സർഗ്ഗം
സുകേശപുത്രന്മാരുടെ വരപ്രാപ്തി, ലങ്കാവാസം, സന്തതി
ദേവവതിയുമായി സുകേശന്റെ വിവാഹം, മാല്യവാൻ, സുമാലി, മാലി എന്നിവരുടെ ജനനം, അവരുടെ തപസ്സും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരവും, വിശ്വകർമാവ് ലങ്ക നിർദേശിക്കുന്നത്, നർമദയുടെ പുത്രിമാരുമായുള്ള വിവാഹം, അവരുടെ പുത്രപൗത്രന്മാർ, ദേവപീഡ
ധാർമികനും വരം ലഭിച്ചവനുമായ രാക്ഷസൻ സുകേശനെ കണ്ട്, വിശ്വാവസുവിനു തുല്യമായ പ്രഭയുള്ള ഗ്രാമണി എന്ന ഗന്ധർവൻ ആലോചിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ദേവവതി എന്നൊരു പുത്രിയുണ്ടായിരുന്നു — രണ്ടാമതൊരു ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധയും രൂപയൗവനങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവളും. ധർമാത്മാവായ അദ്ദേഹം രാക്ഷസന്മാരുടെ രാജലക്ഷ്മിയെന്നപോലെയുള്ള അവളെ സുകേശനു നൽകി. വരദാനത്താൽ ഐശ്വര്യം നേടിയ, പ്രിയനായ ആ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച് ദേവവതി സംതൃപ്തയായി — ദരിദ്രൻ ധനം ലഭിച്ചാലെന്നപോലെ. അവളോടു ചേർന്ന ആ നിശാചരൻ, അഞ്ജനം എന്ന ദിഗ്ഗജത്തിൽനിന്നു ജനിച്ച മഹാഗജം പിടിയാനയോടൊപ്പമെന്നപോലെ ശോഭിച്ചു. പിന്നീട് യഥാകാലം, രാഘവാ, സുകേശൻ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. അഗസ്ത്യൻ ഇവിടെ സുകേശനെ ‘ധാർമികൻ’ എന്നു വർണിക്കുന്നു — രാക്ഷസനായിരുന്നിട്ടും അവൻ ധർമനിഷ്ഠനായിരുന്നു; അതിനാലാണ് ഗന്ധർവൻ അവനു കന്യകയെ നൽകുന്നത്. ‘രക്ഷഃശ്രിയം യഥാ’ (രാക്ഷസന്മാരുടെ രാജലക്ഷ്മിയെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമയാൽ ദേവവതി രാക്ഷസന്മാരുടെ മൂർത്തിമതിയായ രാജലക്ഷ്മിയെപ്പോലെയാണെന്ന് ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനവും വിശദീകരിക്കുന്നു. ‘ധനം പ്രാപ്യേവ നിർധനഃ’ (ദരിദ്രൻ ധനം ലഭിച്ചാലെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമ ലൗകികവും ലളിതവുമാണ് — ദരിദ്രനു ധനം കിട്ടുമ്പോഴുള്ള ഹർഷംപോലെയായിരുന്നു അവളുടെ ഹർഷം. അഞ്ജനം ഒരു ദിഗ്ഗജമാണ്; അതിൽനിന്നു ജനിച്ച ആന പിടിയാനയോടൊപ്പം ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ സുകേശൻ ദേവവതിയോടൊപ്പം ശോഭിച്ചു. മുൻസർഗത്തിന്റെ അവസാനം സുകേശൻ വരഗർവിതനാണെന്നു പറഞ്ഞു; ഇവിടെയാകട്ടെ ധാർമികനെന്നും — അവന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ രണ്ടും കാണാം. ഗ്രാമണി വിശ്വാവസുവിനു തുല്യമായ പ്രഭയുള്ളവൻ, അതായത് ഗന്ധർവരാജനെപ്പോലെയുള്ളവൻ; അതിനാൽ ഈ ബന്ധം ഇരുകുലങ്ങൾക്കും യോഗ്യമാണ്.
ത്രേതാഗ്നികൾക്കു തുല്യമായ ശരീരകാന്തിയുള്ള മൂന്നു പുത്രന്മാരെ സുകേശൻ ജനിപ്പിച്ചു — മാല്യവാൻ, സുമാലി, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മാലി. ത്രിനേത്രനായ ശിവനു തുല്യരായ ആ മൂന്നു രാക്ഷസപുത്രന്മാരെ കണ്ട് രാക്ഷസാധിപൻ പ്രീതനായി. അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങളെപ്പോലെ അചഞ്ചലരും, മൂന്ന് അഗ്നികളെപ്പോലെ സുസ്ഥിരരും, മൂന്നു മന്ത്രങ്ങളെപ്പോലെ അത്യുഗ്രരും, മൂന്നു ഘോരരോഗങ്ങളെപ്പോലെ ഭയങ്കരരുമായിരുന്നു. ത്രേതാഗ്നികൾക്കു തുല്യമായ തേജസ്സുള്ള സുകേശന്റെ ആ മൂന്നു പുത്രന്മാർ ചികിത്സിക്കാതെ വിട്ട രോഗങ്ങളെപ്പോലെ അവിടെ വളർന്നു. പിതാവിനു വരം ലഭിച്ചതും തപോബലത്താൽ ഐശ്വര്യം നേടിയതും അറിഞ്ഞ് ആ സഹോദരന്മാർ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ തപസ്സുചെയ്യാനായി മേരുവിലേക്കു പോയി. രാജശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ഘോരമായ നിയമങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ആ രാക്ഷസന്മാർ തപസ്സുചെയ്തു. ഇവിടെ ‘മൂന്ന്’ എന്ന സംഖ്യയോടുകൂടിയ ഉപമകൾ ക്രമമായി ആവർത്തിക്കുന്നു — മൂന്നു ലോകങ്ങൾ, മൂന്ന് അഗ്നികൾ, മൂന്നു മന്ത്രങ്ങൾ, മൂന്നു രോഗങ്ങൾ. അടിക്കുറിപ്പുകളിൽ ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ഈ ഉപമകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു — അഗ്നികൾ ഗാർഹപത്യം, ആഹവനീയം, ദക്ഷിണാഗ്നി; മന്ത്രങ്ങൾ പ്രഭുശക്തി, ഉത്സാഹശക്തി, മന്ത്രശക്തി എന്നീ മൂന്നു ശക്തികൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഋഗ്വേദം, യജുർവേദം, സാമവേദം; രോഗങ്ങൾ വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നിവയിൽനിന്നുണ്ടാകുന്നവ. ഉപമകളുടെ ക്രമവും അർഥവത്താണ് — ആദ്യം സ്ഥൈര്യവും തേജസ്സും, ഒടുവിൽ രോഗംപോലെയുള്ള ഭയങ്കരത. ‘വ്യാധയോപേക്ഷിതാ ഇവ’ (ചികിത്സിക്കാതെ വിട്ട രോഗങ്ങളെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമ തീവ്രമാണ് — ചികിത്സിക്കാത്ത രോഗം വളരുന്നതുപോലെ അവർ വളർന്നു, അതായത് ലോകത്തിന്റെ അനിഷ്ടത്തിനായി. പിതാവിന്റെ വരം കണ്ട് അവർക്കും വരലോഭമുണ്ടായി — ഈ പ്രവണത രാക്ഷസവംശത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണാം. എട്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘ത്രേതാഗ്നിസമതേജസഃ’ എന്ന ആറാം ശ്ലോകത്തിലെ ഉപമ ബലം ഉറപ്പിക്കാനായി വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു.
സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയമുളവാക്കുന്ന ഘോരമായ തപസ്സ് അവർ അനുഷ്ഠിച്ചു — ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ, സത്യവും ആർജവവും ശമവും ചേർന്ന തപസ്സുകൊണ്ട് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും അടങ്ങിയ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും തപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്. അപ്പോൾ നാലു മുഖങ്ങളുള്ള വിഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് ശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിലേറി വന്ന്, സുകേശപുത്രന്മാരെ വിളിച്ച് ‘ഞാൻ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു’ എന്നു പറഞ്ഞു. ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, വരദനായ ബ്രഹ്മാവിനെ അറിഞ്ഞ് അവരെല്ലാവരും മരങ്ങളെപ്പോലെ വിറച്ചുകൊണ്ട് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: ‘ദേവാ, തപസ്സുകൊണ്ട് ആരാധിക്കപ്പെട്ട അങ്ങ് ഞങ്ങൾക്കു വരം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ അജയ്യരും ശത്രുക്കളെ കൊല്ലുന്നവരും ചിരജീവികളും പ്രഭുക്കളും പരസ്പരം അനുകൂലരും ആയിത്തീരണം.’ ‘അങ്ങനെതന്നെ ആകും’ എന്നു പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണവത്സലനായ വിഭു ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കു പോയി. രാമാ, വരം ലഭിച്ച് വരദാനത്താൽ തികച്ചും നിർഭയരായ ആ നിശാചരന്മാരെല്ലാം ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും പീഡിപ്പിച്ചു. അവരാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാരും ഋഷിസംഘങ്ങളും ചാരണന്മാരും, നരകത്തിൽ കിടക്കുന്ന മനുഷ്യരെപ്പോലെ, ഒരു രക്ഷകനെയും കണ്ടെത്തിയില്ല. ഇവിടെ ഒരു ആശ്ചര്യമുണ്ട് — രാക്ഷസന്മാരുടെ തപസ്സും ‘സത്യാർജവശമോപേതം’ (സത്യവും ആർജവവും ശമവും ചേർന്നത്) ആണ്; തപസ്സിന്റെ ഗുണങ്ങൾ സാത്ത്വികമാണ്, എന്നാൽ ലക്ഷ്യം താമസമാണ്. ‘വേപമാനാ ഇവ ദ്രുമാഃ’ (മരങ്ങളെപ്പോലെ വിറച്ചുകൊണ്ട്) — വരം യാചിക്കുമ്പോൾ അവരും ഭയംകൊണ്ടു വിറയ്ക്കുന്നു; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ‘മരങ്ങളെപ്പോലെ വിറച്ചുകൊണ്ട്’ എന്നുതന്നെ. അവരുടെ യാചന അഞ്ചുവിധമാണ് — അജയ്യത, ശത്രുനാശം, ദീർഘായുസ്സ്, പ്രഭുത്വം, പരസ്പരസ്നേഹം. അവസാനത്തെ ഭാഗമായ ‘പരസ്പരമനുവ്രതാഃ’ (പരസ്പരം അനുകൂലർ) ശ്രദ്ധേയമാണ് — സഹോദരന്മാർക്കിടയിലുള്ള ഐക്യമാണ് അവർ യാചിക്കുന്നത്. ‘ബ്രാഹ്മണവത്സലഃ’ എന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിശേഷണം, തപസ്സിനാൽ സംതൃപ്തനായ അദ്ദേഹം എല്ലാവർക്കും വരം നൽകുന്നു എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘നിരയസ്ഥാ യഥാ നരാഃ’ (നരകത്തിൽ കിടക്കുന്ന മനുഷ്യരെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമയാൽ ദേവന്മാരുടെ ദുർദശ വർണിക്കപ്പെടുന്നു — നരകവാസികൾക്ക് ഒരു രക്ഷകനെ ലഭിക്കാത്തതുപോലെ. പതിനൊന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സർവഭൂതഭയാവഹം’ (സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയമുളവാക്കുന്ന) എന്ന തപസ്സിന്റെ വിശേഷണം ഒരു വൈരുധ്യം കാണിക്കുന്നു — തപസ്സ് സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയമുണ്ടാക്കുന്നു, കാരണം അതിന്റെ ലക്ഷ്യം പരപീഡയാണ്. പന്ത്രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ‘വിമാനവരമാശ്രിതഃ’ (ശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിലേറി) വരുന്നു, കാൽനടയായല്ല; പതിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘വരദോഽസ്മി’ (ഞാൻ വരം നൽകുന്നവനാണ്) എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യവചനം. പതിനഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ഭവാമേതി’ എന്ന ലോട്ലകാരരൂപം യാചനയുടെ ദൃഢത കാണിക്കുന്നു. പതിനേഴാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘വരദാനസുനിർഭയാഃ’ (വരദാനത്താൽ തികച്ചും നിർഭയർ) എന്ന പദം, വരംതന്നെയാണ് അവരുടെ നിർഭയതയ്ക്കു കാരണം, സ്വന്തം ധൈര്യമല്ല എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പതിനാലാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സർവേ’ (എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു) — മൂന്നുപേരും ഒരേ സ്വരത്തിൽ യാചിക്കുന്നു; ഇത് അവരുടെ പരസ്പരൈക്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പിന്നീട്, രഘുശ്രേഷ്ഠാ, ആ രാക്ഷസന്മാർ സന്തുഷ്ടരായി ഒത്തുചേർന്ന് ശില്പികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും അവിനാശിയുമായ വിശ്വകർമാവിനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഓജസ്സും തേജസ്സും ബലവുമുള്ള മഹാന്മാരായ ദേവന്മാർക്ക്, അവരുടെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഗൃഹം അങ്ങ് സ്വന്തം തേജസ്സുകൊണ്ടു നിർമിച്ചുകൊടുക്കുന്നുവല്ലോ. മഹാമതേ, ഞങ്ങൾക്കും ഹിമവാനെയോ മേരുവിനെയോ മന്ദരത്തെയോ ആശ്രയിച്ച്, മഹേശ്വരന്റെ ഗൃഹംപോലെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു വലിയ ഗൃഹം നിർമിച്ചുതരിക.’ അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ വിശ്വകർമാവ് ആ രാക്ഷസന്മാർക്ക് ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെയുള്ള ഒരു വാസസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞു: ‘രാക്ഷസേശ്വരന്മാരേ, തെക്കേ സമുദ്രത്തിന്റെ തീരത്ത് ത്രികൂടം എന്നൊരു പർവതമുണ്ട്; സുവേലം എന്ന മറ്റൊരു പർവതവുമുണ്ട്. ആ ശൈലത്തിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള, മേഘംപോലെയുള്ള ശിഖരത്തിൽ, പക്ഷികൾക്കുപോലും എത്തിച്ചേരാൻ പ്രയാസമുള്ള, നാലു ഭാഗവും ഉളികൊണ്ടു ചെത്തിയെടുത്ത ഇടത്ത്, മുപ്പതു യോജന വീതിയും നൂറു യോജന നീളവുമുള്ള, സ്വർണപ്രാകാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, സ്വർണതോരണങ്ങളുള്ള ലങ്ക എന്ന നഗരി ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ നിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദുർജയരായ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ അമരാവതിയിൽ എന്നപോലെ നിങ്ങൾ അതിൽ വസിക്കുവിൻ. ലങ്കാദുർഗത്തിലെത്തി, അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നിങ്ങൾ ശത്രുക്കൾക്ക് അജയ്യരും ശത്രുസംഹാരകരുമായിത്തീരും.’ വിശ്വകർമാവിന്റെ വാക്കു കേട്ട് ആ രാക്ഷസോത്തമന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ആ നഗരിയിൽ ചെന്നു വസിച്ചു. ദൃഢമായ പ്രാകാരവും കിടങ്ങുമുള്ള, നൂറുകണക്കിനു സ്വർണഗൃഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ലങ്കയിലെത്തി ആ നിശാചരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ വസിച്ചു. ഇവിടെയാണ് ലങ്കയുടെ മൂലകഥ — മൂന്നാം സർഗത്തിൽ വിശ്രവസ്സ് ‘വിശ്വകർമാവു നിർമിച്ചത്’ എന്നു പറഞ്ഞിരുന്നു; ഇവിടെ അതിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാകുന്നു. ‘ശക്രാജ്ഞപ്തേന’ (ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം) എന്ന പദം വിചിത്രമാണ് — ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞയാൽ നിർമിച്ച നഗരി രാക്ഷസന്മാർക്കു നൽകപ്പെടുന്നു. ‘ടങ്കച്ഛിന്നചതുർദിശി’ — ശിഖരത്തിന്റെ നാലു വശങ്ങളും ഉളികൊണ്ടു ചെത്തിയിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ കയറുക ദുഷ്കരമാണ്; ‘ഉളികൊണ്ടു ചെത്തിമുറിച്ചിരിക്കുന്നു’ എന്ന് ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം പറയുന്നു. ‘മഹേശ്വരഗൃഹപ്രഖ്യം’ (മഹേശ്വരന്റെ ഗൃഹംപോലെ പ്രസിദ്ധം) എന്ന യാചന രാക്ഷസന്മാരുടെ മഹത്ത്വാകാംക്ഷ കാണിക്കുന്നു — ശിവന്റെ കൈലാസത്തിനു തുല്യമായ ഗൃഹമാണ് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. പത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ശില്പിനാം വരമവ്യയം’ എന്ന വിശ്വകർമാവിന്റെ രണ്ടു വിശേഷണങ്ങൾ — അദ്ദേഹം ശില്പികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും അവിനാശിയുമാണ്. ഇരുപതാം ശ്ലോകത്തിൽ രാക്ഷസന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ പ്രശംസിച്ചശേഷമാണ് യാചിക്കുന്നത് — ‘ദേവന്മാരുടെ ഗൃഹങ്ങൾ നിർമിക്കുന്നത് അങ്ങുതന്നെ’ എന്ന്; ഇതൊരു മുഖസ്തുതികൂടിയാണ്. ഇരുപത്തിയൊന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ മൂന്നു പർവതങ്ങൾ വികല്പങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു — ഹിമവാൻ, മേരു, മന്ദരം — എല്ലാം ദേവന്മാർക്കു പ്രിയപ്പെട്ടവ. ഇരുപത്തിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ വിശ്വകർമാവ് രണ്ടു പർവതങ്ങളെ നിർദേശിക്കുന്നു — ത്രികൂടവും സുവേലവും; ലങ്ക ത്രികൂടത്തിന്റെ മധ്യശിഖരത്തിലാണ്. ഇരുപത്തിയഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിലെ ലങ്കയുടെ അളവ് — മുപ്പതു യോജന വീതി, നൂറു യോജന നീളം — അതിന്റെ വിശാലത കാണിക്കുന്നു. ഇരുപത്തിയേഴാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സേന്ദ്രാ ഇവ ദിവൗകസഃ’ (ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമ രാക്ഷസന്മാരെ ദേവന്മാരോടു തുലനം ചെയ്യുന്നു; ഇത് അവരുടെ മഹത്ത്വാകാംക്ഷയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇരുപത്തിയെട്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ലങ്കാദുർഗം’ എന്ന പദംകൊണ്ട് ലങ്ക ഒരു കോട്ടയാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ‘ശത്രുസൂദനാഃ’ (ശത്രുസംഹാരകർ) എന്നത് വിശ്വകർമാവിന്റെ ഒരു ആശീർവാദംപോലെയാണ്. ഇരുപത്തിയൊമ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സഹസ്രാനുചരാഃ’ — അവർ ആയിരക്കണക്കിന് അനുചരന്മാരോടൊപ്പം പോയി; അതിനാൽ ലങ്ക പെട്ടെന്നു നിറഞ്ഞു. മുപ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ഹൈമൈർഗൃഹശതൈർവൃതാം’ (നൂറുകണക്കിനു സ്വർണഗൃഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട) എന്നതിൽ നഗരിയുടെ ഐശ്വര്യം വീണ്ടും വർണിക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുപത്തിനാലാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘മധ്യമേഽംബുദസംനിഭേ’ (മധ്യത്തിലുള്ള മേഘംപോലെയുള്ള) — ശിഖരം മേഘംപോലെ നീലവും ഉയർന്നതുമാണ്; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനത്തിൽ ‘പച്ചപ്പുനിറഞ്ഞതിനാൽ മേഘംപോലെ നീലനിറത്തിൽ കാണുന്ന മധ്യശിഖരത്തിൽ’ എന്ന്. ഇരുപത്തിയാറാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സ്വർണപ്രാകാരസംവീതാ ഹേമതോരണസംവൃതാ’ എന്നതിൽ സ്വർണം രണ്ടുതവണ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതേ കാലത്തുതന്നെ, രാഘവാ, രഘുനന്ദനാ, ഇഷ്ടംപോലെ കഴിഞ്ഞിരുന്ന നർമദ എന്നൊരു ഗന്ധർവി ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൾക്ക് ലജ്ജ, ലക്ഷ്മി, കീർത്തി എന്നീ ദേവിമാർക്കു തുല്യമായ കാന്തിയുള്ള മൂന്നു പുത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു. രാക്ഷസിയല്ലാതിരുന്നിട്ടും അവൾ പൂർണചന്ദ്രനു തുല്യമായ മുഖമുള്ള ആ മൂന്നു ഗന്ധർവകന്യകമാരെ മൂപ്പുമുറയനുസരിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ആ മൂന്നു രാക്ഷസേന്ദ്രന്മാർക്കു നൽകി. ഭഗൻ ദേവതയായ നക്ഷത്രത്തിൽ മാതാവു നൽകിയ ആ മഹാഭാഗകളെ വിവാഹം ചെയ്ത സുകേശപുത്രന്മാർ, അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം ദേവന്മാരെന്നപോലെ, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ക്രീഡിച്ചു. മാല്യവാന്റെ ഭാര്യ സുന്ദരി എന്ന പേരുള്ള സുന്ദരിയായിരുന്നു; അവളിൽ അവൻ ജനിപ്പിച്ച സന്തതികളെ അറിഞ്ഞാലും — വജ്രമുഷ്ടി, വിരൂപാക്ഷൻ, രാക്ഷസനായ ദുർമുഖൻ, സുപ്തഘ്നൻ, യജ്ഞകോപൻ, മത്തൻ, ഉന്മത്തൻ; സുന്ദരിയിൽ സുന്ദരിയായ അനല എന്നൊരു പുത്രിയും ജനിച്ചു. സുമാലിക്കും പൂർണചന്ദ്രനു തുല്യമായ മുഖമുള്ള ഒരു ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു — കേതുമതി എന്ന പേരുള്ളവൾ, പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവൾ. മഹാരാജാവേ, നിശാചരനായ സുമാലി കേതുമതിയിൽ ജനിപ്പിച്ച സന്തതികളെ ക്രമമായി അറിഞ്ഞാലും — പ്രഹസ്തൻ, അകമ്പനൻ, വികടൻ, കാലികാമുഖൻ, ധൂമ്രാക്ഷൻ, ദണ്ഡൻ, മഹാബലനായ സുപാർശ്വൻ, സംഹ്രാദി, പ്രഘസൻ, രാക്ഷസനായ ഭാസകർണൻ; രാക, പുഷ്പോത്കട, പുഞ്ചിരിതൂകുന്ന കൈകസി, കുംഭീനസി — ഇവരാണ് സുമാലിയുടെ സന്തതികളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. മാലിക്കാകട്ടെ, രൂപവതിയും താമരയിതൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളും സുന്ദരനയനയും ശ്രേഷ്ഠയായ യക്ഷിക്കു തുല്യയുമായ വസുദ എന്ന ഗന്ധർവി ഭാര്യയായിരുന്നു. രാഘവാ, സുമാലിയുടെ അനുജൻ അവളിൽ ജനിപ്പിച്ച സന്തതികളെക്കുറിച്ചു ഞാൻ പറയുന്നതു കേട്ടാലും — അനലൻ, അനിലൻ, ഹരൻ, സമ്പാതി; മാലിയുടെ പുത്രന്മാരായ ഈ നിശാചരന്മാർ ഇപ്പോൾ വിഭീഷണന്റെ അമാത്യന്മാരാണ്. ‘ഭഗദൈവതേ നക്ഷത്രേ’ (ഭഗൻ ദേവതയായ നക്ഷത്രത്തിൽ) എന്നത് ഉത്രം (ഉത്തരഫൽഗുനി) നക്ഷത്രമാണ്; അതിന്റെ ദേവത ഭഗനാണ്; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ഇതു വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഹ്രീ, ശ്രീ, കീർത്തി എന്നീ മൂന്നു ദേവിമാർ ലജ്ജ, ശോഭ, കീർത്തി എന്നിവയുടെ അധിഷ്ഠാനദേവതകളാണെന്ന് അടിക്കുറിപ്പ്. ഇവിടെ രാവണന്റെ മാതൃകുലം ആദ്യമായി കാണാം — സുമാലിയുടെ പുത്രി കൈകസി രാവണന്റെ മാതാവാകും; പ്രഹസ്തൻ അവന്റെ സേനാപതിയും മാതുലനുമാണ്. മാലിയുടെ പുത്രന്മാർ വിഭീഷണന്റെ അമാത്യന്മാരാണ് എന്ന വാക്ക് കഥയെ രാമന്റെ കാലവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. നാല്പത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം ഒരു അർധശ്ലോകം മാത്രമാണ് — ‘കുംഭീനസീ ച ഇത്യേതേ സുമാലേഃ പ്രസവാഃ സ്മൃതാഃ’ (കുംഭീനസിയും — ഇവരാണ് സുമാലിയുടെ സന്തതികളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്). മുപ്പത്തിയൊന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘യഥാകാമം’ (ഇഷ്ടംപോലെ) എന്ന പദംകൊണ്ട് നർമദയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അവൾ സ്വേച്ഛയനുസരിച്ചു വസിക്കുന്നു. മുപ്പത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘അരാക്ഷസീ’ — നർമദ രാക്ഷസിയായിരുന്നില്ല, എന്നിട്ടും അവൾ തന്റെ പുത്രിമാരെ രാക്ഷസന്മാർക്കു നൽകി; ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം ഇതിനെ ‘തന്റെ ഇഷ്ടമനുസരിച്ച്’ എന്നു വിശദീകരിക്കുന്നു. ‘ജ്യേഷ്ഠക്രമേണ’ (മൂപ്പുമുറയനുസരിച്ച്) — മൂത്ത പുത്രി മൂത്തവനായ മാല്യവാന്, മധ്യമ സുമാലിക്ക്, ഇളയവൾ മാലിക്ക്. മുപ്പത്തിനാലാം ശ്ലോകത്തിൽ ശുഭനക്ഷത്രത്തിൽ വിവാഹം — രാക്ഷസന്മാരുടെ വിവാഹവും ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം നടന്നു. മുപ്പത്തിയഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സുന്ദരീ നാമ സുന്ദരീ’ ഒരു യമകമാണ് — പേരുകൊണ്ടും രൂപംകൊണ്ടും സുന്ദരി. മുപ്പത്തിയേഴാം ശ്ലോകത്തിൽ മാല്യവാന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാർ എണ്ണപ്പെടുന്നു; അവരിൽ ചിലർ — മത്തൻ, യുദ്ധോന്മത്തൻ, യജ്ഞകോപൻ — യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലും ഈ കാണ്ഡത്തിലെ ഒന്നാം സർഗത്തിലും വീണ്ടും കാണപ്പെട്ടവരാണ്. മുപ്പത്തിയെട്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘പ്രാണേഭ്യോഽപി ഗരീയസീ’ (പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവൾ) എന്നത് സുമാലിക്കു ഭാര്യയോടുള്ള സ്നേഹമാണ്. നാല്പതും നാല്പത്തിയൊന്നും ശ്ലോകങ്ങളിൽ സുമാലിയുടെ പത്തു പുത്രന്മാർ — പ്രഹസ്തൻ, അകമ്പനൻ, വികടൻ, ധൂമ്രാക്ഷൻ മുതലായവർ രാവണന്റെ സേനാപതികളാകും. നാല്പത്തിനാലാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘മയാ ത്വം ശൃണു രാഘവ’ (രാഘവാ, ഞാൻ പറയുന്നതു കേട്ടാലും) എന്നത് അഗസ്ത്യന്റെ കഥനശൈലിയാണ് — അദ്ദേഹം രാമനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സംബോധന ചെയ്യുന്നു. നാല്പത്തിയഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിലെ സമ്പാതി ഗൃധ്രരാജനിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തനായ ഒരു രാക്ഷസനാണെന്നറിയണം. ഈ വംശാവലിയുടെ ഉദ്ദേശ്യവും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ കേട്ട രാക്ഷസന്മാരുടെ പേരുകളുടെ മൂലം ഇവിടെ കാണിക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ രാമൻ താൻ വധിച്ച ശത്രുക്കളുടെ പൂർവികരെ അറിയുന്നു. കൈകസിയുടെ പേര് ‘ശുചിസ്മിതാ’ (നിർമലമായി പുഞ്ചിരിക്കുന്നവൾ) എന്ന വിശേഷണത്തോടെയാണു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്, കാരണം അടുത്ത സർഗങ്ങളിൽ അവൾ മുഖ്യകഥാപാത്രമാകും. കുംഭീനസിയെ പിന്നീട് മധു എന്ന രാക്ഷസൻ അപഹരിച്ചു എന്ന കഥയും വരാനുണ്ട്. മൂന്നു സഹോദരന്മാരുടെയും സന്തതി ക്രമമായി വർണിക്കപ്പെടുന്നു — മൂത്തവന്റെ, മധ്യമന്റെ, ഇളയവന്റെ — വിവാഹവും മൂപ്പുമുറയനുസരിച്ചു നടന്നതുപോലെ. ‘പദ്മപത്രാക്ഷീ സ്വക്ഷീ’ എന്നതിൽ വസുദയുടെ കണ്ണുകൾ രണ്ടുതവണ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
പിന്നീട് ആ മൂന്നു രാക്ഷസപ്രമുഖന്മാർ നിശാചരന്മാരാലും നൂറുകണക്കിനു പുത്രന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, അത്യധികമായ വീര്യത്താൽ ദർപ്പിതരായി, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും നാഗങ്ങളെയും യക്ഷന്മാരെയും പീഡിപ്പിച്ചു. കാറ്റിനെപ്പോലെ ലോകമെങ്ങും ചുറ്റിനടന്ന അവർ സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്തവരും, യുദ്ധങ്ങളിൽ മൃത്യുവിനു തുല്യമായ തേജസ്സുള്ളവരും, വരദാനത്താൽ അത്യധികം ഗർവിതരും, എപ്പോഴും യജ്ഞകർമങ്ങളെ മുടക്കുന്നവരുമായിരുന്നു. അവസാനത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ ദീർഘവൃത്തങ്ങളിലാണ്; അവ സർഗം ഉപസംഹരിക്കുകയും അടുത്ത സർഗത്തിലെ വിഷയം — ദേവന്മാർ ആദ്യം ശിവനെയും പിന്നീടു വിഷ്ണുവിനെയും ശരണം പ്രാപിക്കുന്നത് — സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ക്രതുക്രിയാണാം പ്രശമങ്കരാഃ’ (യജ്ഞകർമങ്ങളെ മുടക്കുന്നവർ) എന്ന പദത്തിൽനിന്ന് യജ്ഞനാശമാണ് രാക്ഷസന്മാരുടെ മുഖ്യാപരാധം എന്നറിയാം; ‘എന്തപരാധം ചെയ്തതിനാലാണ് അവരെ വിഷ്ണു ഓടിച്ചത്?’ എന്ന രാമന്റെ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ഇതാണ്. ‘സഹേന്ദ്രാൻ’ (ഇന്ദ്രനോടുകൂടി) എന്ന പദത്തിൽനിന്ന് ഇന്ദ്രനും പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടു എന്നറിയാം.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे पञ्चमः सर्गः॥ ५॥