॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 46-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സുഗ്രീവൻ ഭൂമണ്ഡലം ചുറ്റിയ കഥ

രാമന്റെ ചോദ്യം, ദുന്ദുഭിവൃത്താന്തം, ബിലദ്വാരം അടയ്ക്കൽ, രാജ്യം തിരികെ നൽകൽ, ബാലിയുടെ പിന്തുടരൽ, നാലു ദിക്കുകളിലുമുള്ള അലച്ചിൽ, മതംഗശാപം, ഋശ്യമൂകത്തിലെ വാസം

വാനരേന്ദ്രന്മാർ പോയശേഷം രാമൻ സുഗ്രീവനോടു ചോദിച്ചു — ‘ഭൂമണ്ഡലം മുഴുവൻ അങ്ങ് എങ്ങനെ അറിയുന്നു?’ ചോദ്യം സ്വാഭാവികമാണ്; കിഷ്കിന്ധയിൽതന്നെ വസിക്കുന്ന ഒരു വാനരന് എല്ലാ ദേശങ്ങളുടെയും പേരുകളും അതിരുകളും എങ്ങനെ അറിയാം എന്നതാണ് രാമന്റെ വിസ്മയം. സുഗ്രീവനാകട്ടെ നമ്രനായി രാമനോടു പറഞ്ഞു — ‘എല്ലാം വിസ്തരിച്ചു പറയാം, എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടാലും.’ ‘പ്രണതാത്മവാൻ’ (നമ്രനായി) എന്ന പദംകൊണ്ട് അവന്റെ വിനയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അവന് അറിവുണ്ട്, ഗർവമില്ല. ഇതോടെ തുടർന്നുള്ള കഥ ആരംഭിക്കുന്നു; അതു സുഗ്രീവന്റെ പൂർവവൃത്താന്തവും ബാലിവൈരത്തിന്റെ മൂലവും പ്രകടമാക്കുന്നു. ഈ ചോദ്യം കഥയുടെ മുഖവുമാണ് — അതിലൂടെയാണ് സുഗ്രീവന്റെ പൂർവവൃത്താന്തവും ബാലിയുമായുള്ള വൈരത്തിന്റെ മൂലവും ശ്രോതാക്കൾക്കു വെളിപ്പെടുന്നത്.

‘പോത്തിന്റെ രൂപമുള്ള ദുന്ദുഭി എന്ന ദാനവനെ ബാലി മലയപർവതത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ ആ പോത്ത് മലയത്തിന്റെ ഗുഹയിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു. അവനെ കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ബാലിയും അവിടെത്തന്നെ പ്രവേശിച്ചു. അപ്പോൾ ഞാൻ വിനീതനായി ഗുഹാദ്വാരത്തിൽ നിർത്തപ്പെട്ടു — ജ്യേഷ്ഠൻ എന്നോട് അവിടെത്തന്നെ നിൽക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു. ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും ബാലി പുറത്തുവന്നില്ല.’ അച്ചടിയുടെ ചുവട്ടിലുള്ള ടിപ്പണിയിൽനിന്ന്, ‘ദുന്ദുഭി’, ‘പോത്ത്’ എന്നീ വാക്കുകളാൽ ഇവിടെ അവന്റെ പുത്രനായ മായാവിയെയാണ് നിർദേശിക്കുന്നതെന്ന് അറിയാം; കാരണം തുടർന്നുള്ള കഥ അവന്റെ വൃത്താന്തവുമായാണ് ചേരുന്നത്. ‘വിനീതവത്’ (വിനീതനായി) എന്ന പദം സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞാപാലനവും ഭ്രാതൃഭക്തിയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘സംവത്സരേ ഗതേ’ (ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും) എന്ന കാലനിർദേശംകൊണ്ട് സുഗ്രീവന്റെ ദീർഘമായ കാത്തിരിപ്പു സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അവൻ പെട്ടെന്നു ഗുഹ വിട്ടുപോയില്ല, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ വാതിൽക്കൽ നിന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് അവന്റെ നിർദോഷതയുടെ ആദ്യത്തെ തെളിവ്.

‘പിന്നെ ചോരയുടെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് ആ ഗുഹ നിറഞ്ഞു. അതു കണ്ട് ഞാൻ വിസ്മയിച്ചു; ജ്യേഷ്ഠനെക്കുറിച്ചുള്ള ശോകത്താൽ വിഷംപോലെ പീഡിതനുമായി. പിന്നെ ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി ഞാൻ കരുതി — ഗുരു (ജ്യേഷ്ഠൻ) വ്യക്തമായും കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന്. അപ്പോൾ പർവതംപോലെയുള്ള ഒരു പാറ ഞാൻ ഗുഹാദ്വാരത്തിൽ വച്ചു. പുറത്തുവരാൻ കഴിയാതെ പോത്ത് നശിക്കും എന്നായിരുന്നു എന്റെ ചിന്ത. പിന്നെ അവന്റെ ജീവനെക്കുറിച്ചു പ്രതീക്ഷയറ്റ് ഞാൻ കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു വന്നു.’ ഇവിടെ സുഗ്രീവന്റെ പ്രവൃത്തി ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ ചെയ്തതല്ല, ജ്യേഷ്ഠന്റെ മരണം ഊഹിച്ച് ശത്രുവിനെ തടയാനായി ചെയ്തതാണെന്നു വ്യക്തം. രക്തധാര യഥാർഥത്തിൽ ദാനവന്റേതായിരുന്നു; എന്നാൽ അതുതന്നെ സഹോദരന്മാർ തമ്മിലുള്ള വൈരത്തിന്റെ വിത്തായിത്തീർന്നു. ‘സുവ്യക്തം നിഹതോ ഗുരുഃ’ (ഗുരു വ്യക്തമായും കൊല്ലപ്പെട്ടു) എന്ന ഊഹംതന്നെയാണ് അവന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ മൂലം; തെളിവാകട്ടെ രക്തധാര മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ രക്തം ദാനവന്റേതായിരുന്നുവെന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞില്ല — ഇവിടെയാണ് എല്ലാ അനർഥത്തിന്റെയും വിത്ത്.

‘അവിടെ അതിമഹത്തായ രാജ്യവും രുമയോടൊപ്പം താരയെയും നേടി, മിത്രങ്ങളോടൊപ്പം ഞാൻ ആശങ്കയില്ലാതെ വസിച്ചുവരികയായിരുന്നു. പിന്നെ ആ ദാനവനെ കൊന്ന് വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ബാലി മടങ്ങിവന്നു. അവനോടുള്ള ആദരവും ഭയവുംകൊണ്ടു ബദ്ധനായ ഞാൻ ആ ക്ഷണത്തിൽതന്നെ രാജ്യം തിരികെ നൽകി.’ എന്നാൽ ദുഷ്ടാത്മാവായ ബാലി സുഗ്രീവനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷോഭിച്ചിരുന്നു — ഗുഹാദ്വാരം അടച്ചത് ചതിയാണെന്ന് അവൻ കരുതി. മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഓടുന്ന സുഗ്രീവനെ അവൻ ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ‘അദദാം രാജ്യം’ (രാജ്യം തിരികെ നൽകി) എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് സുഗ്രീവന്റെ നിർദോഷത കാണിക്കുന്നു; രാജ്യലോഭംകൊണ്ട് അവൻ ഒന്നും ചെയ്തില്ല, ജ്യേഷ്ഠൻ വന്നപ്പോൾ അതു സ്വയംതന്നെ തിരികെ ഏൽപ്പിച്ചു. ബാലിയുടെ ക്രോധമാകട്ടെ ശമിച്ചില്ല; ഗുഹാദ്വാരം അടച്ചതും രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തതും — രണ്ടും — ചതിയായിത്തന്നെ അവൻ കരുതി. അതിനാൽ രാജ്യം തിരികെ നൽകിയിട്ടും വൈരം നീങ്ങിയില്ല; മറിച്ച് സുഗ്രീവന്റെ പ്രാണൻതന്നെ അപകടത്തിലായി.

‘പിന്നെ ആ ബാലി പിന്തുടർന്നപ്പോൾ ഞാൻ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഓടി. ഓടുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ പലവിധ നദികളും വനങ്ങളും നഗരങ്ങളും കണ്ടു. അപ്പോൾ ഭൂമി എനിക്കു കണ്ണാടിയുടെ പ്രതലംപോലെയും തീക്കൊള്ളിച്ചക്രംപോലെയും പശുവിന്റെ കുളമ്പടിപ്പാടുപോലെയും കാണപ്പെട്ടു.’ തീക്കൊള്ളിച്ചക്രത്തിന്റെ ഉപമ വേഗത്തിന്റെ അതിരില്ലായ്മ കാണിക്കുന്നു — ചുഴറ്റുന്ന തീക്കൊള്ളിയുടെ വലയം ഒന്നുമാത്രമായി കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഭൂമണ്ഡലവും അവന്റെ കാഴ്ചയിൽ ഒന്നായിത്തീർന്നു; പശുവിന്റെ കുളമ്പടിപ്പാടിന്റെ ഉപമ അതിന്റെ ചെറുപ്പം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘പിന്നെ കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്കു ചെന്ന് പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളും ഗുഹകളോടുകൂടിയ രമണീയമായ പർവതങ്ങളും പലവിധ സരസ്സുകളും ഞാൻ കണ്ടു. അവിടെ ധാതുക്കളാൽ അലംകൃതമായ ഉദയപർവതവും അപ്സരസ്സുകളുടെ വാസസ്ഥാനമായ പാലാഴിയും ഞാൻ കണ്ടു.’ ഇങ്ങനെ ചോദ്യത്തിന്റെ ഉത്തരം സ്വയംതന്നെ വെളിപ്പെടുന്നു — ഭയന്നോടുന്നതിനിടയിൽ അവൻ ഭൂമിശാസ്ത്രം മുഴുവൻ കണ്ടു. കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്കാണ് ആദ്യം പോയത്; കാരണം പലായനം സാധാരണ സൂര്യോദയത്തിനഭിമുഖമായാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഉദയപർവതവും പാലാഴിയും കിഴക്കേ ദിക്കിന്റെ അതിർത്തിയടയാളങ്ങളാണെന്നു കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

‘വിഭോ, ബാലി പിന്തുടർന്ന് ഓടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ ഞാൻ പെട്ടെന്നു തിരിഞ്ഞ് അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു. ആ ദിക്കിൽനിന്നു വീണ്ടും, വിന്ധ്യവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുമായ തെക്കേ ദിക്കിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. വൃക്ഷങ്ങൾക്കും പർവതങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ കണ്ടുകൊണ്ട് തെക്കുനിന്നു വീണ്ടും മറ്റൊരു ദിക്കിലെത്തി (പടിഞ്ഞാറ്); അവിടെയും ബാലി പിന്തുടർന്നു. പലവിധ ദേശങ്ങളും പർവതശ്രേഷ്ഠനായ അസ്തപർവതവും കണ്ട്, അസ്തപർവതത്തിലെത്തിയശേഷം വടക്കേ ദിക്കിലേക്ക് ഓടി. ഹിമവാനിലും മേരുവിലും അതുപോലെ വടക്കേ സമുദ്രത്തിലും ചെന്നു; ബാലി പിന്തുടർന്നുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ എവിടെയും ഒരു ശരണം ഞാൻ കണ്ടെത്തിയില്ല.’ നാലു ദിക്കുകളിലുമുള്ള ഈ അലച്ചിൽ സഞ്ചാരമല്ല, പ്രാണരക്ഷയ്ക്കായുള്ള പലായനമായിരുന്നു; എങ്കിലും അതിലൂടെയാണ് സുഗ്രീവന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞാനം ഉണ്ടായത്. നാലു ദിക്കുകളിലുമുള്ള ക്രമമായ അലച്ചിൽ — കിഴക്ക്, തെക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക് — ഇതേ ക്രമംതന്നെയാണ് കഴിഞ്ഞ സർഗങ്ങളിൽ സുഗ്രീവൻ യൂഥപന്മാരെ നിയോഗിക്കുന്നതിലും കണ്ടത്; സ്വയം അനുഭവിച്ചതുതന്നെ അവൻ മറ്റുള്ളവർക്ക് ആദേശിച്ചു. അസ്തപർവതവും ഹിമവാനും മേരുവും വടക്കേ സമുദ്രവും അവന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ-വടക്കൻ അതിർത്തിയടയാളങ്ങളാണ്.

‘അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ ഹനുമാൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു — രാജാവേ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ വരുന്നു: വാനരേശ്വരനായ ബാലിയെ മതംഗൻ ഈ ആശ്രമമണ്ഡലത്തെക്കുറിച്ചു ശപിച്ചിട്ടുണ്ട് — ബാലി ഇവിടെ പ്രവേശിച്ചാൽ അവന്റെ ശിരസ്സു നൂറായി പിളരും എന്ന്. അതിനാൽ ഇവിടെ നമ്മുടെ വാസം സുഖകരവും ആശങ്കയില്ലാത്തതുമായിരിക്കും.’ ‘രാജകുമാരാ, പിന്നെ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലെത്തി ഞങ്ങൾ അവിടെ താമസിച്ചു; മതംഗനെ ഭയന്ന് ബാലി അപ്പോൾ അവിടെ പ്രവേശിച്ചില്ല. ഇങ്ങനെയാണ് അന്ന് ഞാൻ ഭൂമണ്ഡലം മുഴുവൻ നേരിട്ടു കണ്ടത്; പിന്നെ ഈ ഗുഹയിലേക്കു വന്നു.’ ഇങ്ങനെ രാമന്റെ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം അവസാനിക്കുന്നു; ഹനുമാന്റെ പ്രാജ്ഞത ഇവിടെയും ആദ്യമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ ഓർമതന്നെയാണ് അന്നു സുഗ്രീവന്റെ പ്രാണരക്ഷയായത്; ഇവിടെ ആദ്യമായി അവന്റെ പ്രജ്ഞയുടെ കാര്യസാധകത്വം പ്രകാശിക്കുന്നു; അതു പിന്നീടു സുന്ദരകാണ്ഡത്തിൽ പൂർണമായി വികസിക്കും. ഋശ്യമൂകംതന്നെയായിരുന്നു പിന്നീട് അവരുടെ ശരണം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षट्चत्वारिंशः सर्गः॥ ४६॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക