॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 59-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സമ്പാതി സുപാർശ്വന്റെ വൃത്താന്തം അറിയിക്കുന്നു

ജാംബവാന്റെ ചോദ്യം, സമ്പാതിയുടെ ദുരവസ്ഥ, സുപാർശ്വൻ രാവണനെ കണ്ടത്, സിദ്ധന്മാരുടെ വാക്ക്, വാക്കുകൊണ്ടു മാത്രമുള്ള സഹായത്തിന്റെ പ്രതിജ്ഞ

ഗൃധ്രരാജൻ പറഞ്ഞ, അമൃതുപോലെ രുചിയുള്ള ആ വാക്കു കേട്ട് ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഹർഷിതരായി. മുമ്പ് ശങ്കിക്കപ്പെട്ടിരുന്നവൻതന്നെ ഇപ്പോൾ വിശ്വാസപാത്രമായി — ഈ മാറ്റം വാനരന്മാരുടെ മുഖങ്ങളിൽ പ്രകടമാണ്. അപ്പോൾ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ജാംബവാൻ എല്ലാ പ്ലവംഗമന്മാരോടുമൊപ്പം നിലത്തുനിന്നു പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ഗൃധ്രരാജനോടു പറഞ്ഞു. ‘പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ്’ എന്ന പദത്താൽ അവരുടെ തിടുക്കം കാണിക്കപ്പെടുന്നു — പ്രായോപവേശം ചെയ്തിരുന്നവരായിട്ടും കേട്ട ഉടനെ അവർ എഴുന്നേൽക്കുന്നു. അവന്റെ ചോദ്യം നാലു ഭാഗങ്ങളിലാണ് — ‘സീത എവിടെ? ആരാണ് അവളെ കണ്ടത്? ആരാണ് മൈഥിലിയെ അപഹരിക്കുന്നത്? അതെല്ലാം അങ്ങു പറഞ്ഞാലും; വനവാസികളുടെ ആശ്രയമായിരിക്കുകയും ചെയ്യുക.’ ‘ആശ്രയമായിരിക്കുക’ എന്ന അപേക്ഷയാൽ ജാംബവാൻ വൃദ്ധനായ പക്ഷിയെ തങ്ങളുടെ ശരണമാക്കുന്നു; ഇതിൽ അവന്റെ വിനയവും നേതൃത്വവും ഒരേസമയം കാണാം.

‘വജ്രവേഗത്തിൽ പതിക്കുന്ന ദാശരഥിയുടെ ബാണങ്ങളുടെയും ലക്ഷ്മണൻ സ്വയം എയ്യുന്ന ബാണങ്ങളുടെയും പരാക്രമം ചിന്തിക്കാത്ത ഈ ധൃഷ്ടൻ ആരാണ്?’ എന്നതാണ് ജാംബവാന്റെ രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യം. ഇവിടെ ചോദ്യംതന്നെ നിന്ദയാണ് — രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ ശരങ്ങളെ വകവെക്കാത്തവൻ തീർച്ചയായും മൂഢനാണ് എന്നു ധ്വനി. അപ്പോൾ സീതാവാർത്തയിൽ ഏകാഗ്രരായി, പ്രായോപവേശം ഉപേക്ഷിച്ച വാനരന്മാരെ സന്തുഷ്ടനായ സമ്പാതി വീണ്ടും ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു. ‘പ്രതിസമ്മുക്താൻ’ (വിട്ടൊഴിഞ്ഞവരെ) എന്ന പദത്താൽ അവർ പ്രായോപവേശം ഉപേക്ഷിച്ചു എന്നറിയാം; ‘സീതാവാർത്തയിൽ ഏകാഗ്രർ’ എന്നത് അവരുടെ ഏകാഗ്രതയും പറയുന്നു. ‘വൈദേഹിയുടെ അപഹരണം ഞാൻ എങ്ങനെ കേട്ടു, ആരാണ് എന്നോടു പറഞ്ഞത്, ആ ആയതലോചന എവിടെയാണ് — കേൾക്കുവിൻ’ എന്ന് അവൻ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വക്താവ് കേൾവിക്കാരുടെ കൗതുകത്തെ മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ മൂന്നു വിഷയങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു. ‘വീണ്ടും ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്’ എന്ന പദത്താൽ അറിയാം — മുമ്പും അവൻ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോഴാകട്ടെ വിസ്തരിച്ചു പറയുന്നു.

‘അനേകം യോജന നീളമുള്ള ദുർഗമമായ ഈ പർവതത്തിൽ ഏറെക്കാലം മുമ്പു വീണവനാണ് ഞാൻ; വൃദ്ധനും പ്രാണനും പരാക്രമവും ക്ഷയിച്ചവനും’ എന്ന് അവൻ തന്റെ അവസ്ഥ പറയുന്നു. ‘ഇങ്ങനെയായിത്തീർന്ന എന്നെ പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുപാർശ്വൻ എന്ന എന്റെ പുത്രൻ യഥാകാലം ആഹാരം നൽകി പോറ്റുന്നു.’ പിതാവിനെ പോറ്റുന്നതു പുത്രന്റെ ധർമമാണ് എന്ന് കവി ഇവിടെ ശാന്തമായ സ്വരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു. പിന്നീട് തന്റെ ജാതിയുടെ സ്വഭാവം ദൃഷ്ടാന്തംകൊണ്ടു കാണിക്കുന്നു — ‘ഗന്ധർവന്മാർക്കു കാമം തീക്ഷ്ണം, സർപ്പങ്ങൾക്കു കോപം തീക്ഷ്ണം, മൃഗങ്ങൾക്കു ഭയം തീക്ഷ്ണം, ഞങ്ങൾക്കാകട്ടെ വിശപ്പു തീക്ഷ്ണം.’ നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ള ഈ ഉപമ ഗൃധ്രങ്ങളുടെ വിശപ്പിന്റെ സ്വാഭാവികതയെ ക്ഷമിക്കാവുന്നതാക്കുന്നു. ‘ഒരിക്കൽ വിശന്നുവലഞ്ഞ് ആഹാരം കാത്തിരുന്ന എന്റെ അടുക്കൽ, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച നേരത്ത്, എന്റെ പുത്രൻ മാംസമില്ലാതെ വന്നു. ആഹാരം തടയപ്പെട്ടതിനാൽ ഞാൻ അവനെ കോപിച്ചു ശകാരിച്ചു; പ്രീതി വർധിപ്പിക്കുന്ന അവൻ യഥാവിധി എന്നെ ആദരിച്ച് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു.’ പിതാവിന്റെ കോപവും പുത്രന്റെ വിനയവും — രണ്ടിന്റെയും ചിത്രം ചുരുക്കി വരച്ചിരിക്കുന്നു. ‘തീക്ഷ്ണം’ എന്ന പദം നാലുതവണ ആവർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു — അതുവഴി കവി സ്വഭാവത്തിന്റെ അനിവാര്യത വ്യക്തമാക്കുന്നു; വിശപ്പ് ഗൃധ്രന്റെ ദോഷമല്ല, ജാതിധർമമാണ്. പിതാവിന്റെ കോപം വർണിക്കുമ്പോൾ സമ്പാതി വാസ്തവത്തിൽ ആത്മനിന്ദതന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്; അതുവഴി കേൾവിക്കാരുടെ വിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ‘പ്രീതിവർധനൻ’ എന്ന പുത്രന്റെ വിശേഷണം പിതാവിന്റെ പശ്ചാത്താപം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — പ്രീതി വർധിപ്പിക്കുന്നവൻതന്നെയാണ് പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. വൃദ്ധന്റെ ആശ്രയം പുത്രനാണ്, അവന്റെ കഥയുടെ ആരംഭവും പുത്രനിൽനിന്നുതന്നെ — ഇതു കവി ഉദ്ദേശ്യപൂർവം ചെയ്തതാണ്.

‘അച്ഛാ, യഥാകാലം മാംസം തേടി ആകാശത്തിലേക്കു പറന്ന ഞാൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ കവാടം അടച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ ഉറച്ചിരുന്നു. അവിടെ കീഴ്പോട്ടു മുഖമായി ഒറ്റയ്ക്കിരുന്ന് സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിനു ജീവികളുടെ വഴി തടയാൻ ഞാൻ ഉറച്ചു.’ മഹേന്ദ്രഗിരിയുടെ കവാടത്തിൽ നിന്ന് സമുദ്രജീവികളുടെ വഴി തടയൽ — ഇതാണ് ഗൃധ്രങ്ങളുടെ വേട്ടരീതി. ‘അവിടെ, ഉടച്ച അഞ്ജനക്കൂമ്പാരംപോലെയുള്ള ഒരുവനെ ഞാൻ കണ്ടു; സൂര്യോദയത്തിനു തുല്യമായ പ്രഭയുള്ള ഒരു സ്ത്രീയെ എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ പോകുകയായിരുന്നു.’ കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂമ്പാരംപോലെ അവൻ, അരുണപ്രഭപോലെ അവൾ — വർണവിരോധംകൊണ്ട് കവി ചിത്രം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘അവരെ കണ്ട് ഭക്ഷണമാക്കാൻ ഞാൻ നിശ്ചയിച്ചു; എന്നാൽ വിനയത്തോടെ സാമംകൊണ്ട് അവൻ വഴി യാചിച്ചു.’ പിന്നീട് സുപാർശ്വൻ താൻ പിന്മാറിയതിന്റെ കാരണം പറയുന്നു — ‘സാമംകൊണ്ട് അപേക്ഷിക്കുന്നവരെ പ്രഹരിക്കുന്ന ആരും ഭൂമിയിലില്ലല്ലോ; നീചരായ ജനങ്ങളിൽപ്പോലും ആരെങ്കിലുമേ അങ്ങനെ ചെയ്യൂ; പിന്നെ എന്നെപ്പോലുള്ളവരുടെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ?’ ഈ ആര്യതതന്നെയാണ് കഥയുടെ മർമം — സാമംകൊണ്ട് അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ കൊല്ലുന്നില്ല. ‘അവൻ തേജസ്സുകൊണ്ട് ആകാശത്തെ ചുരുക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ പോയി; പിന്നീട് ആകാശചാരികളായ ജീവികൾ എന്റെ അടുത്തുവന്ന് എന്നെ അഭിനന്ദിച്ചു.’ ‘അധ്യവസം’ (ഉറച്ചു) എന്ന ക്രിയാപദത്താൽ ഒറ്റയ്ക്കുള്ളവന്റെ സങ്കല്പം കാണിക്കപ്പെടുന്നു — ആയിരക്കണക്കിനു ജീവികൾക്കിടയിൽ അവൻ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് തടയുന്നവൻ. വർണനയുടെ ക്രമവും മനോഹരമാണ് — ആദ്യം സ്ഥലം, പിന്നെ ക്രിയ, പിന്നെ ദൃശ്യം, പിന്നെ സംവാദം. രാവണന്റെ പേര് ഇവിടെ പറയുന്നില്ല, ‘ഒരുവൻ’ എന്നു മാത്രം — കാരണം അന്നു സുപാർശ്വന് അവനെ അറിയില്ലായിരുന്നു; പേരു പറയുന്നതു പിന്നീട് സിദ്ധന്മാരാണ്. ഈ കഥനരീതി രഹസ്യം ക്രമേണ അനാവരണം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ സുപാർശ്വന്റെ വാക്ക് സർഗത്തിനുള്ളിൽ രചിച്ച മറ്റൊരു കഥപോലെ തോന്നുന്നു.

‘“ഭാഗ്യവശാൽ സീത ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു” എന്നു മഹർഷിമാർ എന്നോടു പറഞ്ഞു; “എങ്ങനെയോ അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം കടന്നുപോയി; നിനക്കു മംഗളം, സംശയമില്ല.”’ ഋഷിമാരുടെ വാക്കിന് രണ്ട് അർഥങ്ങൾ — സീതയുടെ ജീവിതവും സുപാർശ്വന്റെ കുശലവും; കാരണം രാവണനുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ അവനു വലിയ ആപത്തുതന്നെയാകുമായിരുന്നു. ‘അത്യന്തം ശോഭയുള്ള ആ സിദ്ധന്മാർ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; അവർതന്നെ എന്നെ അറിയിച്ചു — അവൻ രാക്ഷസരാജനായ രാവണനാണ്.’ പിന്നീട് സുപാർശ്വൻ കണ്ടതു വർണിക്കുന്നു — ‘ദാശരഥിയായ രാമന്റെ ഭാര്യയും ജനകാത്മജയുമായ അവളെ — ആഭരണങ്ങളും പട്ടുവസ്ത്രവും ഉലഞ്ഞവളും ശോകവേഗത്താൽ തോല്പിക്കപ്പെട്ടവളും രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ പേരു വിളിച്ചു നിലവിളിക്കുന്നവളും മുടിയഴിഞ്ഞവളുമായ അവളെ — നോക്കിനിന്നതിനാലാണ്, അച്ഛാ, ഈ താമസം ഉണ്ടായത്’ എന്ന് വാക്ചതുരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ പറഞ്ഞു. താമസത്തിന്റെ കാരണം പറയുന്നതിലൂടെ അവൻ പിതാവിന്റെ കോപവും ശമിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഈ കാര്യമെല്ലാം സുപാർശ്വൻ എന്നെ അറിയിച്ചു; അതു കേട്ടിട്ടും പരാക്രമത്തിനുള്ള ഒരു ചിന്തയും എനിക്കുണ്ടായില്ല’ എന്നു സമ്പാതി തന്റെ നിഷ്ക്രിയത്വം സ്വയം സമ്മതിക്കുന്നു. സീതയുടെ അവസ്ഥാവർണനയിലെ മൂന്നു വിശേഷണങ്ങൾ — ആഭരണങ്ങളും പട്ടുവസ്ത്രവും ഉലഞ്ഞവൾ, ശോകവേഗത്താൽ തോല്പിക്കപ്പെട്ടവൾ, മുടിയഴിഞ്ഞവൾ — സുന്ദരകാണ്ഡത്തിൽ വീണ്ടും പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. ‘അതു കേട്ടിട്ടും’ എന്നതിലെ ‘ഉം’ എന്ന ശബ്ദത്തിൽ വൃദ്ധന്റെ വേദന നിക്ഷിപ്തമാണ് — കേട്ടിരുന്നു, എന്നാൽ ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ഈ ആത്മഗ്ലാനിതന്നെയാണ് അടുത്ത സർഗത്തിൽ അവന്റെ ആത്മകഥയ്ക്കു പ്രേരണയാകുന്നത്. സിദ്ധന്മാരുടെ വാക്കുതന്നെയാണ് സമ്പാതിയുടെ സാക്ഷ്യത്തിന്റെ പ്രമാണം; കാരണം അവൻ അതു സ്വയം കണ്ടിട്ടില്ല.

‘ചിറകില്ലാത്ത പക്ഷി എങ്ങനെ എന്തെങ്കിലും കർമം ആരംഭിക്കും? വാക്ക്, ബുദ്ധി, ഗുണം എന്നിവയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്കു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത് ഇവിടെ ഞാൻ പറയാം — കേൾക്കുവിൻ; അതു നിങ്ങളുടെ പൗരുഷത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതാണ്.’ തന്റെ പരിമിതി വ്യക്തമായി അറിയിച്ച് അവൻ തന്റെ ദാനത്തെ വാക്കിലും ബുദ്ധിയിലും ഒതുക്കുന്നു. ‘വാക്കുകൊണ്ടും ബുദ്ധികൊണ്ടും നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും ഞാൻ പ്രിയം ചെയ്യും; ദാശരഥിയുടെ കാര്യം എന്റേതുതന്നെയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.’ പിന്നീട് വാനരന്മാരെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു — ‘നിങ്ങൾ ബുദ്ധിശ്രേഷ്ഠരും ബലവാന്മാരും മനസ്വികളുമാണ്; കപിരാജനാൽ അയയ്ക്കപ്പെട്ടവർ, ദേവന്മാർക്കുപോലും എതിർക്കാനാവാത്തവർ. രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ കങ്കത്തൂവലുള്ള ബാണങ്ങൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാനും അടക്കാനും പര്യാപ്തമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. ദശഗ്രീവൻ തേജസ്സും ബലവുമുള്ളവനായിരിക്കാം; എന്നാൽ സമർഥരായ നിങ്ങൾക്കു ദുഷ്കരമായി ഒന്നുമില്ല. അതിനാൽ കാലം പാഴാക്കേണ്ട; ബുദ്ധിപൂർവം ഒരു നിശ്ചയമെടുക്കുവിൻ; നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാർ കർമങ്ങളിൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കാറില്ലല്ലോ.’ ഇങ്ങനെ വൃദ്ധനായ പക്ഷി ഉപദേശംകൊണ്ടുതന്നെ സേനയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; സർഗം നിശ്ചയത്തിനുള്ള ആഹ്വാനത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ‘ചിറകില്ലാത്ത പക്ഷി’ എന്ന വിരോധത്താൽ അവൻ തന്റെ വൈകല്യം തീവ്രമായി കാണിക്കുന്നു. ‘പൗരുഷാശ്രയം’ എന്ന പദത്തിൽ കാര്യത്തിന്റെ ഭാരം വാനരന്മാരിൽത്തന്നെ ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു — അവൻ വഴി കാണിക്കുന്നു, പോകേണ്ടത് അവരാണ്. അവസാനശ്ലോകങ്ങളിൽ ഉത്സാഹം വർധിപ്പിക്കാൻ മൂന്നു കാരണങ്ങൾ — നിങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ, രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ ശരങ്ങൾ, ശത്രുവിന്റെ ബലംപോലും നിങ്ങളുടെ സാമർഥ്യത്തിനു മുന്നിൽ കുറവാണ് എന്നത്. ‘ബുദ്ധിമാന്മാർ കർമങ്ങളിൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കാറില്ല’ എന്ന സുഭാഷിതംപോലുള്ള വാക്യമാണ് സർഗത്തിലെ അവസാനപദം; അതു വാനരന്മാർക്ക് ഒരു ആജ്ഞതന്നെ. ഇങ്ങനെ വൃദ്ധനായ പക്ഷി തന്റെ ദൗർബല്യത്തിനു പകരം ജ്ഞാനവും ഉപദേശവും നൽകി കാര്യം സാധിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः॥ ५९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക