॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 13-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

കുംഭകർണന്റെ ഉറക്കവും കുബേരദൂതന്റെ വധവും

കുംഭകർണനുവേണ്ടി ശയനാഗാരനിർമാണം, രാവണന്റെ അതിക്രമങ്ങൾ, കുബേരന്റെ ദൂതപ്രേഷണം, കുബേരന്റെ രുദ്രസഖ്യകഥ, രാവണന്റെ ക്രോധവും ദൂതവധവും ദിഗ്വിജയയാത്രയും

അഗസ്ത്യൻ പറയുന്നു — പിന്നീട് കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ലോകേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവ് അയച്ച തീവ്രമായ നിദ്ര രൂപമെടുത്ത് കുംഭകർണന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. പത്താം സർഗത്തിൽ സരസ്വതിയുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ ചോദിച്ചുവാങ്ങിയ വരത്തിന്റെ ഫലം ഇപ്പോൾ വെളിപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ കുംഭകർണൻ അടുത്തിരുന്ന സഹോദരനായ രാവണനോടു പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, ഉറക്കം എന്നെ വല്ലാതെ അലട്ടുന്നു; എനിക്കൊരു വാസസ്ഥാനം പണിയിച്ചുതരിക.’ തുടർന്നു രാജാവായ രാവണൻ വിശ്വകർമാവിനു തുല്യരായ ശില്പികളെ നിയോഗിച്ചു. അവർ കുംഭകർണനുവേണ്ടി ഒരു യോജന വീതിയും അതിന്റെ ഇരട്ടി നീളവുമുള്ള, മിനുസമാർന്നതും ദർശനീയവും ഒരു തടസ്സവുമില്ലാത്തതുമായ ഒരു ഗൃഹം നിർമിച്ചു. സ്ഫടികംകൊണ്ടും സ്വർണംകൊണ്ടുമുള്ള ചിത്രവിചിത്രമായ തൂണുകളാൽ അത് എങ്ങും ശോഭിച്ചു. അതിന്റെ പടവുകൾ വൈഡൂര്യംകൊണ്ടു പണിതവയായിരുന്നു; എല്ലായിടത്തും കിങ്ങിണിമാലകൾ; തോരണങ്ങൾ ദന്തനിർമിതം; വേദികകൾ വജ്രവും സ്ഫടികവുംകൊണ്ടുള്ളവ. ഇങ്ങനെ മനോഹരവും എല്ലാ സുഖങ്ങളുമുള്ളതും എപ്പോഴും എവിടെയും സുഖം നൽകുന്നതുമായ ആ ഗൃഹം, മേരുപർവതത്തിലെ പുണ്യമായ ഗുഹപോലെ, രാക്ഷസനായ രാവണൻ പണിയിച്ചു. അവിടെ നിദ്രയിൽ ആണ്ടുപോയ മഹാബലനായ കുംഭകർണൻ അനേകായിരം വർഷം കിടന്നുറങ്ങി, ഉണർന്നതേയില്ല. ഈ ഗൃഹവർണനയിലൂടെ കവി രാക്ഷസന്മാരുടെ വൈഭവം കാണിക്കുന്നു — ഒരാൾക്കു കിടന്നുറങ്ങാൻ മാത്രം രണ്ടു യോജന നീളമുള്ള ഭവനം. കുംഭകർണന്റെ ഭീമമായ ശരീരത്തിനൊത്തവിധം അതു വിസ്തൃതമായിരുന്നു. ‘മേരുവിന്റെ പുണ്യമായ ഗുഹപോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ശാന്തിയും സുഖവും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. രാവണന്റെ സഹോദരസ്നേഹവും ഇവിടെ കാണാം — സഹോദരന്റെ ഒരൊറ്റ അപേക്ഷയ്ക്കുവേണ്ടി അവൻ ഇത്തരമൊരു ഭവനം പണിയിക്കുന്നു. സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘കൈലാസസമം ആലയം’ (കൈലാസത്തിനു തുല്യമായ ആലയം) എന്ന ഒരു അർധശ്ലോകം അധികമുണ്ട്; ഈ മുദ്രണത്തിൽ അതില്ല; ഇവിടെ ‘ദർശനീയം നിരാബാധം കുംഭകർണസ്യ ചക്രിരേ’ (കുംഭകർണനുവേണ്ടി ദർശനീയവും തടസ്സമറ്റതുമായ ഗൃഹം പണിതു) എന്നു മാത്രമേയുള്ളൂ. നിദ്രയെ ‘രൂപിണി’ എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു — അതായത് ഒരു ദേവതയെപ്പോലെ മൂർത്തരൂപം പൂണ്ട് അവൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; കോട്ടുവായ മുതലായ രൂപങ്ങളിൽ മൂർത്തിമതിയായവൾ എന്നു ഹിന്ദിഭാഷ്യവും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വരം ശാപംപോലെ ഫലിച്ചു — അവൻ സ്വയം ചോദിച്ചുവാങ്ങിയതുതന്നെ അവന്റെ ബന്ധനമായിത്തീർന്നു.

കുംഭകർണൻ നിദ്രയിൽ ആണ്ടപ്പോൾ ദശാനനൻ നിരങ്കുശനായി ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും യക്ഷന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും കൊന്നൊടുക്കി. ദേവന്മാരുടെ നന്ദനം മുതലായ വിചിത്രമായ ഉദ്യാനങ്ങളിൽ ചെന്ന് അത്യധികം ക്രുദ്ധനായ അവൻ അവയെ തകർത്തു. ആ രാക്ഷസൻ നദിയിൽ ആന എന്നപോലെ ക്രീഡിച്ചും, കാറ്റ് എന്നപോലെ മരങ്ങളെ വലിച്ചെറിഞ്ഞും, പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട വജ്രായുധം എന്നപോലെ പർവതങ്ങളെ തകർത്തും സഞ്ചരിച്ചു. ഇവിടെ മൂന്ന് ഉപമകളാൽ അവന്റെ മൂന്നുവിധമുള്ള നാശം വർണിക്കപ്പെടുന്നു — ആന നദിയെ കലക്കുന്നു, കാറ്റ് മരങ്ങളെ പിഴുതെറിയുന്നു, വജ്രം പർവതങ്ങളെ പിളർക്കുന്നു. ‘നിരങ്കുശൻ’ (തോട്ടിയില്ലാത്തവൻ) എന്ന പദംതന്നെ ആനയുടെ രൂപകം തുടരുന്നു — തോട്ടിയില്ലാത്ത മദയാനയെപ്പോലെയായിരുന്നു അവൻ. കുംഭകർണന്റെ ഉറക്കത്തോടൊപ്പമാണ് രാവണന്റെ നിരങ്കുശത്വം തുടങ്ങുന്നത് എന്നതു ശ്രദ്ധേയം — കുംഭകർണൻ ഉണർന്നിരുന്നപ്പോൾ അവൻ ഋഷിമാരെ ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ അവൻ ഉറങ്ങുന്നു, രാവണനാകട്ടെ നാശം വിതയ്ക്കുന്നു.

ദശഗ്രീവന്റെ അത്തരം പെരുമാറ്റം അറിഞ്ഞ്, ധർമജ്ഞനായ ധനേശ്വരൻ കുലത്തിനു ചേർന്ന തന്റെ ആചാരം ഓർത്ത്, സഹോദരസ്നേഹം പ്രകടമാക്കാനും ദശഗ്രീവനു ഹിതം ഉപദേശിക്കാനുമായി ലങ്കയിലേക്ക് ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു. ആ ദൂതൻ ലങ്കാനഗരിയിൽ ചെന്ന് ആദ്യം വിഭീഷണനെ സമീപിച്ചു. വിഭീഷണൻ ധർമാനുസൃതം അവനെ ആദരിച്ച് വന്നതിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചു. രാജാവായ കുബേരന്റെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചശേഷം വിഭീഷണൻ സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന ദശാനനനെ അവനു കാണിച്ചുകൊടുത്തു. സ്വതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന രാജാവിനെ അവിടെ കണ്ട് ദൂതൻ ‘ജയ’ എന്ന വാക്കാൽ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് മൗനമായി നിന്നു. തുടർന്നു മികച്ച വിരിപ്പുകളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ഉത്തമമായ പര്യങ്കത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ദശഗ്രീവനോടു ദൂതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, അങ്ങയുടെ സഹോദരൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ അങ്ങയോടു പറയാം; വീരാ, അതു നിങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും ആചാരത്തിനും കുലത്തിനും ചേർന്നതാണ്. ഇത്രയും ചെയ്തതു തികച്ചും മതി; ഇനി സച്ചരിത്രം ശേഖരിക്കുക; കഴിയുമെങ്കിൽ ധർമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക. നന്ദനോദ്യാനം തകർക്കപ്പെട്ടതു ഞാൻ കണ്ടു; ഋഷിമാർ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടു; രാജാവേ, അങ്ങയ്ക്കെതിരെ ദേവന്മാരുടെ ഒരുക്കവും ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ വിഭീഷണന്റെ പെരുമാറ്റം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — അവൻ ദൂതനെ ധർമാനുസൃതം സത്കരിക്കുന്നു, ജ്യേഷ്ഠസഹോദരന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കുന്നു, അതിനുശേഷം മാത്രം രാജസഭയിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇങ്ങനെ അവൻ കുബേരനും രാവണനും ഇടയിൽ ഒരു സേതുപോലെ നിൽക്കുന്നു. കുബേരന്റെ സന്ദേശവും മൃദുവാണ് — അദ്ദേഹം ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നില്ല; ‘മതി’ എന്നു മാത്രം പറയുന്നു, ദേവന്മാരുടെ കോപം സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘കഴിയുമെങ്കിൽ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ, രാവണന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞിട്ടും അദ്ദേഹം പ്രതീക്ഷ കൈവിടുന്നില്ല. ദൂതന്റെ ആചാരവും മാതൃകാപരമാണ് — അവൻ ആദ്യം രാജാവിന്റെ തേജസ്സു കണ്ട് ‘ജയ’ എന്നു പറയുന്നു, മൗനമായി നിൽക്കുന്നു, രാജാവ് ഇരുന്നശേഷം മാത്രമേ സംസാരിച്ചുതുടങ്ങുന്നുള്ളൂ. കുബേരന്റെ സന്ദേശത്തിൽ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുണ്ട് — ഒന്നാമത് ‘മതി’ എന്ന നിവാരണം, രണ്ടാമത് ‘ധർമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക’ എന്ന ഉപദേശം, മൂന്നാമത് ‘ദേവന്മാരുടെ ഒരുക്കം’ എന്ന ഭയസൂചന. ഈ ക്രമം സാമനീതിക്ക് അനുസൃതമാണ് — ആദ്യം സ്നേഹംകൊണ്ടും പിന്നെ ഹിതംകൊണ്ടും ഒടുവിൽ ഭയംകൊണ്ടും ഉദ്ബോധിപ്പിക്കൽ. ‘ഇരുവരുടെയും … ആചാരത്തിനും കുലത്തിനും ചേർന്നത്’ എന്ന വാക്യത്തിൽ കുബേരൻ ഇരുവർക്കും ഒരേ കുലമാണെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ഇരുവരും പുലസ്ത്യന്റെ വംശജരാണ്; അതിനാൽ ഇരുവരുടെയും ആചാരവും അതുപോലെതന്നെയാകണം. ദൂതൻ ആദ്യം വിഭീഷണനെ കാണുന്നു എന്നതും അർഥഗർഭമാണ് — ലങ്കയിൽ ധർമബുദ്ധിയുള്ളവൻ വിഭീഷണൻ മാത്രമാണെന്നു കുബേരന് അറിയാം.

ദൂതൻ കുബേരന്റെ വാക്കുകൾ തുടർന്നു പറയുന്നു: ‘രാക്ഷസാധിപാ, നീ എന്നെ പലവട്ടം നിരാകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; എങ്കിലും അപരാധം ചെയ്താലും ബാലനെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾ രക്ഷിക്കുകതന്നെ വേണം. ഞാനാകട്ടെ ധർമം ഉപാസിക്കാനായി ഹിമവാന്റെ മുകൾപ്പരപ്പിലേക്കു പോയി, രൗദ്രമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് നിയമനിഷ്ഠനും ജിതേന്ദ്രിയനുമായി കഴിഞ്ഞു. അവിടെ ഉമയോടുകൂടിയ പ്രഭുവായ മഹേശ്വരദേവനെ ഞാൻ കണ്ടു. ദൈവഗത്യാ അവിടെ എന്റെ ഇടത്തേക്കണ്ണ് ദേവിയുടെമേൽ പതിച്ചു — മഹാരാജാവേ, ‘ഇവൾ ആരാണ്’ എന്നറിയാൻ മാത്രം; മറ്റൊരു കാരണവുമില്ലായിരുന്നു. അപ്പോൾ രുദ്രാണി അനുപമമായ രൂപം ധരിച്ച് അവിടെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു. ദേവിയുടെ ദിവ്യപ്രഭാവത്താൽ എന്റെ ഇടത്തേക്കണ്ണ് ദഹിച്ചുപോയി; മറ്റേ കണ്ണ് പൊടിമൂടിയ ജ്യോതിസ്സുപോലെ പിംഗലവർണമായി. പിന്നീട് ഞാൻ ആ പർവതത്തിന്റെ മറ്റൊരു വിശാലമായ ചരിവിൽ ചെന്ന്, മൗനമായി എണ്ണൂറു വർഷം മഹാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. ആ നിയമം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പ്രഭുവായ മഹേശ്വരദേവൻ പ്രീതമായ മനസ്സോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ധർമജ്ഞാ, സുവ്രതാ, ഈ തപസ്സിനാൽ ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രീതനായിരിക്കുന്നു. ധനാധിപാ, ഈ വ്രതം ഞാൻ അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്, നീയും; ഇത്തരമൊരു വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മൂന്നാമതൊരാൾ ഇല്ല; ഈ അതിദുഷ്കരമായ വ്രതം പണ്ടു ഞാൻതന്നെ ഉണ്ടാക്കിയതാണ്. അതിനാൽ സൗമ്യനായ ധനേശ്വരാ, എന്നോടു സഖ്യം ഇഷ്ടപ്പെടുക; അനഘാ, തപസ്സിനാൽ ഞാൻ ജയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, എന്റെ സഖാവാകുക. ദേവിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ നിന്റെ ഇടത്തേക്കണ്ണ് ദഹിച്ചതിനാലും ദേവിയുടെ രൂപം നോക്കിയതുകൊണ്ടു പിംഗലവർണം ലഭിച്ചതിനാലും ‘ഏകാക്ഷപിംഗലി’ (ഒറ്റക്കണ്ണും പിംഗലവർണവുമുള്ളവൻ) എന്ന നിന്റെ പേര് എന്നെന്നും നിലനിൽക്കും.” ഇങ്ങനെ ശങ്കരനിൽനിന്നു സഖ്യവും അനുമതിയും നേടി മടങ്ങിവന്ന ഞാൻ നിന്റെ പാപനിശ്ചയത്തെക്കുറിച്ചു കേട്ടു. അതിനാൽ അധർമിഷ്ഠരുമായുള്ള സംസർഗത്തിൽനിന്നും കുലത്തെ കളങ്കപ്പെടുത്തുന്നതിൽനിന്നും പിന്തിരിയുക.’ ഇവിടെ കുബേരൻ എന്തിനാണു സ്വന്തം കഥ പറയുന്നത്? ഒരുവശത്ത് അദ്ദേഹം സ്വന്തം തെറ്റു സമ്മതിക്കുന്നു — ദേവിയുടെമേൽ ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചത് അവിവേകമായിരുന്നു, അതിന്റെ ശിക്ഷയും ലഭിച്ചു; മറുവശത്ത് തപസ്സിനാൽ തെറ്റുപോലും അനുഗ്രഹമായി പരിണമിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം കാണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരോക്ഷമായ ഉപദേശം ഇതാണ് — ‘ഞാനും തെറ്റു ചെയ്ത് തപസ്സിനാൽ ശുദ്ധനായി, നീയും പിന്തിരിയുക.’ കൂടാതെ മഹേശ്വരന്റെ സഖ്യമാണ് തന്റെ ബലം എന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കുബേരന്റെ കഥാവിവരണത്തിൽ ചില സൂക്ഷ്മാംശങ്ങളുണ്ട്. ‘ന ഖല്വന്യേന ഹേതുനാ’ (മറ്റൊരു കാരണത്താലുമല്ല) എന്ന് ഏതാണ്ട് രണ്ടുവട്ടം എന്നപോലെ അദ്ദേഹം തന്റെ നിർദോഷത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നു — അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോട്ടം കാമംകൊണ്ടായിരുന്നില്ല, ജിജ്ഞാസകൊണ്ടു മാത്രമായിരുന്നു. എന്നിട്ടും ദേവിയുടെ തേജസ്സ് അദ്ദേഹത്തെ ശിക്ഷിക്കുന്നു; മഹാന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ അവിവേകവും ഫലം നൽകുമെന്ന് ഇതു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘മൂന്നാമതൊരാൾ ഇല്ല’ എന്നു മഹേശ്വരൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു — ഈ വ്രതം ശിവനും കുബേരനും മാത്രമേ അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ‘തപസ്സിനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു’ എന്ന ശിവവചനം തപസ്സിന്റെ സാമർഥ്യം കാണിക്കുന്നു — ദേവൻപോലും തപസ്വിയാൽ ജയിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ഏകാക്ഷപിംഗലി’ എന്ന പേര് ഒരുവശത്ത് തെറ്റിന്റെ ഓർമക്കുറിപ്പും മറുവശത്ത് ശിവസഖ്യത്തിന്റെ അടയാളവുമാണ്. ഇതിന്റെയെല്ലാം ഉദ്ദേശ്യം രാവണന് ഒരു ഉദാഹരണം നൽകലാണ് — സ്വന്തം തെറ്റു സമ്മതിച്ച് തപസ്സിനാൽ ശുദ്ധി സാധ്യമാണ്, നീയും അധർമത്തിൽനിന്നു പിന്തിരിയുക. എന്നാൽ രാവണൻ ഈ ഉദാഹരണത്തിൽ സഹോദരന്റെ ഗർവ് മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ. ‘അപരാധം ചെയ്താലും ബാലനെ രക്ഷിക്കണം’ എന്ന വാക്യത്താൽ കുബേരൻ രാവണനെ ഒരു ബാലനായും തന്നെ ജ്യേഷ്ഠനായ രക്ഷകനായും കരുതുന്നു; ഈ സ്നേഹമാകട്ടെ രാവണന്റെ ഗർവിനെ കൂടുതൽ ഇളക്കിവിടുന്നു.

ദൂതൻ ഒടുവിൽ പറഞ്ഞു: ‘ഋഷിസംഘങ്ങളോടൊപ്പം ദേവന്മാർ നിന്നെ വധിക്കാനുള്ള ഉപായം ആലോചിക്കുന്നു.’ ഇതു കേട്ട ദശഗ്രീവൻ കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ കൈകൾ ഞെരിച്ചും പല്ലുകൾ കടിച്ചും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ദൂതാ, നീ പറയുന്ന വാക്കിന്റെ പൊരുൾ എനിക്കു മനസ്സിലായി. ഇന്നു നീ ജീവിച്ചിരിക്കുകയില്ല; നിന്നെ അയച്ച ആ സഹോദരനും ജീവിച്ചിരിക്കുകയില്ല. ആ ധനരക്ഷകൻ പറയുന്നത് എനിക്കു ഹിതമല്ല. ആ മൂഢൻ മഹേശ്വരസഖ്യത്തെപ്പറ്റി എന്നെ കേൾപ്പിക്കുന്നുപോലും! നീ പറഞ്ഞ ഇതു ഞാൻ ക്ഷമിക്കാവുന്നതല്ല. ദൂതാ, ഇത്രയുംകാലം അവനോടു ഞാൻ ക്ഷമിച്ചത് “ജ്യേഷ്ഠൻ ഗുരുവാണ്, കൊല്ലരുത്” എന്നു കരുതി മാത്രമാണ്. ഇപ്പോഴാകട്ടെ അവന്റെ വാക്കു കേട്ട് ഞാൻ ഈ തീരുമാനമെടുത്തിരിക്കുന്നു — എന്റെ ബാഹുവീര്യത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കും. ആ ഒരുവനുവേണ്ടി ഈ മുഹൂർത്തത്തിൽത്തന്നെ ആ നാലു ലോകപാലന്മാരെയും ഞാൻ യമലോകത്തേക്ക് അയയ്ക്കും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലങ്കേശൻ ദൂതനെ വാളുകൊണ്ടു വെട്ടിക്കൊന്നു; ദുരാത്മാക്കളായ രാക്ഷസന്മാർക്കു ഭക്ഷിക്കാൻ അവനെ കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നു സ്വസ്തിവാചനം കഴിച്ച് രാവണൻ രഥത്തിൽ കയറി, ത്രൈലോക്യവിജയം കാംക്ഷിച്ച്, ധനേശ്വരൻ വസിച്ചിരുന്നിടത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു. ദൂതവധം രാജധർമത്തിലെ മഹാപരാധമാണ് — ദൂതൻ അവധ്യനാണ് എന്നതാണു നീതി; സുന്ദരകാണ്ഡത്തിൽ വിഭീഷണൻതന്നെ ഈ നീതി രാവണനെ ഓർമിപ്പിക്കാനിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ രാവണന്റെ ക്രോധത്തിന്റെ മൂലം കുബേരന്റെ ഉപദേശമല്ല, ‘മഹേശ്വരസഖ്യം’ ആണ് — അതിനെ അവൻ തനിക്കെതിരെയുള്ള ഭീഷണിപോലെ കരുതുന്നു. ഇങ്ങനെ കുബേരന്റെ ഹിതവചനംതന്നെ രാവണന്റെ ദിഗ്വിജയത്തിനു കാരണമായി. നാലു ലോകപാലന്മാരെ പരാമർശിക്കുന്നത് — കുബേരൻ അവരിൽ ഒരാളാണ്, അതിനാൽ അവനുവേണ്ടി എല്ലാവരെയും കൊല്ലും എന്നതാണ് അവന്റെ ഗർവ്. ഈ സർഗത്തിന്റെ ഒടുവിൽ രാവണന്റെ യുദ്ധയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നു; അതിന്റെ വർണന തുടർന്നുള്ള സർഗങ്ങളിലാണ്. രാവണൻ തന്റെ ക്രോധത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ‘ഇത്രയുംകാലം ക്ഷമിച്ചതു ജ്യേഷ്ഠനായതുകൊണ്ടു മാത്രമാണ്’ എന്ന്. അവന്റെ വാക്കുകളിലെ ‘മൂഢൻ’, ‘ധനരക്ഷകൻ’ എന്നീ പരിഹാസപദങ്ങൾ കുബേരനോടുള്ള അവന്റെ അവജ്ഞ കാണിക്കുന്നു. ‘ആ ഒരുവനുവേണ്ടി’ എന്ന വാക്യത്തിൽ അവന്റെ പ്രതികാരബുദ്ധി വ്യക്തമാണ് — ഒരു സഹോദരന്റെ തെറ്റിന് എല്ലാ ലോകപാലന്മാരെയും ശിക്ഷിക്കും എന്ന്. ദൂതന്റെ ശരീരം രാക്ഷസന്മാർക്കു ഭക്ഷിക്കാൻ നൽകി എന്നത് ക്രൗര്യത്തിന്റെ പരകാഷ്ഠയാണ്; അതു രാക്ഷസസ്വഭാവത്തെ സ്പഷ്ടമാക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे त्रयोदशः सर्गः॥ १३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക