॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 20-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാവണന്റെ സീതാപ്രലോഭനം

അഭയദാനം, രാക്ഷസധർമത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം, ഭോഗങ്ങളും രത്നങ്ങളും രാജ്യവും നൽകാമെന്ന വാഗ്ദാനം, യൗവനത്തിന്റെ അസ്ഥിരത, രാമനിന്ദ, അന്തഃപുരത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം, സമുദ്രതീരവനങ്ങളിൽ വിഹരിക്കാനുള്ള ക്ഷണം

രാക്ഷസിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, ദീനയും ആനന്ദമറ്റവളും തപസ്വിനിയുമായ സീതയോട്, അഭിപ്രായം വ്യക്തമാക്കുന്ന മധുരവാക്യങ്ങളിലൂടെ രാവണൻ തന്റെ ഭാവം വെളിപ്പെടുത്തി. ആദ്യം അവൻ അവളുടെ ലജ്ജയെയും ഭയത്തെയും ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു — ‘ആനയുടെ തുമ്പിക്കൈപോലെയുള്ള തുടകളുള്ളവളേ, എന്നെ കണ്ടമാത്രയിൽത്തന്നെ നീ സ്തനങ്ങളും ഉദരവും മറച്ച്, ഭയത്താൽ സ്വയം അദൃശ്യയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.’ പിന്നെ അവൻ കാമം അറിയിക്കുന്നു — ‘വിശാലാക്ഷീ, ഞാൻ നിന്നെ കാമിക്കുന്നു; എല്ലാ അംഗഗുണങ്ങളും തികഞ്ഞവളേ, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മനം കവരുന്നവളേ, എന്നെ ആദരിക്കൂ.’ അഭയവും നൽകുന്നു — ‘ഇവിടേക്കു മനുഷ്യരോ കാമരൂപികളായ മറ്റു രാക്ഷസരോ ആരും വരാൻ കഴിയില്ല; എന്നിൽനിന്ന് ഉണ്ടായ ഭയം അകലട്ടെ.’ അതിനുശേഷം അവൻ ലജ്ജയില്ലാതെ തന്റെ മതം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — ‘ഭീരൂ, പരസ്ത്രീകളെ പ്രാപിക്കുന്നതും ബലമായി അപഹരിക്കുന്നതും എന്നും രാക്ഷസരുടെ സ്വധർമംതന്നെയാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.’ ഈ വാക്യമാണ് രാവണന്റെ നീതിയുടെ മൂലം — അധർമത്തെപ്പോലും അവൻ ജാതിധർമമായി ന്യായീകരിക്കുന്നു. എങ്കിലും അവൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു — ‘ഇഷ്ടമില്ലാത്ത നിന്നെ ഞാൻ തൊടുകയില്ല; കാമം ശരീരത്തിൽ അതിന്റെ ഇഷ്ടംപോലെ വിളയാടട്ടെ.’ ഈ പ്രതിജ്ഞയ്ക്കു പിന്നിൽ മറ്റൊരു കാരണം പുരാണങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്നുണ്ട്; എന്നാൽ ഇവിടെ അവൻ തന്റെ സംയമം എന്നപോലെമാത്രം കാണിക്കുന്നു. ‘ദേവീ, ഭയപ്പെടേണ്ട, എന്നിൽ വിശ്വസിക്കൂ, യഥാർഥമായി പ്രണയിക്കൂ, ശോകത്തിൽ ആസക്തയാകരുത്’ എന്ന് അവൻ സാന്ത്വനിപ്പിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ അവൻ സീതയുടെ തപസ്വിവേഷത്തെ നിന്ദിക്കുന്നു — ഒറ്റപ്പിന്നൽ, നിലത്തെ കിടപ്പ്, ധ്യാനം, മുഷിഞ്ഞ വസ്ത്രം, അസ്ഥാനത്തെ ഉപവാസം — ‘ഇവയൊന്നും നിനക്കു ചേർന്നതല്ല.’ പാതിവ്രത്യത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായവയെ അവൻ അയോഗ്യമായി കരുതുന്നു; ഇവിടെത്തന്നെ ഇരുവരുടെയും ദൃഷ്ടിഭേദം വ്യക്തമാണ്. മുൻസർഗത്തിൽ കവി വർണിച്ച സീതയുടെ ദൈന്യചിഹ്നങ്ങൾതന്നെ ഇപ്പോൾ രാവണൻ സ്വന്തം വായിലൂടെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു, എന്നാൽ വിപരീതമായ അഭിപ്രായത്തോടെ. അവന്റെ മധുരവാക്കുകൾക്കു ബലാത്കാരത്തിന്റെ ഭീഷണി മറച്ചുവയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. രാവണന്റെ വാക്കുകളിൽ രണ്ടുതരം സ്വരം — ഒരു ഭാഗത്ത് സ്നേഹത്തിന്റെയും ആദരത്തിന്റെയും അഭിനയം, മറുഭാഗത്ത് അധികാരത്തിന്റെ ഗർവം. ‘ഇവിടെ മറ്റാരും വരില്ല, ഞാൻമാത്രം’ എന്ന അഭയം യഥാർഥത്തിൽ ഭയത്തിനുതന്നെ കാരണമാണ്, കാരണം അതിലൂടെ സീതയുടെ ഏകാന്തത ഉറപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സ്വധർമം’ എന്ന വാക്കിന്റെ ദുരുപയോഗവും ശ്രദ്ധിക്കണം — ധർമപദംകൊണ്ട് അധർമത്തെ മൂടുന്നതു രാവണന്റെ സ്വഭാവമാണ്. സീതയാകട്ടെ ഈ വാക്കുകൾക്കിടയിൽ മൗനംമാത്രം പാലിക്കുന്നു.

രാവണൻ ഭോഗങ്ങളുടെ പട്ടിക നിരത്തുന്നു — വിചിത്രമായ മാലകൾ, ചന്ദനങ്ങൾ, അകിലുകൾ, പലതരം വസ്ത്രങ്ങൾ, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ, വിലയേറിയ പാനീയങ്ങൾ, ശയ്യകൾ, ആസനങ്ങൾ, ഗീതം, നൃത്തം, വാദ്യം — ‘മൈഥിലീ, എന്നെ പ്രാപിച്ച് ഇവയെല്ലാം നേടൂ.’ ‘നീ സ്ത്രീരത്നമാണ്; ഇങ്ങനെ മലിനയായിരിക്കരുത്, അവയവങ്ങളിൽ ആഭരണം അണിയൂ; സുന്ദരശരീരിണീ, എന്നെ പ്രാപിച്ചാൽ നീ എങ്ങനെ അനർഹയാകും?’ പിന്നെ അവൻ കാലത്തിന്റെ ഭയം കാണിക്കുന്നു — ‘നിന്റെ ഈ മനോഹരമായ യൗവനം കടന്നുപോകുന്നു; കടന്നുപോയതു നദികളുടെ ഒഴുക്കുപോലെ പിന്നെ തിരിച്ചുവരില്ല.’ ഈ ഉപദേശം കാമിയുടെ വായിലും ലോകസത്യംതന്നെയാണ് — നദീപ്രവാഹം തിരിച്ചൊഴുകുന്നില്ല. പിന്നെ രൂപസ്തുതി — ‘രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിശ്വകർത്താവ് നിന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതോടെ വിരമിച്ചു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു, കാരണം നിന്റെ രൂപത്തിന് ഉപമയായി മറ്റൊന്നില്ല. രൂപവും യൗവനവും തികഞ്ഞ നിന്നെ പ്രാപിച്ചാൽ സാക്ഷാൽ പിതാമഹൻപോലും ആരാണ് ധൈര്യത്തിൽനിന്നു വ്യതിചലിക്കാത്തത്?’ ‘ചന്ദ്രനെപ്പോലെ മുഖമുള്ളവളേ, വിശാലനിതംബിനീ, നിന്റെ ഏതേത് അവയവം ഞാൻ കാണുന്നുവോ, അതതിൽ എന്റെ കണ്ണു കുരുങ്ങിപ്പോകുന്നു.’ ഒടുവിൽ അവൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു — ‘മൈഥിലീ, എന്റെ ഭാര്യയാകൂ, ഈ മോഹം ഉപേക്ഷിക്കൂ; എന്റെ അനേകം ഉത്തമസ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ അഗ്രമഹിഷിയാകൂ.’ രാവണന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ പാതിവ്രത്യം വെറും മോഹമാണ്. സ്തുതിയിലെ അതിശയോക്തി വ്യക്തമാണ്; എങ്കിലും കവി അതു കാമാതുരനായ രാവണന്റെ ചിത്തത്തിന്റെ തെളിവായിമാത്രമാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ‘അഗ്രമഹിഷി’ എന്ന പദത്തിലൂടെ മണ്ഡോദരിയുടെ സ്ഥാനംപോലും സീതയ്ക്കു നൽകാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭോഗങ്ങളുടെ വിസ്തൃതമായ വർണന അവന്റെ മനസ്സിന്റെ സ്വരൂപം കാണിക്കുന്നു — അവന്റെ സുഖസങ്കല്പം ബാഹ്യവസ്തുക്കളിൽ ഒതുങ്ങുന്നു. സീതയാകട്ടെ വനവാസത്തിൽ വല്കലങ്ങളും കിഴങ്ങും ഫലങ്ങളും നിലത്തെ കിടപ്പും രാമനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചവളാണ്; അതിനാൽ ഈ ഭോഗങ്ങൾക്ക് അവളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ വിലയില്ല. ‘ഗീതം നൃത്തം വാദ്യം ച’ (ഗീതവും നൃത്തവും വാദ്യവും) രാജഭവനത്തിലെ വിലാസങ്ങളാണ്; അയോധ്യയിലും അവ അവൾക്കു സുലഭമായിരുന്നു, എന്നിട്ടും അവൾ രാമനോടൊപ്പം വനം തിരഞ്ഞെടുത്തു. യൗവനത്തിന്റെ അസ്ഥിരതയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം, രൂപത്തിന്റെ അതിശയസ്തുതി, അഗ്രമഹിഷീപദത്തിന്റെ ലോഭം — സ്ത്രീയുടെ മനം കവരാൻ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ മൂന്ന് ഉപായങ്ങളും രാവണൻ ക്രമമായി പ്രയോഗിക്കുന്നു.

രാവണൻ സർവസ്വവും നൽകാൻ ഒരുങ്ങുന്നു — ‘ഭീരൂ, ലോകങ്ങളിൽനിന്നു ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തുകൊണ്ടുവന്ന രത്നങ്ങളെല്ലാം രാജ്യവും ഞാൻ നിനക്കു തരുന്നു.’ ‘വിലാസിനീ, നിനക്കുവേണ്ടി പല നഗരങ്ങൾ മാലയായണിഞ്ഞ ഭൂമി മുഴുവൻ ജയിച്ച് ഞാൻ ജനകനു നൽകും.’ സീതയുടെ അച്ഛന്റെ പേരു പറഞ്ഞ് അവളുടെ പിതൃസ്നേഹത്തെയും ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പിന്നെ ആത്മപ്രശംസ — ‘എനിക്കു തുല്യബലനായ മറ്റൊരുവനെ ലോകത്തിൽ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; യുദ്ധത്തിൽ എതിരില്ലാത്ത എന്റെ അതിമഹത്തായ വീര്യം കാണൂ. പലവട്ടം യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ തകർത്ത, കൊടികൾ ചതഞ്ഞ ദേവാസുരന്മാർക്ക് എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.’ ഇത് അവന്റെ ബലത്തിന്റെ സത്യവുമാണ്; എന്നാൽ പിന്നീട് രാമന്റെ മുന്നിൽ അതു നിഷ്ഫലമാകും. ‘എന്നെ ഇച്ഛിക്കൂ; ഇന്നുതന്നെ നിനക്ക് ഉത്തമമായ അലങ്കാരം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ, നിന്റെ ദേഹത്തിൽ ഉജ്ജ്വലമായ ആഭരണങ്ങൾ അണിയിക്കപ്പെടട്ടെ.’ ‘അലങ്കാരത്തോടുകൂടിയ നിന്റെ രൂപം ഞാൻ നന്നായി കാണുന്നു; സുമുഖീ, ദാക്ഷിണ്യത്തോടെ അലങ്കാരമണിഞ്ഞവളാകൂ.’ ഇവിടെ വ്യാഖ്യാനക്കുറിപ്പിൽ ‘ഭാവികം’ എന്ന അലങ്കാരം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — ഭാവിയിലെ അലങ്കരണം വർത്തമാനത്തിലെന്നപോലെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു. ‘ഇഷ്ടംപോലെ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ, കുടിക്കൂ, രമിക്കൂ, ഇഷ്ടംപോലെ ഭൂമിയോ ധനങ്ങളോ ദാനം ചെയ്യൂ.’ ‘എന്നിൽ വിശ്വസിച്ച് വിലസൂ, ധൈര്യത്തോടെ ആജ്ഞാപിക്കൂ; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ വിലസുന്ന നിന്നോടൊപ്പം നിന്റെ ബന്ധുക്കളും വിലസട്ടെ.’ അച്ചടിയിൽ ‘ബാന്ധവസ്തവ’ (നിന്റെ ബന്ധു) എന്ന ഏകവചനമാണ്; അതു ‘ലലതാം’ (വിലസട്ടെ) എന്ന ക്രിയയുമായി ചേരുന്നു. ഇങ്ങനെ രാവണൻ ദാനം, ബലം, ഭോഗം എന്നീ മൂന്നു പ്രലോഭനങ്ങൾ ക്രമമായി പ്രയോഗിക്കുന്നു. സീതയെ ദാസിയല്ല, ആജ്ഞാപിക്കുന്നവളാക്കാനാണ് താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന് അവൻ കാണിക്കുന്നു; ഇതും പ്രലോഭനത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരംഗമാണ്. ഭൂമി ജയിക്കുമെന്ന പ്രതിജ്ഞയും ദേവാസുരന്മാരെ തോല്പിച്ചതിന്റെ സ്മരണയും സീതയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയം ജനിപ്പിക്കാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ് — എല്ലാവരെയും ജയിച്ചവനിൽനിന്ന് നിന്നെ ആർ രക്ഷിക്കും എന്നു ഗൂഢാർഥം. അലങ്കാരത്തിനുള്ള നിർബന്ധം വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു, കാരണം മലിനവേഷമാണ് സീതയുടെ നിരാകരണത്തിന്റെ ദൃശ്യമായ ചിഹ്നം; അത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് ആദ്യത്തെ സമർപ്പണം എന്നു രാവണൻ കരുതുന്നു. ജനകന്റെ പേരു പരാമർശിക്കുന്നതും സമർഥമാണ് — അച്ഛന്റെ രാജ്യം വളരുന്നതു മകൾക്കു പ്രിയമായിരിക്കും എന്ന് അവൻ സങ്കല്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ സീതയുടെ അച്ഛനും ധർമനിഷ്ഠനാണ് എന്ന് അവൻ മറക്കുന്നു.

ഇപ്പോൾ അവൻ രാമനെ നിന്ദിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു — ‘ഭദ്രേ, യശസ്വിനീ, എന്റെ സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും നോക്കൂ; സുഭഗേ, മരവുരി ധരിക്കുന്ന രാമനെക്കൊണ്ട് നീ എന്തു ചെയ്യും? രാമൻ വിജയം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, വനത്തിൽ അലയുന്നവൻ, വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, വെറുംനിലത്തു കിടക്കുന്നവൻ; അവൻ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നുപോലും ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു.’ ‘മുന്നിൽ കൊക്കുകൾ പറക്കുന്ന കാർമേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട നിലാവിനെപ്പോലെയുള്ള നിന്നെ കാണാൻപോലും രാമനു കഴിയില്ല.’ ‘ഇന്ദ്രന്റെ കൈയിലെത്തിയ കീർത്തി ഹിരണ്യകശിപുവിനു ലഭിക്കാതിരുന്നതുപോലെ, എന്റെ കൈയിൽനിന്നു നിന്നെ നേടാൻ രാഘവന് അർഹതയില്ല.’ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഉദാഹരണം വിപരീതഫലമാണ് നൽകുന്നത് — അവനും ഒടുവിൽ വിഷ്ണുവിനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ രാവണന്റെ ദൃഷ്ടാന്തംതന്നെ അവന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന നാശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ വീണ്ടും മോഹം — ‘മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിക്കുന്നവളേ, ഭംഗിയുള്ള ദന്തങ്ങളുള്ളവളേ, ഭംഗിയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, വിലാസിനീ, ഭീരൂ, ഗരുഡൻ സർപ്പത്തെയെന്നപോലെ നീ എന്റെ മനസ്സിനെ അപഹരിക്കുന്നു.’ ‘മുഷിഞ്ഞ പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ച, അലങ്കാരമില്ലാത്ത, മെലിഞ്ഞ നിന്നെ കണ്ടതിൽപ്പിന്നെ എന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യമാരിൽ എനിക്കു രതി തോന്നുന്നില്ല.’ ഇവിടെ ഉപമയിൽ രാവണൻതന്നെയാണ് സർപ്പം, സീത ഗരുഡൻ — അറിയാതെ അവൻ സ്വന്തം ദൗർബല്യം സമ്മതിക്കുന്നു. ‘ചീരവാസി’ (മരവുരി ധരിക്കുന്നവൻ), ‘സ്ഥണ്ഡിലശായി’ (വെറുംനിലത്തു കിടക്കുന്നവൻ) എന്നിവ രാമന്റെ വ്രതചിഹ്നങ്ങളാണ്; സീതയ്ക്കു ഗൗരവത്തിനു കാരണമായ അവയെത്തന്നെ രാവണൻ ദാരിദ്ര്യലക്ഷണങ്ങളായി എണ്ണുന്നു. രാമൻ മരിച്ചിരിക്കാം എന്ന ശങ്കയും സീതയുടെ പ്രത്യാശ തകർക്കാൻവേണ്ടിമാത്രമാണ് പറയുന്നത്. ഈ ഭാഗത്ത് രാവണന്റെ വാക്കുകളിലെ വിരോധാഭാസം വ്യക്തമാണ് — ഒരു ഭാഗത്ത് ‘രാമൻ ദീനൻ, ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ’ എന്ന്, മറുഭാഗത്ത് ‘അവനു നിന്നെ നേടാനാവില്ല’ എന്ന്; രാമൻ നിസ്സാരനാണെങ്കിൽ അവന്റെ പ്രതിരോധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക എന്തിന്? ഈ ആശങ്കതന്നെ രാവണന്റെ ഉള്ളിലെ ഭയത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മേഘംമൂടിയ നിലാവിന്റെ ഉപമയും സീതയുടെ സഹജകാന്തിയെ അംഗീകരിക്കുന്നു.

ഒടുവിൽ രാവണൻ അന്തഃപുരത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം സീതയ്ക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു — ‘ജാനകീ, എന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ വസിക്കുന്ന, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും തികഞ്ഞ എത്ര സ്ത്രീകളുണ്ടോ, അവരുടെയെല്ലാം മേൽ ആധിപത്യം നടത്തൂ.’ ‘കറുത്ത കേശാന്തങ്ങളുള്ളവളേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളായ എന്റെ ഭാര്യമാർ, അപ്സരസ്സുകൾ ലക്ഷ്മിയെയെന്നപോലെ, നിന്നെ പരിചരിക്കും.’ ‘സുന്ദരപുരികങ്ങളുള്ളവളേ, സുന്ദരനിതംബിനീ, വൈശ്രവണന്റെ (കുബേരന്റെ) കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന രത്നങ്ങളും ധനങ്ങളും ലോകങ്ങളും എന്നോടൊപ്പം യഥാസുഖം അനുഭവിക്കൂ.’ കുബേരനിൽനിന്ന് അപഹരിച്ച ധനം സ്വന്തമെന്നപോലെ അവൻ പറയുന്നു. വീണ്ടും രാമനുമായുള്ള തുലനം — ‘ദേവീ, തപസ്സിലോ ബലത്തിലോ പരാക്രമങ്ങളിലോ ധനത്തിലോ തേജസ്സിലോ യശസ്സിലോ രാമൻ എനിക്കു തുല്യനല്ല.’ അവസാനത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ പുഷ്പിതാഗ്രാവൃത്തത്തിലാണ് — ‘കുടിക്കൂ, വിഹരിക്കൂ, രമിക്കൂ, ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ; ധനക്കൂമ്പാരങ്ങളും ഭൂമിയും ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; ലലനേ, എന്നിൽ യഥാസുഖം വിലസൂ, നിന്റെ അടുത്തെത്തി നിന്റെ ബന്ധുക്കളും വിലസട്ടെ.’ ‘ഭീരൂ, സ്വർണംകൊണ്ടുള്ള നിർമലഹാരങ്ങളാൽ അലംകൃതമായ അംഗങ്ങളോടെ, എന്നോടൊപ്പം പൂത്ത മരക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, വണ്ടുകൾ മൂളുന്ന സമുദ്രതീരവനങ്ങളിൽ വിഹരിക്കൂ.’ സർഗാന്ത്യത്തിലെ വൃത്തമാറ്റത്തിലൂടെ കവി രാവണന്റെ വാക്പ്രവാഹത്തിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായി കാണിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ പ്രസംഗമെല്ലാം സീതയുടെ ഒരൊറ്റ നിശ്ചയത്താൽ നിഷ്ഫലമാകുമെന്ന് അടുത്ത സർഗം കാണിക്കും. ഇവിടെ എല്ലായിടത്തും ‘ഭീരൂ’ എന്ന സംബോധന വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നു — രാവണന് അവളുടെ ഭയം അറിയാം, അതുതന്നെ അവൻ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അന്തഃപുരത്തിന്റെ ഐശ്വര്യദാനവും കുബേരധനദാനവും ഭൂമിദാനവും ചേർന്ന് സർവസ്വദാനംപോലെ തോന്നുന്നു; എന്നാൽ ഇതെല്ലാം അപഹരിച്ചതുതന്നെ — രത്നങ്ങൾ ലോകങ്ങളിൽനിന്നു ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തവ, ധനം വൈശ്രവണനിൽനിന്ന്, സ്ത്രീകളും ഏറെയും ബലമായി കൊണ്ടുവന്നവർ. അതിനാൽ അവൻ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ധർമത്താൽ നേടിയതല്ല. രാമനുമായുള്ള തുലനത്തിൽ തപസ്സ്, ബലം, പരാക്രമം, ധനം, തേജസ്സ്, യശസ്സ് എന്ന ആറു ഗുണങ്ങൾ എണ്ണിയിരിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे विंशः सर्गः॥ २०॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക