॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 35-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

താര ലക്ഷ്മണനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു

സുഗ്രീവന്റെ നിർദോഷത സ്ഥാപിക്കൽ, വിശ്വാമിത്രന്റെ ദൃഷ്ടാന്തം, കോപം വിലക്കൽ, രാക്ഷസബലത്തിന്റെ വർണന, വാനരസേനയുടെ വരവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചന

തേജസ്സുകൊണ്ടു ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ അങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്ന സൗമിത്രിയോട്, നക്ഷത്രാധിപനായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ മുഖമുള്ള താര പറഞ്ഞു — ‘ലക്ഷ്മണാ, ഇങ്ങനെ പറയരുത്; ഇവൻ പരുഷവാക്കിന് അർഹനല്ല. വാനരന്മാരുടെ ഈശ്വരനായ അവൻ, വിശേഷിച്ചും അങ്ങയുടെ വായിൽനിന്ന്, ഇതു കേൾക്കാൻ അർഹനല്ല. സുഗ്രീവൻ നന്ദികെട്ടവനല്ല, ശഠനല്ല, ക്രൂരനല്ല, അസത്യം പറയുന്നവനല്ല, വക്രബുദ്ധിയുമല്ല ഈ കപീശ്വരൻ. വീരാ, മറ്റുള്ളവർക്കു ദുഷ്കരമായിരുന്നതും രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ ചെയ്തതുമായ ആ ഉപകാരം ഈ വീരനായ കപി മറന്നിട്ടില്ല.’ താരയുടെ വാക്ക് ആദ്യംതന്നെ അഞ്ചു നിഷേധങ്ങളോടെ ആരംഭിക്കുന്നു — നന്ദികെട്ടവൻ, ശഠൻ, ക്രൂരൻ, അസത്യവാദി, വക്രബുദ്ധി എന്നിങ്ങനെ; ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ ദൂഷണങ്ങൾ ഓരോന്നായി നിരാകരിക്കപ്പെടുന്നു. ‘തവ വക്ത്രാത്’ (അങ്ങയുടെ വായിൽനിന്ന്) എന്ന പദത്താൽ അവൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — മറ്റുള്ളവരിൽനിന്നു സഹിക്കാം, മിത്രത്തിൽനിന്നോ കഴിയില്ല; ബന്ധത്തിന്റെ ഗൗരവംതന്നെയാണ് മൂർച്ച കൂട്ടുന്നത്. ‘നൈവം ലക്ഷ്മണ വക്തവ്യഃ’ (ലക്ഷ്മണാ, ഇങ്ങനെ പറയരുത്) എന്ന ആരംഭത്തോടെതന്നെ അവൾ കോപത്തിന്റെ മൂലത്തെയല്ല, വാക്കിന്റെ രൂപത്തെയാണ് വിലക്കുന്നത്; അർഥം പിന്നീടു പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ വാദപ്രതിവാദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽത്തന്നെ അവൾ ശാന്തിക്കുള്ള നിലം ഒരുക്കുന്നു. ലക്ഷ്മണനാകട്ടെ മറുപടി പറയുന്നില്ല — അവന്റെ മൗനംതന്നെ താരയുടെ വാക്കിന്റെ ബലം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

‘ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനേ, രാമന്റെ പ്രസാദത്താൽതന്നെയാണ് ഈ സുഗ്രീവൻ കീർത്തിയും ശാശ്വതമായ കപിരാജ്യവും രുമയെയും എന്നെയും നേടിയത്. മുമ്പ് അതിദുഃഖത്തിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന അവൻ ഈ ഉത്തമസുഖം ലഭിച്ചപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രമുനിയെപ്പോലെ, സമയമായത് അറിയുന്നില്ല. ലക്ഷ്മണാ, ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസ്സിൽ ആസക്തനായ ധർമാത്മാവായ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ പത്തു വർഷത്തെ ഒരു ദിവസമായി കരുതി എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. കാലമറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്വിയുമായ വിശ്വാമിത്രൻപോലും വന്നെത്തിയ കാലം അറിഞ്ഞില്ല; പിന്നെ സാധാരണക്കാരന്റെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ? ലക്ഷ്മണാ, ദേഹധർമത്തിനു വശപ്പെട്ട, ഏറെ ക്ലേശിച്ച, കാമങ്ങളിൽ ഇനിയും തൃപ്തനാകാത്ത ഇവന്റെ അപരാധം രാമൻ ഇവിടെ ക്ഷമിക്കണം.’ വിശ്വാമിത്രദൃഷ്ടാന്തം ഇവിടെ അതിസൂക്ഷ്മമാണ് — തപോനിധിപോലും കാലം മറക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഭോഗത്തിൽ മുഴുകിയ വാനരരാജാവ് എങ്ങനെ മറക്കാതിരിക്കും; ദോഷം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ മനുഷ്യസ്വഭാവത്തിന്റെ സാർവത്രികതയാൽ മൃദുവാക്കപ്പെടുന്നു. ‘രാമപ്രസാദാത്’ (രാമന്റെ പ്രസാദത്താൽ) എന്ന പദത്താൽ അവൾ ഉപകാരം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ടല്ല രക്ഷിക്കുന്നത്, ആദ്യംതന്നെ അതു പൂർണമായി അംഗീകരിക്കുന്നു; അംഗീകാരംതന്നെയാണ് ക്ഷമായാചനയുടെ ഭൂമിക. വിശ്വാമിത്രന്റെ കഥ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ‘പത്തു വർഷം ഒരു ദിവസംപോലെ’ എന്ന അതിശയത്താൽ കാലഭ്രമത്തിന്റെ സ്വാഭാവികത കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ദേഹധർമം’ എന്ന പദത്താൽ ആഹാരം, നിദ്ര, മൈഥുനം മുതലായ ശരീരധർമങ്ങൾ ഉദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; അവ മൃഗങ്ങളിലും തുല്യമാണ് — അതിനാൽ അവയിലുള്ള സ്ഖലനം മനുഷ്യദൗർബല്യംതന്നെ, ദുഷ്ടതയല്ല.

‘കുഞ്ഞേ ലക്ഷ്മണാ, കാര്യത്തിന്റെ നിശ്ചയം അറിയാതെ, ഒരു സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ പെട്ടെന്നു രോഷത്തിനു വശപ്പെടുന്നത് അങ്ങേക്കു ചേർന്നതല്ല. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങയെപ്പോലെ സത്ത്വമുള്ള പുരുഷന്മാർ ആലോചിക്കാതെ പെട്ടെന്നു രോഷത്തിനു വഴങ്ങുന്നില്ല. ധർമജ്ഞാ, ഏകാഗ്രചിത്തയായി സുഗ്രീവനുവേണ്ടി ഞാൻ അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു; രോഷത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഈ വലിയ ആവേശം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടട്ടെ. രുമയെയും എന്നെയും അംഗദനെയും രാജ്യത്തെയും ധനധാന്യങ്ങളെയും പശുക്കളെയും രാമന്റെ പ്രിയത്തിനുവേണ്ടി സുഗ്രീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും എന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം. ആ രാക്ഷസാധമനെ കൊന്ന്, രോഹിണിയോടു ചന്ദ്രനെ എന്നപോലെ, സുഗ്രീവൻ രാഘവനെ സീതയോടു ചേർക്കും.’ അവളുടെ ഈ യുക്തി രണ്ടുവിധമാണ് — ആദ്യം ലക്ഷ്മണന്റെ സ്വഭാവംതന്നെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു, പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ ത്യാഗസാമർഥ്യം പറയുന്നു; ‘രുമയെയും എന്നെയും’ എന്നു തന്നെത്തന്നെയും ത്യാഗവസ്തുക്കളിൽ എണ്ണിക്കൊണ്ട് അവൾ നിഃസ്വാർഥതയെത്തന്നെ പ്രമാണമാക്കുന്നു. ‘നിശ്ചയാർഥമവിജ്ഞായ’ (കാര്യത്തിന്റെ നിശ്ചയം അറിയാതെ) എന്ന പദത്താൽ അവൾ ന്യായത്തിന്റെ മൂലം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ദണ്ഡനത്തിനു മുമ്പ് വിചാരണ. ‘പ്രാകൃതനെപ്പോലെ’ (സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമയാൽ ലക്ഷ്മണന്റെ സ്വന്തം ഗൗരവംതന്നെ പ്രമാണമാക്കപ്പെടുന്നു; ഉന്നതസ്ഥാനത്തുള്ളവനു പെട്ടെന്നുള്ള കോപം ചേരുന്നില്ല. ‘പ്രസാദയേ ത്വാം ധർമജ്ഞ’ (ധർമജ്ഞാ, ഞാൻ അങ്ങയെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു) എന്ന സംബോധനയാൽ അവൾ അവന്റെ ധർമജ്ഞതയിൽത്തന്നെ ശരണം തേടുന്നു. അംഗദന്റെ പേര് ഇവിടെ വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ; സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘കപിരാജ്യം’ എന്ന പാഠമാണ് — പുത്രന്റെ പേരെടുത്തു പറയുന്നതിലൂടെ ത്യാഗത്തിന്റെ തീവ്രത വർധിക്കുന്നു. അങ്ങനെ യുക്തിയും ഭാവവും ചേർന്ന് അവളുടെ വാക്കിനെ ബലവത്താക്കുന്നു.

‘ലങ്കയിൽ രാക്ഷസന്മാർ ശതകോടിസഹസ്രങ്ങളും, അയുതങ്ങളും, മുപ്പത്തിയാറായിരവും, നൂറുകളും ഉണ്ടെന്നു കേൾക്കുന്നു. ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവരും ദുർധർഷരുമായ ആ രാക്ഷസന്മാരെ കൊല്ലാതെ, ആ മൈഥിലിയെ അപഹരിച്ച രാവണനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല. ലക്ഷ്മണാ, സഹായമില്ലാതെ യുദ്ധത്തിൽ അവരെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല; വിശേഷിച്ചും സുഗ്രീവനില്ലാതെ ക്രൂരകർമാവായ രാവണനെ.’ സംഖ്യാവർണന ഇവിടെ വെറും അതിശയോക്തിയല്ല — സഹായത്തിന്റെ ആവശ്യകത സമർഥിക്കാനാണ് അതു പ്രയോഗിക്കുന്നത്; ക്രോധത്താലല്ല, സംഘടനയാലാണ് കാര്യസിദ്ധി എന്നതാണ് താരയുടെ നീതി. ‘കില’ (എന്നു കേൾക്കുന്നു) എന്ന പദത്താൽ അവൾ സ്വയംതന്നെ ഇതു കേട്ടറിവു മാത്രമാണ്, പ്രത്യക്ഷമല്ല എന്നു പറയുന്നു; വക്താവിന്റെ പ്രാമാണികത ഇവിടെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്നു വരികളും ഒരേ നിഗമനംതന്നെ സാധിക്കുന്നു — സഹായം അനിവാര്യമായും ആവശ്യമാണ്.

‘എല്ലാം അറിയുന്ന വാനരേശ്വരനായ ബാലിയാണ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്; ഈ അറിവിന്റെ ഉറവിടം എനിക്കു വ്യക്തമല്ല — അവൻ പറഞ്ഞുകേട്ടതുകൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്. അങ്ങയെ സഹായിക്കാനായിത്തന്നെ, യുദ്ധത്തിനായി അനേകം വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കൊണ്ടുവരാൻ വാനരപ്രമുഖന്മാരെ അയച്ചിട്ടുണ്ട്. വിക്രമശാലികളും മഹാബലന്മാരുമായ അവരെ പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, രാഘവന്റെ കാര്യസിദ്ധിക്കുവേണ്ടിത്തന്നെയാണ് ഈ വാനരേശ്വരൻ പുറപ്പെടാതിരിക്കുന്നത്. സൗമിത്രേ, സുഗ്രീവൻ മുമ്പു ചെയ്ത നല്ല ക്രമീകരണമനുസരിച്ച്, മഹാബലന്മാരായ ആ വാനരന്മാരെല്ലാം ഇന്നുതന്നെ എത്തിച്ചേരേണ്ടതാണ്. കാകുത്സ്ഥാ, ആയിരക്കണക്കിനു കോടി കരടികളും, നൂറുകണക്കിനു ഗോലാംഗൂലങ്ങളും (കരിമുഖക്കുരങ്ങുകളും), ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള അനേകം കോടി കപികളും ഇന്ന് അങ്ങയുടെ അടുക്കലെത്തും; ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനേ, കോപം ഉപേക്ഷിക്കൂ. അങ്ങയുടെ കോപത്താലുള്ള ഈ മുഖം കണ്ടും, ചോരപോലെ ചുവന്ന കണ്ണുകൾ നോക്കിയും വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ ഭാര്യമാർക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല — ആദ്യത്തെ ഭയത്തിന്റെ (ബാലിവധത്തിന്റെ) ഓർമയാൽ ഞങ്ങളെല്ലാവരും ശങ്കിതരാണ്.’ അവസാനശ്ലോകം ദീർഘവൃത്തത്തിലാണ്; സ്ത്രീകളുടെ ഭയത്തോടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു; അതിലൂടെ ലക്ഷ്മണന്റെ കോപത്തിന്റെ ഭീഷണത വീണ്ടും ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ആഗമസ്തു ന മേ വ്യക്തഃ’ (ഈ അറിവിന്റെ ഉറവിടം എനിക്കു വ്യക്തമല്ല) എന്ന വാക്യത്താൽ താര തന്റെ അറിവിന്റെ പരിധിയും വ്യക്തമായി പറയുന്നു — ഇത് അവളുടെ സത്യനിഷ്ഠയാണ്. ഇരുപത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധശ്ലോകങ്ങളിലായി രചിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിലൂടെ സംഖ്യാവർണന പൂർണമാകുന്നു. ഒടുവിൽ അവൾ യുക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാവത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു — സ്ത്രീകളുടെ ഭയംതന്നെ അവസാനത്തെ അസ്ത്രം; സ്ത്രീകൾക്കു ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്ന വീരൻ സ്വയംതന്നെ പിൻവാങ്ങുന്നു എന്നതു ലോകസ്വഭാവം. ‘പുരാ യഥാ’ (മുമ്പു ചെയ്തതുപോലെ) എന്ന പദത്താൽ പ്രതിജ്ഞയുടെ പാലനംതന്നെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പുതിയൊരു തീരുമാനമല്ല; അതിനാൽ ലക്ഷ്മണന്റെ ആക്ഷേപം സ്വയംതന്നെ നിരസിക്കപ്പെടുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः॥ ३५॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക