉണക്കപ്പുൽക്കാടിനെയോ കൂട്ടിയിട്ട ഉണങ്ങിയ വിറകിനെയോ കാറ്റിനാൽ ആളിക്കത്തുന്ന അഗ്നി എന്നപോലെ അവൻ ആ യക്ഷസൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു. മഹോദരൻ, ശുകൻ തുടങ്ങിയ ആ മഹാമാത്യന്മാരും കാറ്റ് മേഘങ്ങളെ എന്നപോലെ ആ യക്ഷന്മാരെ ചിതറിച്ച് അല്പം മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു. ചിലർ പ്രഹരമേറ്റ് ഒടിഞ്ഞു യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു; ചിലർ കോപിച്ച് രണത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകൾകൊണ്ടു ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചു. തളർന്ന ചിലർ ആയുധങ്ങൾ കൈവിട്ട് പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്ത്, വെള്ളത്താൽ തീരങ്ങൾ എന്നപോലെ, രണാങ്കണത്തിൽ തളർന്നുവീണു. കൊല്ലപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകുന്നവരും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരും ഓടുന്നവരും നോക്കിനിൽക്കുന്ന ഋഷിസംഘങ്ങളും പെരുകിയതിനാൽ ആകാശത്തിൽ ഇടമില്ലാതായി. ഈ ഭാഗത്തു കവി അനേകം ഉപമകളാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരത വർണിക്കുന്നു — മഴധാരകളാൽ കുലുങ്ങാത്ത പർവതം, കാറ്റിനാൽ ആളിക്കത്തുന്ന അഗ്നി, കാറ്റിനാൽ ചിതറിക്കപ്പെടുന്ന മേഘങ്ങൾ, വെള്ളത്താൽ ഇടിഞ്ഞുപോകുന്ന തീരങ്ങൾ. രാവണന്റെ പരാക്രമം ബ്രഹ്മവരത്തിന്റെ ഫലമാണ് — ശസ്ത്രങ്ങളാൽ പ്രഹരമേറ്റിട്ടും അവൻ വേദനിക്കുന്നില്ല. ‘ന ബഭൂവാന്തരം ദിവി’ (ആകാശത്തിൽ ഇടമില്ലാതായി) എന്ന അതിശയോക്തിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ എണ്ണം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — മരിച്ച യക്ഷന്മാർ വീരഗതി പ്രാപിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകുന്നു; കാഴ്ചക്കാരായ ഋഷിമാരും ആകാശത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. യുദ്ധവർണന മൂന്നു തലങ്ങളിലായി ക്രമേണ വളരുന്നു. ആദ്യം രാവണന്റെ സചിവന്മാർ ഓരോരുത്തരും ആയിരം യക്ഷന്മാരോടു വീതം പൊരുതുന്നു; ഇതു രാക്ഷസന്മാരുടെ വീര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രണ്ടാമത് രാവണൻ സ്വയം യക്ഷസേനയിലേക്കു കടക്കുന്നു; അവിടെ ശസ്ത്രവൃഷ്ടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിട്ടും അവൻ പരിക്കേൽക്കാതെ നിൽക്കുന്നു. മൂന്നാമത് അവൻ ഗദ ഉയർത്തി യക്ഷന്മാരെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; സചിവന്മാരും അവരെ ചിതറിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ യക്ഷന്മാർ പൂർണമായും തകരുന്നു. യക്ഷന്മാരുടെ ദുരവസ്ഥയുടെ വർണനയും കരുണാർദ്രമാണ് — ചിലർ അവയവങ്ങൾ തകർന്നു വീണു, ചിലർ ക്രോധത്താൽ ചുണ്ടു കടിക്കുന്നു, ചിലർ തളർന്ന് പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്തു വീഴുന്നു. ഈ വർണന യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരതയും മാനുഷികമായ ദുഃഖവും ഒരുപോലെ കാണിക്കുന്നു. ‘കൂലാ ഇവ ജലേന’ (വെള്ളത്താൽ തീരങ്ങൾ എന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ — നദിയുടെ ഒഴുക്കിൽ തീരങ്ങൾ മെല്ലെ മെല്ലെ ഇടിഞ്ഞുവീഴുന്നതുപോലെ യക്ഷന്മാരും വീണു. കവി രാവണന്റെ ശത്രുക്കളെപ്പോലും സഹാനുഭൂതിയോടെ കാണുന്നു. ഈ ഭാഗത്തു രാവണന്റെ പരാക്രമം ഉജ്ജ്വലമാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ കാരണം തപസ്സിനാൽ ലഭിച്ച വരം മാത്രമാണ്, ധർമമല്ല. സചിവന്മാരുടെ വീര്യവും വിസ്മയകരമാണ് — ഒരാൾതന്നെ ആയിരം യക്ഷന്മാരെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നു; ഇതു രാക്ഷസബലത്തിന്റെ ഗൗരവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, കുബേരന്റെ സേനയുടെ ശൈഥില്യം കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

മഹാബലന്മാരായ ആ യക്ഷേന്ദ്രന്മാർ തകർന്നതു കണ്ട് മഹാബാഹുവായ ധനാധ്യക്ഷൻ മറ്റു യക്ഷന്മാരെ അയച്ചു. രാമാ, ഇതിനിടയിൽ, വിസ്തൃതമായ സൈന്യവും വാഹനങ്ങളുമുള്ള സംയോധകണ്ടകൻ എന്ന യക്ഷൻ അയയ്ക്കപ്പെട്ട് ചാടിവീണു. അവന്റെ ചക്രത്താൽ രണത്തിൽ പ്രഹരമേറ്റ മാരീചൻ, വിഷ്ണുവിനാലെന്നപോലെ, പുണ്യം ക്ഷയിച്ച ഗ്രഹം എന്നപോലെ, പർവതത്തിൽനിന്നു ഭൂമിയിൽ വീണു. നിമിഷനേരംകൊണ്ടു ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ആ നിശാചരൻ അല്പം വിശ്രമിച്ചശേഷം ആ യക്ഷനോടു വീണ്ടും പൊരുതി; ആ യക്ഷൻ തോറ്റോടുകയും ചെയ്തു. ‘വിഷ്ണുനേവ’ (വിഷ്ണുവിനാലെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ ശ്രദ്ധേയമാണ് — ബാലകാണ്ഡത്തിൽ വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗത്തിൽ രാമൻ മാനവാസ്ത്രമായ ശരംകൊണ്ടു മാരീചനെ ദൂരെ സമുദ്രത്തിലേക്കു തെറിപ്പിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ വീഴ്ചതന്നെ അവന്റെ വിധിയെന്നപോലെ. ‘ക്ഷീണപുണ്യ ഇവ ഗ്രഹഃ’ (പുണ്യം ക്ഷയിച്ച ഗ്രഹം എന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രത്തിൽനിന്നുള്ളതാണ് — പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ നക്ഷത്രങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽനിന്നു വീഴുന്നു എന്നാണു ലോകവിശ്വാസം. രാവണന്റെ സചിവന്മാർ വരത്താൽ രക്ഷിതരല്ലെന്നും അതിനാൽ യക്ഷന്മാർക്ക് അവരെ വീഴ്ത്താൻ കഴിയുമെന്നും ഈ സന്ദർഭം കാണിക്കുന്നു; മാരീചൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു പൊരുതുന്നു, യക്ഷൻ ഓടിപ്പോകുന്നു. ‘വിസ്തീർണബലവാഹനൻ’ എന്ന വിശേഷണത്താൽ അവന്റെ വലിയ സേന സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

തുടർന്നു രാവണൻ സ്വർണംകൊണ്ടു ചിത്രപ്പണി ചെയ്തതും വൈഡൂര്യവും വെള്ളിയും പതിച്ചതും പ്രതിഹാരികളുടെ അതിർവരമ്പായി നിൽക്കുന്നതുമായ തോരണത്തിനുള്ളിലേക്കു കടന്നു. രാജാവേ, അകത്തു കടക്കുന്ന ആ നിശാചരനായ ദശഗ്രീവനെ സൂര്യഭാനു എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ദ്വാരപാലൻ തടഞ്ഞു. യക്ഷൻ തടഞ്ഞിട്ടും ആ നിശാചരൻ അകത്തു കടന്നു. രാമാ, തടഞ്ഞിട്ടും ആ രാക്ഷസൻ നിൽക്കാതിരുന്നപ്പോൾ ആ യക്ഷൻ തോരണം പിഴുതെടുത്ത് അതുകൊണ്ട് അവനെ അടിച്ചു. രക്തം ഒലിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ധാതുദ്രവങ്ങൾ ഒഴുകുന്ന പർവതംപോലെ ശോഭിച്ചു. പർവതശിഖരംപോലെയുള്ള തോരണംകൊണ്ട് അടിയേറ്റിട്ടും ആ വീരന് സ്വയംഭൂവിന്റെ വരദാനത്താൽ ഒരു പരിക്കും പറ്റിയില്ല. പിന്നീട് അതേ തോരണംകൊണ്ട് അവൻ ആ യക്ഷനെ തിരിച്ചടിച്ചു; അതോടെ ശരീരം ഭസ്മമായിത്തീർന്ന ആ യക്ഷനെ പിന്നെ കാണാനായില്ല. ആ രാക്ഷസപരാക്രമം കണ്ട് യക്ഷന്മാരെല്ലാം ഓടിപ്പോയി; ഭയപീഡിതരായി ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, തളർന്ന്, മുഖം വിളറി, അവർ നദികളിലും ഗുഹകളിലും ചെന്നൊളിച്ചു. ഈ അവസാനശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളായി രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ദ്വാരപാലന്റെ ധർമനിഷ്ഠ പ്രശംസനീയമാണ് — അവൻ സ്വാമിയുടെ ദ്വാരം ജീവൻ കൊടുത്തും കാക്കുന്നു; രാജാവിന്റെ സഹോദരനെപ്പോലും അകത്തു കടത്തുന്നില്ല. രാവണൻ അവന്റെ ആയുധംകൊണ്ടുതന്നെ അവനെ കൊല്ലുന്നു; ഇത് അവന്റെ ബലത്തിന്റെ ഉത്കർഷം കാണിക്കുന്നു. ‘വരദാനാത് സ്വയംഭുവഃ’ (സ്വയംഭൂവിന്റെ വരദാനത്താൽ) എന്നതിലൂടെ വീണ്ടും ബ്രഹ്മവരത്തിന്റെ മഹിമ ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — സുപർണന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ എന്നിവരാൽ വധിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ അവൻ വരം ചോദിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ യക്ഷന് അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയുന്നില്ല. യക്ഷന്മാരുടെ പലായനത്തോടെ കുബേരന്റെ സേന പരാജയപ്പെട്ടു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ മാണിഭദ്രനും കുബേരനും സ്വയം യുദ്ധത്തിനു വരും. തോരണത്തിന്റെ വർണന — സ്വർണചിത്രങ്ങളുള്ളത്, വൈഡൂര്യവും വെള്ളിയും പതിച്ചത് — കുബേരന്റെ നഗരിയുടെ ഐശ്വര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതിനെ ‘പ്രതിഹാരികളുടെ മര്യാദ (അതിർത്തി)’ എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതായത് അതിനപ്പുറം ദ്വാരപാലന്മാരുടെ അനുമതി കൂടാതെ ആരും കടക്കുകയില്ല. ആ അതിർത്തി കാക്കാൻ സൂര്യഭാനു ജീവൻ ത്യജിക്കുന്നു. സ്വാമിഭക്തനായ സേവകൻ വീരഗതി പ്രാപിക്കുന്നു, ദുഷ്ടനാകട്ടെ വരബലത്താൽ ജയിക്കുന്നു — ഈ വൈരുധ്യം ഇവിടെ കഥയ്ക്കു കരുണമായ ഒരു സ്വരം നൽകുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे चतुर्दशः सर्गः॥ १४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക