॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 8-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

മാല്യവാന്റെ യുദ്ധം, പരാജയം, രാക്ഷസന്മാരുടെ പാതാളപ്രവേശം

മാല്യവാന്റെ തിരിച്ചുവരവ്, വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ആക്ഷേപം, വിഷ്ണുവിന്റെ മറുപടി, ശക്തി, ശൂലം, മുഷ്ടി എന്നിവകൊണ്ടുള്ള യുദ്ധം, ഗരുഡന്റെ ചിറകടിക്കാറ്റിൽ മാല്യവാന്റെ പരാജയം, സുമാലി മുതലായവരുടെ പാതാളപ്രവേശം, നാരായണസ്തുതി, കുബേരന്റെ ലങ്കാവാസം

ആ സേനയെ പദ്മനാഭൻ പിന്നിൽനിന്നു വധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, തീരത്തെത്തിയ സമുദ്രമെന്നപോലെ മാല്യവാൻ തിരിഞ്ഞുനിന്നു. ക്രോധംകൊണ്ടു ചുവന്ന കണ്ണുകളോടും ഇളകുന്ന കിരീടത്തോടും കൂടി ആ നിശാചരൻ പുരുഷോത്തമനായ പദ്മനാഭനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘നാരായണാ, പുരാതനമായ ക്ഷാത്രധർമം അങ്ങ് അറിയുന്നില്ല; യുദ്ധം ചെയ്യാൻ മനസ്സില്ലാത്ത, ഭയന്നിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ ഒരു സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ അങ്ങ് കൊല്ലുന്നു. സുരേശ്വരാ, പിന്തിരിഞ്ഞവനെ കൊല്ലുക എന്ന പാപം ചെയ്യുന്നവൻ, ആ ഘാതകൻ, സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നാലും പുണ്യകർമികളുടെ ലോകം നേടുകയില്ല. ശംഖചക്രഗദാധാരീ, അങ്ങേക്കു യുദ്ധത്തിൽ താത്പര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, ഇതാ ഞാൻ നിൽക്കുന്നു; ഞാൻ കാണട്ടെ, അങ്ങേക്കുള്ള ബലം കാണിച്ചാലും.’ ‘വേലാമേത്യ ഇവാർണവഃ’ (തീരത്തെത്തിയ സമുദ്രമെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ — സമുദ്രം തീരത്തെത്തി മടങ്ങുന്നതുപോലെ, ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്ന മാല്യവാൻ പെട്ടെന്നു തിരിഞ്ഞ് വിഷ്ണുവിന് അഭിമുഖനായി; ‘മഹാസമുദ്രം തന്റെ തീരഭൂമിവരെ ചെന്ന് മടങ്ങിയതുപോലെ’ എന്ന് ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം. ‘ചലന്മൗലിഃ’ (ഇളകുന്ന കിരീടമുള്ളവൻ) ക്രോധത്തിന്റെ ബാഹ്യചിഹ്നമാണ് — കിരീടം വിറയ്ക്കുന്നു. മാല്യവാന്റെ ആക്ഷേപം ധർമശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു നിയമത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു — ഓടിപ്പോകുന്നവനെ കൊല്ലുന്നതു ക്ഷത്രിയനു നിഷിദ്ധമാണ്; അതിനാൽ അവൻ വിഷ്ണുവിനെ ധർമവിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെന്നപോലെ നിന്ദിക്കുന്നു. ഇവിടെ വിരോധാഭാസം വ്യക്തമാണ് — സ്വയം യജ്ഞങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച രാക്ഷസൻ ഇപ്പോൾ ധർമത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഇതരഃ’ — ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ‘സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ’ എന്ന്. അവന്റെ വെല്ലുവിളി വീരോചിതമാണ് — ‘ഇതാ ഞാൻ നിൽക്കുന്നു’; ഓടിപ്പോകുന്നതിൽ ലജ്ജ, ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതിൽ അഭിമാനം. അഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘യുദ്ധശ്രദ്ധാ’ എന്ന പദം കൗതുകകരമാണ് — യുദ്ധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധ, അതായത് ഉത്സാഹം. ഈ ചോദ്യത്തോടെ അഞ്ചാം ശ്ലോകം അവസാനിക്കുന്നു; വിഷ്ണു തുടർന്നു മറുപടി നൽകുന്നു.

മാല്യവാൻ എന്ന പർവതംപോലെ അചഞ്ചലനായി നിൽക്കുന്ന മാല്യവാനെ കണ്ട്, ബലവാനായ ദേവരാജാനുജൻ ആ രാക്ഷസേന്ദ്രനോടു പറഞ്ഞു: ‘നിങ്ങളെ ഭയന്ന ദേവന്മാർക്ക് ഞാൻ അഭയവും രാക്ഷസന്മാരുടെ ഉന്മൂലനവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അതാണ് ഇപ്പോൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നത്. പ്രാണൻ നൽകിയും ദേവന്മാർക്കു പ്രിയമായ കാര്യം ഞാൻ എപ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്; അതിനാൽ നിങ്ങൾ രസാതലത്തിലേക്കു പോയാലും ഞാൻ നിങ്ങളെ വധിക്കും.’ വിഷ്ണുവിന്റെ മറുപടിയിൽ ധർമത്തിന്റെ മറ്റൊരു വശം കാണാം — പ്രതിജ്ഞാപാലനം. ക്ഷാത്രധർമത്തിന്റെ നിയമം അദ്ദേഹം നിരാകരിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ അതിനെക്കാളും ഗുരുതരമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു — ദേവന്മാർക്കു നൽകിയ അഭയം രാക്ഷസന്മാരുടെ പൂർണനാശമില്ലാതെ സഫലമാകില്ല. ‘രസാതലഗതാനപി’ (രസാതലത്തിലേക്കു പോയാലും) എന്ന വാക്ക് ഭാവിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — രാക്ഷസന്മാർ മുന്നോട്ട് പാതാളത്തിലേക്കു പോകും, വിഷ്ണു അവിടെയും അവരെ പിന്തുടരും. ‘പ്രാണൈരപി പ്രിയം കാര്യം’ (പ്രാണൻ നൽകിയും പ്രിയം ചെയ്യണം) എന്നതു ശരണാഗതരക്ഷണമെന്ന വ്രതമാണ് — യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ വിഭീഷണന്റെ ശരണാഗതിയുടെ സന്ദർഭത്തിൽ പറഞ്ഞ രാമന്റെ വ്രതവും അതുതന്നെ. ‘എന്റെ പ്രാണൻ നൽകിയും എപ്പോഴും ദേവന്മാർക്കു പ്രിയമായ കാര്യം ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്’ എന്ന് ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം. ‘മാല്യവന്തമിവാചലം’ എന്ന യമകം മുൻസർഗത്തിലും കണ്ടതാണ് — രാക്ഷസൻ പർവതംപോലെ അചഞ്ചലനായി നിൽക്കുന്നു. ‘ദേവരാജാനുജഃ’ (ദേവരാജന്റെ അനുജൻ) എന്നത് വിഷ്ണുവിന്റെ ഉപേന്ദ്രരൂപത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ പറയുന്ന, ചെന്താമരക്കണ്ണുകളുള്ള ദേവദേവനെ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ശക്തി എന്ന ആയുധംകൊണ്ട് മാറിടത്തിൽ പിളർത്തു. മാല്യവാന്റെ കൈയിൽനിന്നു വിട്ട, മണിനാദം മുഴക്കുന്ന ആ ശക്തി ഹരിയുടെ മാറിടത്തിൽ മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ തിളങ്ങി. അപ്പോൾ ശക്തിധരനു (സ്കന്ദനു) പ്രിയനായ താമരക്കണ്ണൻ അതേ ശക്തിതന്നെ വലിച്ചൂരി മാല്യവാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി എറിഞ്ഞു. ഗോവിന്ദന്റെ കൈയിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ട ആ ശക്തി, സ്കന്ദൻ എറിഞ്ഞതുപോലെ, രാക്ഷസനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, അഞ്ജനപർവതത്തിലേക്കു മഹാ ഉൽക്കയെന്നപോലെ പാഞ്ഞു. മാലകളുടെ ഭാരത്താൽ ശോഭിക്കുന്ന ആ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ വിശാലമായ മാറിടത്തിൽ, പർവതശിഖരത്തിൽ ഇടിമിന്നലെന്നപോലെ, അതു പതിച്ചു. അതുകൊണ്ടു കവചം പിളർന്ന മാല്യവാൻ കടുത്ത മോഹാലസ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; വീണ്ടും ആശ്വാസം നേടി പർവതംപോലെ അചഞ്ചലനായി നിന്നു. പിന്നീട് അനേകം മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ, കറുത്ത ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ള ശൂലമെടുത്ത് ദേവനെ മാറിടത്തിന്റെ നടുവിൽ ശക്തമായി പ്രഹരിച്ചു. അതുപോലെതന്നെ യുദ്ധത്തിൽ രസിക്കുന്ന ആ നിശാചരൻ ഇന്ദ്രാനുജനെ മുഷ്ടികൊണ്ട് ഇടിച്ച് ഒരു വില്ലിന്റെ ദൂരം പിന്നോട്ടു മാറി. അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ‘സാധു സാധു’ (നന്നായി, നന്നായി) എന്നൊരു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു; രാക്ഷസൻ വിഷ്ണുവിനെ പ്രഹരിച്ചശേഷം ഗരുഡനെയും പ്രഹരിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രമം മൂന്നുവിധമാണ് — ശക്തി, ശൂലം, മുഷ്ടി. ആദ്യത്തെ ശസ്ത്രം വിഷ്ണു സ്വയംതന്നെ തിരിച്ചയയ്ക്കുന്നു — ശത്രുവിന്റെ ആയുധംതന്നെ ശത്രുവിനെ പ്രഹരിക്കുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമർഥ്യത്തിന്റെ പരമലക്ഷണമാണ്. ‘ശക്തിധരപ്രിയഃ’ എന്ന വിശേഷണം — ശക്തിധരൻ സ്കന്ദനാണ്; അവനു പ്രിയനായവൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ പ്രിയതമൻ; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം രണ്ട് അർഥങ്ങളും നൽകുന്നു; അതിനാൽ ‘സ്കന്ദോത്സൃഷ്ടേവ’ (സ്കന്ദൻ എറിഞ്ഞതുപോലെ) എന്ന ഉപമ യോജിക്കുന്നു. ‘മേഘസ്ഥേവ ശതഹ്രദാ’ (മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ) — മേഘത്തിന്റെ മടിയിലെ മിന്നൽപോലെ, ശ്യാമവർണമായ മാറിടത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ശക്തി. മോഹാലസ്യപ്പെട്ടിട്ടും മാല്യവാൻ വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കുന്നു — അവന്റെ വീരത്വം ഇവിടെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ധനുർമാത്രം’ — ഒരു വില്ലിന്റെ നീളം മാത്രം ദൂരം; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ‘ഒരു വില്ലിന്റെ ദൂരം പിന്നോട്ടു മാറി’ എന്ന്. പതിനേഴാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സാധു സാധ്വിതി’ എന്ന ഘോഷം രാക്ഷസന്മാരുടേതാണ്; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ‘രാക്ഷസന്മാരുടെ വലിയ ഹർഷനാദം’ എന്ന്.

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ വൈനതേയൻ, ശക്തിയേറിയ കാറ്റ് ഉണക്കിലക്കൂട്ടത്തെയെന്നപോലെ, ചിറകടിക്കാറ്റുകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസനെ പറപ്പിച്ചുകളഞ്ഞു. പക്ഷിരാജന്റെ ചിറകടിക്കാറ്റിൽ ജ്യേഷ്ഠൻ ഓടിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് സുമാലി തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ലങ്കയുടെ നേരെ പോയി. ചിറകടിക്കാറ്റിന്റെ ശക്തിയാൽ പറത്തപ്പെട്ട രാക്ഷസനായ മാല്യവാനും തന്റെ സൈന്യത്തോടു ചേർന്ന്, ലജ്ജയാൽ മൂടപ്പെട്ട് ലങ്കയിലേക്കു പോയി. താമരക്കണ്ണനായ രാമാ, ഇങ്ങനെ ആ രാക്ഷസന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ഹരിയാൽ പലതവണ തകർക്കപ്പെട്ട്, ശ്രേഷ്ഠനായകന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടവരായിത്തീർന്നു. ഗരുഡന്റെ ചിറകടിക്കാറ്റ് മുൻസർഗത്തിലും സേനയെ വിറപ്പിച്ചിരുന്നു; ഇവിടെ അതുതന്നെ മാല്യവാനെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നു — വിഷ്ണുവിന്റെ വാഹനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ സഹായിയാണ്. ‘ശുഷ്കപർണചയം യഥാ’ (ഉണക്കിലക്കൂട്ടത്തെയെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ രാക്ഷസന്റെ ലഘുത്വം കാണിക്കുന്നു — മഹാബലനായിരുന്നിട്ടും ഗരുഡന്റെ മുന്നിൽ അവൻ ഉണക്കിലപോലെ. ‘ഹ്രിയാ വൃതഃ’ (ലജ്ജയാൽ മൂടപ്പെട്ട്) എന്നതു മാല്യവാന്റെ ലജ്ജയാണ് — അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ പരാജിതനാണ്; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ‘ലജ്ജിതനായി’ എന്ന്. ‘പൂർവജം’ (ജ്യേഷ്ഠനെ) — സുമാലി മൂത്ത സഹോദരനായ മാല്യവാനെ കാണുന്നു. ‘ബഹുശഃ’ (പലതവണ) എന്ന പദംകൊണ്ട് ഒരു യുദ്ധം മാത്രമല്ല, അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നുവെന്നും എല്ലായിടത്തും രാക്ഷസന്മാർ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ‘അനേകം തവണ യുദ്ധം നടന്നു’ എന്ന്. ‘ഹതപ്രവരനായകാഃ’ — അവരുടെ ശ്രേഷ്ഠനായകന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, അതിനാൽ സേന നിരാശ്രയമായി. ഇവിടെ അഗസ്ത്യൻ രാമനെ ‘കമലേക്ഷണ’ (താമരക്കണ്ണാ) എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു; മുമ്പ് അതു വിഷ്ണുവിന്റെ വിശേഷണമായിരുന്നു — രാമനും വിഷ്ണുവും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം സൂക്ഷ്മമായി സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ബലത്താൽ പീഡിതരായ അവർ വിഷ്ണുവിനോടു പൊരുതിനിൽക്കാൻ കഴിയാതെ ലങ്ക ഉപേക്ഷിച്ച് പത്നിമാരോടൊപ്പം പാതാളത്തിൽ വസിക്കാനായി പോയി. രഘുശ്രേഷ്ഠാ, രാക്ഷസനായ സുമാലിയെ ആശ്രയിച്ച്, പ്രസിദ്ധവീര്യരായ അവർ സാലകടങ്കടയുടെ വംശത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. ‘അങ്ങ് വധിച്ചവർ പൗലസ്ത്യർ എന്ന രാക്ഷസന്മാരാണ്; സുമാലി, മാല്യവാൻ, മാലി, അവരുടെ മുൻനടന്നവർ — മഹാഭാഗരായ ഇവരെല്ലാം രാവണനെക്കാൾ ബലവാന്മാരായിരുന്നു. ദേവശത്രുക്കളും ദേവന്മാർക്കു മുള്ളുകളുമായ രാക്ഷസന്മാരെ, ശംഖചക്രഗദാധാരിയായ നാരായണദേവനല്ലാതെ മറ്റാരും വധിക്കുന്നവനായില്ല. നാലു കൈകളുള്ള സനാതനദേവനായ നാരായണൻ അങ്ങുതന്നെയാണ് — രാക്ഷസന്മാരെ വധിക്കാനായി അവതരിച്ചവനും, അജയ്യനും, പ്രഭുവും, അവ്യയനുമായവൻ. ധർമവ്യവസ്ഥ നശിക്കുമ്പോൾ കാലാകാലങ്ങളിൽ, പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും ശരണാഗതവത്സലനുമായ അങ്ങ് ദസ്യുക്കളുടെ വധത്തിനായി അവതരിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ അഗസ്ത്യൻ നാലാം സർഗത്തിലെ രാമന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഭാഗികമായ ഉത്തരം നൽകുന്നു — ‘അവർ കൂടുതൽ ബലവാന്മാരായിരുന്നോ?’ എന്നു ചോദിച്ചതിന് ‘അതേ, രാവണനെക്കാളും’ എന്ന് ഉത്തരം. ഇരുപത്തിനാലാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘പൗലസ്ത്യാഃ’ എന്ന സംബോധന വിചിത്രമാണ് — സുമാലി മുതലായവർ സാലകടങ്കടയുടെ വംശജരാണ്, പുലസ്ത്യവംശജരല്ല; എങ്കിലും അച്ചടിപ്പതിപ്പിലെ ‘യേ ത്വയാ നിഹതാസ്തേ തു പൗലസ്ത്യാ നാമ രാക്ഷസാഃ’ (അങ്ങ് വധിച്ചവർ പൗലസ്ത്യർ എന്ന രാക്ഷസന്മാരാണ്) എന്ന വരി രാവണാദികളെയാണ് ലക്ഷ്യമാക്കുന്നത്; തുടർന്നാണ് സുമാലി മുതലായവരുമായുള്ള താരതമ്യം. ഇത് ആറു പാദങ്ങളുള്ള ശ്ലോകമാണ്. പിന്നീട് അഗസ്ത്യൻ രാമന്റെ യഥാർഥസ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — ‘അങ്ങുതന്നെയാണ് നാരായണൻ’; ഇങ്ങനെ കഴിഞ്ഞ രണ്ടു സർഗങ്ങളിലെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരാക്രമം രാമന്റെതന്നെ പരാക്രമമാകുന്നു. ഇരുപത്തിയേഴാം ശ്ലോകത്തിൽ അവതാരസിദ്ധാന്തം വ്യക്തമാണ് — ധർമവ്യവസ്ഥ നശിക്കുമ്പോൾ ഭഗവാൻ ദസ്യുക്കളുടെ വധത്തിനായി കാലാകാലങ്ങളിൽ അവതരിക്കുന്നു; ഈ ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപതിപ്പിലില്ല; ഇതു ഗീതയിലെ ‘യദാ യദാ ഹി ധർമസ്യ’ എന്ന വചനത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘ശരണാഗതവത്സലഃ’ എന്നതു രാമന്റെ പ്രസിദ്ധമായ വിശേഷണമാണ്.

‘നരാധിപാ, രാക്ഷസന്മാരുടെ ഈ ഉത്പത്തി മുഴുവൻ യഥാവിധി ഞാൻ ഇന്ന് അങ്ങയോടു പറഞ്ഞു. രഘുശ്രേഷ്ഠാ, ഇനി പുത്രനോടുകൂടിയ രാവണന്റെ അതുല്യമായ ജനനവും പ്രഭാവവും എല്ലാം അറിഞ്ഞാലും.’ വിഷ്ണുഭയത്താൽ പീഡിതനായ ആ ബലവാനായ രാക്ഷസൻ സുമാലി ദീർഘകാലം പുത്രന്മാരോടും പൗത്രന്മാരോടുമൊപ്പം രസാതലത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അതിനുശേഷമാണ് ധനേശ്വരൻ ലങ്കയിൽ വസിച്ചത്. ദീർഘവൃത്തങ്ങളിലുള്ള ഈ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ ഉപസംഹാരത്തിന്റെ സേതുവാണ് — പൂർവകഥ സമാപിച്ചു, രാവണന്റെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മൂന്നാം സർഗത്തിലെ കുബേരന്റെ ലങ്കാവാസത്തിന്റെ സന്ദർഭം ഇവിടെ പൂർണമാകുന്നു — ലങ്ക എങ്ങനെ ശൂന്യമായി എന്നു വ്യക്തമാകുന്നു. രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങളും സമീക്ഷിതപതിപ്പിലില്ല.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക