॥वाल्मीकिरामायणम् സുന്ദരകാണ്ഡം · 18-ാം സർഗ്ഗം

സുന്ദരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാവണന്റെ അശോകവനികാഗമനം

രാത്രിയുടെ അന്ത്യയാമത്തിലെ വേദഘോഷം, രാവണന്റെ ഉണർച്ച, സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവന്റെ അശോകവനികാപ്രവേശം, ഹനുമാൻ അവനെ കാണുന്നത്, സീതയുടെ നേർക്കുള്ള അവന്റെ വരവ്

പൂത്തുനിൽക്കുന്ന മരങ്ങളുള്ള വനം അങ്ങനെ വീക്ഷിച്ചും വൈദേഹിയെ തിരഞ്ഞുംകൊണ്ടിരുന്ന ഹനുമാന് രാത്രി അല്പംമാത്രം ബാക്കിയായി — രാത്രിയുടെ അവസാനയാമംമാത്രം ശേഷിച്ചു. ആ രാത്രിയന്ത്യത്തിൽ, ഷഡംഗങ്ങളോടുകൂടിയ വേദം അറിയുന്നവരും ശ്രേഷ്ഠമായ യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുമായ ബ്രഹ്മരാക്ഷസരുടെ വേദഘോഷം അവൻ കേട്ടു. അപ്പോൾ കാതിനും മനസ്സിനും ഇമ്പമുള്ള ശബ്ദങ്ങളോടുകൂടിയ മംഗളവാദ്യങ്ങളാൽ മഹാബാഹുവും മഹാബലനുമായ ദശഗ്രീവൻ ഉണർത്തപ്പെട്ടു. ഉണർന്ന മഹാഭാഗനും പ്രതാപവാനുമായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ, ഊർന്നുവീണ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ, വൈദേഹിയെക്കുറിച്ചു ചിന്തിച്ചു. കാമത്താൽ അത്യധികം പ്രേരിതനും മദോന്മത്തനുമായ ആ രാക്ഷസന് അവളിൽ പതിഞ്ഞ കാമം തന്നിൽ ഒളിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഇവിടെ ലങ്കയുടെ വിചിത്രസ്വഭാവം കാണാം — രാക്ഷസന്മാരും വേദജ്ഞരും യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുമാണ്; അവരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ പുലർച്ചെ വേദഘോഷം കേൾക്കാം. ‘ബ്രഹ്മരക്ഷസാം’ എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിച്ച രാക്ഷസന്മാരുടെ; ഹിന്ദിഭാഷ്യം ‘ബ്രഹ്മരാക്ഷസരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ വേദപാഠത്തിന്റെ ധ്വനി’ എന്നു പറയുന്നു. രാവണന്റെ ഉണർച്ച രാജാവിനു ചേർന്നവിധമാണ് — മംഗളവാദ്യങ്ങളോടും സ്തുതികളോടുംകൂടി. എന്നാൽ ഉണർന്ന അവന്റെ ആദ്യചിന്ത സീതയെക്കുറിച്ചുതന്നെ — ‘വൈദേഹീമന്വചിന്തയത്’ (വൈദേഹിയെക്കുറിച്ചു ചിന്തിച്ചു). നാലാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സ്രസ്തമാല്യാംബരധരഃ’ — ഉറക്കത്താൽ അയഞ്ഞ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും; അവന്റെ അവസ്ഥയും അലങ്കോലമാണ്. അഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിൽ കാമത്തിന്റെ ബലം — അത് ഒളിപ്പിക്കാൻ അവനു കഴിയുന്നില്ല; അതിനാൽ രാത്രി തീരുംമുമ്പേ സീതയെ കാണാൻ അവൻ പുറപ്പെടുന്നു. വേദഘോഷവും രാവണന്റെ കാമവും അടുത്തടുത്തു വയ്ക്കുന്നതു കവിയുടെ സൂക്ഷ്മമായ വിരോധമാണ് — ധർമത്തിന്റെ ധ്വനിയും അധർമത്തിന്റെ ആരംഭവും ഒരേസമയം. നാലാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘മഹാഭാഗോ’ എന്നും സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘യഥാകാലം’ (യഥാസമയം) എന്നും.

എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, അനുപമമായ ശോഭ ധരിച്ച ആ രാവണൻ, മണിയും സ്വർണവുംകൊണ്ടുള്ള തോരണങ്ങളുള്ള വീഥികൾ നോക്കിക്കൊണ്ട്, അശോകവനികയിലേക്കുതന്നെ പ്രവേശിച്ചു — എല്ലാത്തരം പൂക്കളും കായ്കളും നിറഞ്ഞ പലതരം മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, താമരപ്പൊയ്കകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, പലതരം പൂക്കളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും, എപ്പോഴും മദിച്ചിരിക്കുന്ന പരമാദ്ഭുതമായ പക്ഷികളാൽ വിചിത്രവും, കണ്ണിനും മനസ്സിനും ഇമ്പമുള്ള പലതരം ഈഹാമൃഗങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, പലതരം മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, വീണുകിടക്കുന്ന പഴങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, ഇടതിങ്ങിയ മരങ്ങളുള്ളതുമായ ആ വനികയിലേക്ക്. ദേവഗന്ധർവസ്ത്രീകൾ മഹേന്ദ്രനെ എന്നപോലെ, ഏകദേശം നൂറു സ്ത്രീകൾ പോകുന്ന ആ പൗലസ്ത്യനെ പിന്തുടർന്നു. ചില സ്ത്രീകൾ സ്വർണദീപങ്ങൾ എടുത്തു, മറ്റുചിലർ കൈയിൽ ചാമരങ്ങൾ, വേറെ ചിലർ പനയോലവിശറികൾ. ചിലർ സ്വർണക്കിണ്ടികളിൽ മുന്നിൽ വെള്ളം കൊണ്ടുപോയി, മറ്റുചിലർ വട്ടത്തിലുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങൾ എടുത്തു പിന്നിൽ നടന്നു. സമർഥയായ ഒരുവൾ വലതുകൈയിൽ മദ്യം നിറച്ച, തിളങ്ങുന്ന രത്നമയമായ പാനപാത്രം പിടിച്ചു. മറ്റൊരുവൾ രാജഹംസംപോലെ വെളുത്ത, പൂർണചന്ദ്രന്റെ പ്രഭയുള്ള, സ്വർണപ്പിടിയുള്ള കുട എടുത്തു പിന്നിൽ നടന്നു. ഉറക്കവും മദവും നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ രാവണന്റെ ഉത്തമസ്ത്രീകൾ മിന്നൽപ്പിണരുകൾ മേഘത്തെയെന്നപോലെ വീരനായ ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചു. ഹാരങ്ങളും തോൾവളകളും സ്ഥാനം തെറ്റിയവരും, അംഗരാഗം മാഞ്ഞവരും, കേശാന്തങ്ങൾ അഴിഞ്ഞവരും, വിയർപ്പുമുഖികളും, മദത്തിന്റെ ബാക്കിയാലും ഉറക്കത്താലും ആടിയുലയുന്നവരും, വിയർപ്പിൽ കുതിർന്ന ദേഹങ്ങളിലെ പൂക്കളുള്ളവരും, മാലകൾ കലർന്ന മുടിയുള്ളവരും, മദിരാക്ഷികളുമായ ആ പ്രിയപത്നിമാർ ബഹുമാനംകൊണ്ടും കാമംകൊണ്ടും പോകുന്ന നൈരൃതപതിയെ അനുഗമിച്ചു. കാമത്തിനു പരാധീനനും അവരുടെ പതിയും മഹാബലനും സീതയിൽ മനസ്സുറച്ചവനുമായ ആ മന്ദൻ മന്ദവും മനോഹരവുമായ നടത്തയോടെ ശോഭിച്ചു. ഇവിടെ രാവണന്റെ രാജകീയയാത്ര വർണിക്കപ്പെടുന്നു — ഇന്ദ്രനെന്നപോലെ അവന്റെ അനുചരികളായി നൂറുകണക്കിനു സ്ത്രീകൾ. ഓരോരുത്തരുടെയും കൈയിൽ എന്തെങ്കിലും — ദീപം, ചാമരം, വിശറി, ജലപാത്രം, ആസനം, പാനപാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ കുട. പതിനാറുമുതൽ പത്തൊമ്പതുവരെയുള്ള നാലു ശ്ലോകങ്ങൾ (എട്ട് അർധങ്ങൾ) വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളവയാണ് — സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല; അവയിൽ സ്ത്രീകളുടെ രാത്രിജാഗരണത്തിന്റെയും മദത്തിന്റെയും ചിത്രവും രാവണന്റെ കാമവശതയും. പത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘മന്ദഃ’ എന്നതിനു രണ്ടർഥം — മന്ദബുദ്ധി, മന്ദഗതി; ഹിന്ദിഭാഷ്യം ‘മന്ദബുദ്ധിയായ രാവണൻ’ എന്നു പറയുന്നു. പന്ത്രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘മണ്ഡലാഗ്രാ ബൃസീശ്ചൈവ’ (വട്ടത്തിലുള്ള ഇരിപ്പിടങ്ങളും) എന്നും, സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘മണ്ഡലാഗ്രാൻ അസീംശ് ചൈവ’ — വളഞ്ഞ മുനയുള്ള വാളുകളും — എന്നും; വൾഗേറ്റിൽ ആസനങ്ങൾ. പതിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘ഭ്രാജതീം’ (തിളങ്ങുന്നതിനെ), സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘ഭാമിനീ’ (സുന്ദരി). ആറുമുതൽ ഒമ്പതുവരെ ഒറ്റ ദീർഘവാക്യമാണ് — ‘താം … അശോകവനികാമേവ പ്രാവിശത്’ (ആ അശോകവനികയിലേക്കുതന്നെ പ്രവേശിച്ചു); ഇടയിൽ വനികയുടെ വിശേഷണങ്ങൾ. ‘ഏവ’ (തന്നെ) എന്ന പദത്താൽ — രാവണൻ മറ്റെങ്ങും പോകാതെ നേരേ സീതയുടെ വാസസ്ഥാനത്തേക്കു ചെന്നു. പത്താം ശ്ലോകത്തിലെ ഇന്ദ്രോപമ രാവണന്റെ ഐശ്വര്യം കാണിക്കുന്നു — അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജയിച്ചവനാണ്, ദേവരാജനു തുല്യൻ. പതിനൊന്നുമുതൽ പതിനാലുവരെ സേവനോപകരണങ്ങൾ — ഇരുട്ടകറ്റാൻ ദീപങ്ങൾ, സുഖത്തിനു ചാമരങ്ങളും വിശറികളും, ശുചിത്വത്തിനു ജലം, വിശ്രമത്തിന് ആസനങ്ങൾ, മദത്തിനു പാനം, രാജചിഹ്നമായി കുട. പതിനഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിൽ മിന്നൽപ്പിണരുകൾ മേഘത്തെ പിന്തുടരുന്നു — രാവണൻ കാർമേഘം, വെളുത്ത നിറമുള്ള സ്ത്രീകൾ മിന്നലുകൾ. പതിനാറുമുതൽ പതിനേഴുവരെ രാത്രിവിലാസത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ — ഹാരങ്ങൾ സ്ഥാനം തെറ്റി, അംഗരാഗം മാഞ്ഞു, മുടി അഴിഞ്ഞു, മുഖങ്ങൾ വിയർത്തു, പൂക്കൾ വാടി. പതിനെട്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ബഹുമാനാച്ച കാമാച്ച’ (ബഹുമാനംകൊണ്ടും കാമംകൊണ്ടും) — അവർ ആദരത്താലും പ്രേമത്താലുമാണ് അനുഗമിക്കുന്നത്, ഭയത്താലല്ല; രാവണന്റെ പത്നിമാർക്ക് അവനോട് അനുരാഗവുമുണ്ട്. എന്നാൽ അവൻ സീതയിൽ മനസ്സുറച്ചവനാണ് — സ്വന്തം പത്നിമാരെ അവഗണിച്ച് പരസ്ത്രീയുടെ നേർക്കു പോകുന്നു; ഇതാണ് അവന്റെ ദോഷം. പത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘മന്ദാഞ്ചിതഗതിർബഭൗ’ — കാമത്താൽ മന്ദവും വിലാസത്താൽ സുന്ദരവുമായ നടത്ത. പന്ത്രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ജഹ്രുഃ സലിലമഗ്രതഃ’ (മുന്നിൽ വെള്ളം കൊണ്ടുപോയി) — വഴി നനയ്ക്കാനോ കാൽ കഴുകാനോ ആയി മുന്നിൽ വെള്ളം കൊണ്ടുപോയി. പതിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ദക്ഷിണാ’ — സമർഥ, വലതുകൈയിൽ പാത്രം പിടിക്കുന്നവൾ; ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെയുള്ള ചമത്കാരം. ഏഴാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘സദാ മത്തൈഃ’ (എപ്പോഴും മദിച്ചിരിക്കുന്ന) എന്നതു പക്ഷികളുടെ വിശേഷണമാണ്.

അപ്പോൾ മാരുതനന്ദനനായ കപി ആ ഉത്തമസ്ത്രീകളുടെ അരഞ്ഞാണങ്ങളുടെ കിലുക്കവും ചിലമ്പുകളുടെ നാദവും കേട്ടു. അനുപമകർമാവും അചിന്ത്യമായ ബലവും പൗരുഷവുമുള്ളവനുമായ, വാതിൽക്കലെത്തിയ ആ രാവണനെ കപിയായ ഹനുമാൻ കണ്ടു. സുഗന്ധതൈലം ഒഴിച്ച്, മുന്നിൽ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന അനേകം ദീപങ്ങളാൽ അവൻ ചുറ്റും പ്രകാശിതനായിരുന്നു. കാമവും ദർപ്പവും മദവും നിറഞ്ഞ, വക്രവും ചുവന്നതും നീണ്ടതുമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൻ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച കന്ദർപ്പൻ നേരിട്ടെന്നപോലെയായിരുന്നു. കടഞ്ഞെടുത്ത അമൃതത്തിന്റെ നുരപോലെ വെളുത്ത, പൊടിയില്ലാത്ത, പൂക്കൾ പതിച്ച, തോൾവളയിൽ കുരുങ്ങി അഴിഞ്ഞുവീണ ഉത്തമവസ്ത്രം അവൻ വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇലച്ചില്ലകളിൽ ഒളിച്ച്, നൂറുകണക്കിന് ഇലകളാലും പൂക്കളാലും മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന ഹനുമാൻ അരികിലേക്കു വന്ന അവനെ തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിച്ചു. നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ആ കപികുഞ്ജരൻ രൂപവും യൗവനവും തികഞ്ഞ രാവണന്റെ ഉത്തമസ്ത്രീകളെ കണ്ടു. സുരൂപിണികളായ അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഹായശസ്സായ ആ രാജാവ് മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ആ പ്രമദാവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. മത്തനും വിചിത്രാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനും ആണിപോലെയുള്ള ചെവികളുള്ളവനും മഹാബലനും വിശ്രവസ്സിന്റെ പുത്രനുമായ ആ രാക്ഷസാധിപനെ ആ ഹനുമാൻ കണ്ടു. നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, ഉത്തമനാരിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, തേജസ്വിയായ അവനെ മഹാതേജസ്വിയായ ആ മഹാകപി കണ്ടു. ഇവിടെ ഹനുമാന്റെ ദൃഷ്ടി ക്രമേണ രാവണനെ തിരിച്ചറിയുന്നു — ആദ്യം ശബ്ദം (അരഞ്ഞാണങ്ങൾ, ചിലമ്പുകൾ), പിന്നെ ദീപങ്ങൾ, പിന്നെ രൂപം, പിന്നെ വസ്ത്രം, പിന്നെ സ്ത്രീകൾ, ഒടുവിൽ ‘വിശ്രവസ്സിന്റെ പുത്രൻ’ എന്ന തിരിച്ചറിവ്. രാവണന്റെ സൗന്ദര്യവും തേജസ്സും കവി മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല — അവൻ കന്ദർപ്പനെപ്പോലെ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ; എന്നാൽ ‘ക്ഷീബഃ’ (മത്തൻ), ‘ജിഹ്മതാമ്രായതേക്ഷണഃ’ (വക്രവും ചുവന്നതുമായ കണ്ണുകളുള്ളവൻ) എന്നീ ദോഷങ്ങളും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇരുപത്തിനാലാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘സപുഷ്പമവകർഷന്തം’ (പൂക്കളോടുകൂടിയതിനെ വലിച്ചുകൊണ്ട്) എന്നും, സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘സലീലം അനുകർഷന്തം’ (ലീലയോടെ വലിച്ചുകൊണ്ട്) എന്നും; ‘അതിൽ മുത്തുമണികളും പൂക്കളും തുന്നിപ്പിടിപ്പിച്ചിരുന്നു’ എന്ന ഹിന്ദിഭാഷ്യം പൂക്കളോടുകൂടിയത് എന്ന അർഥത്തെ സമർഥിക്കുന്നു. ഇരുപത്തഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിൽ അച്ചടിയിൽ ‘വിജ്ഞാതും’ (തിരിച്ചറിയാൻ), സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘നിധ്യാതും’ (സൂക്ഷിച്ചുനോക്കാൻ). ഇരുപത്തിയെട്ടാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ശങ്കുകർണഃ’ എന്നതിനു ഹിന്ദിഭാഷ്യത്തിൽ ‘കുറ്റി അടിച്ചുറപ്പിച്ചതുപോലെയുള്ള (ചെവികൾ)’ എന്ന്. ഇരുപത്തൊന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘അപ്രതിമകർമാണം അചിന്ത്യബലപൗരുഷം’ (അനുപമകർമാവും അചിന്ത്യബലപൗരുഷനുമായവനെ) — ഹനുമാൻ ശത്രുവിന്റെ ഗുണങ്ങളും അംഗീകരിക്കുന്നു. ഇരുപത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ സുഗന്ധതൈലദീപങ്ങൾ — രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിലെ ഇരുട്ടിലും അവന്റെ വഴി പ്രകാശിതമാണ്. ഇരുപത്തിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിൽ കന്ദർപ്പന്റെ ഉപമ — വില്ലില്ലാത്ത കാമദേവനെപ്പോലെ സുന്ദരൻ, കാമവശനും. ഇരുപത്തിയേഴാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘തന്മൃഗദ്വിജസംഘുഷ്ടം’ (മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന അത്) — വനത്തിലെ മൃഗപക്ഷികളും അവന്റെ വരവിനാൽ ഉണർന്നു. ഇരുപത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ ഉപമ — മുമ്പു പതിനേഴാം സർഗത്തിൽ ചന്ദ്രൻ ഹനുമാന്റെ സഹായിയായിരുന്നു; ഇവിടെ രാവണൻ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രനെപ്പോലെ. ഇരുപത്തഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിൽ ഹനുമാൻ ‘വിജ്ഞാതും ഉപചക്രമേ’ (തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിച്ചു) — അവൻ മുമ്പു രാവണനെ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനായി കണ്ടിരുന്നു, അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന അവനെ തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഇരുപത്തിയാറാം ശ്ലോകത്തിൽ വീണ്ടും സ്ത്രീകളുടെ ദർശനം — ദൂതന്റെ കർത്തവ്യം അനുസരിച്ച് ഹനുമാൻ രാവണനോടൊപ്പം അവന്റെ പരിവാരത്തെയും നന്നായി നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

‘ഇവനാണ് മഹാബാഹുവായ രാവണൻ; ഇവൻതന്നെയാണ് മുമ്പ് നഗരമധ്യത്തിലെ ഉത്തമഗൃഹത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്നിരുന്നത്’ എന്നു ചിന്തിച്ച്, മഹാതേജസ്വിയും മാരുതാത്മജനുമായ വാനരൻ ഹനുമാൻ താഴേക്കു ചാടി — താൻ ഇരുന്നിരുന്ന ശാഖയിൽനിന്ന് അല്പം താഴേക്ക് ഇറങ്ങി. ഉഗ്രതേജസ്വിയെങ്കിലും, ബുദ്ധിമാനായ അവൻ രാവണന്റെ തേജസ്സിനാൽ പിന്തള്ളപ്പെട്ടതുപോലെ, ഇലകളുടെ മറവിൽ പറ്റിച്ചേർന്ന് ഒളിച്ചിരുന്നു. കറുത്ത കേശാന്തങ്ങളുള്ള, സുന്ദരമായ നിതംബമുള്ള, ഇടതൂർന്ന സ്തനങ്ങളുള്ള, കറുത്ത കടക്കണ്ണുകളുള്ള ആ സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് രാവണൻ അടുത്തേക്കു ചെന്നു. മുപ്പതാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതാണ്. ‘സോഽയമേവ പുരാ ശേതേ പുരമധ്യേ ഗൃഹോത്തമേ’ (ഇവൻതന്നെയാണ് മുമ്പ് നഗരമധ്യത്തിലെ ഉത്തമഗൃഹത്തിൽ ഉറങ്ങിയിരുന്നത്) എന്ന അർധം വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്; അതിലൂടെ മുൻസർഗങ്ങളിൽ വർണിച്ച രാവണന്റെ ഉറക്കം ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു — ഹനുമാൻ അവനെ മുമ്പ് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനായി കണ്ടിരുന്നു. ‘മുമ്പ് ഇവൻതന്നെയാണ് നഗരത്തിൽ ഉത്തമമായ കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്നിരുന്നത്’ എന്നു ഹിന്ദിഭാഷ്യവും പറയുന്നു. ‘അവപ്ലുതഃ’ (താഴേക്കു ചാടി) — രാവണന്റെ ചേഷ്ടകൾ അടുത്തുനിന്നു കാണാനായി ഹനുമാൻ താഴേക്കിറങ്ങി. മുപ്പത്തൊന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘നിർധൂതസ്തസ്യ തേജസാ’ (അവന്റെ തേജസ്സിനാൽ പിന്തള്ളപ്പെട്ട്) — രാവണന്റെ തേജസ്സ് ഹനുമാന്റെ തേജസ്സിനെപ്പോലും അഭിഭവിക്കുന്നതുപോലെ; ഇതു രാവണന്റെ മഹത്ത്വത്തിന്റെ അംഗീകാരമാണ്. എന്നാൽ ‘മതിമാൻ’ (ബുദ്ധിമാൻ) എന്ന വിശേഷണം ഹനുമാന്റെ ബുദ്ധിയെ കാണിക്കുന്നു — അനവസരത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ല; സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘ഹനൂമാൻ’. മുപ്പത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ രാവണന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാണ് — സീതയെ കാണുക. അടുത്ത സർഗത്തിൽ സീതയുടെ പ്രതികരണം വർണിക്കപ്പെടുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डेऽष्टादशः सर्गः॥ १८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക