॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 8-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സുഗ്രീവന്റെ ദുഃഖനിവേദനവും രാമന്റെ വൈരകാരണപ്രശ്നവും

സഖ്യധർമവർണന, സാലശാഖാസനം, ബാലി ചെയ്ത അപമാനം, രാമന്റെ ശരവർണനയും പ്രതിജ്ഞയും, സുഗ്രീവന്റെ കണ്ണീരടക്കൽ, വൈരകാരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം

രാമന്റെ ആ വാക്കിനാൽ പരിതുഷ്ടനും ഹർഷിതനുമായ സുഗ്രീവൻ ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ ശൂരനായ രാമനോട് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു — ഗുണസമ്പന്നനായ അങ്ങ് എനിക്കു സഖാവായിത്തീർന്നതിനാൽ, നിസ്സംശയം ഞാൻ ദേവതകളുടെ എല്ലാ വിധത്തിലുമുള്ള അനുഗ്രഹത്തിനു പാത്രമാണ്. അനഘാ, അങ്ങയെ സഹായിയായി ലഭിച്ചാൽ ദേവരാജ്യംപോലും നേടാനാകും; പ്രഭോ, സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ കാര്യം പിന്നെ പറയാനുണ്ടോ? അതിനാൽ അഗ്നിസാക്ഷിയായി രാഘവവംശജനായ ഒരു മിത്രത്തെ ലഭിച്ച ഞാൻ ബന്ധുക്കൾക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും ആദരണീയനാണ്. ഞാനും അങ്ങേക്ക് അനുരൂപനായ സുഹൃത്താണെന്ന് പതുക്കെ അങ്ങ് അറിയും; എന്നിലുള്ള ഗുണങ്ങൾ സ്വയം പറയാൻ ഞാൻ ശക്തനല്ല. ആത്മശ്ലാഘ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് അവൻ കാലത്തെത്തന്നെ പ്രമാണമാക്കുന്നു. പിന്നെ സഖ്യത്തിന്റെ സാമാന്യധർമങ്ങൾ വർണിക്കുന്നു — അങ്ങയെപ്പോലുള്ള കൃതാത്മാക്കളും മഹാത്മാക്കളുമായവരുടെ പ്രീതി, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരുടെ ധൈര്യംപോലെ, ഇളകാത്തതാണ്. വെള്ളിയും സ്വർണവും ശുഭമായ ആഭരണങ്ങളും സജ്ജനങ്ങൾ സജ്ജനങ്ങളുമായി പങ്കുവെക്കപ്പെടാത്തവയായി — പൊതുവായവയായി — കരുതുന്നു. സമ്പന്നനോ ദരിദ്രനോ, ദുഃഖിതനോ സുഖിതനോ, നിർദോഷനോ സദോഷനോ ആകട്ടെ — സുഹൃത്തുതന്നെയാണ് പരമമായ ആശ്രയം. ധനത്യാഗവും സുഖത്യാഗവും ദേശത്യാഗംപോലും — അത്തരം സ്നേഹം കണ്ടാൽ സജ്ജനങ്ങൾ സുഹൃത്തിനുവേണ്ടി ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. ഇത് സഖ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ സമ്പൂർണമായ സംഗ്രഹമാണ് — മിത്രം ഗുണങ്ങളാലല്ല, ആപത്തിലെ സ്ഥൈര്യത്താലാണ് പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ ഭാഗത്ത് സുഗ്രീവന്റെ വചനം രണ്ടായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു — പൂർവാർധത്തിൽ സ്വന്തം സൗഭാഗ്യവർണന, ഉത്തരാർധത്തിൽ സഖ്യത്തിന്റെ സാമാന്യലക്ഷണം. ‘ദേവതകളുടെ അനുഗ്രഹത്തിനു പാത്രം’ എന്ന വചനത്താൽ അവൻ രാമലാഭത്തെ സ്വപ്രയത്നഫലമായല്ല, ദൈവാനുഗ്രഹമായി കണക്കാക്കുന്നു; ഇത് വിനയത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയാണ്. ‘ദേവരാജ്യംപോലും നേടാനാകും’ എന്ന അതിശയോക്തിയാൽ രാമന്റെ സാമർഥ്യം സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ തന്റെ ആഗ്രഹം സ്വന്തം രാജ്യം മാത്രമാണെന്നും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘പതുക്കെ അറിയും’ എന്ന പദങ്ങളാൽ കാലംകൊണ്ടുമാത്രമാണ് മിത്രത്തിന്റെ പരീക്ഷ നടക്കുന്നത് എന്നു കാണിക്കപ്പെടുന്നു. പങ്കുവെക്കപ്പെടാത്ത ധനം, അവസ്ഥകളെ ആശ്രയിക്കാത്ത പ്രീതി, ത്യാഗസാമർഥ്യം — ഈ മൂന്നും സഖ്യത്തിന്റെ തൂണുകളായി ഇവിടെ ക്രമമായി പറയപ്പെടുന്നു. ‘സുഹൃത്താണ് പരമമായ ആശ്രയം’ എന്ന വാക്യം സർഗത്തിന്റെ ഉപദേശസാരംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. ‘വെള്ളിയോ സ്വർണമോ’ എന്ന മൂന്ന് ഉദാഹരണങ്ങളാൽ ധനത്തിന്റെ എല്ലാ പ്രകാരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു; ‘സമ്പന്നനോ ദരിദ്രനോ’ എന്നതിലൂടെ അവസ്ഥകളുടെ മൂന്നു ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ പറയപ്പെടുന്നു — സമ്പത്ത്, സുഖം, ദോഷം. ഇങ്ങനെ എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും മിത്രം ഒരേ രൂപത്തിൽത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതാണ് സിദ്ധാന്തം. ‘സജ്ജനങ്ങൾ സജ്ജനങ്ങളുമായി’ എന്ന ആവർത്തനത്താൽ ഇത് സത്പുരുഷന്മാരുടെ മാത്രം ധർമമാണ്, എല്ലാവരുടേതുമല്ല എന്ന നിയമം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രകരണം രാമായണത്തിലെ നീതിഭാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഒന്നാണ്.

ലക്ഷ്മണന്റെ മുന്നിൽ, ലക്ഷ്മിയാൽ ധീമാനായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്ന രാമൻ, പ്രിയവാദിയായ സുഗ്രീവനോട് ‘അങ്ങനെതന്നെ’ എന്നു പറഞ്ഞു. ഒരൊറ്റ പദത്താൽ ഉപദേശം മുഴുവൻ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ നിൽക്കുന്ന രാമനെയും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനെയും കണ്ട് സുഗ്രീവൻ വനത്തിൽ എല്ലായിടത്തേക്കും ചഞ്ചലമായ ദൃഷ്ടി പായിച്ചു. അധികം ദൂരെയല്ലാതെ ആ വാനരേശ്വരൻ ഒരു സാലവൃക്ഷം കണ്ടു — നന്നായി പൂത്തതും അല്പം ഇലകൾ നിറഞ്ഞതും വണ്ടുകളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും. അതിന്റെ ഇലകൾ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ ഒരു ശാഖ ഒടിച്ച് രാമനുവേണ്ടി വിരിച്ച് സുഗ്രീവൻ രാഘവനോടൊപ്പം ഇരുന്നു. അവർ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ട് ഹനുമാനും ഒരു സാലശാഖ പിഴുതെടുത്ത് വിനീതനായ ലക്ഷ്മണനെ ഇരുത്തി. സാലപുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠപർവതത്തിൽ സുഖമായി ഇരിക്കുന്ന രാമൻ ശാന്തമായ സമുദ്രംപോലെ കാണപ്പെട്ടു. സമുദ്രോപമയാൽ ഗാംഭീര്യവും ശാന്തിയും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ ഹർഷിതനായ സുഗ്രീവൻ മൃദുവും ശുഭവുമായ വാക്കോടെ, സ്നേഹത്താൽ, ഹർഷംകൊണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ ഇടറിക്കൊണ്ട് രാമനോടു പറഞ്ഞു — ഹർഷത്താൽ അക്ഷരങ്ങൾപോലും വഴുതിപ്പോകുന്നു എന്നു ഭാവം. ‘ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ രാമന്റെ ഐശ്വര്യവും ലക്ഷ്മണന്റെ അനുചരത്വവും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സുഗ്രീവന്റെ ചഞ്ചലമായ ദൃഷ്ടിയാകട്ടെ അവന്റെ സ്വഭാവസിദ്ധമായ വാനരചാപല്യത്തെയും ഭയജന്യമായ ജാഗ്രതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വൃക്ഷശാഖ വിരിക്കുന്നത് ഇവിടെ ആതിഥ്യമാണ്; ഹനുമാന്റെ അനുകരണം സ്വാമിഭക്തിയുടെ ലക്ഷണവും. ‘വിനീതൻ’ എന്ന ലക്ഷ്മണന്റെ വിശേഷണം അവന്റെ ശീലം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ജ്യേഷ്ഠന്റെ അരികിൽ അവൻ എപ്പോഴും വിനയത്തോടെ നിൽക്കുന്നു. പൂക്കൾ ചിതറിയ പർവതശിഖരത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന രാമസുഗ്രീവന്മാരുടെ ചിത്രം ഇവിടെ മനോഹരമാണ്; അടുത്ത ദുഃഖകഥനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവുമാണ്. ‘നന്നായി പൂത്തതും അല്പം ഇലകൾ നിറഞ്ഞതും’ എന്ന വർണനയാൽ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഋതുശോഭ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; വണ്ടുകളുടെ സാന്നിധ്യം അവിടെ തേനുണ്ടെന്നു കാണിക്കുന്നു. ഇത്തരമൊരു മനോഹരസ്ഥലത്ത് ദുഃഖകഥ ആരംഭിക്കുന്നു എന്ന വിരോധത്താൽ കരുണരസം വർധിക്കുന്നു. ‘അങ്ങനെതന്നെ’ എന്ന രാമന്റെ സംക്ഷിപ്തമായ ഉത്തരം അവന്റെ സ്വഭാവസിദ്ധമായ ഗാംഭീര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — വാക്ക് ആവശ്യമുള്ളിടത്തുമാത്രം അവൻ സംസാരിക്കുന്നു.

സഹോദരനാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ട്, ഭയപീഡിതനായി ഞാൻ ഇങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഭാര്യ അപഹരിക്കപ്പെട്ട്, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി ശ്രേഷ്ഠപർവതമായ ഋശ്യമൂകത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. രാഘവാ, ആ ഞാൻ ഭയന്ന്, ഭയത്തിൽ മുങ്ങി, മനസ്സു കലങ്ങി വനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; സഹോദരൻ ബാലിയാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടവനും അവനുമായി വൈരത്തിലുള്ളവനുമാണ് ഞാൻ. സർവലോകത്തിനും അഭയം നൽകുന്നവനേ, ഭയാർത്തനും അനാഥനുമായ എന്നോട് അങ്ങ് പ്രസാദിക്കണം. ‘സർവലോകത്തിനും അഭയം നൽകുന്നവനേ’ എന്ന സംബോധനയാൽ യാചനയുടെ ബലം വർധിക്കുന്നു — എല്ലാവർക്കും അഭയം നൽകുന്നവൻ ഒരുവന് എങ്ങനെ നൽകാതിരിക്കും? ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ തേജസ്വിയും ധർമജ്ഞനും ധർമവത്സലനുമായ കാകുത്സ്ഥൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ സുഗ്രീവനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു — ഉപകാരമാണ് മിത്രത്തിന്റെ ഫലം, അപകാരം ശത്രുവിന്റെ ലക്ഷണവും; നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച ആ ബാലിയെ ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ വധിക്കും. ‘ഇന്നുതന്നെ’ എന്ന പദം പ്രതിജ്ഞയുടെ തത്ക്ഷണത സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘വിനികൃതഃ’ (അപമാനിക്കപ്പെട്ടവൻ) എന്ന പദം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു — അഞ്ചാം സർഗത്തിലും ഇതുതന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; വൾഗേറ്റിൽ ഈ പ്രകരണം രണ്ടു തവണ അച്ചടിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഇവിടെ ഓർക്കണം. ‘ചിരിക്കുന്നതുപോലെ’ എന്ന രാമന്റെ പുഞ്ചിരി വീണ്ടും അവന്റെ നിശ്ചയത്തിന്റെ ചിഹ്നമാണ്. ‘ഉപകാരമാണ് മിത്രത്തിന്റെ ഫലം, അപകാരം ശത്രുവിന്റെ ലക്ഷണം’ എന്ന സൂത്രരൂപമായ വാക്യം മിത്രവും ശത്രുവും തമ്മിലുള്ള ഭേദം രണ്ടു ചെറിയ പദങ്ങളാൽത്തന്നെ നിർണയിക്കുന്നു. ‘ഭാര്യ അപഹരിക്കപ്പെട്ട്, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി’ എന്ന പദങ്ങളാൽ സുഗ്രീവന്റെ ദുഃഖം രാമന്റെ ദുഃഖത്തോടു സമാനമാണെന്നു വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; സമാനദുഃഖമുള്ളവരുടെ സഖ്യം കൂടുതൽ ദൃഢമാകുന്നു എന്നു കവി കാണിക്കുന്നു. ‘അനാഥൻ’ എന്ന പദത്താൽ സുഗ്രീവൻ രാജപദം മറന്ന് വെറുമൊരു ശരണാർഥിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

മഹാഭാഗാ, ഇവ എന്റെ ശരങ്ങളാണ് — തൂവലുള്ളവയും തീക്ഷ്ണതേജസ്സുള്ളവയും കാർത്തികേയന്റെ ശരവനത്തിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചവയും സ്വർണാലംകൃതവുമാണ്. കങ്കപ്പക്ഷിയുടെ തൂവലുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട്, മഹേന്ദ്രന്റെ വജ്രായുധംപോലെ, നല്ല മുട്ടുകളും അതിതീക്ഷ്ണമായ മുനകളുമുള്ള അവ ക്രുദ്ധരായ സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയാണ്. ശരവർണനയിൽ ആയുധത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും ആകൃതിയും തീക്ഷ്ണതയും ഭയങ്കരതയും ക്രമമായി പറയപ്പെടുന്നു. ബാലി എന്നു പേരുള്ള, ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്ത, ശത്രുവായിത്തീർന്ന നിന്റെ സഹോദരൻ ശരങ്ങളാൽ വധിക്കപ്പെട്ട്, ചിതറിയ പർവതംപോലെ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടുകൊള്ളൂ എന്നും പറഞ്ഞു. ‘സഹോദരനായ ശത്രു’ എന്ന വിരോധാഭാസത്താൽ ബാലിയുടെ ദോഷംതന്നെ പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — സഹോദരനായിരുന്നിട്ടും ശത്രുവായിത്തീർന്നവൻ. രാഘവന്റെ വാക്കു കേട്ട് സേനാപതിയായ സുഗ്രീവൻ അതുല്യമായ ഹർഷം നേടി, ‘നന്ന്, നന്ന്’ എന്നു പറയുകയും ചെയ്തു. കാർത്തികേയന്റെ ജന്മസ്ഥാനമായ ശരവനത്തിൽ ഉണ്ടായവ എന്ന് ശരങ്ങളുടെ മാഹാത്മ്യം പറയപ്പെടുന്നു; അതിലൂടെ അവയുടെ അഭേദ്യത ധ്വനിക്കുന്നു. ‘ക്രുദ്ധരായ സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ’ എന്ന ഉപമ ശരങ്ങളുടെ ഗതിയും വിഷവും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘നന്ന്, നന്ന്’ എന്ന ആവർത്തനം സുഗ്രീവന്റെ ആനന്ദാതിരേകം കാണിക്കുന്നു. ‘ചിതറിയ പർവതംപോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ ബാലിയുടെ മഹത്ത്വം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു, അവന്റെ വീഴ്ച നിശ്ചിതമാണെന്നും — രണ്ടും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സ്വർണാലംകൃതം’ എന്ന് ശരങ്ങളുടെ ശോഭയും പറയപ്പെടുന്നു; ആയുധവും രാജയോഗ്യമാണെന്നു ധ്വനിക്കുന്നു.

രാമാ, ഞാൻ ശോകത്താൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവനാണ്; അങ്ങാകട്ടെ ശോകാർത്തരുടെ ആശ്രയമാണ്; സുഹൃത്തായതുകൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഞാൻ അങ്ങയുടെ മുന്നിൽ വിലപിക്കുന്നത്. കൈ നൽകിക്കൊണ്ട് അഗ്നിസാക്ഷിയായി അങ്ങ് എന്നെ സുഹൃത്താക്കിയിരിക്കുന്നു; പ്രാണനെക്കാളും അങ്ങ് എനിക്കു പ്രിയനാണ് — സത്യത്തെക്കൊണ്ടു ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു. സുഹൃത്തായതുകൊണ്ട് വിശ്വാസത്തോടെ ഞാൻ പറയുന്നു — എന്നും എന്റെ മനസ്സിനെ അപഹരിക്കുന്ന ഉള്ളിലെ ദുഃഖം ഞാൻ നിവേദിക്കുന്നു. ഇത്രയും പറഞ്ഞശേഷം കണ്ണീരാൽ കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ, കണ്ണീരാൽ ഇടറിയ വാക്കോടെ അവന് ഉറക്കെ സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. നദിയുടെ ഒഴുക്കുപോലെ പെട്ടെന്നു വന്ന കണ്ണീരിന്റെ കുത്തൊഴുക്കിനെ സുഗ്രീവൻ രാമന്റെ സന്നിധിയിൽ ധൈര്യംകൊണ്ടു തടഞ്ഞുനിർത്തി. നദീവേഗത്തിന്റെ ഉപമയാൽ ശോകത്തിന്റെ ആകസ്മികതയും പ്രാബല്യവും പറയപ്പെടുന്നു. ആ കണ്ണീരടക്കി, ശുഭമായ കണ്ണുകൾ തുടച്ച്, നെടുവീർപ്പിട്ട് ആ തേജസ്വി രാഘവനോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു. മിത്രത്തിന്റെ മുന്നിൽപ്പോലും കരയുന്നത് ശോഭിക്കുന്നില്ല എന്ന വീരന്റെ മര്യാദ ഇവിടെ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘അങ്ങ് ശോകാർത്തരുടെ ആശ്രയമാണ്’ എന്ന വചനത്താൽ സുഗ്രീവൻ രാമനെ മിത്രം മാത്രമായല്ല, ആശ്രയമായും കരുതുന്നു. അഗ്നിസാക്ഷിയായ സഖ്യം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അഞ്ചാം സർഗത്തിൽ ചെയ്തത് ഇവിടെ ഫലിക്കുന്നു. ‘പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയൻ’ എന്ന പദങ്ങളാൽ മിത്രം പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയമാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. കണ്ണീരടക്കുന്നതാകട്ടെ സുഗ്രീവന്റെ വീരത്വത്തിന്റെ പ്രമാണമാണ് — മറ്റൊരാളെ ധൈര്യം ഉപദേശിച്ചവൻ സ്വയവും അത് ആചരിക്കുന്നു. ‘ഉറക്കെ സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല’ എന്ന വർണനയാൽ ശോകത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷലക്ഷണം കാണിക്കപ്പെടുന്നു; വാക്കിന്റെ തടസ്സംതന്നെയാണ് ഉള്ളിലെ ദുഃഖത്തിന്റെ പ്രമാണം. ‘നദിയുടെ ഒഴുക്കുപോലെ വന്നത്’ എന്ന ഉപമയിൽ വേഗവും പ്രവാഹവും രണ്ടും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നതോ ഒരു തടയണപോലെ.

രാമാ, പണ്ട് ബാലി എന്നെ എന്റെ രാജ്യത്തിൽനിന്നു താഴെയിറക്കി; പരുഷവാക്കുകൾ കേൾപ്പിച്ച് ആ ബലവാൻ എന്നെ ആട്ടിയോടിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ട എന്റെ ഭാര്യയെ അവൻ അപഹരിച്ചു; എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്നവരെ ബന്ധനത്തിലാക്കി. ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് എന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ പ്രയത്നിക്കുന്നു; അവൻ അയച്ച വാനരന്മാരെ പലവട്ടം ഞാൻ കൊന്നിട്ടുണ്ട്. ഈ ശങ്കകൊണ്ടുതന്നെയാണ് അങ്ങയെ കണ്ടിട്ടും ഭയന്ന് ഞാൻ അടുത്തുവരാതിരുന്നത് — ഭയത്തിൽ കഴിയുന്ന എല്ലാവരും ഭയപ്പെടുമല്ലോ. ഹനുമാൻ മുതലായ ഇവർ മാത്രമാണ് എന്റെ സഹായികൾ; അതിനാൽ ക്ലേശത്തിലായിരുന്നിട്ടും ഞാൻ പ്രാണൻ നിലനിർത്തുന്നു. സ്നേഹമുള്ള ഈ കപികൾ എന്നെ ചുറ്റും രക്ഷിക്കുന്നു; ഞാൻ പോകുമ്പോൾ കൂടെ പോകുന്നു, ഞാൻ നിൽക്കുമ്പോൾ എന്നും കൂടെ നിൽക്കുന്നു. ഇതാണ് എന്റെ സംക്ഷേപം; വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞിട്ട് എന്തു കാര്യം? പൗരുഷത്തിനു പ്രസിദ്ധനായ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരൻ ബാലിയാണ് എന്റെ ശത്രു. അവന്റെ വിനാശത്തോടെ ഉടനെ എന്റെ ദുഃഖം തുടച്ചുനീക്കപ്പെടും; എന്റെ സുഖവും ജീവിതവും അവന്റെ വിനാശത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ശോകാർത്തനായ ഞാൻ എന്റെ ശോകത്തിന്റെ അറുതിക്കുള്ള ഉപായം ഇതാ നിവേദിച്ചിരിക്കുന്നു; ദുഃഖിതനായാലും സുഖിതനായാലും സഖാവുതന്നെയാണ് സഖാവിന് എന്നും ആശ്രയം. ഒടുവിൽ അവൻ തന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണവും ഫലവും ഒന്നിച്ചു സംഗ്രഹിച്ച് മിത്രത്തെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗത്ത് സുഗ്രീവൻ തനിക്കു നഷ്ടപ്പെട്ട നാലെണ്ണം എണ്ണുന്നു — രാജ്യം, ഭാര്യ, സുഹൃത്തുക്കൾ, നിർഭയത; ഇവയ്ക്കെല്ലാമുള്ള പ്രതിവിധി ഒരൊറ്റ ബാലിവധംകൊണ്ടു സാധ്യമാണ് എന്ന് ഉപസംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ഭയത്തിൽ കഴിയുന്ന എല്ലാവരും ഭയപ്പെടുമല്ലോ’ എന്ന സാമാന്യവചനത്താൽ തന്റെ ഭയം ലജ്ജാകരമല്ലെന്ന് അവൻ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ മുതലായ സഹായികളുടെ വർണനയും കൃതജ്ഞതയുടെ പ്രകാശനമാണ് — അവർ നിമിത്തമാണ് അവൻ പ്രാണൻ നിലനിർത്തുന്നത്. ‘ഇതാണ് സംക്ഷേപം’ എന്ന പദത്താൽ കഥ ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു, വിസ്തരം അടുത്ത സർഗത്തിലാണ് എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘പൗരുഷത്തിനു പ്രസിദ്ധൻ’ എന്ന ബാലിയുടെ വിശേഷണം, ശത്രുവിന്റെ ബലം അംഗീകരിക്കുന്ന സുഗ്രീവന്റെ സത്യനിഷ്ഠ കാണിക്കുന്നു — ഭയംകൊണ്ടുപോലും അവൻ ശത്രുവിനെ ചെറുതാക്കുന്നില്ല. ‘അവന്റെ വിനാശത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു’ എന്ന പദത്താൽ സുഖത്തിനും ജീവിതത്തിനും ഒരേ മൂലമാണുള്ളതെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ‘സഖാവാണ് ആശ്രയം’ എന്ന സമാപനവാക്യം വീണ്ടും സഖ്യധർമംതന്നെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു; അങ്ങനെ സർഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ പറഞ്ഞതുമായി അവസാനം ചേർന്നുവരുന്നു. ‘അവൻ അയച്ച വാനരന്മാരെ പലവട്ടം’ എന്ന വചനത്താൽ ബാലിയുടെ ദ്വേഷത്തിന്റെ നിരന്തരത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഒരു തവണയല്ല, വീണ്ടും വീണ്ടും അവൻ വധിക്കാനായി ദൂതന്മാരെ അയച്ചു. സുഗ്രീവൻ അവരെ കൊന്നത് മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെയാണെന്നും ധ്വനിക്കുന്നു.

ഈ വാക്കു കേട്ട് രാമൻ സുഗ്രീവനോട് ഇതു പറഞ്ഞു — ഈ വൈരം എന്തു നിമിത്തമാണ് ഉണ്ടായത്? യഥാർഥമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വാനരാ, വൈരത്തിന്റെ കാരണം കേട്ട്, ബലാബലം നിർണയിച്ച്, അതിനുശേഷം ഞാൻ വിധിക്കും. ന്യായനിഷ്ഠനായ രാമന്റെ മര്യാദ ഇതാണ് — പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത കാര്യവും വിചാരപൂർവം മാത്രമേ ചെയ്യൂ. നീ അപമാനിക്കപ്പെട്ടു എന്നു കേട്ട് എന്റെ അമർഷം ബലവത്തായിരിക്കുന്നു; വർഷകാലത്തെ ജലവേഗംപോലെ അത് ഹൃദയത്തെ വിറപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വളരുന്നു. ഹർഷത്തോടെ, വിശ്വാസത്തോടെ പറയൂ — ഞാൻ വില്ലു കുലയ്ക്കുമ്പോഴേക്കും ബാണം തൊടുക്കുമ്പോഴേക്കും നിന്റെ ശത്രു നീക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞു എന്നത് നിശ്ചയം. മഹാത്മാവായ കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സുഗ്രീവൻ നാലു വാനരന്മാരോടൊപ്പം അതുല്യമായ ഹർഷം നേടി. പിന്നെ മുഖം പ്രസന്നമായ സുഗ്രീവൻ ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠനോട് വൈരത്തിന്റെ കാരണം യഥാർഥമായി പറയാൻ തുടങ്ങി — ഇതോടെ അടുത്ത സർഗത്തിലെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നു. രാമന്റെ ചോദ്യം രണ്ടുവിധം പ്രയോജനം സാധിക്കുന്നു — വൈരത്തിന്റെ മൂലം അറിയുക, ബലാബലം നിശ്ചയിക്കുക; ഇതിലൂടെ അവന്റെ രാജനീതികൗശലം പ്രകാശിക്കുന്നു. ‘വർഷകാലത്തെ ജലവേഗംപോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ അമർഷത്തിന്റെ വളർച്ച സ്വാഭാവികവും അനിവാര്യവുമാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ‘ഞാൻ വില്ലു കുലയ്ക്കുമ്പോഴേക്കും’ എന്ന വചനത്തിൽ കാലത്തിന്റെ അല്പതയും പ്രതിജ്ഞയുടെ ദൃഢതയും ഒരേസമയം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘തത്ത്വതഃ’ (യഥാർഥമായി) എന്ന പദം രണ്ടു തവണ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — രാമന്റെ ചോദ്യത്തിലും സുഗ്രീവന്റെ കഥാരംഭത്തിലും; അതിലൂടെ കഥയുടെ യാഥാർഥ്യം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘നാലു വാനരന്മാരോടൊപ്പം’ എന്ന പദങ്ങളാൽ സുഗ്രീവന്റെ പരിവാരം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ഹനുമാൻ മുതലായ നാലുപേർ മാത്രമാണ് അവന്റെ ശേഷിച്ച ബലം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക