സർഗ്ഗം
രാവണദർശനവും ഹനുമാന്റെ ചിന്തയും
ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ കർമത്തിലുള്ള വിസ്മയം, രാവണന്റെ കിരീടാഭരണവർണന, പത്തു ശിരസ്സുകളുള്ള രൂപം, സിംഹാസനവും മന്ത്രിമാരും, ഹനുമാന്റെ വിസ്മയം, ‘അധർമം ബലവത്തല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ’ എന്ന ചിന്ത
ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ നീതിപൂർണമായ ആ കർമം കണ്ട് ഭയങ്കരപരാക്രമിയായ ഹനുമാൻ വിസ്മയിച്ചു. സീതാപഹരണം മുതലായ രാവണന്റെ കർമങ്ങൾ ഓർത്തപ്പോൾ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ക്രോധത്താൽ ചുവന്നു; അവൻ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണനെ നിരീക്ഷിച്ചു. രാവണന്റെ ശിരസ്സിൽ വിലയേറിയ ഒരു സ്വർണക്കിരീടമുണ്ടായിരുന്നു — മുത്തുവലകളാൽ മൂടിയതും അത്യന്തം ശോഭിക്കുന്നതും. അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽ വജ്രങ്ങളും വിലയേറിയ മണികളും പതിച്ച വിചിത്രമായ സ്വർണാഭരണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; മനസ്സുകൊണ്ടുമാത്രം സങ്കല്പിച്ചു തീർത്തവയെപ്പോലെ അവ സുന്ദരമായി കാണപ്പെട്ടു. വിലയേറിയ പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ച്, രക്തചന്ദനം പൂശി, പലതരം വിചിത്രമായ ചിത്രരചനകളാലും അംഗരാഗരചനകളാലും അവൻ ശോഭിച്ചിരുന്നു. ഇവിടെ കവി ശത്രുവിന്റെപോലും വൈഭവം നിഷ്പക്ഷമായി വർണിക്കുന്നു. ബന്ധിതനായിരുന്നിട്ടും ഹനുമാൻ ഒരു ദൂതന്റെ ദൃഷ്ടിയോടെ ശത്രുവിനെ സൂക്ഷ്മമായി കാണുന്നു — അവന്റെ ഐശ്വര്യം, അവന്റെ വേഷം, അവന്റെ സഭ. ഈ അറിവ് പിന്നീടു രാമനെ അറിയിക്കേണ്ടതാണ്. ക്രോധംപോലും അവന്റെ ദൃഷ്ടിയെ മറയ്ക്കുന്നില്ല. ‘മനസേവ പ്രകല്പിതൈഃ’ (മനസ്സുകൊണ്ടുമാത്രം സങ്കല്പിച്ചു തീർത്തവയെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമ ആഭരണങ്ങളുടെ ദിവ്യത സൂചിപ്പിക്കുന്നു — മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പംകൊണ്ടുമാത്രം നിർമിച്ചതുപോലെ അദ്ഭുതകരം. ഇങ്ങനെ ആദ്യം രാവണന്റെ ബാഹ്യവൈഭവം വർണിക്കപ്പെടുന്നു, പിന്നെ അവന്റെ ശരീരം.
അവന്റെ കണ്ണുകൾ ദർശനീയവും ചുവന്നതും കാണാൻ ഭയങ്കരവുമായിരുന്നു; ദംഷ്ട്രകൾ തിളങ്ങുന്നവയും മൂർച്ചയുള്ളവയും വലുതുമായിരുന്നു; ചുണ്ടുകൾ തൂങ്ങിക്കിടന്നിരുന്നു. ഇവയാൽ അവൻ വിചിത്രനും ദർശനീയനുമായിരുന്നു. പത്തു ശിരസ്സുകളാൽ ശോഭിക്കുന്ന, മഹാതേജസ്വിയായ ആ വീരൻ പലതരം ഹിംസ്രജന്തുക്കളും സർപ്പങ്ങളും നിറഞ്ഞ ശിഖരങ്ങളുള്ള മന്ദരപർവതംപോലെ കാണപ്പെട്ടു. അവന്റെ ശരീരം അഞ്ജനക്കൂമ്പാരംപോലെ കറുത്തതായിരുന്നു; മാറിടത്തിൽ മാല ശോഭിച്ചിരുന്നു. പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖത്താൽ അവൻ ബാലസൂര്യനോടുകൂടിയ മേഘംപോലെ പ്രകാശിച്ചു — കറുത്ത ദേഹം മേഘം, ജ്വലിക്കുന്ന മുഖം ബാലസൂര്യൻ. തോൾവളകൾ കെട്ടിയവയും ഉത്തമചന്ദനം പൂശിയവയും തിളങ്ങുന്ന അംഗദങ്ങളുള്ളവയും ഭയങ്കരവുമായ അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ അഞ്ചു തലയുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു. രത്നങ്ങൾ പതിച്ചു ചിത്രപ്പണി ചെയ്ത, ഉത്തമമായ വിരിപ്പുകൾ വിരിച്ച, വലിയ വിചിത്രമായ ഒരു സ്ഫടികസിംഹാസനത്തിൽ അവൻ സുഖമായി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. ഉപമകളെല്ലാം പർവതം, മേഘം, സർപ്പം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചവയാണ് — രാവണന്റെ രൂപം ഒരേസമയം സുന്ദരവും ഭയങ്കരവുമാണ്. പർവതത്തിന്റെയും മേഘത്തിന്റെയും സർപ്പത്തിന്റെയും ഉപമകളാൽ അവന്റെ വിശാലതയും കറുത്ത നിറവും ഭീഷണതയും കവി ഒരുമിച്ചു കാണിക്കുന്നു. പത്തു ശിരസ്സുകളാൽ ഒരുവനാണെങ്കിലും അവൻ അനേകം ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതംപോലെയും ഭുജങ്ങൾ അനേകം ഫണങ്ങളുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയും തോന്നുന്നു. രത്നങ്ങൾ പതിച്ച സ്ഫടികാസനം അവന്റെ രാജവൈഭവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ഇതെല്ലാം ഒരു ദൂതന്റെ ജാഗ്രതയുള്ള ദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നു, കാരണം ശത്രുവിന്റെ ബലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർഥമായ അറിവ് രാമന് ആവശ്യമാണ്. സൗന്ദര്യവും ഭയവും ഇവിടെ കലർന്നിരിക്കുന്നു.
അത്യന്തം അലങ്കരിച്ച അനേകം സുന്ദരിമാർ കൈകളിൽ വെൺചാമരങ്ങളും വിശറികളുമേന്തി ചുറ്റും അടുത്തുനിന്ന് അവനെ സേവിച്ചിരുന്നു. ദുർധരൻ, പ്രഹസ്തൻ, മഹാപാർശ്വൻ, നികുംഭൻ എന്നീ ആലോചനാതത്ത്വമറിയുന്ന നാലു രാക്ഷസമന്ത്രിമാർ അവന്റെ അടുക്കൽ ഇരുന്നിരുന്നു. ആ നാലുപേരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ബലഗർവിതനായ രാവണൻ നാലു സാഗരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ലോകം മുഴുവനെയുംപോലെ ശോഭിച്ചു. ആലോചനാതത്ത്വമറിയുന്നവരും ശുഭം കാണുന്നവരുമായ മറ്റു സചിവന്മാരും, ദേവന്മാർ ദേവേശ്വരനായ ഇന്ദ്രനെയെന്നപോലെ, അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇങ്ങനെ മന്ത്രിമാരാൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട, അതിതേജസ്വിയായ രാക്ഷസപതിയെ മേരുശിഖരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ജലം നിറഞ്ഞ മേഘംപോലെ ഹനുമാൻ കണ്ടു. ഭയങ്കരപരാക്രമികളായ രാക്ഷസരാൽ ഞെരുക്കപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും അവൻ പരമവിസ്മയത്തോടെ രാക്ഷസാധിപനെ നോക്കിനിന്നു. ഇവിടെ രാവണനെ ഇന്ദ്രനോട് ഉപമിക്കുന്നു — സഭയുടെ വൈഭവം സ്വർഗത്തിനു തുല്യമാണ്. എന്നാൽ ഹനുമാന്റെ മനസ്സിൽ ഭയമില്ല, വിസ്മയം മാത്രം. ബന്ധനത്തിന്റെ പീഡപോലും അവന്റെ കൗതുകത്തെ തടയുന്നില്ല. മന്ത്രിമാരുടെ പേരുകൾ പിന്നീടു യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ വീണ്ടും കേൾക്കാം — പ്രഹസ്തൻ സേനാപതി, നികുംഭൻ കുംഭകർണന്റെ പുത്രൻ. അതിനാൽ ഈ സഭാവർണന വരാനിരിക്കുന്ന യുദ്ധത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെയും പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. സാഗരങ്ങളുടെ ഉപമ രാവണന്റെ ആധിപത്യത്തിന്റെ വിസ്താരം കാണിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ സ്ഥിതിയും ശ്രദ്ധിക്കണം — അവൻ ബന്ധിതനാണ്, ചുറ്റും രാക്ഷസരാൽ തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവന്റെ മനസ്സു സ്വതന്ത്രമാണ്; അവൻ ഒരു ദ്രഷ്ടാവു മാത്രം, ഭയന്നവനല്ല. മനസ്സിന്റെ ഈ സ്ഥിരതതന്നെയാണ് അവന്റെ മഹത്ത്വം. സുന്ദരിമാരാൽ സേവിക്കപ്പെട്ട്, മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സചിവന്മാരാൽ ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട് — ഇങ്ങനെ രാവണന്റെ സഭ മൂന്നുവിധമുള്ള പരിവാരത്താൽ ശോഭിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ എല്ലാവരെയും ഓരോരുത്തരായി നിരീക്ഷിച്ച് അവരുടെ ക്രമം ഓർമയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു.
തേജസ്വിയായ രാക്ഷസേശ്വരനെ കണ്ട്, അവന്റെ തേജസ്സിൽ മോഹിതനായി ഹനുമാൻ മനസ്സുകൊണ്ടു ചിന്തിച്ചു — ‘ഹാ, ഇവന്റെ രൂപം! ഹാ, ധൈര്യം! ഹാ, സത്ത്വം! ഹാ, കാന്തി! ഹാ, എല്ലാ രാജലക്ഷണങ്ങളും ഇവനിൽ ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നു! ഇവനിൽ പ്രബലമായ അധർമം ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ, ഈ രാക്ഷസേശ്വരൻ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവലോകത്തിന്റെപോലും രക്ഷകനാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ലോകം നിന്ദിക്കുന്ന, ക്രൂരവും നിർദയവുമായ ഇവന്റെ കർമങ്ങളാൽ ദേവദാനവന്മാരോടുകൂടിയ എല്ലാ ലോകങ്ങളും ഇവനെ ഭയക്കുന്നു. ഇവൻ ക്രുദ്ധനായാൽ ജഗത്തു മുഴുവൻ ഒറ്റ സമുദ്രമാക്കാൻ ഒരുമ്പെടും.’ ഇങ്ങനെ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള രാക്ഷസരാജന്റെ പ്രഭാവം കണ്ട് ബുദ്ധിമാനായ കപി പലവിധത്തിൽ ചിന്തിച്ചു. ഈ ശ്ലോകമാണ് സർഗത്തിന്റെ ഹൃദയം — ഗുണങ്ങളുണ്ട്, സാമർഥ്യവുമുണ്ട്, എന്നാൽ അധർമം എല്ലാറ്റിനെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ശത്രുവിന്റെ ഗുണങ്ങളെയും അംഗീകരിക്കുന്നു; ഇതുതന്നെയാണ് ജ്ഞാനിയുടെ സ്വഭാവം. അധർമംതന്നെയാണ് രാവണന്റെ നാശത്തിന്റെ വിത്ത് എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘രക്ഷിതാ സ്യാത്’ (രക്ഷകനാകുമായിരുന്നു) എന്ന വാക്കിൽ കരുണയും കാണാം — ഇത്ര സമർഥനായ ഒരു പുരുഷൻ ധർമത്തോടുകൂടിയവനായിരുന്നെങ്കിൽ ലോകത്തിനു കല്യാണം ചെയ്യുമായിരുന്നു. അതിനാൽ ഈ ശത്രുവിനെ നിസ്സാരനായി കാണരുത്, എന്നാൽ ധർമബലംകൊണ്ടു ജയിക്കണം എന്ന് അവൻ നിശ്ചയിക്കുന്നു. അടുത്ത സർഗത്തിൽ പ്രഹസ്തൻ അവനോടു ചോദ്യം ചോദിക്കും. അവന്റെ ചിന്ത പലവിധമാണ് — പ്രശംസ, ഖേദം, വിസ്മയം, ജാഗ്രത. ശത്രുവിനെ യഥാർഥമായി വിലയിരുത്തുന്നതുതന്നെയാണ് ബുദ്ധിമാനായ ദൂതന്റെ ലക്ഷണം.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनपञ्चाशः सर्गः॥ ४९॥