സർഗ്ഗം
ജംബുമാലിവധം
പ്രഹസ്തപുത്രനായ ജംബുമാലിയുടെ പുറപ്പാട്, തോരണത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ മേൽ ശരവർഷം, പാറയുടെയും സാലവൃക്ഷത്തിന്റെയും നിഷ്ഫലത, പരിഘംകൊണ്ടു ജംബുമാലിയുടെ വധം, രാവണന്റെ ക്രോധം
രാക്ഷസേന്ദ്രനായ രാവണന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് പ്രഹസ്തന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ, വലിയ ദംഷ്ട്രകളുള്ള ജംബുമാലി, വില്ലെടുത്ത് രാജഭവനത്തിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ടു. അവൻ ചുവന്ന മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്നു; മാലയണിഞ്ഞവനും മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങളുള്ളവനുമായിരുന്നു; വലിയവനും ഉരുണ്ട കണ്ണുകളുള്ളവനും ചണ്ഡനും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനുമായിരുന്നു. അവന്റെ വില്ല് ഇന്ദ്രധനുസ്സുപോലെ വലുതായിരുന്നു, ശരങ്ങളും മനോഹരം; വേഗത്തിൽ അവൻ അതു കുലച്ചു വലിക്കുമ്പോൾ വജ്രത്തിന്റെയും ഇടിമിന്നലിന്റെയും ശബ്ദംപോലെ ഒരു ശബ്ദമുണ്ടായി. ആ ഞാണൊലിയാൽ പെട്ടെന്നു ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും ആകാശവും നിറഞ്ഞു. കഴുതകളെ പൂട്ടിയ രഥത്തിലാണ് അവൻ വന്നത്. അവൻ വരുന്നതു കണ്ട് വേഗശാലിയായ ഹനുമാൻ സന്തോഷിച്ചു ഗർജിച്ചു. കിങ്കരവധത്തിനുശേഷം രാവണൻ ഒരു സാധാരണഭടനെയല്ല, തന്റെ സേനാപതിയായ പ്രഹസ്തന്റെ പുത്രനെയാണ് അയയ്ക്കുന്നത് — ഇതിലൂടെ ആപത്തിന്റെ ഗൗരവം അവൻ മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കുന്നു എന്നു സൂചിതമാകുന്നു. ചുവന്ന വേഷം യുദ്ധോത്സാഹത്തിന്റെയും ക്രൗര്യത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്. രഥത്തിൽ കഴുതകളെ പൂട്ടുന്നതു രാക്ഷസരുടെ വാഹനങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഹനുമാന്റെ സന്തോഷം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അതിനെ ഭയക്കുന്നില്ല എന്നാണ് — പ്രബലനായ ശത്രു വന്നതിൽ അവന് ആനന്ദമാണ്, കാരണം അതുവഴി കൂടുതൽ ബലം പ്രദർശിപ്പിക്കാനാകുമല്ലോ. അവന്റെ വില്ലിന്റെ ഒലിതന്നെ ദിക്കുകളെ നിറയ്ക്കുന്നു എന്ന വർണനയിലൂടെ ജംബുമാലിയുടെ പരാക്രമവും കുറവല്ല എന്നു കവി കാണിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഹനുമാന്റെ വിജയവും കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാകുന്നു. അവൻ പ്രഹസ്തന്റെ പുത്രനാണ് എന്ന പേരുകൊണ്ടുതന്നെ അവന്റെ കുലത്തിന്റെ ഗൗരവം സൂചിതമാകുന്നു.
തോരണത്തിന്റെ മുകൾത്തട്ടിൽ നിൽക്കുന്ന മഹാകപിയായ ഹനുമാനെ മഹാതേജസ്വിയായ ജംബുമാലി മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ എയ്തു. അർധചന്ദ്രാകാരമുള്ള ബാണംകൊണ്ടു മുഖത്തും, കർണി എന്നു പേരുള്ള ഒരു ബാണംകൊണ്ടു ശിരസ്സിലും, പത്തു നാരാചങ്ങൾകൊണ്ടു ഭുജങ്ങളിലും അവൻ കപീശ്വരനെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു. ശരമേറ്റ അവന്റെ ചെമ്പുനിറമുള്ള മുഖം ശരത്കാലത്തു സൂര്യരശ്മിയേറ്റു വിടർന്ന താമരപോലെ ശോഭിച്ചു. ചോരയിൽ കുതിർന്ന അവന്റെ ചുവന്ന മുഖം ആകാശത്തിൽ സ്വർണത്തുള്ളികൾ തളിക്കപ്പെട്ട ഒരു മഹാപദ്മംപോലെ ശോഭിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീഷണതയെപ്പോലും കവി സൗന്ദര്യത്തോടെ വർണിക്കുന്നു — മുറിവുപോലും ശോഭയാണ്. ആദ്യത്തെ ഉപമ സൂര്യരശ്മിയേറ്റ താമരയുടേതാണ്, രണ്ടാമത്തേതു സ്വർണജലം തളിക്കപ്പെട്ട പദ്മത്തിന്റേത്; രണ്ടിടത്തും ഹനുമാന്റെ മുഖം താമരയും ചോര സ്വർണംപോലെയുമാണ്. ഒൻപതാം ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല, വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളതാണ് — അത് എട്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ഉപമയെ വീണ്ടും വിസ്തരിക്കുന്നു. ജംബുമാലിയുടെ പ്രഹരങ്ങൾ ഹനുമാന്റെ ശരീരത്തിലെ മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു — മുഖം, ശിരസ്സ്, ഭുജങ്ങൾ; എന്നിട്ടും ഹനുമാൻ ഇളകുന്നില്ല. മുറിവുകളോടെയും അവന്റെ മുഖം ശോഭിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നതിലൂടെ കവി അവന്റെ ധൈര്യം കാണിക്കുന്നു — വേദനപോലും അവന്റെ തേജസ്സു കുറയ്ക്കുന്നില്ല. തോരണത്തിനു മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന അവൻ ഇപ്പോഴും സ്ഥാനം വിടുന്നില്ല.
ബാണങ്ങളേറ്റ മഹാകപി രാക്ഷസനോടു കോപിച്ചു. പിന്നെ അരികിൽ അതിവിപുലമായ ഒരു വലിയ പാറ കണ്ടു. ബലവാനായ ഹനുമാൻ ശക്തിയോടെ അതു പിഴുതെടുത്ത് വേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു. ക്രുദ്ധനായ രാക്ഷസൻ ആ പാറയെ പത്തു ശരങ്ങളാൽ അടിച്ചുതകർത്തു; അതിനാൽ അതു നിഷ്ഫലമായി. ആ കർമം പാഴായതു കണ്ട് ഉഗ്രപരാക്രമിയും വീര്യവാനുമായ ഹനുമാൻ വലിയൊരു സാലവൃക്ഷം പിഴുതെടുത്തു ചുഴറ്റി. സാലവൃക്ഷം ചുഴറ്റുന്ന മഹാബലനായ കപിയെ കണ്ട് മഹാബലനായ ജംബുമാലി അനേകം ബാണങ്ങൾ എയ്തു. നാലു ശരങ്ങളാൽ അവൻ സാലവൃക്ഷം മുറിച്ചു; അഞ്ചെണ്ണംകൊണ്ടു വാനരന്റെ ഭുജത്തിലും ഒന്നുകൊണ്ടു മാറിടത്തിലും പത്തെണ്ണംകൊണ്ടു സ്തനങ്ങൾക്കിടയിലും എയ്തു. ഇവിടെ ജംബുമാലിയുടെ ധനുർവിദ്യയിലുള്ള കൗശലം സ്പഷ്ടമാണ് — അവൻ ആയുധങ്ങളെ തടുക്കുക മാത്രമല്ല, ഹനുമാന്റെ ശരീരത്തെ ക്രമമായി ലക്ഷ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പാറയുടെയും സാലവൃക്ഷത്തിന്റെയും പരാജയം ഹനുമാന്റെ ക്രോധം വർധിപ്പിക്കുന്നു; അടുത്ത നിർണായകമായ പ്രഹരം അതിൽനിന്നുതന്നെയാണ്. പാറ, സാലവൃക്ഷം, പരിഘം എന്നീ മൂന്ന് ആയുധങ്ങൾ ക്രമമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു — പ്രകൃതിതന്നെയാണ് വാനരന്റെ ആയുധം, കാരണം അവന്റെ കൈയിൽ ശസ്ത്രങ്ങളില്ല. രാക്ഷസനോ ധനുർധരനായി ദൂരെനിന്നു പ്രഹരിക്കുന്നു; വാനരൻ അടുത്തുചെല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതാണ് രണ്ടു യുദ്ധശൈലികൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം. ഓരോ പ്രഹരത്തിലും ശരങ്ങളുടെ എണ്ണവും കവി ശ്രദ്ധയോടെ നിർദേശിക്കുന്നു — നാല്, അഞ്ച്, ഒന്ന്, പത്ത് എന്നിങ്ങനെ.
ശരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ, വലിയ ക്രോധത്താൽ ആവിഷ്ടനായ ഹനുമാൻ മുമ്പു കൈക്കലാക്കിയ അതേ പരിഘമെടുത്ത് വേഗത്തിൽ ചുഴറ്റി. അതിവേഗനും ബലോത്കടനുമായ അവൻ അതിവേഗത്തിൽ അതു ചുഴറ്റി ജംബുമാലിയുടെ വിശാലമായ മാറിടത്തിൽ വീഴ്ത്തി. പിന്നെ അവന്റെ ശിരസ്സു കാണാനില്ലായിരുന്നു, ഭുജങ്ങളില്ല, മുട്ടുകളില്ല; വില്ലില്ല, രഥമില്ല, കുതിരകളില്ല, ശരങ്ങളുമില്ല. ശക്തിയോടെ അടിയേറ്റ ആ മഹാരഥനായ ജംബുമാലി അവയവങ്ങൾ പൊടിഞ്ഞ്, വെട്ടിവീഴ്ത്തിയ മരംപോലെ നിലത്തുവീണു. ‘അതേ പരിഘം’ — മുമ്പു കിങ്കരവധത്തിൽ പ്രയോഗിച്ച പരിഘംതന്നെയാണ് വീണ്ടും എടുക്കുന്നത്. ഒറ്റ പ്രഹരംകൊണ്ട് എല്ലാറ്റിന്റെയും നാശം എന്ന വർണനയാൽ പ്രഹരത്തിന്റെ ബലം അതിശയോക്തിയോടെ പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. രഥത്തിലെ കഴുതകളെയും ഇവിടെ ‘കുതിരകൾ’ എന്ന സാമാന്യപദത്താലാണു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. മരത്തിന്റെ ഉപമ ഉചിതമാണ് — കൊടുങ്കാറ്റിൽ ഒടിഞ്ഞ മരം ശാഖകളോടൊപ്പം വീഴുന്നതുപോലെ അവൻ എല്ലാ അവയവങ്ങളോടും ആഭരണങ്ങളോടുംകൂടി വീണു. ശരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരീരമുണ്ടായിട്ടും ഹനുമാന്റെ ബലം ക്ഷയിച്ചില്ല, മറിച്ചു ക്രോധത്താൽ വർധിച്ചു എന്ന് ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കണം.
ജംബുമാലി കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നും മഹാബലരായ കിങ്കരന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നും കേട്ട് രാവണൻ ക്രോധത്താൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു കോപിച്ചു. രോഷത്താൽ ഉരുളുന്ന ചെമ്പൻകണ്ണുകളുള്ള ആ നിശാചരേശ്വരൻ, മഹാബലനായ പ്രഹസ്തപുത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനാൽ, അതിവീര്യപരാക്രമികളായ മന്ത്രിപുത്രന്മാരെ ഉടൻതന്നെ യുദ്ധത്തിനു നിയോഗിച്ചു. വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ രചിച്ച ഇരുപതാം ശ്ലോകം സർഗത്തിന്റെ സമാപ്തി സൂചിപ്പിക്കുകയും അടുത്ത സർഗത്തിന്റെ വിഷയം നിർദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാവണൻ ക്രമമായി കൂടുതൽ ബലമുള്ളവരെ അയയ്ക്കുന്നു, എന്നാൽ എല്ലാവരും ഹനുമാനാൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നു — ഈ ക്രമം അക്ഷകുമാരൻവരെയും പിന്നെ ഇന്ദ്രജിത്തുവരെയും വർധിക്കും. ‘പ്രഹസ്തപുത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനാൽ’ എന്ന പുനരുക്തിയാൽ രാവണന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നു.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः॥ ४४॥