॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 30-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സീതയോടു സംസാരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചു ഹനുമാന്റെ ആലോചന

സീതയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനുള്ള ഹനുമാന്റെ ചിന്ത, സംസാരിക്കാതിരുന്നാലും സംസാരിച്ചാലുമുള്ള ദോഷങ്ങൾ, മാനുഷഭാഷ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള തീരുമാനം, രാമഗുണകീർത്തനം എന്ന ഉപായം

പരാക്രമിയായ ഹനുമാനും സീതയും ത്രിജടയും രാക്ഷസിമാരും തമ്മിൽ നടന്ന ഭീഷണിപ്പെടുത്തലുകളെല്ലാം യഥാർഥത്തിൽ കേട്ടു. നന്ദനവനത്തിലെ ദേവതയെപ്പോലെ ആ ദേവിയെ നോക്കിക്കൊണ്ട് ആ വാനരൻ പലവിധത്തിൽ ചിന്തിച്ചു — ‘ആയിരക്കണക്കിനും പതിനായിരക്കണക്കിനും കപികൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ആരെ തിരയുന്നുവോ, അവളെ ഇതാ ഞാൻ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു. ശത്രുവിന്റെ ശക്തി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, നന്നായി സജ്ജനായ ഒരു ഗൂഢചാരനായി സഞ്ചരിച്ച ഞാൻ ഇതുവരെ ഇതെല്ലാം കണ്ടറിഞ്ഞു — രാക്ഷസരുടെ സവിശേഷതകൾ, ഈ നഗരം, ഈ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണന്റെ പ്രഭാവം എന്നിവയെല്ലാം ഞാൻ നിരീക്ഷിച്ചു.’ ഇവിടെ ഹനുമാന്റെ ദൂതധർമം വ്യക്തമാണ് — അവൻ സീതയെ തിരഞ്ഞുകണ്ടെത്തുക മാത്രമല്ല, ശത്രുവിന്റെ ബലവും നഗരത്തിന്റെ ഘടനയും രാജാവിന്റെ പ്രഭാവവും ഒരു ഗുപ്തചരനെപ്പോലെ നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. ആയിരക്കണക്കിനും പതിനായിരക്കണക്കിനും വാനരന്മാർ തിരയുന്നു, എന്നാൽ അവൻ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് അവളെ കണ്ടെത്തിയത് — ഇത് അവന്റെ സന്തോഷമാണ്, ഗർവമല്ല. നന്ദനവനത്തിലെ ദേവതയുടെ ഉപമ സീതയുടെ ദിവ്യത്വവും അശോകവനത്തിന്റെ രമണീയതയും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ആദ്യം ‘എല്ലാം കേട്ടു’ — കർമത്തിനു മുമ്പ് അവൻ സ്ഥിതി നന്നായി മനസ്സിലാക്കുന്നു; ഇതു ബുദ്ധിമാന്റെ ലക്ഷണമാണ്. ഹനുമാന്റെ ദൃഷ്ടി രണ്ടുവിധമാണ് — ഒരു വശത്ത് സീതയുടെ ദുഃഖം കരുണയോടെ കാണുന്നു, മറുവശത്ത് രാക്ഷസരുടെ ശക്തി വിവേകത്തോടെ അളക്കുന്നു. ഈ സംയോജനമാണ് ആദർശദൂതന്റെ ലക്ഷണം. ത്രിജടയുടെ സ്വപ്നം കേട്ടിട്ടും അവൻ അഹങ്കരിച്ചില്ല; സ്വപ്നത്തിൽനിന്നല്ല, സ്വന്തം കർമത്തിൽനിന്നുതന്നെയാണ് അവൻ ഫലം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഈ സർഗം മുഴുവനും ഹനുമാന്റെ ആത്മസംവാദമാണ്, ബാഹ്യസംഭവങ്ങളില്ല — ദൂതന്റെ ഉള്ളിലെ മനസ്സിനെ കവി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ കേൾവിക്ക് ഒരു ഫലംകൂടിയുണ്ട് — സീതയുടെ പ്രാണത്യാഗസങ്കൽപ്പം അവൻ കേട്ടു; അതിനാൽ അവന്റെ തിടുക്കം വർധിക്കുന്നു.

‘അപ്രമേയനും സർവജീവികളോടും ദയയുള്ളവനുമായ ആ രാമന്റെ, പതിയെ കാണാൻ കൊതിക്കുന്ന ഭാര്യയെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം. പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവളും മുമ്പൊരിക്കലും ദുഃഖം കണ്ടിട്ടില്ലാത്തവളും ഇപ്പോൾ ദുഃഖത്തിന്റെ അറ്റം കാണാത്തവളുമായ ഇവളെ ഞാൻ ആശ്വസിപ്പിക്കും. ശോകത്താൽ ബോധം തളർന്ന ഈ സാധ്വിയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാതെ ഞാൻ പോയാൽ ആ പോക്ക് ദോഷകരമാകും; ഞാൻ പോയിക്കഴിഞ്ഞാൽ രക്ഷയുടെ ഒരു വഴിയും കാണാതെ യശസ്വിനിയായ രാജപുത്രി ജാനകി ജീവൻ വെടിഞ്ഞേക്കാം. അതുപോലെതന്നെ, സീതയെ കാണാൻ കൊതിക്കുന്ന, പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖമുള്ള ആ മഹാബാഹുവായ രാമനെയും ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നതു ന്യായമാണ്.’ പിന്നെ അവൻ പ്രയാസവും കാണുന്നു — ‘രാക്ഷസിമാർ കാൺകെ സംസാരിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല; ഇത് എങ്ങനെ ചെയ്യും? ഞാൻ വലിയ വിഷമത്തിലായിരിക്കുന്നു. ബാക്കിയുള്ള ഈ രാത്രിക്കുള്ളിൽ ഞാൻ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവൾ എന്തായാലും ജീവൻ വെടിയും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. “സീത എന്നെക്കുറിച്ച് എന്തു പറഞ്ഞു” എന്നു രാമൻ എന്നോടു ചോദിച്ചാൽ, ആ സുമധ്യമയോടു സംസാരിക്കാതെ ഞാൻ അവനോട് എന്തു മറുപടി പറയും? സീതയുടെ സന്ദേശമില്ലാതെ തിടുക്കത്തിൽ ഇവിടെനിന്നു മടങ്ങിയെത്തുന്ന എന്നെ കാകുത്സ്ഥൻ ക്രോധംകൊണ്ടു തീവ്രമായ കണ്ണുകളാൽ ദഹിപ്പിച്ചുകളഞ്ഞേക്കാം. രാമനുവേണ്ടി ഞാൻ എന്റെ സ്വാമിയായ സുഗ്രീവനെ ഉദ്യമത്തിനു പ്രേരിപ്പിച്ചാൽ, സൈന്യസമേതം അവന്റെ വരവു വ്യർഥമാകും. അതിനാൽ രാക്ഷസിമാരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാത്ത ഒരു ഇടവേള കിട്ടുമ്പോൾ, ഇവിടെ ഇരുന്നുകൊണ്ട്, ഏറെ സന്താപമുള്ള ഇവളെ ഇന്നു ഞാൻ പതുക്കെ ആശ്വസിപ്പിക്കും.’ ഹനുമാന്റെ ചിന്തയ്ക്കു രണ്ടു വശങ്ങളുണ്ട് — സീതയുടെ ജീവരക്ഷ, രാമനോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം. ‘രാത്രിശേഷം’ എന്ന സമയത്തിന്റെ ഞെരുക്കം അവന്റെ തിടുക്കം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ‘ദോഷവത് ഗമനം’ (ദോഷകരമായ പോക്ക്) എന്ന പദം ഹനുമാന്റെ കർത്തവ്യബോധം വെളിവാക്കുന്നു — സീതയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചില്ലെങ്കിൽ, സിദ്ധിച്ച കാര്യവും അപൂർണംതന്നെ. ‘രാമൻ എന്തു ചോദിക്കും’ എന്ന ചിന്ത അവന്റെ സ്വാമിഭക്തി കാണിക്കുന്നു; രാമന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽനിന്നാണ് അവൻ തന്റെ കർമത്തെ വിലയിരുത്തുന്നത്. സുഗ്രീവന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ വ്യർഥമായ വരവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയും പ്രധാനമാണ് — സീത ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന തെളിവില്ലാതെ യുദ്ധോദ്യമമെല്ലാം നിരർഥകമാണ്. ഇങ്ങനെ അവൻ സീത, രാമൻ, സുഗ്രീവൻ എന്നീ മൂന്നു പക്ഷങ്ങളെയും ഒരേസമയം ചിന്തിക്കുന്നു. ‘ശനൈഃ’ (പതുക്കെ) എന്ന പദമാണ് അവന്റെ ഉപായത്തിന്റെ സാരം — പെട്ടെന്നു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടാൽ ഭയമുണ്ടാകും, പതുക്കെയുള്ള ആശ്വാസനം വിശ്വാസം ജനിപ്പിക്കും. രാക്ഷസിമാരുടെ ‘അന്തരം’ — അവർ ഉറങ്ങുകയോ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും പോകുകയോ ചെയ്യുന്ന സമയം — അതിനായി അവൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.

‘ഞാനോ വളരെ ചെറിയ ശരീരമുള്ളവൻ, വിശേഷിച്ചും ഒരു വാനരൻ; ഇവിടെ ഞാൻ മനുഷ്യരുടെ സംസ്കൃതവാക്ക് ഉച്ചരിക്കും. എന്നാൽ ഒരു ദ്വിജനെപ്പോലെ പരിഷ്കൃതമായ സംസ്കൃതവാക്കു പറഞ്ഞാൽ, സീത എന്നെ രാവണനെന്നു കരുതി ഭയപ്പെടും. അതിനാൽ സാധാരണ മനുഷ്യരുടേതായ, അർഥവത്തായ വാക്യംതന്നെ പറയണം; അല്ലാതെ നിന്ദിക്കാനരുതാത്ത ഇവളെ എനിക്കു സാന്ത്വനപ്പെടുത്താനാവില്ല.’ ഇവിടെ ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള സൂക്ഷ്മമായ ഒരു ചിന്തയുണ്ട് — ദ്വിജന്മാരുടെ പരിഷ്കൃതമായ സംസ്കൃതവാക്ക് രാവണന്റെയും വാക്കാണ്, കാരണം അവൻ ബ്രാഹ്മണവംശജനും വിദ്വാനുമാണ്; അതിനാൽ അത്തരം വാക്ക് സീതയുടെ മനസ്സിൽ രാവണന്റെ ഓർമ ഉണർത്തിയേക്കാം. ‘മാനുഷം വാക്യം’ എന്നതിനെ അയോധ്യയുടെ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ സാധാരണഭാഷ എന്നാണ് ഹിന്ദിഭാഷ്യം വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. ഹനുമാന്റെ വാക്ചാതുര്യവും ശ്രോതാവിന്റെ മനശ്ശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും ഇവിടെ വ്യക്തമാണ് — ശ്രോതാവിനെ കണ്ടറിഞ്ഞാണ് വക്താവു ഭാഷ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ‘അതിതനുഃ’ (വളരെ ചെറിയവൻ) എന്നത് തന്റെ ചെറിയ രൂപത്തിന്റെ ഓർമയാണ്; ചെറിയ രൂപത്തിലാണ് അവൻ മരത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ മൂന്നു ശ്ലോകങ്ങളിൽ വാല്മീകി ഭാഷയുടെ സാമൂഹികവശവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു — സംസ്കൃതത്തിന്റെ പരിഷ്കൃതരൂപം ദ്വിജന്മാരുടേത്, ലോകവ്യവഹാരത്തിന്റെ സാധാരണരൂപം ജനങ്ങളുടേത്. ഹനുമാന് ഇവ രണ്ടും അറിയാം; അത് അവന്റെ പാണ്ഡിത്യം കാണിക്കുന്നു; കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിലും രാമൻ അവന്റെ വാക്ചാതുര്യത്തെ പ്രശംസിച്ചിരുന്നു. ഒരു വാനരന്റെ വായിൽനിന്നുള്ള മനുഷ്യഭാഷതന്നെ സ്വയം വിസ്മയകരമാണ്; അതിനാൽ അവൻ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നു. ‘അർഥവത്’ എന്ന വിശേഷണം വാക്യത്തിന്റെ സാർഥകത സൂചിപ്പിക്കുന്നു — മധുരം മാത്രമല്ല, പ്രയോജനമുള്ളതും. ഇങ്ങനെ ഭാഷയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ദൂതകർമത്തിന്റെ ഒരു അംഗമാണ്, നിസ്സാരവിഷയമല്ല.

‘മുമ്പുതന്നെ രാക്ഷസരാൽ ഭയപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ആ ജാനകി എന്റെ രൂപവും സംസാരവും കണ്ട് വീണ്ടും ഭയപ്പെടും. പിന്നെ ഭയം ജനിച്ച ആ വിശാലാക്ഷിയായ മനസ്വിനി, ഞാൻ ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രാവണനാണെന്നു കരുതി നിലവിളിച്ചേക്കാം. സീത നിലവിളിച്ചാൽ പലതരം ആയുധങ്ങളേന്തിയ, അന്തകനെപ്പോലെ ഘോരമായ രാക്ഷസിക്കൂട്ടം പെട്ടെന്ന് ഒത്തുകൂടും. പിന്നെ വികൃതമുഖികളും മഹാബലകളുമായ അവർ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും എന്നെ വളഞ്ഞ് എന്നെ കൊല്ലാനോ പിടിക്കാനോ ശ്രമിക്കും. ഉത്തമവൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകളിലും ഉപശാഖകളിലും തടികളിലും ഓടിനടക്കുന്ന എന്നെ കണ്ട് അവർ സംശയാലുക്കളാകും. വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന എന്റെ വലിയ രൂപം കണ്ട് ഭയന്നുവിറച്ച രാക്ഷസിമാർ വികൃതസ്വരത്തിൽ അലറും. പിന്നെ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ അവനാൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട രാക്ഷസരെയും അവർ വിളിച്ചുവരുത്തും. ശൂലവും ശരവും വാളും മറ്റു പലതരം ആയുധങ്ങളും കൈയിലേന്തിയ അവർ പരിഭ്രമംകൊണ്ട് ഈ സംഘർഷത്തിലേക്കു വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തും. അവരാൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും വളയപ്പെട്ട ഞാൻ രാക്ഷസസൈന്യത്തെ തകർത്തേക്കാം; എന്നാൽ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ മറുകരയിലെത്താൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. അല്ലെങ്കിൽ വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനേകർ എന്നെ വളഞ്ഞു പിടിച്ചേക്കാം; അപ്പോൾ ഇവൾക്കു വിവരം ലഭിക്കാതെ പോകും, ഞാനോ പിടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. അല്ലെങ്കിൽ ഹിംസയിൽ താൽപര്യമുള്ള അവർ ഈ ജനകാത്മജയെ ഹിംസിച്ചേക്കാം; അപ്പോൾ രാമന്റെയും സുഗ്രീവന്റെയും ഈ ദൗത്യം പരാജയപ്പെടും.’ ഹനുമാന്റെ ദീർഘദൃഷ്ടി ഇവിടെ വ്യക്തമാണ് — സംഭവങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖല അവൻ ക്രമത്തിൽ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു: സീതയുടെ ഭയം, നിലവിളി, രാക്ഷസിമാരുടെ വരവ്, സൈന്യത്തെ വിളിക്കൽ, യുദ്ധം, പിടിക്കപ്പെടൽ, സീതയ്ക്കു നേരെയുള്ള ഹിംസ. ഒരു പിഴവിന്റെ ഫലം പല രൂപങ്ങളിൽ പടരുമെന്ന് അവനറിയാം. സ്വന്തം ബലത്തെക്കുറിച്ച് അവനു സംശയമില്ല — രാക്ഷസസൈന്യത്തെ തകർത്തേക്കാം എന്ന് അവൻ പറയുന്നു; എന്നാൽ മടങ്ങിച്ചെല്ലാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ വിജയംപോലും നിഷ്ഫലമാകും. ‘പരിധാവന്തം’ (ഓടിനടക്കുന്നവനെ) എന്ന പദം വാനരസ്വഭാവം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ഭയമുള്ള സമയത്ത് മരങ്ങളിൽ അങ്ങുമിങ്ങും ഓടൽ. തന്റെ സ്വഭാവത്തെയും അവൻ സാഹചര്യത്തിന്റെ ഒരു ഘടകമായി കണക്കിലെടുക്കുന്നു. ഈ ചിന്ത ഭീരുത്വത്തിന്റെയല്ല, ദീർഘദർശിത്വത്തിന്റെ ഫലമാണ്; മുന്നോട്ട് അവൻതന്നെ അശോകവനം തകർത്ത് രാക്ഷസരെ കൊല്ലും, എന്നാൽ സീതയുമായി സംസാരിച്ചശേഷം മാത്രം, ദൗത്യത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗം സിദ്ധിച്ചുകഴിഞ്ഞശേഷം. രാക്ഷസിമാരുടെ സ്വഭാവവും അവനറിയാം — വികൃതസ്വരമുള്ള അവർ വേഗം ബഹളമുണ്ടാക്കും, രാവണന്റെ ഭവനത്തിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട രാക്ഷസരെ വിളിച്ചുവരുത്തും. ഇങ്ങനെ ശത്രുവിന്റെ വ്യവസ്ഥ അവൻ മുമ്പേതന്നെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു; ഇതു നാലാം ശ്ലോകത്തിൽ പറഞ്ഞ ഗൂഢചാരവൃത്തിയുടെ ഫലമാണ്.

‘രാക്ഷസരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും സമുദ്രത്താൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടതും സുരക്ഷിതവും വഴികളില്ലാത്തതുമായ ഈ സ്ഥലത്താണ് ജാനകി വസിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസരാൽ ഞാൻ വധിക്കപ്പെടുകയോ പിടിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ രാമന്റെ ദൗത്യം സാധിക്കാൻ മറ്റൊരു സഹായിയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഞാൻ വധിക്കപ്പെട്ടാൽ നൂറു യോജന വിസ്താരമുള്ള മഹാസമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വാനരനെ, എത്ര ആലോചിച്ചിട്ടും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ആയിരക്കണക്കിനു രാക്ഷസരെ കൊല്ലാൻ എനിക്കു കഴിവുണ്ടെന്നതു ശരിതന്നെ; എന്നാൽ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ മറുകരയിലെത്താൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. യുദ്ധങ്ങളുടെ ഫലം അനിശ്ചിതമാണ്; സംശയകരമായ വഴി എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല. നിശ്ചിതമായ കാര്യത്തെ ഏതു വിവേകിയാണ് സംശയകരമാക്കുക? സീതയോടു സംസാരിച്ചാൽ എനിക്കു വലിയ ദോഷം വന്നേക്കാം; സംസാരിക്കാതിരുന്നാലോ വൈദേഹി പ്രാണൻ വെടിയും.’ ഇവിടെ ഹനുമാൻ തന്റെ അനന്യത തിരിച്ചറിയുന്നു — രാമനും സീതയ്ക്കുമിടയിലുള്ള ഏക സേതു അവനാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലം അനിശ്ചിതമാണെന്ന് അവനു നന്നായറിയാം; വീരനെങ്കിലും വിവേകിയാണ് അവൻ. രണ്ടു വഴിയിലും ദോഷം — ഇതാണ് അവന്റെ ധർമസങ്കടത്തിന്റെ അവസ്ഥ; അതിനു പരിഹാരം അടുത്ത ശ്ലോകങ്ങളിൽ കാണാം. ‘നഷ്ടമാർഗം’ എന്നത് സ്ഥലത്തിന്റെ ദുർഗമത സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘യുദ്ധങ്ങൾ അസത്യങ്ങൾ (അനിശ്ചിതഫലങ്ങൾ)’ എന്ന സൂക്തി രാജനീതിയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തത്ത്വമാണ് — യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലം ഒരിക്കലും നിശ്ചിതമല്ല. അതിനാൽ ബുദ്ധിമാൻ നിശ്ചിതമായ കാര്യത്തെ യുദ്ധത്തിന്റെ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ കൊണ്ടുവയ്ക്കുന്നില്ല. ഹനുമാന്റെ ഈ ചിന്ത അവന്റെ ബലത്തോടൊപ്പം ബുദ്ധിയുടെയും ഉൽക്കർഷം കാണിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ‘ബുദ്ധിമതാം വരിഷ്ഠൻ’ (ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ) എന്നു പ്രസിദ്ധനായത്. സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള സാമർഥ്യം അവനു മാത്രമേയുള്ളൂ; അതിനാൽ അവന്റെ ജീവൻ രാമകാര്യത്തിന് അമൂല്യമാണ്. ഭയംകൊണ്ടല്ല, ദൗത്യം നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയംകൊണ്ടാണ് ഹനുമാൻ തന്റെ മരണം ഒഴിവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അവൻ തന്നെത്തന്നെ രാമകാര്യത്തിന്റെ ഒരു ഉപകരണമായി മാത്രം കരുതുന്നു. ‘സംസാരിച്ചാൽ ദോഷം, സംസാരിക്കാതിരുന്നാൽ പ്രാണത്യാഗം’ — ഈ ഇരട്ടദോഷം ഒരു മധ്യമാർഗം കണ്ടെത്താൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു: ഒളിയിടത്തിൽനിന്നുകൊണ്ടു രാമകഥ പറയുക; അതുവഴി ബഹളമില്ല, ഭയമില്ല, സീതയ്ക്കു നിരാശയുമില്ല.

‘ദേശത്തിനും കാലത്തിനും ചേരാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരിഭ്രാന്തനായ ദൂതന്റെ കൈയിലെത്തുമ്പോൾ, സാധിച്ചുകഴിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾപോലും സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ടെന്നപോലെ നശിച്ചുപോകും. കാര്യത്തെയും അകാര്യത്തെയും കുറിച്ചു നിശ്ചയിച്ചുറച്ച ബുദ്ധിയും (ദൂതന്റെ കൈയിൽ) ശോഭിക്കുന്നില്ല; പണ്ഡിതരെന്നു സ്വയം ഭാവിക്കുന്ന ദൂതന്മാർ കാര്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. കാര്യം എങ്ങനെ നശിക്കാതിരിക്കും, എനിക്ക് എങ്ങനെ പരിഭ്രമമുണ്ടാകാതിരിക്കും, സമുദ്രലംഘനം എങ്ങനെ വ്യർഥമാകാതിരിക്കും? അവൾ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുകയും ഭയപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എങ്ങനെയായിരിക്കും?’ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ബുദ്ധിമാനായ ഹനുമാൻ തീരുമാനിച്ചു — ‘അനായാസം മഹാകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും ഇവളുടെ ഉറ്റബന്ധുവുമായ രാമനെ കീർത്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവനിൽ മനസ്സു ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ഇവളെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുത്താതിരിക്കും. ഇക്ഷ്വാകുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ആത്മജ്ഞാനിയുമായ രാമന്റെ ശുഭവും ധർമയുക്തവുമായ വചനങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, മധുരമായ വാക്കിൽ എല്ലാം ഞാൻ കേൾപ്പിക്കും; സീത വിശ്വസിക്കുംവിധം എല്ലാം ഞാൻ ക്രമപ്പെടുത്തും.’ ഇങ്ങനെ മഹാപ്രഭാവനായ ഹനുമാൻ ജഗത്പതിയുടെ പ്രിയതമയെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, മരക്കൊമ്പുകൾക്കിടയിൽ ഇരുന്ന്, പലവിധത്തിലുള്ള മധുരവും സത്യവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ദൂതലക്ഷണം ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു — പരിഭ്രാന്തനായ ദൂതൻ സാധിച്ച കാര്യംപോലും നശിപ്പിക്കുന്നു; പണ്ഡിതനെന്നു ഭാവിക്കുന്നവൻ സ്വന്തം ബുദ്ധികൊണ്ടു കാര്യം നശിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ ഉപായം ലളിതവും സൂക്ഷ്മവുമാണ് — രാമന്റെ നാമംതന്നെയാണ് സീതയുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ താക്കോൽ. ആദ്യം തന്നെ കാണിക്കാതെ അവൻ രാമകഥ കേൾപ്പിക്കും; അതുവഴി ഭയമില്ലാതെ വിശ്വാസം ജനിക്കും. അവസാനശ്ലോകം പുഷ്പിതാഗ്രാവൃത്തത്തിലാണ്; അത് അടുത്ത സർഗത്തിലെ രാമകഥയ്ക്കു ഭൂമികയാണ്. ‘സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ടെന്നപോലെ’ എന്ന ഉപമ സൂക്ഷ്മമാണ് — സൂര്യനുദിക്കുമ്പോൾ ഇരുട്ടു നശിക്കുന്നതുപോലെ, പരിഭ്രാന്തനായ ദൂതന്റെ കൈയിലെത്തുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. ‘ശ്രദ്ധാസ്യതി’ (വിശ്വസിക്കും) എന്ന പദം ഹനുമാന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു — വിവരം നൽകുന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനം വിശ്വാസമാണ്. മുമ്പ് മായാമൃഗത്താലും പരിവ്രാജകവേഷം ധരിച്ച രാവണനാലും സീത വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ അവളുടെ വിശ്വാസം നേടുക എളുപ്പമല്ല. ‘സുബന്ധു’ എന്ന രാമന്റെ വിശേഷണം സീതയുമായുള്ള അവന്റെ ആത്മബന്ധം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ രീതി — ആദ്യം ശ്രവണം, പിന്നെ ചിന്തനം, പിന്നെ തീരുമാനം, ഒടുവിൽ കർമം — ആദർശകാര്യകർത്താവിന്റെ ക്രമമാണ്. അവസാനശ്ലോകത്തിൽ ‘ജഗതിപതേഃ പ്രമദാം’ (ജഗത്പതിയുടെ പ്രിയതമയെ) എന്നതിലൂടെ രാമന്റെ ജഗത്പതിത്വവും ‘അവിതഥം’ (അസത്യമല്ലാത്തത്) എന്നതിലൂടെ വാക്കുകളുടെ സത്യതയും നിർദേശിക്കപ്പെടുന്നു — ഹനുമാന്റെ വാക്കുകൾ മധുരം മാത്രമല്ല, സത്യവുമാണ്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिंशः सर्गः॥ ३०॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക