॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 53-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

വാൽ കത്തിക്കലും സീതയുടെ അഗ്നിപ്രാർഥനയും

രാവണന്റെ ആജ്ഞ — വാൽ കത്തിക്കുക, തുണി ചുറ്റൽ, ഹനുമാന്റെ ചിന്ത, നഗരത്തിൽ ചുറ്റി നടത്തൽ, രാക്ഷസിമാർ അറിയിക്കുന്ന വാർത്ത, സീത അഗ്നിയോടു നടത്തുന്ന പ്രാർഥന, തണുത്ത അഗ്നി, ബന്ധനമോചനം, പരിഘംകൊണ്ടു കാവൽക്കാരുടെ വധം

മഹാത്മാവായ സഹോദരൻ വിഭീഷണന്റെ ദേശകാലോചിതവും ഹിതകരവുമായ വാക്കു കേട്ട് ദശഗ്രീവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു — ‘വിഭീഷണാ, ഭവാൻ പറഞ്ഞതു ശരിതന്നെ; ദൂതന്റെ വധം ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്ദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവനു മറ്റൊരു ശിക്ഷ തീർച്ചയായും നൽകണം. കപികൾക്ക് വാലാണ് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആഭരണം; അതിനാൽ ഇവന്റെ വാൽ വേഗം കത്തിക്കുക; കത്തിയ വാലുമായി ഇവൻ പോകട്ടെ. അപ്പോൾ ഇവന്റെ മിത്രങ്ങളും ജ്ഞാതികളും ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും എല്ലാവരും അംഗവൈരൂപ്യത്താൽ തളർന്ന, ദീനനായ ഇവനെ കാണട്ടെ.’ പിന്നെ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ആജ്ഞാപിച്ചു — ‘കത്തുന്ന വാലോടുകൂടി ഇവനെ രാക്ഷസർ ചത്വരങ്ങളോടുകൂടിയ നഗരം മുഴുവൻ ചുറ്റി നടത്തട്ടെ.’ രാവണൻ വിഭീഷണന്റെ യുക്തി സ്വീകരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അപമാനംതന്നെയാണ്. വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞ ദൂതശിക്ഷകളിൽ ‘വൈരൂപ്യം’ ഇവിടെ വാൽ കത്തിക്കലിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. രാവണന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ വാൽ വാനരന്റെ ഗർവത്തിന്റെ അടയാളമാണ്; അതു കത്തിക്കുന്നതു പരമമായ അപമാനമാണ്. ‘പരിണീയതാം’ (ചുറ്റി നടത്തട്ടെ) എന്ന ആജ്ഞയിൽ രാവണന്റെ ദംഭം കാണാം — ശത്രുവിന്റെ അപമാനത്തിനു നഗരം മുഴുവൻ സാക്ഷിയാക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതിലൂടെത്തന്നെയാണ് ഹനുമാനു ലങ്ക കാണാനുള്ള അവസരം എളുപ്പമാകുന്നത് — ഇതു കവിയുടെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരു വിരോധാഭാസമാണ്. രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘വധായാന്യഃ’ എന്നാണു പാഠം; ‘വധമല്ലാതെ മറ്റേതെങ്കിലും ശിക്ഷ’ എന്ന അർഥമാണ് ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നത്. സഹോദരന്റെ വാക്ക് ‘ശരി’ എന്നു രാവണൻ അംഗീകരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ശിക്ഷയുടെ സ്വരൂപം സ്വയം നിശ്ചയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശം പാതി മാത്രമേ വിജയിക്കുന്നുള്ളൂ.

സ്വാമിയുടെ ആജ്ഞ കേട്ട് കോപത്താൽ പരുഷരായ രാക്ഷസർ അവന്റെ വാൽ പഴകിയ പരുത്തിത്തുണികൾകൊണ്ടു ചുറ്റിപ്പൊതിഞ്ഞു. കാട്ടിൽ ഉണങ്ങിയ വിറകു കിട്ടുമ്പോൾ അഗ്നി വളരുന്നതുപോലെ, വാൽ ചുറ്റിപ്പൊതിയുന്നതിനിടെ മഹാകപിയായ ഹനുമാൻ വളർന്നു — അവന്റെ ശരീരം വലുതായി. പിന്നെ രാക്ഷസർ വാലിൽ എണ്ണ ഒഴിച്ച് അതിനു തീകൊളുത്തി. അപ്പോൾ രോഷവും അമർഷവും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, ബാലസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മുഖത്തോടെ ഹനുമാൻ കത്തുന്ന വാൽകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസരെ അടിച്ചു. പിന്നെ ക്രൂരരായ രാക്ഷസർ വീണ്ടും ഒത്തുചേർന്ന് ആ വാനരശ്രേഷ്ഠനെ മുറുകെ കെട്ടി. അതു കണ്ട് സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരും അടങ്ങിയ നിശാചരർ സന്തോഷിച്ചു. ബന്ധിതനായ വീരഹനുമാൻ ആ സമയത്തിനു യോജിച്ച ഒരു തീരുമാനമെടുത്തു. ഹനുമാന്റെ ശരീരവളർച്ച അഗ്നിയുടെ ഉപമയാൽ വർണിക്കപ്പെടുന്നു — വിറകുകൊണ്ട് അഗ്നിയെന്നപോലെ അപമാനംകൊണ്ട് അവന്റെ തേജസ്സു വർധിക്കുന്നു. രാക്ഷസരുടെ സന്തോഷം ക്ഷണികമാണ്; അവരുടെ ഹർഷംതന്നെ വേഗം അവരുടെ നാശത്തിനു കാരണമാകും. ഏഴാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘ഹുതാശനം’ എന്നു ദ്വിതീയാവിഭക്തി കാണുന്നു; അർഥം അഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള വളർച്ചതന്നെ. രാക്ഷസർ പഴന്തുണികളും എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കുന്നു — ഇവതന്നെയാകും ലങ്കാദഹനത്തിന്റെ സാധനങ്ങൾ. ഹനുമാൻ ആദ്യം പ്രതികരിക്കുന്നു — വാൽകൊണ്ടുള്ള അടി — എന്നാൽ വീണ്ടും ബന്ധനം സ്വീകരിക്കുന്നു. ഒൻപതും പത്തും ശ്ലോകങ്ങളിലെ വാക്യം പരസ്പരബന്ധിതമാണ് — ‘നിബദ്ധഃ’ (ബന്ധിതൻ) എന്ന പദം പത്താം ശ്ലോകത്തിലാണു വരുന്നത്.

ഹനുമാൻ ചിന്തിച്ചു — ‘ബന്ധിതനായിരുന്നാലും ഈ രാക്ഷസർക്ക് എന്നെ ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല; കെട്ടുകൾ പൊട്ടിച്ചു ചാടിയുയർന്ന് ഇവരെ വീണ്ടും കൊല്ലാം. സ്വാമിയുടെ ഹിതത്തിനായി അവന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ചാണ് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നത്; ഈ ദുരാത്മാക്കൾ എന്നെ ബന്ധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ ചെയ്തതിനുള്ള പ്രതികാരം ഇനിയും പൂർണമായിട്ടില്ല. യുദ്ധത്തിൽ ഞാനൊരുവൻ മാത്രം എല്ലാ രാക്ഷസർക്കും മതി; എന്നാൽ രാമന്റെ പ്രീതിക്കായി ഇത്തരം ബന്ധനം ഞാൻ സഹിക്കും. ഇതിലൂടെ എനിക്കു ലങ്കയിൽ വീണ്ടും ചുറ്റിനടക്കാനാകും; രാത്രിയിൽ കോട്ടയുടെ ഘടനാവിധാനം ഞാൻ നന്നായി കണ്ടിട്ടില്ല. രാത്രി കഴിഞ്ഞു പ്രഭാതത്തിൽ ഞാൻ ലങ്ക തീർച്ചയായും കാണണം. അവർ എന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും കെട്ടിക്കോട്ടെ; വാൽ കത്തിച്ചു പീഡിപ്പിക്കുന്നു; എന്റെ മനസ്സിനു ക്ഷീണമില്ല.’ ഇവിടെ ഹനുമാന്റെ ധീരതയും ബുദ്ധിമത്തയും പ്രകടമാണ് — അപമാനത്തെ അവൻ അവസരമാക്കി മാറ്റുന്നു. കോട്ട പകൽ കാണുന്നതു യുദ്ധത്തിന് ആവശ്യമാണ്; അതിനാൽ അവൻ ബന്ധനം സ്വേച്ഛയാൽ സഹിക്കുന്നു. ‘രാമന്റെ പ്രീതിക്കായി’ എന്ന വാക്കാണ് അവന്റെ എല്ലാ കർമങ്ങളുടെയും മൂലം. ക്രോധമുണ്ട്, എന്നാൽ അതു സ്വാമികാര്യത്തിനു വിധേയമാണ്. പന്ത്രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ അവൻ രാക്ഷസരുടെ അന്യായം ഓർക്കുന്നു — സ്വാമിയുടെ കാര്യത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂതനെ ബന്ധിക്കുന്നു എന്ന്. പതിനഞ്ചും പതിനാറും ശ്ലോകങ്ങളിലെ വാക്യം പരസ്പരബന്ധിതമാണ് — ‘പീഡാം കുർവന്തി രക്ഷാംസി’ (രാക്ഷസർ പീഡിപ്പിക്കുന്നു) എന്നതാണു പതിനാറാമത്തേതിന്റെ ആരംഭം. അവന്റെ മനസ്സിന്റെ ക്ഷീണമില്ലായ്മയാണ് അടുത്ത സാഹസത്തിന്റെ ആധാരം.

പിന്നെ ക്രൂരകർമികളായ രാക്ഷസർ ഭാവം മറച്ചുവച്ചിരുന്ന, സത്ത്വവാനായ ആ മഹാകപിയെ, കപികുഞ്ജരനെ, പിടിച്ചുകൊണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ പോയി. ശംഖുകളുടെയും ഭേരികളുടെയും നാദത്തോടെ അവന്റെ കർമങ്ങൾ ഘോഷിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ആ നഗരത്തിലൂടെ അവനെ നടത്തി. ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന ഹനുമാൻ രാക്ഷസരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട് സുഖമായി നടന്നു. രാക്ഷസരുടെ ആ മഹാനഗരത്തിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ അവൻ വിചിത്രമായ വിമാനങ്ങൾ കണ്ടു; കോട്ടമതിലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഭൂഭാഗങ്ങൾ, നന്നായി വിഭജിച്ച ചത്വരങ്ങൾ, ഗൃഹനിരകളാൽ തിങ്ങിനിറഞ്ഞ തെരുവുകൾ, നാൽക്കവലകൾ, പ്രധാനവീഥികളും ഉപവീഥികളും, ഗൃഹങ്ങൾക്കിടയിലെ ഇടങ്ങൾ എന്നിവയും കണ്ടു. ചത്വരങ്ങളിലും നാൽക്കവലകളിലും രാജവീഥികളിലും എല്ലാ രാക്ഷസരും അവനെ ‘ചാരൻ’ എന്നു ഘോഷിച്ചു. അവിടവിടെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരും കൗതുകത്തോടെ പുറത്തിറങ്ങി. ‘സുഖമായി നടന്നു’ എന്ന വാക്കു ഹനുമാന്റെ നിർഭയത കാണിക്കുന്നു — ബന്ധിതനായിരുന്നിട്ടും ഒരു ഉത്സവത്തിലെന്നപോലെ അവൻ പോകുന്നു. രാക്ഷസർ അവനെ ചാരനെന്നു ഘോഷിക്കുന്നു; എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ അവർതന്നെയാണ് ലങ്കയിലെ എല്ലാം അവനെ കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നത് — ചാരന്റെ ജോലി അവർതന്നെ നിർവഹിക്കുന്നു. ലങ്കയിലെ വഴികളെ കവി വിസ്തരിച്ച് എണ്ണിപ്പറയുന്നു, കാരണം ഈ അറിവ് അടുത്ത ദഹനത്തിൽ ഹനുമാന് ഉപയോഗപ്പെടും. ‘സംവൃതാകാരം’ എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവൻ തന്റെ ആകാരവും ബലവും മറച്ചുവച്ചിരുന്നു എന്നാണ്. പതിനാറിലും പതിനേഴിലും രാക്ഷസരുടെ ഹർഷം ഒരു ഉത്സവമായി വർണിക്കപ്പെടുന്നു — വിജയോത്സവത്തിലെന്നപോലെ ശംഖുകളും ഭേരികളും മുഴങ്ങുന്നു. പതിനെട്ടിൽ രാക്ഷസരെ ‘ക്രൂരകർമികൾ’ എന്ന വിശേഷണത്താലും ഹനുമാനെ ‘അരിന്ദമൻ’ എന്നും നിർദേശിക്കുന്നു — ഒരു വശത്ത് അത്യാചാരികൾ, മറുവശത്ത് വീരൻ. പത്തൊൻപതിലും ഇരുപതിലും ഇരുപത്തൊന്നിലും ലങ്കയുടെ നഗരരചന — വിമാനങ്ങൾ, ചത്വരങ്ങൾ, വീഥികൾ, ഉപവീഥികൾ, ഗൃഹാന്തരങ്ങൾ — ഇതെല്ലാം രാത്രിയിൽ ഹനുമാൻ നന്നായി കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത കോട്ടയുടെ ആന്തരസ്വരൂപമാണ്. ഇരുപത്തിരണ്ടിൽ സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും വൃദ്ധരുടെയും കൗതുകം നഗരത്തിന്റെ ജനജീവിതം കാണിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഹനുമാന്റെ ആഗ്രഹം സഫലമാകുന്നു — അവൻ പകൽ ലങ്ക കാണുന്നു. രാക്ഷസരുടെ ‘ചാരൻ’ എന്ന ഘോഷണവും സത്യംതന്നെയാണ് — അവൻ വാസ്തവത്തിൽ രാമന്റെ ചാരനാണല്ലോ.

വാൽ കത്തിക്കപ്പെട്ട ഹനുമാനെ കാണാൻ അനേകം പേർ വന്നു. ഹനുമാന്റെ വാലിന്റെ അറ്റം കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, വിരൂപനയനകളായ രാക്ഷസിമാർ സീതയുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് ആ അപ്രിയവാർത്ത അറിയിച്ചു — ‘സീതേ, നീ സംസാരിച്ച ആ ചെമ്പൻമുഖമുള്ള കപിയെ കത്തുന്ന വാലോടെ നഗരത്തിൽ ചുറ്റി നടത്തുകയാണ്.’ തന്നെ അപഹരിച്ചതിനു തുല്യമായ ആ ക്രൂരവാക്കു കേട്ട് ശോകസന്തപ്തയായ വൈദേഹി മനസ്സുകൊണ്ട് അഗ്നിയെ സമീപിച്ചു. അപ്പോൾ വിശാലാക്ഷിയായ അവൾ ശുദ്ധിയോടെ, മഹാകപിയുടെ മംഗളം കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഹവ്യവാഹനനെ (അഗ്നിയെ) ഉപാസിച്ചു — ‘ഞാൻ പതിശുശ്രൂഷ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഏകപത്നീവ്രതമുണ്ടെങ്കിൽ, അഗ്നേ, ഹനുമാനു നീ തണുത്തവനാകുക. ധീമാനായ രാമന് എന്നോട് അല്പമെങ്കിലും കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് ഭാഗ്യം ശേഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, തണുത്തവനാകുക. സദാചാരസമ്പന്നയും അവനുമായി ചേരാൻ കൊതിക്കുന്നവളുമായി ധർമാത്മാവായ രാമൻ എന്നെ അറിയുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, തണുത്തവനാകുക. സത്യപ്രതിജ്ഞനായ ആര്യൻ സുഗ്രീവൻ ഈ ദുഃഖസാഗരത്തിൽനിന്ന് എന്നെ കരകയറ്റുമെങ്കിൽ, ഹനുമാനു നീ തണുത്തവനാകുക.’ സീതയുടെ പ്രാർഥന ഒരു സത്യക്രിയയുടെ രൂപത്തിലാണ് — തന്റെ സത്യാചരണത്തിന്റെ ബലത്താൽ അവൾ അഗ്നിയോട് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ‘ശീതോ ഭവ ഹനൂമതഃ’ (ഹനുമാനു നീ തണുത്തവനാകുക) എന്ന ധ്രുവപദം നാലു തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു. ഇരുപത്തേഴാം ശ്ലോകത്തിനു മൂന്നു പാദങ്ങളുണ്ട് — പ്രാർഥനയുടെ ആരംഭവും പൂർവാർധത്തിലെ ഉപക്രമവും ഒരേ ശ്ലോകത്തിലാണ്. തന്റെ ദുഃഖം മറന്ന് സീത ഹനുമാന്റെ രക്ഷ അപേക്ഷിക്കുന്നു — ഇതാണ് അവളുടെ കരുണ. ഇരുപത്തിമൂന്നിലും ഇരുപത്തിനാലിലും സീതയെ ദുഃഖിപ്പിക്കാനായിത്തന്നെയാണ് രാക്ഷസിമാർ വാർത്ത പറയുന്നത്; അവർ ഹനുമാനെ ‘ചെമ്പൻമുഖമുള്ള കപി’ എന്ന് അവമതിയോടെ പറയുന്നു. ഇരുപത്തഞ്ചിൽ സീത ആ വാർത്തയെ ‘ആത്മാപഹരണോപമം’ (തന്നെ അപഹരിച്ചതിനു തുല്യം) ആയി അനുഭവിക്കുന്നു — ഹനുമാന്റെ ദുഃഖം അവൾക്കു സ്വന്തം ദുഃഖംപോലെയാണ്. ഇരുപത്താറിൽ ‘മംഗളാഭിമുഖീ’ — അവൾ തന്റേതല്ല, ഹനുമാന്റെ മംഗളമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഇരുപത്തെട്ടിൽ രാമന്റെ കരുണയും തന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗ്യവും കാരണങ്ങളായി പറയുന്നു; ഇരുപത്തൊൻപതിൽ തന്റെ ആചാരം; മുപ്പതിൽ സുഗ്രീവന്റെ സത്യപ്രതിജ്ഞ. ഇങ്ങനെ നാലു ശ്ലോകങ്ങളിൽ പതിവ്രതയുടെ സത്യത്തിന്റെ ബലം പ്രകടമാകുന്നു. അഗ്നിയുടെ പാവനത്വവും സീതയുടെ ശുദ്ധിയും ഇവിടെ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ അഗ്നിപരീക്ഷയുടെ ഒരു പൂർവാഭാസംപോലെ.

പിന്നെ തീക്ഷ്ണജ്വാലകളുള്ളവനാണെങ്കിലും അഗ്നി ശാന്തനായി, ജ്വാലകൾ വലത്തോട്ടു തിരിച്ച്, മാൻകുട്ടിയുടെ കണ്ണുകളുള്ള സീതയ്ക്കുവേണ്ടി കപിയുടെ ശുഭം അറിയിക്കുന്നതുപോലെ ജ്വലിച്ചു. ഹനുമാന്റെ ജനകനായ അനിലനും വാലിലെ അഗ്നിയോടുചേർന്ന് മഞ്ഞുകാറ്റുപോലെ തണുത്ത്, ദേവിക്കു സ്വാസ്ഥ്യം നൽകിക്കൊണ്ടു വീശി. വാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ വാനരൻ ചിന്തിച്ചു — ‘ഈ അഗ്നി എല്ലായിടത്തും ജ്വലിക്കുന്നുണ്ട്, എന്നാൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാത്തത്? വലിയ ജ്വാലകൾ കാണുന്നു, എന്നാൽ എനിക്കു വേദനയുണ്ടാക്കുന്നില്ല; വാലിന്റെ അറ്റത്തു മഞ്ഞു പതിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ഇതു വ്യക്തമാണ് — ഞാൻ ചാടിക്കടക്കുമ്പോൾ രാമന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നദികളുടെ നാഥനായ സമുദ്രത്തിൽ ഒരു പർവതം അദ്ഭുതകരമായി കാണപ്പെട്ടതുപോലെ ഇവിടെയും. രാമനുവേണ്ടി സമുദ്രത്തിനും ധീമാനായ മൈനാകത്തിനും അത്രയും ഉത്സാഹമുണ്ടായെങ്കിൽ, അഗ്നി എന്താണു ചെയ്യാതിരിക്കുക? സീതയുടെ ദയയാലും രാഘവന്റെ തേജസ്സിനാലും എന്റെ പിതാവായ വായുവിന്റെ സഖ്യത്താലും അഗ്നി എന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നില്ല.’ അഗ്നിയുടെ ജ്വാല വലത്തോട്ടു തിരിയുന്നതു ശുഭലക്ഷണമാണ്. മൈനാകത്തെ ഓർത്തുകൊണ്ട് ഹനുമാൻ കാരണം നിശ്ചയിക്കുന്നു — പ്രകൃതിതന്നെ രാമകാര്യത്തിൽ സഹായിക്കുന്നു. സീതയുടെ പ്രാർഥന അവൻ അറിയുന്നില്ല; എങ്കിലും അവളുടെ ദയയെയാണ് അവൻ ആദ്യകാരണമായി എണ്ണുന്നത്. മൂന്നു കാരണങ്ങൾ — സീതയുടെ കരുണ, രാമന്റെ തേജസ്സ്, പിതാവിന്റെ മൈത്രി. മുപ്പത്തൊന്നിൽ അഗ്നി സീതയുടെ പ്രാർഥന സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ — ‘ശംസന്നിവ ശുഭം കപേഃ’ (കപിയുടെ ശുഭം അറിയിക്കുന്നതുപോലെ). മുപ്പത്തിരണ്ടിൽ വായുവും പുത്രന്റെ രക്ഷയിൽ സഹായിക്കുന്നു. മുപ്പത്തിമൂന്നിലും മുപ്പത്തിനാലിലും ഹനുമാന്റെ ആശ്ചര്യം സ്വാഭാവികമാണ് — ജ്വാല കാണുന്നു, ദാഹം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല. മുപ്പത്തഞ്ചിലും മുപ്പത്താറിലും അവൻ മുൻ അനുഭവത്തിൽനിന്നു യുക്തിവിചാരം ചെയ്യുന്നു — രാമകാര്യത്തിനായി മൈനാകം സമുദ്രത്തിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവന്നു; അതിനാൽ അഗ്നിയും രാമകാര്യത്തിൽ സഹായിയായിരിക്കണം. മുപ്പത്തേഴിൽ മൂന്നു കാരണങ്ങളും സംഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു. സീതയുടെ പ്രാർഥനതന്നെയാണ് മുഖ്യകാരണമെന്നു കവി വായനക്കാരനു വ്യക്തമാക്കുന്നു; ഹനുമാനാകട്ടെ അതറിയാതെതന്നെ സീതയുടെ ദയയെ ആദ്യം ഓർക്കുന്നു — ഇതാണ് അവന്റെ ഭക്തിയുടെ സൂക്ഷ്മത.

കപികുഞ്ജരൻ ഒരു മുഹൂർത്തം വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു — ‘എന്നെപ്പോലെയുള്ള ഒരുവനെ ഇവിടെ നീചരാക്ഷസർ ബന്ധിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഉചിതമാകും? എനിക്കു പരാക്രമമുള്ളപ്പോൾ ഇതിനു പ്രതികാരം ചെയ്യണം.’ പിന്നെ വേഗശാലിയായ മഹാകപി ആ കെട്ടുകൾ പൊട്ടിച്ച് വേഗത്തിൽ കുതിച്ചുയർന്നു, ഗർജിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ ശ്രീമാനായ വായുപുത്രൻ പർവതശിഖരംപോലെ ഉയർന്ന നഗരകവാടത്തിലെത്തി — രാക്ഷസരുടെ തിരക്ക് അവിടെ ഒഴിഞ്ഞിരുന്നു. പർവതതുല്യനായിരുന്ന അവൻ ക്ഷണനേരംകൊണ്ടു വീണ്ടും അതിസൂക്ഷ്മമായ രൂപം പ്രാപിച്ച് കെട്ടുകൾ ഊരിവീഴ്ത്തി; മോചിതനായ ശ്രീമാൻ വീണ്ടും പർവതതുല്യനായി. ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ തോരണത്തിൽ ചാരിവച്ചിരുന്ന, കാരിരുമ്പുകൊണ്ടു പൊതിഞ്ഞ ഒരു പരിഘം അവൻ കണ്ടു; അതെടുത്ത് മഹാബാഹുവായ മാരുതി കാവൽക്കാരെയെല്ലാം വീണ്ടും സംഹരിച്ചു. അവരെ കൊന്നശേഷം യുദ്ധത്തിൽ ഉഗ്രപരാക്രമിയായ അവൻ വീണ്ടും ലങ്കയെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, കത്തുന്ന വാൽ സൃഷ്ടിച്ച ജ്വാലാമാല ചൂടി, കിരണമാലിയായ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു. ചെറുതാകലും വലുതാകലും ഹനുമാന്റെ സിദ്ധിയാണ് — ഇഷ്ടംപോലെ അവൻ ശരീരം മാറ്റുന്നു. നഗരകവാടത്തിലെ പരിഘംതന്നെയാണ് അവന്റെ ആയുധം. നാല്പത്തിനാലാം ശ്ലോകം വംശസ്ഥവൃത്തത്തിലാണ്; അതിൽ ‘അർചിമാലീ’ എന്ന പദം രണ്ടു തവണ പറയുന്നു — വാലിന്റെ ജ്വാലാമാലയും സൂര്യന്റെ കിരണമാലയും, ഒരു സാമ്യഭാവം. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ഈ കത്തുന്ന വാൽതന്നെ ലങ്കയെ ദഹിപ്പിക്കും. മുപ്പത്തെട്ടിലും മുപ്പത്തൊൻപതിലും ഹനുമാന്റെ ആത്മാഭിമാനം ഉണരുന്നു — ലങ്ക കണ്ടുകഴിഞ്ഞു, ഇപ്പോൾ ബന്ധനത്തിന്റെ പ്രയോജനം അവസാനിച്ചു. നാല്പതിലും നാല്പത്തൊന്നിലും അവൻ രാക്ഷസരുടെ തിരക്കു കുറഞ്ഞ നഗരകവാടത്തിലെത്തുന്നു. നാല്പത്തിരണ്ടിൽ ശരീരം ചെറുതാക്കുന്നതിലൂടെ കെട്ടുകൾ തനിയെ ഊരിവീഴുന്നു — ബലംകൊണ്ടല്ല, യുക്തികൊണ്ട്. നാല്പത്തിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിനു മൂന്നു പാദങ്ങളുണ്ട് — പരിഘം കാണൽ, എടുക്കൽ, കാവൽക്കാരുടെ വധം എന്നിവ ഒരേ ശ്ലോകത്തിൽ. നാല്പതിൽ ‘ഉത്പപാത… നനാദ’ (കുതിച്ചുയർന്നു… ഗർജിച്ചു) — ബന്ധനമോചനത്തിന്റെ ഉദ്ഘോഷണം. കാവൽക്കാരുടെ വധം രാക്ഷസർ മുമ്പു ചെയ്ത അപമാനത്തിനുള്ള പ്രതികാരമാണ്. നാല്പത്തിനാലിൽ അവൻ വീണ്ടും ലങ്കയെ നോക്കുന്നു — അടുത്ത കർമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः॥ ५३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക