॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 2-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സുഗ്രീവന്റെ ശങ്കയും ഹനുമാനെ അയയ്ക്കലും

രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ കണ്ടുള്ള സുഗ്രീവന്റെ ഭയം, വാനരന്മാരുടെ പലായനം, ഹനുമാന്റെ ആശ്വാസവചനം, സുഗ്രീവന്റെ നീതിവചനം, ചാരനായി ഹനുമാനെ അയയ്ക്കൽ

ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങൾ ധരിച്ച വീരന്മാരായ സഹോദരന്മാർ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ കണ്ട് സുഗ്രീവൻ ശങ്കിതനായി. മുൻസർഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഉണ്ടായ ഭയം ഇവിടെ വിസ്തരിച്ചു വർണിക്കപ്പെടുന്നു. ഹൃദയം കലങ്ങിയ അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കിക്കൊണ്ട് ഒരിടത്തും ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി; വാനരശ്രേഷ്ഠന്റെ ചാപല്യം ഭയത്തോടു ചേർന്ന് ഇരട്ടിച്ചു. മഹാബലരായ അവരെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവന് മനസ്സ് ഒട്ടും ഉറപ്പിക്കാനായില്ല; അത്യന്തം ഭയന്ന ആ കപിയുടെ ചിത്തം തളർന്നുപോയി. ‘വ്യവസസാദ’ (തളർന്നുപോയി) എന്ന പദത്തിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഭയം മാത്രമല്ല, ഉത്സാഹത്തിന്റെ ക്ഷയവും സംഭവിച്ചു. ബാലി ചെയ്ത വൈരം ഓർത്ത് അവൻ ഓരോ പുരുഷനിലും ശത്രുവിന്റെ ദൂതനെത്തന്നെ കാണുന്നു. ഇവിടെ ശങ്കയുടെ മൂലം ആയുധധാരണമാണ്, അവരുടെ എന്തെങ്കിലും പ്രവൃത്തിയല്ല. വാല്മീകി ഇവിടെ സുഗ്രീവന്റെ അവസ്ഥ മൂന്നു പദങ്ങളാൽ കാണിക്കുന്നു — ശങ്ക, ഉദ്വേഗം, വിഷാദം എന്ന ക്രമത്തിൽ ഭയത്തിന്റെ വളർച്ച. രാജ്യഭ്രഷ്ടന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ശത്രുവിനെ കാണുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

ധർമാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ ഗുരുലാഘവം വിചാരണ ചെയ്ത് ആലോചിച്ച്, ആ എല്ലാ വാനരന്മാരോടുമൊപ്പം അത്യന്തം ഉദ്വിഗ്നനായി. ‘ഗുരുലാഘവം’ എന്നത് രാജനീതിയിലെ ഒരു സാങ്കേതികപദമാണ് — കാര്യത്തിന്റെ ഗൗരവവും ലാഘവവും തൂക്കിനോക്കി തീരുമാനമെടുക്കണം എന്ന്. പിന്നെ വാനരാധിപൻ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ നോക്കിക്കൊണ്ടുതന്നെ തന്റെ ശങ്ക സചിവന്മാരോടു പറഞ്ഞു — ‘ഇവർ തീർച്ചയായും ബാലി അയച്ചവരാണ്; വേഷംമാറി മരവുരി ധരിച്ച്, ദുർഗമമായ ഈ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.’ താപസവേഷംപോലും അവന്റെ ശങ്കയെ ശമിപ്പിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് വർധിപ്പിക്കുന്നു; കാരണം വേഷംമാറൽതന്നെയാണ് ചാരന്റെ ലക്ഷണമെന്ന് അവൻ കരുതുന്നു. പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ സചിവന്മാർ പരമധനുർധരരായ അവരെ കണ്ട് ആ മലഞ്ചെരിവിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ഉത്തമശിഖരത്തിലേക്കു പോയി. ഭയമുണ്ടാകുമ്പോൾ സ്ഥലം മാറലാണ് ആദ്യത്തെ ഉപായം എന്നത് വാനരന്മാരുടെ സ്വഭാവമാണ്. ഇതും ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കണം — സുഗ്രീവൻ ഒറ്റയ്ക്കു തീരുമാനിക്കുന്നില്ല, സചിവന്മാരോടു കൂടിയാലോചിക്കുന്നു; ഇത് രാജധർമത്തിന്റെ പാലനമാണ്. എന്നാൽ ആലോചനയുടെ ഫലം പലായനംതന്നെയായി, കാരണം ഭയം ബുദ്ധിയെ മൂടിയിരുന്നു. ‘ദുർഗമമായ വനം’ എന്ന പദത്താൽ ഋശ്യമൂകപരിസരത്തിന്റെ ദുർഗമത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ശാപം മൂലം ബാലിക്കു പ്രവേശനം നിഷിദ്ധമാണ്.

ആ യൂഥപന്മാർ വേഗം ചെന്ന് യൂഥപശ്രേഷ്ഠനും വാനരശ്രേഷ്ഠനുമായ സുഗ്രീവനെ വളഞ്ഞുനിന്നു. ഇങ്ങനെ ഒരേ ലക്ഷ്യത്തോടെ അവർ മലയിൽനിന്നു മലയിലേക്കു ചാടി, സ്വന്തം വേഗത്താൽ മലകളുടെ ശിഖരങ്ങളെ വിറപ്പിച്ചുകൊണ്ടു പോയി. പിന്നെ മഹാബലരായ എല്ലാ ശാഖാമൃഗങ്ങളും ചാടിച്ചാടി ദുർഗമസ്ഥലങ്ങളിൽ നിൽക്കുന്ന പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങളെ ഒടിച്ചു — ഭയത്തിന്റെ വേഗം വൃക്ഷങ്ങളിൽത്തന്നെ തടഞ്ഞുനിന്നു. വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആ മഹാപർവതത്തിൽ എങ്ങും ചാടിനടന്ന് മാനുകളെയും കാട്ടുപൂച്ചകളെയും പുലികളെയും ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടു പോയി. വാനരന്മാരുടെ ഭയം വനത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഭയമായിത്തീർന്നു എന്ന് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ സുഗ്രീവന്റെ സചിവന്മാർ ആ പർവതേന്ദ്രനിൽ ഏകാഗ്രരായി, വാനരമുഖ്യനോടു ചേർന്ന് എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി നിന്നു. ‘സമാഹിതാഃ’ (ഏകാഗ്രരായി) എന്ന പദത്താൽ ചാപല്യത്തിന്റെ ശമനം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ആലോചനയ്ക്ക് ഏകാഗ്രത ആവശ്യമാണ്. വാനരന്മാരുടെ കൂട്ടമായുള്ള സഞ്ചാരവും ശാഖാമൃഗസ്വഭാവവും വേഗവും ഇവിടെ സജീവമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശിഖരങ്ങളുടെ വിറയലും വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഒടിയലും ഭയത്തിന്റെ ബാഹ്യരൂപമാണ്; ആന്തരരൂപമോ സുഗ്രീവന്റെ ചിത്തചാപല്യംതന്നെ. ഒരു രാജാവിന്റെ ഭയംകൊണ്ട് വനം മുഴുവൻ ഉദ്വിഗ്നമാകുന്നു എന്ന രാജനീതിയുടെ ഗൂഢമായ ഉപദേശം ഇവിടെ നിഹിതമാണ്. ‘ആപ്ലവന്തഃ’, ‘പ്ലവമാനാഃ’ (ചാടിനടക്കുന്നവർ) എന്നിങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയോഗിച്ച പദങ്ങളാൽ കവി വാനരന്മാരുടെ ഗതിയുടെ സവിശേഷത കാണിക്കുന്നു — അവർ ഓടുകയല്ല, കുതിച്ചുചാടി പോകുകയാണ്. ‘കൈകൂപ്പി നിന്നു’ എന്നതിൽ അവസാനം ശാന്തി — വേഗത്തിനുശേഷം വിനയം.

ഭയത്താൽ പേടിച്ചരണ്ട്, ബാലിയുടെ ദുഷ്കൃത്യം ശങ്കിക്കുന്ന സുഗ്രീവനോട് വാക്ചതുരനായ ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു — ‘ബാലിയെച്ചൊല്ലിയുള്ള ഈ വലിയ പരിഭ്രമം എല്ലാവരും ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ; ഇത് മലയം എന്ന ശ്രേഷ്ഠപർവതമാണ്, ഇവിടെ ബാലിയുടെ ഭയമില്ല. വാനരശ്രേഷ്ഠാ, ഏതൊരുവനെ ഭയന്ന് മനസ്സുകലങ്ങി നീ ഓടിപ്പോന്നുവോ, ആ ക്രൂരദർശനനും ക്രൂരനുമായ ബാലിയെ ഞാൻ ഇവിടെ കാണുന്നില്ല. സൗമ്യാ, പാപകർമിയായ ഏതു ജ്യേഷ്ഠനിൽനിന്നാണോ നിനക്കു ഭയം, ആ ദുഷ്ടാത്മാവായ ബാലി ഇവിടെയില്ല; നിന്റെ ഭയത്തിനു കാരണം ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഹാ, നിന്റെ ശാഖാമൃഗസ്വഭാവം വ്യക്തമാണ് — ചഞ്ചലചിത്തത്താൽ നീ നിന്നെത്തന്നെ ഒരു തീരുമാനത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നില്ല.’ ഹനുമാന്റെ ശകാരം സ്നേഹം നിറഞ്ഞതാണ് — കപിസ്വഭാവംതന്നെയാണ് ചാപല്യത്തിനു കാരണം എന്ന് അവൻ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘ബുദ്ധിയും വിജ്ഞാനവും ഉള്ളവനേ, സൂചനകൾ ഗ്രഹിച്ച് എല്ലാം ചെയ്യൂ; ബുദ്ധിഹീനനായിത്തീർന്ന രാജാവ് സകലജീവികളെയും ഭരിക്കുന്നില്ലല്ലോ.’ ഇംഗിതജ്ഞാനം (സൂചനകൾ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കഴിവ്) തന്നെയാണ് രാജാവിന്റെ മുഖ്യസാധനം എന്ന നീതി. ഹനുമാൻ ആദ്യം ഭയത്തെ നീക്കുന്നു — സ്ഥലം നിർഭയമാണ് എന്ന്; പിന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്രമാണം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു — ബാലി ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്ന്; ഒടുവിൽ നീതിയുക്തമായി സ്വാമിയെ ശകാരിക്കുന്നു — രാജാവിന്റെ സ്ഥൈര്യമില്ലാതെ രാജ്യം നിലനിൽക്കില്ല എന്ന്. ദൂതന്റെയും മന്ത്രിയുടെയും രണ്ടു കർമങ്ങളും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചു കാണപ്പെടുന്നു. ‘നിന്നെത്തന്നെ ഒരു തീരുമാനത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നില്ല’ എന്ന വാക്യം മർമസ്പർശിയാണ് — നിശ്ചയമില്ലായ്മതന്നെയാണ് നായകന്റെ വലിയ ദോഷം. ‘സൗമ്യാ’ എന്ന സംബോധനയാൽ ഹനുമാൻ സ്വാമിയെ സാന്ത്വനിപ്പിക്കുന്നു; ‘വാനരശ്രേഷ്ഠാ’ എന്നതിനാൽ അവന്റെ പദവി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു; ‘ബുദ്ധിയും വിജ്ഞാനവും ഉള്ളവനേ’ എന്നതിനാൽ അവന്റെ കഴിവിനെ ഉണർത്തുന്നു. മൂന്നു സംബോധനകളാൽ മൂന്നുവിധം ഉപചാരം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഹനുമാന്റെ ആ ശുഭമായ വാക്കുകളെല്ലാം കേട്ട് സുഗ്രീവൻ അതിലും ശുഭമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു — ‘നീണ്ട കൈകളും വിശാലമായ കണ്ണുകളുമുള്ള, ശരവും ചാപവും വാളും ധരിച്ച, ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലുള്ള ഇവരെ കണ്ടാൽ ആർക്കാണ് ഭയമുണ്ടാകാത്തത്? ഈ പുരുഷോത്തമന്മാർ ബാലി അയച്ചവർതന്നെ എന്നു ഞാൻ ശങ്കിക്കുന്നു; രാജാക്കന്മാർക്ക് ധാരാളം മിത്രങ്ങളുണ്ടാകും, അതിനാൽ ഇവിടെ വിശ്വസിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല. വേഷംമാറി സഞ്ചരിക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ മനുഷ്യൻ തിരിച്ചറിയണം; അവർ സ്വയം ആരെയും വിശ്വസിക്കാതെ, വിശ്വസിക്കുന്നവരുടെ ദൗർബല്യങ്ങളിൽ പ്രഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാലി കാര്യങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമാനാണ്; രാജാക്കന്മാർ ദീർഘദർശികളും ശത്രുസംഹാരകരുമാണ്; സാധാരണക്കാരായ ആളുകളെക്കൊണ്ട് അവരുടെ നീക്കങ്ങൾ അറിയണം.’ ഇവിടെ സുഗ്രീവൻ ഹനുമാന്റെ നീതിക്ക് ഒരു പ്രതിനീതികൊണ്ട് ഉത്തരം നൽകുന്നു — ഇംഗിതജ്ഞാനം ഞാനും അംഗീകരിക്കുന്നു, എന്നാൽ അത് പരീക്ഷയോടെയായിരിക്കണം. ‘വാനരാ, നീ ഒരു സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ ചെന്ന് അവരെ അറിയണം — ഭാവസൂചനകളുടെ വിധങ്ങളാലും രൂപത്താലും സംഭാഷണത്താലും.’ സുഗ്രീവന്റെ മറുപടി ഭയജന്യം മാത്രമല്ല, രാജനീതിശാസ്ത്രാനുസാരിയുമാണ് — ശത്രു വേഷംമാറി വരുന്നു, മിത്രവേഷത്തിൽ പ്രഹരിക്കുന്നു, അതിനാൽ പരീക്ഷതന്നെയാണ് ശരണം. ‘രാജാക്കന്മാർക്ക് ധാരാളം മിത്രങ്ങൾ’ എന്ന വാക്യത്താൽ അവൻ ബാലിയുടെ സാധനബാഹുല്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർഥത്തിൽ സുഗ്രീവന്റെ ശങ്ക മിഥ്യയാണ്; എന്നാൽ അതിലൂടെത്തന്നെ ഹനുമാൻ രാമനുമായി സംഗമിക്കുന്നു — ഇതാണ് കാവ്യത്തിന്റെ ഗതി. ‘സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ’ എന്ന പദത്താൽ വേഷംമാറാനുള്ള ആജ്ഞ നൽകപ്പെടുന്നു — ശത്രുവിന്റെ വേഷംമാറലിനെ വേഷംമാറലുകൊണ്ടുതന്നെ പരീക്ഷിക്കണം എന്ന്. ഇങ്ങനെ മറ്റുള്ളവരിൽ താൻ ശങ്കിക്കുന്ന ദോഷംതന്നെ സുഗ്രീവൻ സ്വന്തം ദൂതനിൽ ഉപായമായി പ്രയോഗിക്കുന്നു; ഇവിടെ കവി ഒരു സൂക്ഷ്മഹാസ്യവും നിക്ഷേപിക്കുന്നു.

‘അവരുടെ ഭാവം ശ്രദ്ധിക്കൂ; അവർ പ്രസന്നമനസ്കരാണെങ്കിൽ, പ്രശംസകളാലും ഭാവസൂചനകളാലും വീണ്ടും വീണ്ടും വിശ്വാസം ഉണ്ടാക്കുന്നവനാകൂ. വാനരശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് അഭിമുഖമായി നിന്നുകൊണ്ട്, ഈ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചതിന്റെ പ്രയോജനം ആ ധനുർധരരോടു ചോദിക്കൂ.’ ‘എനിക്ക് അഭിമുഖമായി’ എന്നതാണ് സവിശേഷത — ദൂതൻ സ്വാമിയെ കണ്ടുകൊണ്ടുതന്നെ സംസാരിക്കണം, അങ്ങനെ സൂചനകൾ എളുപ്പത്തിൽ ഗ്രഹിക്കാനാകും. ‘വാനരാ, അവർ ശുദ്ധാത്മാക്കളാണെങ്കിൽ നീ അത് അറിയണം; സംഭാഷണങ്ങളാലോ രൂപങ്ങളാലോ അവരുടെ ദുഷ്ടത അറിയാനാകും.’ ഇങ്ങനെ കപിരാജൻ നിർദേശിച്ചപ്പോൾ മാരുതപുത്രൻ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ഉള്ളിടത്തേക്കു പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു. ‘അങ്ങനെതന്നെ’ എന്നു പറഞ്ഞ്, അത്യന്തം ഭയന്നവനെങ്കിലും ദുർജയനായ ആ കപിയുടെ വാക്കിനെ ആദരിച്ച്, മഹാനുഭാവനായ ഹനുമാൻ അപ്പോൾ അതിബലവാനായ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്കു പോയി. ദൂതന്റെ കർമം ഇവിടെ മൂന്നുവിധമായി നിർദേശിക്കപ്പെടുന്നു — ഭാവം മനസ്സിലാക്കൽ, വിശ്വാസം ഉണ്ടാക്കൽ, പ്രയോജനം ചോദിക്കൽ. ‘സംഭാഷണങ്ങളാലോ രൂപങ്ങളാലോ’ എന്ന രണ്ടു പദങ്ങളാൽ വാക്കുകൊണ്ടും ആകൃതികൊണ്ടുമുള്ള പരീക്ഷ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സുഗ്രീവന്റെ ഭയം അവസാനത്തിലും ശമിച്ചിട്ടില്ല — ‘അത്യന്തം ഭയന്നവൻ, ദുർജയൻ’ എന്ന രണ്ടു വിശേഷണങ്ങളാൽ കവി ഭയവും ബലവും ഒന്നിച്ചു കാണിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ പ്രസ്ഥാനത്തോടെയാണ് കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡത്തിന്റെ മുഖ്യസന്ധി ആരംഭിക്കുന്നത്. ദൂതൻ ഇഷ്ടംപോലെ സ്വച്ഛന്ദമായല്ല, സൂചനകൾക്കനുസരിച്ചുമാത്രമാണ് സംസാരിക്കേണ്ടത് എന്ന നിയമം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्वितीयः सर्गः॥ २॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക