സർഗ്ഗം
വൈരകാരണനിവേദനം
മായാവിയുടെ വെല്ലുവിളി, ബാലിയുടെ ഗുഹാപ്രവേശം, ഒരു വർഷത്തെ കാത്തിരിപ്പ്, ശിലകൊണ്ട് ഗുഹാമുഖം അടയ്ക്കൽ, സുഗ്രീവന്റെ അഭിഷേകം, ബാലിയുടെ ക്രോധം
സുഗ്രീവൻ രാമനോട് തന്റെ വൈരത്തിന്റെ മൂലം പറയാൻ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘ബാലി എന്നു പേരുള്ള, ശത്രുസംഹാരകനായ, എന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനുണ്ട്; അച്ഛൻ അവനെ എന്നും ഏറെ ആദരിച്ചിരുന്നു; വൈരത്തിനു മുമ്പ് എനിക്കും അവൻ അങ്ങനെതന്നെ ആദരണീയനായിരുന്നു’ എന്ന്. ഈ ആദ്യവചനത്താൽത്തന്നെ സുഗ്രീവൻ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഈ വൈരം ജനനത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായതല്ല, പിന്നീട് ഉദ്ഭവിച്ചതാണ്. അച്ഛൻ മരിച്ചപ്പോൾ മന്ത്രിമാർ ‘ഇവൻതന്നെ ജ്യേഷ്ഠൻ’ എന്നു നിശ്ചയിച്ച് അവനെ കപികളുടെ ഈശ്വരനായി രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു; അവൻ എല്ലാവർക്കും പരമസമ്മതനായിത്തീർന്നു. ‘പരമസമ്മതൻ’ എന്ന പദത്താൽ കവി കാണിക്കുന്നു — ബാലി രാജ്യം ബലാൽ പിടിച്ചെടുത്തതല്ല, എല്ലാവരാലും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതാണ്; അതിനാൽ അതിൽ സുഗ്രീവന് ഒരു തർക്കവുമില്ല. അച്ഛനപ്പൂപ്പന്മാരിൽനിന്നു വന്ന മഹത്തായ രാജ്യം ആ ബാലി ഭരിക്കുമ്പോൾ, സുഗ്രീവൻ എല്ലാ കാലത്തും വിനയത്തോടെ ഒരു ഭൃത്യനെപ്പോലെ നിലകൊണ്ടു. ‘ഭൃത്യനെപ്പോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ തന്റെ വിനയം പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അവൻ സഹോദരന്റെ ഭൃത്യനെപ്പോലെയായിരുന്നു, എതിരാളിയായിരുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ വൈരത്തിന്റെ പൂർവഭൂമിക സൗഹാർദത്തോടെതന്നെ ആരംഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇനി വർണിക്കാനുള്ള വിച്ഛേദം കൂടുതൽ കാരുണികമാകുന്നു. ഇവിടെ കവി സുഗ്രീവന്റെ വാക്കിൽ ഒരു ദോഷാരോപണവും കാണിക്കുന്നില്ല; ആദ്യത്തെ മൂന്നു ശ്ലോകങ്ങളിൽത്തന്നെ ബാലിയുടെ ജ്യേഷ്ഠത്വം, മന്ത്രിമാരുടെ അനുമതി, സുഗ്രീവന്റെ സേവനം എന്നീ മൂന്നു സത്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ രാമന് വൈരത്തിന്റെ നിഷ്പക്ഷമായ ചിത്രം ലഭിക്കുന്നു.
മായാവി എന്നു പേരുള്ള തേജസ്വിയായ ഒരു ദാനവനുണ്ടായിരുന്നു, ദുന്ദുഭിയുടെ ജ്യേഷ്ഠൻ; അവനും ബാലിയും തമ്മിൽ ഒരു സ്ത്രീ നിമിത്തം വലിയ വൈരമുണ്ടായിരുന്നു. ‘സ്ത്രീകൃതം’ (സ്ത്രീ നിമിത്തമുണ്ടായത്) എന്ന പദത്താൽ വൈരത്തിന്റെ മൂലം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; വിസ്തരിക്കുന്നില്ല. ഒരിക്കൽ രാത്രിയിൽ എല്ലാവരും ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവൻ കിഷ്കിന്ധയുടെ കവാടത്തിലെത്തി, അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് ബാലിയെ യുദ്ധത്തിനു വെല്ലുവിളിച്ചു. രാത്രി, ഉറങ്ങുന്ന നഗരം, കവാടത്തിൽ ഗർജനം — ഈ ചിത്രത്താൽ കവി ആകസ്മികമായ ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നു. ഉറങ്ങുകയായിരുന്നിട്ടും ബാലി ആ ഭൈരവനാദം കേട്ട് സഹിച്ചില്ല, വേഗത്തിൽ ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു; ‘ന മമൃഷേ’ (സഹിച്ചില്ല) എന്ന പദത്താൽ അവന്റെ അസഹിഷ്ണുവായ സ്വഭാവം കാണിക്കപ്പെടുന്നു — അതുതന്നെയാണ് പിന്നീട് അനർഥത്തിനു ഹേതുവാകുന്നത്. ക്രോധത്തോടെ പുറപ്പെട്ട്, ആ അസുരശ്രേഷ്ഠനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്ന അവനെ സ്ത്രീകളും സുഗ്രീവനും വിനയത്തോടെ തടഞ്ഞു; എന്നാൽ ആ മഹാബലൻ എല്ലാവരെയും തള്ളിമാറ്റി പുറത്തിറങ്ങി. പിന്നെ സൗഹാർദംകൊണ്ട് സുഗ്രീവനും അവനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. ഇവിടെ ‘സൗഹാർദാത്’ (സൗഹാർദംകൊണ്ട്) എന്ന പദം പ്രധാനമാണ് — സുഗ്രീവൻ ലോഭംകൊണ്ടോ ഭയംകൊണ്ടോ അല്ല, സ്നേഹംകൊണ്ടുമാത്രമാണ് സഹോദരനെ അനുഗമിച്ചത്. രാത്രിയിൽ വന്ന്, കവാടത്തിൽ ഗർജിച്ച്, സ്ത്രീ നിമിത്തമുള്ള വൈരം ഓർമിപ്പിച്ച് — ഇങ്ങനെ മായാവി എല്ലാ വിധത്തിലും ആക്രമണകാരിയായി കാണപ്പെടുന്നു. ബാലിക്കാകട്ടെ ഒരേയൊരു ദോഷമേയുള്ളൂ — അമർഷവശനായി അവൻ രാത്രിയിൽ ഒറ്റയ്ക്കു പുറപ്പെട്ടു. സുഗ്രീവന്റെ അനുഗമനം ശുദ്ധസ്നേഹമൂലമാണ്; ഇതാണ് തുടർന്നുള്ള കഥയുടെ അടിസ്ഥാനം; ഇതെല്ലാം രാമന് വ്യക്തമാകട്ടെ എന്നതാണ് സുഗ്രീവന്റെ ആശയം.
സഹോദരന്മാരെ ദൂരെനിന്നുതന്നെ കണ്ട് അസുരൻ ഭയന്ന് അതിവേഗം ഓടി. അവൻ ഓടുമ്പോൾ അവർ ഇരുവരും അതിലും വേഗത്തിൽ പിന്തുടർന്നു; അപ്പോൾ ഉദിച്ചുയരുന്ന ചന്ദ്രൻ വഴി പ്രകാശിപ്പിച്ചു — ഇരുട്ടിലും പലായനം സാധ്യമാകുന്നില്ല എന്നു സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കവി ചന്ദ്രനെത്തന്നെ സാക്ഷിയാക്കുന്നു. അവൻ പുല്ലുമൂടിയ, ദുർഗമമായ, ഭൂമിയിലെ ഒരു വലിയ ഗുഹയിലേക്കു വേഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവർ ഇരുവരും അവിടെയെത്തി കവാടത്തിൽ നിന്നു. ശത്രു അകത്തു കടന്നതു കണ്ട്, രോഷത്തിനു വശംവദനായി ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷോഭിച്ച ബാലി സുഗ്രീവനോടു പറഞ്ഞു — ‘ഞാൻ ഇതിനുള്ളിൽ കടന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ കൊല്ലുന്നതുവരെ ഇന്ന് ഈ ഗുഹാകവാടത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ നിൽക്കൂ’ എന്ന്. ‘ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയഃ’ (ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷോഭിച്ചവൻ) എന്ന പദത്താൽ ബാലിയുടെ വിചാരശക്തിയുടെ നാശം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആ വാക്കു കേട്ട് സുഗ്രീവൻ കൂടെ പോകാൻ അനുവാദം യാചിച്ചു; എന്നാൽ ആ ശത്രുതാപകൻ തന്റെ പാദങ്ങളെക്കൊണ്ട് ശപഥം ചെയ്യിച്ച് — പാദങ്ങളിൽ തൊട്ടു സത്യം ചെയ്യിച്ച് — ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇങ്ങനെ പിന്നീട് വൈരത്തിനു നിമിത്തമാകുന്ന ആജ്ഞ ഇവിടെ സ്നേഹത്തോടെതന്നെ നൽകപ്പെട്ടതാണെന്ന് അറിയണം. ഗുഹാകവാടത്തിൽ നിൽക്കാനുള്ള ആജ്ഞ നൽകിയത് ബാലിതന്നെയാണ്, സുഗ്രീവൻ സ്വേച്ഛയാ സ്വീകരിച്ചതല്ല — ഇതിന് പിന്നീട് പ്രാധാന്യമുണ്ട്; കാരണം സുഗ്രീവൻ അവിടെ നിന്നതുതന്നെ പിന്നീട് ബാലി ദോഷമായി പറയും. ‘പാദങ്ങളെക്കൊണ്ട് ശപഥം ചെയ്യിച്ച്’ എന്ന ക്രിയ ബാലിയുടെ അതിവിശ്വാസം കാണിക്കുന്നു; അവൻ സഹോദരനെ ഒരു ബന്ധുവിനെപ്പോലെയല്ല, പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനായ ഒരു കാവൽക്കാരനെപ്പോലെയാണ് നിർത്തുന്നത്.
അവൻ അകത്തു കടന്നിട്ട് ഒരു വർഷത്തിലധികം കഴിഞ്ഞു; കവാടത്തിൽ നിൽക്കുന്ന സുഗ്രീവനും അത്രയും കാലം കടന്നുപോയി. ‘നഷ്ടപ്പെട്ടു’ എന്നു കരുതി സ്നേഹത്താൽ പരിഭ്രാന്തനായ അവൻ സഹോദരനെ കാണുന്നില്ല; മനസ്സ് ദുരന്തം ശങ്കിക്കുന്നതായി. പിന്നെ ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം ആ ഗുഹയിൽനിന്ന് നുരയോടുകൂടിയ രക്തം പുറത്തേക്കൊഴുകി; അതു കണ്ട് അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. ഗർജിക്കുന്ന അസുരന്മാരുടെ ശബ്ദംമാത്രമാണ് അവന്റെ ചെവിയിലെത്തിയത്; യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ആക്രോശിക്കുന്ന ജ്യേഷ്ഠന്റെ സ്വരമോ എത്തിയില്ല. ഈ മൂന്ന് അടയാളങ്ങൾ — രക്തം, അസുരന്മാരുടെ നാദം, സഹോദരന്റെ സ്വരത്തിന്റെ അഭാവം — കണ്ട് സുഗ്രീവൻ ബുദ്ധികൊണ്ട് സഹോദരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കി. ഇവിടെ കവി സുഗ്രീവന്റെ തീരുമാനത്തെ ദുഷ്ടമായല്ല, സാക്ഷ്യങ്ങളെ അനുസരിക്കുന്നതായാണ് കാണിക്കുന്നത്. പിന്നെ അസുരന്മാർ പുറത്തുവരാതിരിക്കാൻ ഒരു മലയോളം വലുപ്പമുള്ള ശിലകൊണ്ട് ഗുഹാകവാടം അടച്ച്, സഹോദരന് ഉദകക്രിയ ചെയ്ത്, ശോകാർത്തനായി അവൻ കിഷ്കിന്ധയിലെത്തി. സത്യം മറച്ചുവെച്ചിട്ടും മന്ത്രിമാർ പ്രയത്നിച്ച് അവന്റെ വൃത്താന്തം കേട്ടറിഞ്ഞു. ഒരു വർഷം എന്ന കാലയളവ് വലുതാണ്; അത്രയും കാലം കവാടത്തിൽ നിന്ന സുഗ്രീവൻ ഓടിപ്പോയില്ല; ഇതിലൂടെ അവന്റെ നിഷ്ഠ സിദ്ധമാകുന്നു. ശിലകൊണ്ട് അടച്ചതാകട്ടെ ലോഭംകൊണ്ടല്ല, അസുരന്മാർ പുറത്തുവരുമെന്ന ഭയംകൊണ്ടാണ്; ഉദകക്രിയ സഹോദരൻ മരിച്ചുവെന്ന ബോധ്യത്താലും. ഈ രണ്ടു കർമങ്ങളും ധർമ്യമാണ്; എന്നിട്ടും അവതന്നെ പിന്നീട് ബാലി അപരാധമായി കണക്കാക്കി എന്നതാണ് സുഗ്രീവന്റെ വേദന.
പിന്നെ ഒത്തുകൂടിയ മന്ത്രിമാരോടു ചേർന്ന് സുഗ്രീവൻ രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു; അവൻ ന്യായമായി രാജ്യം ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ബാലി ദാനവനെ കൊന്ന് തിരിച്ചെത്തി. അഭിഷിക്തനായ അവനെ കണ്ട്, ക്രോധത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, അവൻ സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിമാരെ ബന്ധിച്ച് പരുഷമായ വാക്കു പറഞ്ഞു. നിഗ്രഹിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സഹോദരനോടുള്ള ആദരത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട സുഗ്രീവന്റെ ബുദ്ധി ആ പാപിക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞില്ല. ഇവിടെ സുഗ്രീവൻ സ്വന്തം ഔദാര്യത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നില്ല; ‘ഭ്രാതൃഗൗരവയന്ത്രിതാ’ (സഹോദരനോടുള്ള ആദരത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടത്) എന്ന ഒരൊറ്റ പദത്താൽത്തന്നെ തന്റെ ധർമനിഷ്ഠ രാമനെ അറിയിക്കുന്നു. ശത്രുവിനെ കൊന്ന് സഹോദരൻ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആ മഹാത്മാവിനെ ആദരിച്ചുകൊണ്ട് സുഗ്രീവൻ യഥാവിധി അഭിവാദ്യം ചെയ്തു; എന്നാൽ ഹർഷം നിറഞ്ഞ ഉള്ളത്തോടെ അവൻ ആശീർവാദങ്ങൾ പറഞ്ഞില്ല. ഒടുവിൽ സുഗ്രീവൻ കിരീടംകൊണ്ട് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ തൊട്ട് വണങ്ങിനിന്നു; എന്നിട്ടും ക്രോധത്താൽ ബാലി പ്രസാദിച്ചില്ല. ഇങ്ങനെ സർഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ വൈരത്തിന്റെ കാരണം രാമനോട് പൂർണമായി നിവേദിക്കപ്പെട്ടു. ‘എന്റെ മന്ത്രിമാരെ’ എന്ന പദത്താൽ ബാലി ക്രോധം സുഗ്രീവന്റെ നേർക്കുമാത്രമല്ല, അവന്റെ പക്ഷക്കാരുടെ നേർക്കും തിരിച്ചു എന്ന് അറിയാം. സുഗ്രീവനാകട്ടെ തിരിച്ചൊന്നും പറഞ്ഞില്ല, പ്രതികാരത്തിന് ഒരുങ്ങിയതുമില്ല. കിരീടംകൊണ്ടുള്ള സ്പർശം പരമമായ വിനയമാണ് — രാജചിഹ്നംകൊണ്ടുതന്നെ സഹോദരന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു; അതിലൂടെ തന്റെ രാജ്യം അവനു സമർപ്പിച്ചു എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നിട്ടും ബാലി പ്രസന്നനായില്ല; ഈ സർഗാന്ത്യത്തിലൂടെതന്നെ കവി ശ്രോതാവിന്റെ സഹാനുഭൂതി സുഗ്രീവനിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे नवमः सर्गः॥ ९॥