॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 63-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ദധിമുഖന്റെ അറിയിപ്പും സുഗ്രീവന്റെ അനുമാനവും

സുഗ്രീവന്റെ അഭയദാനം, മധുവനനാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദധിമുഖന്റെ അറിയിപ്പ്, ലക്ഷ്മണന്റെ ചോദ്യം, സുഗ്രീവൻ സീതാദർശനം അനുമാനിക്കുന്നത്, രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ ഹർഷം, ദധിമുഖനോടുള്ള സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞ

തല നിലത്തുമുട്ടി വീണുകിടക്കുന്ന വാനരനായ ദധിമുഖനെ കണ്ടമാത്രയിൽ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ ഉദ്വിഗ്നഹൃദയനായി ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു — എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ; നീ എന്തിന് എന്റെ കാൽക്കൽ വീണിരിക്കുന്നു? ഞാൻ നിനക്ക് അഭയം നൽകുന്നു; സത്യംതന്നെ പറയുക. എന്തു പരിഭ്രമത്താലാണു നീ വന്നത്? ഹിതകരമായി പറയേണ്ടത് എന്തോ, അതു മുഴുവനും പറയുക. മധുവനത്തിൽ സുഖംതന്നെയല്ലേ? വാനരാ, ഇതു കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാത്മാവായ ആ സുഗ്രീവൻ ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ദധിമുഖൻ എഴുന്നേറ്റു പറഞ്ഞു. സുഗ്രീവന്റെ ആദ്യഭാവം ഉദ്വേഗമാണ് — വൃദ്ധനായ മാതുലൻ ഇങ്ങനെ കാൽക്കൽ വീഴുന്നത് അസാധാരണമാണ്. അവൻ ആദ്യം അഭയം നൽകുന്നു, പിന്നെ ചോദിക്കുന്നു; ഇതാണു രാജധർമം, കാരണം ഭയന്നവനു സത്യം പറയാൻ കഴിയില്ല. ‘മധുവനത്തിൽ സുഖംതന്നെയല്ലേ’ എന്ന ചോദ്യത്തിലൂടെ വനത്തെക്കുറിച്ച് അവൻ സ്വയംതന്നെ ശങ്കിക്കുന്നു; കാരണം ദധിമുഖൻ അതിന്റെ കാവൽക്കാരനാണെന്ന് അവനറിയാം. ഇതെല്ലാം രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ മുന്നിൽവച്ചാണു നടക്കുന്നത്; അതിനാൽ സുഗ്രീവന്റെ പെരുമാറ്റവും മര്യാദയോടെയാണ്. ഈ ഭാഗത്തെ മൂന്നാം ശ്ലോകം വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്; സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ അതിനു പ്രതിരൂപമില്ല.

രാജാവേ, നിന്റെ പിതാവായ ഋക്ഷരജസ്സും ബാലിയും നീയും മുമ്പ് ആർക്കും വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടില്ലാത്ത നിന്റെ ആ വനം വാനരന്മാർ നശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വനചാരികളോടൊപ്പം ഞാൻ അവരെയെല്ലാം തടഞ്ഞു; എന്നാൽ അവർ എന്നെ വകവയ്ക്കാതെ ആഹ്ലാദത്തോടെ ഭക്ഷിക്കുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദേവാ, ഈ വനപാലകർ അവരുടെ കയ്യേറ്റം തടഞ്ഞപ്പോൾ ആ വനവാസികൾ എന്നെയും വകവയ്ക്കാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ബാക്കിയുള്ളത് അവർ അവിടെ വലിച്ചെറിയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഭക്ഷിക്കുന്നു; തടയപ്പെടുമ്പോൾ അവരെല്ലാവരും പുരികം ചുളിച്ചു കാണിക്കുന്നു. ഈ കാവൽക്കാർ കൂടുതൽ രോഷാകുലരായപ്പോൾ അവർ ഇവരെ ആക്രമിച്ചു; ക്രുദ്ധരായ വാനരശ്രേഷ്ഠർ ഇവരെ ആ വനത്തിൽനിന്ന് ആട്ടിയോടിക്കുന്നു. പിന്നെ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള ആ അനേകം വീരവാനരന്മാർ ക്രോധത്തോടെ വാനരശ്രേഷ്ഠരായ ഈ വാനരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു. ചിലരെ കൈകൾകൊണ്ട് അടിച്ചു, ചിലരെ കാൽമുട്ടുകൾകൊണ്ട് ഇടിച്ചു, അപ്പോൾ ഇഷ്ടംപോലെ വലിച്ചിഴച്ചു, ദേവമാർഗവും കാണിച്ചു. സ്വാമീ, നീ ഉണ്ടായിരിക്കെ ഈ ശൂരന്മാർ ഇങ്ങനെ അടിക്കപ്പെട്ടു; അവരാകട്ടെ മധുവനം മുഴുവനും ഇഷ്ടംപോലെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ദധിമുഖന്റെ അറിയിപ്പിൽ ആദ്യം രാജവംശത്തിന്റെ പരാമർശമാണ് — ഋക്ഷരജസ്സ്, ബാലി, സുഗ്രീവൻ എന്നീ മൂന്നുപേരും ആ വനം ആർക്കും നൽകിയിട്ടില്ല. ഇതിലൂടെ അവൻ അപരാധത്തിന്റെ ഗൗരവം സ്ഥാപിക്കുന്നു. തന്റെ പരാഭവം അവൻ വിസ്തരിച്ചു പറയുന്നില്ല; പാലകരുടെ ദുഃഖം വീണ്ടും വീണ്ടും അറിയിക്കുന്നു — ഇത് അവന്റെ വിനയമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ലജ്ജ. ‘നീ ഉണ്ടായിരിക്കെ, സ്വാമീ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ അവൻ രാജാധികാരത്തിനേറ്റ അപമാനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ‘അംഗദന്റെ ദോഷം കേൾപ്പിക്കാം’ എന്നു പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും ഇവിടെ അവൻ അംഗദന്റെ പേര് എടുത്തുപറയുന്നില്ല — ‘വാനരന്മാർ’ എന്നു പൊതുവായി നിർദേശിക്കുന്നു. അവന്റെ അറിയിപ്പിനു നാല് അംശങ്ങളുണ്ട് — വനത്തിന്റെ അലംഘ്യത, തടയാനുള്ള തന്റെ ശ്രമം, വാനരന്മാരുടെ അവജ്ഞ, പാലകരെ അടിച്ചത്. ‘പുരികം ചുളിച്ചു കാണിക്കുന്നു’ എന്ന വാക്കിലൂടെ വാനരന്മാരുടെ ധിക്കാരം സജീവമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ വർണിച്ച പരാഭവം ഇവിടെ അവന്റെ വായിലൂടെ വീണ്ടും കേൾക്കുന്നു; എന്നാൽ തന്റെ കൈകൾ ഒടിഞ്ഞതിനെക്കുറിച്ച് അവൻ പറയുന്നില്ല. അറിയിപ്പിലെ ഈ സംയമം രാജസഭയ്ക്ക് ഉചിതമാണ്. എട്ടാം ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപതിപ്പിലെ ആറാം ശ്ലോകത്തോടു പൊരുത്തപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ അവിടെ ‘ഭ്രുവൗ വൈ ദർശയന്തി’ (പുരികങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു) എന്നാണു പാഠം.

ഇങ്ങനെ വിവരമറിയിക്കപ്പെടുന്ന വാനരശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവനോട്, ശത്രുവീരന്മാരെ കൊല്ലുന്നവനും മഹാപ്രാജ്ഞനുമായ ലക്ഷ്മണൻ ചോദിച്ചു — രാജാവേ, വനപാലകനായ ഈ വാനരൻ എന്തിനാണു വന്നിരിക്കുന്നത്? എന്തു കാര്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് അവൻ ദുഃഖത്തോടെ സംസാരിച്ചത്? മഹാത്മാവായ ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ വാക്കിൽ നിപുണനായ സുഗ്രീവൻ ലക്ഷ്മണനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു — ആര്യനായ ലക്ഷ്മണാ, അംഗദൻ മുതലായ വീരവാനരന്മാർ മധു ഭക്ഷിച്ചുവെന്നാണു വീരനായ ദധിമുഖൻ എന്ന കപി പറയുന്നത്. ലക്ഷ്മണന്റെ ചോദ്യം സ്വാഭാവികമാണ് — അവനു വാനരന്മാരുടെ ഭാഷയും രീതിയും നന്നായി അറിയില്ല; ദധിമുഖന്റെ ദുഃഖം മാത്രമേ അവൻ കാണുന്നുള്ളൂ. സുഗ്രീവൻ അവനെ ‘ആര്യ’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു — രാജാവായിട്ടും അവൻ രാമാനുജനെ പൂജ്യനായി കരുതുന്നു. സുഗ്രീവന്റെ മറുപടിയിൽ ആദ്യം വൃത്താന്തം മാത്രം, പിന്നെ അനുമാനം — ഇതാണു വാക്കിൽ നിപുണനായവന്റെ ക്രമം. ‘അംഗദൻ മുതലായവർ’ എന്ന പദംതന്നെയാണു സുഗ്രീവന്റെ അനുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം — അവർ തെക്കേ ദിക്കിലേക്കു പോയതാണെന്നും ഇന്നു മടങ്ങിവന്നിരിക്കുന്നുവെന്നും അവനറിയാം. ദധിമുഖൻ ദുഃഖത്തോടെ അറിയിച്ചതിനെത്തന്നെ സുഗ്രീവൻ ഹർഷത്തിനു കാരണമാക്കും; അതിനാൽ ഈ ഭാഗത്തു കഥയുടെ രസം മാറുന്നു.

കാര്യം സാധിക്കാത്ത ഈ വാനരന്മാർ ഇങ്ങനെയൊരു അതിക്രമം ചെയ്യില്ല; അവർ വനത്തിൽ കടന്നുകയറിയെങ്കിൽ, നിശ്ചയമായും അവർ കർമം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു. തടയാൻ ശ്രമിച്ച പാലകർ ഏറെ കഷ്ടപ്പെട്ടു, കാൽമുട്ടുകൾകൊണ്ട് ഇടിക്കപ്പെട്ടു; എന്റെ വനത്തിന്റെ അധിപനായി ഞാൻതന്നെ നിയമിച്ച ബലവാനായ ഈ കപി ദധിമുഖനെപ്പോലും അവർ ഗണിച്ചില്ല. അതിനാൽ ദേവിയെ കണ്ടിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല — മറ്റാരുമല്ല, ഹനുമാൻതന്നെ. ഈ കർമം സാധിക്കാൻ ഹനുമാനല്ലാതെ മറ്റൊരു കാരണമില്ല. കാര്യസിദ്ധിയും ബുദ്ധിയും ഉദ്യമവും വീര്യവും ശാസ്ത്രജ്ഞാനവും വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. ജാംബവാൻ നേതാവും മഹാബലനായ അംഗദനും ഹനുമാൻ അധിഷ്ഠാതാവുമായിരിക്കുന്നിടത്തു ഫലം മറിച്ചാവില്ല. തെക്കേ ദിക്കിൽ തിരഞ്ഞു മടങ്ങിവന്ന അംഗദൻ മുതലായ വീരവാനരശ്രേഷ്ഠർ കയ്യേറാനാവാത്ത ആ മധുവനം നശിപ്പിച്ചുവത്രേ; വനം കയ്യേറപ്പെട്ടു, ഉപഭോഗം ചെയ്യപ്പെട്ടു, വനപാലകർ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു, കാൽമുട്ടുകൾകൊണ്ട് ഇടിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനുവേണ്ടിത്തന്നെയാണു പ്രസിദ്ധപരാക്രമിയും മധുരഭാഷിയുമായ ദധിമുഖൻ എന്ന ഈ വാനരൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. മഹാബാഹുവായ സൗമിത്രേ, സത്യമായി നോക്കുക — സീതയെ കണ്ടിരിക്കുന്നു; കാരണം വാനരന്മാരെല്ലാവരും ചെന്നു മധു കുടിക്കുന്നു. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, വൈദേഹിയെ കാണാതെ ഈ പ്രസിദ്ധരായ വനവാസികൾ വരമായി ലഭിച്ച ആ ദിവ്യവനം കയ്യേറുകയില്ല. സുഗ്രീവന്റെ യുക്തി ക്രമബദ്ധമാണ് — ആദ്യം കാര്യത്തിന്റെ ലക്ഷണം, പിന്നെ കർത്താവിന്റെ യോഗ്യത, പിന്നെ നേതാക്കളുടെ ഗുണങ്ങൾ, ഒടുവിൽ നിശ്ചയം. അനുമാനത്തിന് ഇതൊരു ഉത്തമദൃഷ്ടാന്തമാണ് — മധുവനത്തിന്റെ നാശംതന്നെ കാര്യസിദ്ധിയുടെ ലക്ഷണം. ‘വരമായി ലഭിച്ച’ എന്ന പദത്തിന്, ദേവന്മാർ സുഗ്രീവന്റെ പൂർവികനു വരമായി നൽകിയ വനം എന്നു ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം വിശദീകരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതു കയ്യേറുന്നതു വലിയ സാഹസമാണ്. കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലും സുഗ്രീവൻ ഹനുമാനിൽ വിശേഷിച്ചു വിശ്വസിച്ചിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണു രാമൻ അവനു മോതിരം നൽകിയത്; ഇവിടെ ആ വിശ്വാസം സത്യമായി. ‘മറ്റാരുമല്ല, ഹനുമാൻതന്നെ’ എന്ന വാക്യം അച്ചടിയിൽ രണ്ടുവട്ടം വരുന്നു — ഇവിടെയും അറുപത്തിനാലാം സർഗത്തിലും. സുഗ്രീവൻ ഹനുമാന്റെ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ എണ്ണുന്നു — കാര്യസിദ്ധി, ബുദ്ധി, ഉദ്യമം, വീര്യം, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം. ഇവതന്നെയാണു സുന്ദരകാണ്ഡത്തിൽ ഹനുമാൻ പ്രദർശിപ്പിച്ചത് — സമുദ്രലംഘനത്തിൽ വീര്യം, സീതാന്വേഷണത്തിൽ ബുദ്ധി, രാവണസഭയിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, ലങ്കാദഹനത്തിൽ ഉദ്യമം. മൂന്നു നേതാക്കളുടെ പരാമർശവും അർഥവത്താണ് — ജാംബവാൻ വൃദ്ധനും അനുഭവസമ്പന്നനും, അംഗദൻ യുവരാജാവും ബലവാനും, ഹനുമാൻ കാര്യത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതാവും. മൂവരും ചേരുമ്പോൾ പരാജയം അസാധ്യമെന്നാണു സുഗ്രീവന്റെ ദൃഢവിശ്വാസം. ദധിമുഖന്റെ ദുഃഖം അവൻ അവഗണിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ അതിൽനിന്നുതന്നെ ശുഭഫലം നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. അച്ചടിയിലെ 18-ാം ശ്ലോകവും 19-ാം ശ്ലോകത്തിന്റെ പൂർവാർധവും വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്; അവിടെ ദധിമുഖനെ രാജാവുതന്നെ നിയമിച്ചതിന്റെ പരാമർശമുണ്ട്; അതിനാൽ അവനേറ്റ അപമാനം രാജാവിനുതന്നെയേറ്റ അപമാനമാണെന്നു സുഗ്രീവൻ സമ്മതിക്കുന്നു; എങ്കിലും ക്രുദ്ധനാകുന്നില്ല. ‘ദൃഷ്ടാ ദേവീ’ (ദേവിയെ കണ്ടു) എന്ന വാക്യത്തിലെ സ്ത്രീലിംഗനിർദേശവും ആദരപൂർവമാണ് — സുഗ്രീവൻ സീതയെ ‘ദേവി’ എന്നുതന്നെ പറയുന്നു.

പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ വായിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ട, ചെവിക്ക് ഇമ്പമുള്ള ആ വാക്കു കേട്ട് ധർമാത്മാവായ ലക്ഷ്മണൻ രാഘവനോടൊപ്പം അത്യധികം ഹർഷിച്ചു; രാമൻ ഏറെ ആഹ്ലാദിച്ചു, മഹായശസ്വിയായ ലക്ഷ്മണനും. ദധിമുഖന്റെ വാക്ക് ഇങ്ങനെ കേട്ട് ഹർഷിതനായ സുഗ്രീവൻ വനപാലകനോടു വീണ്ടും മറുപടി പറഞ്ഞു — കർമം സാധിച്ച അവർ വനം ഭക്ഷിച്ചതിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്. കർമം സാധിച്ച അവരുടെ കയ്യേറ്റവും ചെയ്തികളും പൊറുക്കേണ്ടതാണ്. നീ വേഗം പോകുക, മധുവനം നീതന്നെ സംരക്ഷിക്കുക; ഹനുമാൻ മുതലായ ആ കപികളെയെല്ലാം വേഗം ഇങ്ങോട്ട് അയയ്ക്കുക. സിംഹത്തിന്റെ ദർപ്പമുള്ള, ഹനുമാൻ പ്രധാനിയായ ആ ശാഖാമൃഗങ്ങളെ വേഗം കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കാര്യം സാധിച്ച അവരോട്, സീതയെ കണ്ടെത്താൻ ചെയ്ത പ്രയത്നത്തെക്കുറിച്ച് രാഘവന്മാരോടൊപ്പം ചോദിച്ചു കേൾക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പ്രീതിയാൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ അത്യാഹ്ലാദിതരായി, ലക്ഷ്യം സാധിച്ചവരെപ്പോലെയിരിക്കുന്ന ആ രണ്ടു കുമാരന്മാരെയും കണ്ട്, ഹർഷപുളകിതമായ അംഗങ്ങളോടെ, കാര്യസിദ്ധി കൈകൾക്കടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നുവെന്നറിഞ്ഞ് വാനരരാജാവ് അത്യധികം ആനന്ദിച്ചു. ഇവിടെ മുപ്പത്തിയൊന്നാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതും, മുപ്പത്തിരണ്ടാമത്തേത് ഉപജാതിയും, മുപ്പത്തിമൂന്നാമത്തേതു ശാലിനിയുമാണ് — അവസാനത്തേതു വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളത്. ദധിമുഖൻ ശിക്ഷ പ്രതീക്ഷിച്ചുവന്നു; എന്നാൽ കേൾക്കുന്നതു പ്രീതിവചനമാണ് — ഇതാണു സർഗത്തിലെ വിപര്യയം. സുഗ്രീവൻ അവനെ ‘മാതുല’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നില്ല; എന്നാൽ ‘നീതന്നെ സംരക്ഷിക്കുക’ എന്ന വാക്കിലൂടെ അവന്റെ അധികാരം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘കൈകൾക്കടുത്തെത്തി’ എന്ന രൂപകത്താൽ കാര്യസിദ്ധി കൈപ്പിടിയിലായതുപോലെ വർണിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ കാണ്ഡത്തിൽ രാമന്റെ ഭാവം ആദ്യമായി നേരിട്ടു വർണിക്കപ്പെടുന്നത് ഇവിടെയാണ് — സീതാപഹരണത്തിനുശേഷം ദീർഘകാലമായി അവൻ ഇത്തരമൊരു സുഖം അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല. ലക്ഷ്മണനും സഹോദരന്റെ ഹർഷത്താൽ ഹർഷിക്കുന്നു. സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞയിൽ മൂന്നു കാര്യങ്ങളുണ്ട് — ക്ഷമ, സംരക്ഷണം, വേഗം അയയ്ക്കൽ; ഇതിലൂടെ രാജാവിന്റെ ഔദാര്യവും വിവേകവും കാണാം. അവസാനശ്ലോകത്തിൽ രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ ഹർഷം സുഗ്രീവന്റെ ഹർഷത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതായി കവി വർണിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिषष्टितमः सर्गः॥ ६३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക