॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 65-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ഹനുമാൻ രാമനോടു സീതാവൃത്താന്തം അറിയിക്കുന്നു

പ്രസ്രവണഗിരിയിൽ വാനരന്മാരുടെ അറിയിപ്പ്, രാമന്റെ ചോദ്യം, ചൂഡാമണിദാനം, സീതയുടെ ദശാവർണന, കാകവൃത്താന്തമെന്ന അടയാളം, സീതയുടെ സന്ദേശം

പിന്നെ ആ വാനരന്മാർ വിചിത്രവനങ്ങളുള്ള പ്രസ്രവണപർവതത്തിൽ ചെന്ന്, മഹാബലനായ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും ശിരസ്സുകൊണ്ടു നമിച്ച്, യുവരാജാവായ അംഗദനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, സുഗ്രീവനെയും വന്ദിച്ച്, സീതയുടെ വിവരം പറയാൻ തുടങ്ങി. രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ അവളെ തടവിലാക്കിയിരിക്കുന്നതും, രാക്ഷസിമാർ അവളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നതും, രാമനിലുള്ള അവളുടെ അനുരാഗവും, അവളുടെ ജീവനുവേണ്ടി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമവും — ഇതെല്ലാം രാമന്റെ സന്നിധിയിൽ പറഞ്ഞിട്ട് ആ വാനരന്മാർ മൗനമായി. വൈദേഹി ക്ഷതമേൽക്കാതെയിരിക്കുന്നുവെന്നു കേട്ട് രാമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു — വാനരന്മാരേ, ദേവിയായ സീത എവിടെയാണ്? എന്നോട് അവളുടെ ഭാവമെങ്ങനെ? വൈദേഹിയെക്കുറിച്ച് ഇതെല്ലാം എന്നോടു പറയുക. രാമന്റെ വാക്കു കേട്ട് രാമസന്നിധിയിൽ വാനരന്മാർ സീതാവൃത്താന്തം നന്നായറിയുന്ന ഹനുമാനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ‘അവളുടെ ജീവനുവേണ്ടി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന നിയമം’ എന്ന വാക്യത്തിനു ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം അർഥം പറയുന്നു — സീതയുടെ ജീവിതത്തിനു രാവണൻ രണ്ടു മാസത്തെ കാലാവധി നൽകിയിരിക്കുന്നു. രാമന്റെ രണ്ടു ചോദ്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — ആദ്യം സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച്, പിന്നെ ഭാവത്തെക്കുറിച്ച്; ‘എന്നോട് അവളുടെ ഭാവമെങ്ങനെ’ എന്ന ചോദ്യത്തിലൂടെ അവന്റെ പ്രേമവും അവളുടെ നിഷ്ഠയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയും പ്രകടമാകുന്നു. വാനരന്മാർ പൊതുവായി വൃത്താന്തം പറയുന്നു; എന്നാൽ വിസ്തരിച്ചു പറയാൻ ഹനുമാൻ മാത്രമാണു യോഗ്യനെന്ന് അവർക്കറിയാം; അതിനാൽ അവർ അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. കിഷ്കിന്ധയ്ക്കടുത്തുള്ള ഗിരിയാണു പ്രസ്രവണം; അവിടെയാണു വർഷകാലത്തു രാമനും ലക്ഷ്മണനും വസിച്ചത്. ഇവിടെ അംഗദനെ മുന്നിൽ നിർത്തലും സുഗ്രീവനെ വന്ദിക്കലും — ദൂതന്മാരുടെ ക്രമം രാജമര്യാദയനുസരിച്ചാണ്. വാനരന്മാരുടെ ചുരുക്കത്തിലുള്ള അറിയിപ്പു രാമന്റെ ജിജ്ഞാസ വർധിപ്പിക്കുന്നു. രാമൻ ആദ്യം ‘ക്ഷതമേൽക്കാതെ’ എന്ന വാക്കു കേൾക്കുന്നു; അതോടെ അവന്റെ ഹൃദയം അൽപം ആശ്വസിക്കുന്നു.

അവരുടെ വാക്കു കേട്ട് മാരുതപുത്രനായ ഹനുമാൻ ദേവിയായ സീതയ്ക്കായി ആ തെക്കേ ദിക്കിനുനേരെ ശിരസ്സുകൊണ്ടു നമിച്ച്, വാക്കിന്റെ മർമമറിയുന്നവനായി, സീതയെ കണ്ടതെങ്ങനെയോ അതുപോലെ പറഞ്ഞു. സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന, ദിവ്യവും സ്വർണമയവുമായ ആ മണി രാമനു നൽകിയിട്ട് ഹനുമാൻ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു — നൂറു യോജന നീളമുള്ള സമുദ്രം കടന്ന്, ജാനകിയായ സീതയെ തിരഞ്ഞുകൊണ്ട്, കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ പോയി. അവിടെ ദുരാത്മാവായ രാവണന്റെ ലങ്ക എന്ന നഗരിയുണ്ട്. ഹനുമാന്റെ ആദ്യകർമം — ദിക്കിനുനേരെയുള്ള നമസ്കാരം — സീതയോടുള്ള അവന്റെ ഭക്തി കാണിക്കുന്നു; ആരെ കണ്ടിട്ടാണോ വന്നത്, അവളെ മനസ്സാ വീണ്ടും നമിക്കുന്നു. മണി നൽകുന്നതു വാക്കിനു മുമ്പുതന്നെയാണ്; അതുകൊണ്ടു രാമന്റെ സംശയം പൂർണമായും നീങ്ങുന്നു; മണിതന്നെ സാക്ഷി. ഹനുമാൻ കഥ ക്രമമായി ആരംഭിക്കുന്നു — സമുദ്രലംഘനം, അന്വേഷണം, നഗരി — എന്നാൽ സ്വന്തം പരാക്രമം ചുരുക്കമായേ പറയുന്നുള്ളൂ. ‘തിരഞ്ഞുകൊണ്ട്, കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ’ എന്ന വാക്കിൽ അവന്റെ ലക്ഷ്യമാണു പ്രധാനം, അവന്റെ അധ്വാനമല്ല. അച്ചടിയിൽ ഏഴാം ശ്ലോകത്തിന്റെ ഉത്തരാർധവും എട്ടാമത്തേതിന്റെ ഉത്തരാർധവും ഒമ്പതാമത്തേതിന്റെ പൂർവാർധവും വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളവയാണ് — നമസ്കാരം, മണിയുടെ വർണന, ദാനം.

തെക്കേ സമുദ്രത്തിന്റെ തെക്കേക്കരയിലാണ് ആ നഗരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; അവിടെ രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ സാധ്വിയായ സീതയെ ഞാൻ കണ്ടു. രാമാ, നിന്നിൽ മനോരഥമർപ്പിച്ചു ജീവിക്കുന്നവളായി, രാക്ഷസിമാരുടെ നടുവിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നവളായി ഞാൻ അവളെ കണ്ടു. വിരൂപകളായ രാക്ഷസിമാരാൽ പ്രമദാവനത്തിൽ കാവൽ ചെയ്യപ്പെടുന്ന ആ ദേവി, വീരാ, നിന്നോടൊപ്പം സുഖം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യയായിട്ടും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു. രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവളും രാക്ഷസിമാരാൽ കർശനമായി കാവൽ ചെയ്യപ്പെടുന്നവളും ഒറ്റപ്പിന്നൽ ധരിച്ചവളും ദീനയും നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയിൽ മുഴുകിയവളുമാണ് അവൾ. നിലത്തു കിടക്കുന്നവളും, മഞ്ഞുകാലം വരുമ്പോഴത്തെ താമരപ്പൊയ്കപോലെ നിറംമങ്ങിയ അംഗങ്ങളുള്ളവളും, രാവണനിൽനിന്നു മനസ്സു പിന്തിരിച്ചവളും, മരിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചവളുമാണ്. കാകുത്സ്ഥാ, നിന്നിൽ മനസ്സർപ്പിച്ച ആ ദേവിയെ ഞാൻ എങ്ങനെയോ തിരഞ്ഞുകണ്ടെത്തി; പാപമറ്റവനേ, നരശാർദൂലാ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിന്റെ കീർത്തി പതുക്കെ വാഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് ഞാൻ അവളിൽ പതുക്കെ വിശ്വാസം ജനിപ്പിച്ചു. പിന്നെ അവളോടു സംസാരിച്ചു, എല്ലാ കാര്യവും കാണിച്ചുകൊടുത്തു. രാമ-സുഗ്രീവന്മാരുടെ സഖ്യത്തെക്കുറിച്ചു കേട്ട് അവൾ ഹർഷിച്ചു; അവളുടെ ആചാരം നിയതമാണ്, ഭക്തി എപ്പോഴും നിന്നിലാണ്. മഹാഭാഗനായ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ ഉഗ്രമായ തപസ്സോടുകൂടിയവളായി, നിന്നിലുള്ള ഭക്തിയോടെ കഴിയുന്ന ജനകനന്ദിനിയെ ഞാൻ കണ്ടു. ഹനുമാന്റെ വർണനയിൽ സീതയുടെ ദശ മൂന്നുവിധമാണ് — ബാഹ്യം (രാക്ഷസിമാരാൽ കാവൽ ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു), ശാരീരികം (ഒറ്റപ്പിന്നൽ, നിലത്തുള്ള കിടപ്പ്, നിറംമങ്ങിയ അംഗങ്ങൾ), ആന്തരികം (നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയിൽ മുഴുകിയവൾ, മരിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ചവൾ). ‘രാവണനിൽനിന്നു മനസ്സു പിന്തിരിച്ചവൾ’ എന്ന പദം വിശേഷിച്ചും പ്രധാനമാണ് — രാവണനിൽനിന്ന് അവൾക്ക് ഒന്നും ആവശ്യമില്ല, അവൾ അവനെ പൂർണമായും തിരസ്കരിക്കുന്നു. ‘മഞ്ഞുകാലത്തെ താമരപ്പൊയ്ക’ എന്ന ഉപമ, ഹേമന്തത്തിൽ താമരപ്പൊയ്ക വാടുന്നതുപോലെ അവളുടെ കാന്തി ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ഹനുമാൻ തന്റെ ഉപായവും പറയുന്നു — ഇക്ഷ്വാകുകീർത്തനം, പതുക്കെയുള്ള വിശ്വാസം — അതിലൂടെ അവന്റെ ബുദ്ധി പ്രകടമാകുന്നു. ഒടുവിൽ ‘നിന്നിലുള്ള ഭക്തിയോടെ’ എന്ന പദംകൊണ്ട്, സീതയുടെ തപസ്സിന്റെ ലക്ഷ്യം രാമൻതന്നെയാണെന്ന് അവൻ നിശ്ചയത്തോടെ പറയുന്നു. ‘രാമാ രാമ മനോരഥം’ എന്ന ശബ്ദക്രീഡ — ‘രാമാ’ എന്നാൽ രമണീയയായ സ്ത്രീ, ‘രാമ’ എന്നതു സംബോധന — കവിയുടെ കൗശലം കാണിക്കുന്നു. ‘വീണ്ടും വീണ്ടും ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു’ എന്ന വാക്കിലൂടെ രാക്ഷസിമാരുടെ ക്രൂരത ഇടതടവില്ലാതെ തുടരുന്നുവെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘വീരാ, നിന്നോടൊപ്പം സുഖത്തിനു യോഗ്യയായ ദേവി ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു’ എന്ന വരിയിലെ സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ വൈരുധ്യം രാമന്റെ ഹൃദയത്തെ വിശേഷിച്ചും സ്പർശിക്കുന്നു. സീതയുടെ നിഷ്ഠ ‘നിയതമായ ആചാരം’ എന്ന പദംകൊണ്ടു വർണിക്കപ്പെടുന്നു — അവളുടെ ആചാരം അചഞ്ചലമാണ്. ഹനുമാൻ സീതയുടെ ദുഃഖം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ അവളുടെ ധൈര്യവും നിഷ്ഠയും പറയുന്നു; അങ്ങനെ രാമന്റെ ശോകം ഉത്സാഹമായി മാറട്ടെ. അച്ചടിയിൽ 13-ാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘ത്വയാ വീര സുഖോചിതാ’ (വീരാ, നിന്നോടൊപ്പം സുഖത്തിനു യോഗ്യയായവൾ) എന്നും, സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘തവാദുഃഖോചിതാ സതീ’ (ദുഃഖം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യയല്ലാത്ത നിന്റെ സാധ്വി) എന്നും പാഠഭേദമുണ്ട്.

മഹാപ്രാജ്ഞനായ രാഘവാ, ചിത്രകൂടത്തിൽ ഒരു കാക്കയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിന്റെ സമീപത്തു നടന്ന സംഭവം, നടന്നതുപോലെതന്നെ, അവൾ എനിക്ക് അടയാളമായി തന്നു. ‘വായുപുത്രാ, ഈ രാമനോടു നീ വീണ്ടും അറിയിക്കണം — ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ എല്ലാം മുഴുവനായി പറയണം’ എന്നു ജാനകി എന്നോടു പറഞ്ഞു. ‘യത്നപൂർവം നന്നായി സൂക്ഷിച്ച ഈ മണി, സുഗ്രീവൻ കേൾക്കെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവനു നൽകണം. ഐശ്വര്യമുള്ള ഈ ചൂഡാമണി ഞാൻ നിനക്കുവേണ്ടി യത്നപൂർവം സൂക്ഷിച്ചു; മനഃശിലകൊണ്ടുള്ള ആ തിലകം ഓർക്കുക’ എന്നും പറഞ്ഞു. ‘ജലത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഐശ്വര്യമുള്ള ഈ മണി ഞാൻ നിനക്കു തിരിച്ചയയ്ക്കുന്നു; ആപത്തിൽ ഇതു കണ്ട്, പാപമറ്റവനേ, നിന്നെ കണ്ടതുപോലെ ഞാൻ ആനന്ദിച്ചിരുന്നു. ദശരഥപുത്രാ, ഒരു മാസംകൂടി ഞാൻ ജീവൻ നിലനിർത്തും; മാസത്തിനുശേഷം രാക്ഷസരുടെ വശത്തായ ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കില്ല.’ രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ട, മെലിഞ്ഞ ശരീരമുള്ള, ധർമചാരിണിയായ സീത, പേടമാനിനെപ്പോലെ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഇങ്ങനെ എന്നോടു പറഞ്ഞു. രാഘവാ, ഞാൻ കണ്ടതെല്ലാം അതുപോലെതന്നെ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; എല്ലാവിധത്തിലും സമുദ്രജലം കടക്കാനുള്ള ഏർപ്പാടു ചെയ്യുക. രാജകുമാരന്മാർ ആശ്വസിച്ചുവെന്നറിഞ്ഞ്, ആ അടയാളം രാഘവനു നൽകി, ദേവി പറഞ്ഞതെല്ലാം ക്രമമായി വായുപുത്രൻ പൂർണമായ വാക്കുകളോടെ വിവരിച്ചു. രണ്ട് അടയാളങ്ങൾ — കാകവൃത്താന്തവും മനഃശിലാതിലകവും — സീതയ്ക്കും രാമനും മാത്രമേ അറിയൂ; അതിനാൽ സംശയത്തിന് ഇടമില്ല. ‘പേടമാനിനെപ്പോലെ വിടർന്ന കണ്ണുകൾ’ എന്ന ഉപമ ഭയത്താൽ കണ്ണുകൾ വിടർന്ന സീതയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ‘കടക്കാനുള്ള ഏർപ്പാടു ചെയ്യുക’ എന്ന ഹനുമാന്റെ അവസാനവാക്കു വൃത്താന്തത്തിൽനിന്നു കർത്തവ്യത്തിലേക്കുള്ള നീക്കമാണ്; ദൂതൻ വിവരത്തോടൊപ്പം ഉപായവും നിർദേശിക്കുന്നു. അവസാനശ്ലോകം ശാലിനീവൃത്തത്തിലാണ്. സീതയുടെ സന്ദേശത്തിനു മൂന്ന് അംശങ്ങളുണ്ട് — അടയാളം (കാക്ക, തിലകം, മണി), കാലാവധി (ഒരു മാസം), അറിയിക്കേണ്ട രീതി (‘സുഗ്രീവൻ കേൾക്കെ’). അവസാനത്തെ അംശം വിശേഷിച്ചും ബുദ്ധിപൂർവമാണ് — സുഗ്രീവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അറിയിച്ചാൽ അവനും സഹായിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാകും. ‘പാപമറ്റവനേ, നിന്നെ കണ്ടതുപോലെ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ, മണി രാമന്റെ പ്രതിനിധിയെന്നപോലെ സീതയ്ക്ക് ആശ്രയമായിരുന്നുവെന്നും, ഇന്ന് അതു തിരിച്ചുകൊടുക്കുമ്പോൾ അവൾ തന്റെ അവസാനത്തെ ആശ്രയവും രാമനു നൽകുന്നുവെന്നും വ്യക്തമാകുന്നു. മാസത്തിന്റെ കാലാവധി രാമന്റെ കർത്തവ്യത്തിന്റെ അടിയന്തരതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ഇവിടെ ‘രാഘവാ’ എന്ന സംബോധനയോടെ കഥ അവസാനിപ്പിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः॥ ६५॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക