॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 70-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ഇക്ഷ്വാകുവംശകീർത്തനം

ജനകൻ കുശധ്വജനെ വരുത്തുന്നു, സുദാമാവ് ദശരഥനെ ക്ഷണിക്കുന്നു, വസിഷ്ഠൻ സൂര്യവംശത്തിന്റെ ക്രമം വിവരിക്കുന്നു, രാമലക്ഷ്മണന്മാർക്കുവേണ്ടി കന്യകമാരെ വരിക്കുന്നു

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ദശരഥൻ മിഥിലയിലെത്തി ജനകനാൽ സത്കരിക്കപ്പെട്ടു; നാളെ പ്രഭാതത്തിൽ വിവാഹം എന്ന് ഇരുവരും നിശ്ചയിച്ചു. ഈ സർഗത്തിൽ വിവാഹത്തിനു മുമ്പു ചെയ്യേണ്ട ഒരുക്കങ്ങൾ വർണിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ മഹർഷിമാരോടൊപ്പം യജ്ഞകർമം നിർവഹിച്ചശേഷം വാക്ചതുരനായ ജനകൻ തന്റെ പുരോഹിതനായ ശതാനന്ദനോടു പറഞ്ഞു: ‘എന്റെ സഹോദരൻ കുശധ്വജൻ മഹാതേജസ്വിയും വീര്യവാനും അതിധാർമികനുമാണ്. ഇക്ഷുമതീനദിയിലെ ജലം പാനംചെയ്യുന്ന, കൂർത്ത മരക്കുറ്റികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സാങ്കാശ്യ എന്ന മംഗളകരമായ പുരിയിൽ അദ്ദേഹം വസിക്കുന്നു; പുഷ്പകവിമാനംപോലെ പുണ്യശോഭയോടെയാണ് ആ പുരി കാണപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ യജ്ഞത്തിന്റെ സംരക്ഷകൻ അദ്ദേഹംതന്നെ എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. മഹാതേജസ്വിയായ അദ്ദേഹവും എന്നോടൊപ്പം ഈ സന്തോഷം അനുഭവിക്കണം.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: വലിയൊരു മംഗളകാര്യത്തിൽ ആദ്യം ബന്ധുക്കളെ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടണം; ഒറ്റയ്ക്കുള്ള സന്തോഷം പൂർണമാകുന്നില്ല. കൂടാതെ ‘യജ്ഞഗോപ്താവ്’ (യജ്ഞസംരക്ഷകൻ) എന്ന പദത്തിൽനിന്ന്, കുശധ്വജൻ വെറും സഹോദരൻ മാത്രമല്ല ജനകന്റെ യജ്ഞത്തിന്റെ രക്ഷകൻകൂടിയാണെന്ന് അറിയാം; അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാന്നിധ്യം രാജാവിന് ഒരു കുറവുതന്നെയാണ്. ‘കൃതകർമാവ്’ (കർമം ചെയ്തുതീർത്തവൻ) എന്ന പദം, രാജാവ് ആദ്യം യജ്ഞകാര്യം പൂർത്തിയാക്കുന്നു, അതിനുശേഷം മാത്രമേ ലൗകികകാര്യങ്ങളിലേക്കു കടക്കുന്നുള്ളൂ എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശതാനന്ദന്റെ സന്നിധിയിൽ ശാന്തചിത്തരായ ചില പുരുഷന്മാർ വന്നു; ജനകൻ അവരോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. നരേന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ വേഗമേറിയ കുതിരകളിൽ പുറപ്പെട്ടു. ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദൂതന്മാർ വിഷ്ണുവിനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാൻ പോകുന്നതുപോലെ, അവർ നരവ്യാഘ്രനായ കുശധ്വജനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാൻ പോയി. സാങ്കാശ്യയിലെത്തി അവർ കുശധ്വജനെ കണ്ടു; നടന്നതെല്ലാം ഉള്ളതുപോലെയും ജനകന്റെ ഉദ്ദേശ്യവും അറിയിച്ചു. അതിവേഗികളായ ആ ദൂതശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽനിന്ന് ആ വൃത്താന്തം കേട്ട് നരേന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കുശധ്വജൻ മിഥിലയിലെത്തി. ‘അവ്യഗ്രാഃ’ (പരിഭ്രമമില്ലാത്തവർ) എന്ന പദം ദൂതന്മാരുടെ ധൈര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സന്ദേശവാഹകന്റെ ഒന്നാമത്തെ ഗുണം പരിഭ്രമമില്ലായ്മയാണ്; പരിഭ്രമിച്ച ദൂതൻ സന്ദേശം വികലമാക്കും. വിഷ്ണുവിന്റെ ഉപമയിലൂടെ കവി കുശധ്വജന്റെ ഗൗരവവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ ‘യഥാവൃത്തം’ (നടന്നതുപോലെ), ‘ചിന്തിതം’ (ഉദ്ദേശ്യം) എന്നു രണ്ടും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: ദൂതന്മാർ വൃത്താന്തം മാത്രമല്ല, അയച്ചയാളുടെ അഭിപ്രായവും അറിയിക്കുന്നു. ഇതാണ് ദൗത്യകർമത്തിലെ കൗശലം. കുശധ്വജന്റെ വേഗത്തിലുള്ള വരവ് ഭ്രാതൃസ്നേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തമാണ്. ‘ശീഘ്രവാജികളാൽ’ (വേഗമേറിയ കുതിരകളാൽ) എന്ന പദം കാര്യത്തിന്റെ തിടുക്കം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; വിവാഹമുഹൂർത്തം കാത്തിരിപ്പു സഹിക്കുകയില്ലല്ലോ.

ആ കുശധ്വജൻ ധർമവത്സലനായ മഹാത്മാവ് ജനകനെ കണ്ടു; അതിധാർമികനായ ശതാനന്ദനെയും ജനകനെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്തിട്ട് രാജാവിനു യോജിച്ച, ശ്രേഷ്ഠവും ദിവ്യവുമായ ആസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടനായി. അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാരും ഇരുന്നശേഷം മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠനായ സുദാമാവിനെ അയച്ചു: ‘മന്ത്രിപതേ, വേഗം പോകുക; അളവറ്റ പ്രഭാവമുള്ള, ഇക്ഷ്വാകുവംശജനായ, ആർക്കും കീഴടക്കാനാവാത്ത രാജാവിനെ പുത്രന്മാരോടും മന്ത്രിമാരോടുമൊപ്പം ഇവിടെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരിക.’ ആജ്ഞ ലഭിച്ച സുദാമാവ് അതിഥിമന്ദിരത്തിൽ ചെന്ന് രഘുകുലത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്ന ദശരഥനെ കണ്ടു. ഇവിടെ രണ്ടു സഹോദരന്മാരുടെയും ഏകാഭിപ്രായം ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ്. ‘പ്രേഷയാമാസതുഃ’ (ഇരുവരും അയച്ചു) എന്ന ദ്വിവചനംകൊണ്ട് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ക്ഷണം ജനകന്റേതു മാത്രമല്ല, രണ്ടു സഹോദരന്മാരുടെയും സമ്മതത്തോടെയുള്ളതായിരുന്നു എന്നാണ്. വലിയ കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കുന്നതു സമ്മതത്തിലൂടെയാണ്, ഒരാളുടെ മാത്രം ഇച്ഛയാലല്ല. ദശരഥനെക്കുറിച്ചുള്ള ‘ദുർധർഷൻ’ (കീഴടക്കാനാവാത്തവൻ) എന്ന വിശേഷണവും ആദരപൂർവമാണ്: ഇതു തുല്യൻ തുല്യനെ ക്ഷണിക്കുന്നതാണ്, ആജ്ഞയല്ല. സുദാമാവിന്റെ പേരും ഓർമിക്കേണ്ടതാണ്; ഈ മന്ത്രിതന്നെയാണ് തുടർന്നുള്ള കഥകളിൽ ജനകന്റെ പ്രതിനിധിയാകുന്നത്. ഉത്തമനായ ദൂതൻ രാജാവിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖമാണല്ലോ.

ശിരസ്സുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ നമസ്കരിച്ച് സുദാമാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘അയോധ്യാധിപതേ, വീരാ, മിഥിലാധിപനായ വൈദേഹൻ ഉപാധ്യായന്മാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടുമൊപ്പം അങ്ങയെ കാണാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.’ മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദശരഥരാജാവ് ഋഷിഗണങ്ങളോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം ജനകനുള്ളിടത്തേക്കു ചെന്നു. മന്ത്രിമാരോടും ഉപാധ്യായന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം ചെന്ന വാഗ്മിശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം വൈദേഹനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘മഹാരാജാവേ, ഈ വസിഷ്ഠനാണ് ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിന്റെ ദൈവം എന്ന് അങ്ങേക്ക് അറിവുള്ളതാണല്ലോ.’ രാജാവിന്റെ വിനയം ഇവിടെ പ്രകടമാണ്: ആത്മപ്രശംസ വെടിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ഗുരുവിനെത്തന്നെ മുന്നിൽനിർത്തുന്നു; കുലകീർത്തനവും ഗുരുമുഖത്തുനിന്നു വരുമ്പോഴാണ് ശോഭിക്കുന്നത്. കൂടാതെ വിവാഹബന്ധത്തിൽ വംശപരിചയം ആവശ്യമാണെന്നതാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ രീതി; അതു സ്വയം പറഞ്ഞാൽ വരന്റെ പക്ഷം ആത്മപ്രശംസയിൽ മുഴുകിയതായിത്തോന്നും; അതിനാൽ ആചാര്യനെത്തന്നെ വക്താവായി നിയോഗിക്കുന്നു. ‘ഉപാധ്യായപുരോഹിതന്മാരോടുകൂടി’ എന്ന പദത്തിൽനിന്ന്, ജനകൻ ദശരഥനെ ഒറ്റയ്ക്കല്ല, എല്ലാ ഗുരുജനങ്ങളോടുമൊപ്പം കാണാനാണ് ആഗ്രഹിച്ചതെന്ന് അറിയാം. പിന്നെ ദശരഥൻ ദൂതൻവഴി മറുപടി അയയ്ക്കുകയല്ല, എല്ലാ പരിവാരങ്ങളോടുമൊപ്പം സ്വയംതന്നെ ചെല്ലുന്നു; ഇതാണ് തുല്യരായ രണ്ടു രാജാക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള സൗഹാർദത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

‘എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠമഹർഷിയാണ് വക്താവ്. വിശ്വാമിത്രന്റെയും എല്ലാ മഹർഷിമാരുടെയും അനുമതിയോടെ ധർമാത്മാവായ ഈ വസിഷ്ഠൻ എന്റെ കുലം ക്രമമനുസരിച്ചു വിവരിക്കും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദശരഥൻ മൗനം പാലിച്ചപ്പോൾ വാക്ചതുരനായ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠമഹർഷി പുരോഹിതനോടുകൂടിയ വൈദേഹനോടു പറഞ്ഞു: ‘അവ്യക്തത്തിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ശാശ്വതനും നിത്യനും നാശമില്ലാത്തവനുമാണ്. അദ്ദേഹത്തിൽനിന്നു മരീചി ജനിച്ചു; മരീചിയുടെ പുത്രൻ കശ്യപൻ; കശ്യപനിൽനിന്നു വിവസ്വാൻ ജനിച്ചു; വിവസ്വാന്റെ പുത്രനാണ് വൈവസ്വതമനു എന്നു പ്രസിദ്ധം. മനു പണ്ട് പ്രജാപതിയായിരുന്നു; മനുവിന്റെ പുത്രൻ ഇക്ഷ്വാകു. അദ്ദേഹമാണ് അയോധ്യയിലെ ആദ്യത്തെ രാജാവ് എന്ന് അറിഞ്ഞാലും.’ ഇങ്ങനെ വംശം സൃഷ്ടിയുടെ ആദിമുതൽതന്നെ ആരംഭിക്കുന്നു. പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: വസിഷ്ഠൻ ഏതെങ്കിലും വീരന്റെ പരാക്രമത്തിൽനിന്നല്ല, അവ്യക്തനായ ബ്രഹ്മാവിൽനിന്നാണ് തുടങ്ങുന്നത്. ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിന്റെ മൂലം ബലമല്ല, സൃഷ്ടിയുടെ ധർമംതന്നെയാണ് എന്ന് ഇതു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിശ്വാമിത്രന്റെ അനുമതി വാങ്ങുന്നതും സൂക്ഷ്മമാണ്: മുമ്പ് എതിരാളികളായിരുന്ന രണ്ടുപേർ ഇന്ന് മംഗളകാര്യത്തിൽ ഏകാഭിപ്രായക്കാരാണ്; ഇതാണ് തപസ്സിന്റെ ഫലസിദ്ധി. ‘യഥാക്രമം’ എന്ന പദവും അർഥവത്താണ്: വംശകഥനം ഇഷ്ടംപോലെയുള്ള നാമസങ്കീർത്തനമല്ല; പിതാപുത്രപരമ്പരയിൽ ക്രമബദ്ധമായ ആഖ്യാനമാണ്, അതിൽ ഒരു പടിപോലും ചാടിക്കടക്കാൻ പാടില്ല. ഇതിലൂടെ കേൾവിക്കാരനു വിശ്വാസം ജനിക്കുന്നു. മനുവിന്റെ പ്രജാപതിത്വത്തിലൂടെ രാജധർമത്തിന്റെ മൂലവും പറയപ്പെടുന്നു.

‘ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ പുത്രൻ ശ്രീമാനായ കുക്ഷി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ; കുക്ഷിയുടെ പുത്രനായി ശ്രീമാനായ വികുക്ഷി ജനിച്ചു. വികുക്ഷിയുടെ പുത്രൻ മഹാതേജസ്വിയും പ്രതാപവാനുമായ ബാണൻ; ബാണന്റെ പുത്രൻ മഹാതേജസ്വിയും പ്രതാപവാനുമായ അനരണ്യൻ. അനരണ്യനിൽനിന്നു പൃഥു ജനിച്ചു; പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ ത്രിശങ്കു; ത്രിശങ്കുവിന് മഹായശസ്വിയായ ധുന്ധുമാരൻ പുത്രനായി. ധുന്ധുമാരനിൽനിന്ന് മഹാതേജസ്വിയും മഹാരഥനുമായ യുവനാശ്വൻ; യുവനാശ്വന്റെ പുത്രൻ ഭൂപതിയായ മാന്ധാതാവ്. മാന്ധാതാവിൽനിന്നു ശ്രീമാനായ സുസന്ധി ജനിച്ചു; സുസന്ധിക്കു രണ്ടു പുത്രന്മാർ: ധ്രുവസന്ധിയും പ്രസേനജിത്തും. ധ്രുവസന്ധിയുടെ പുത്രൻ ഭരതൻ എന്ന യശസ്വി; ഭരതനിൽനിന്നു മഹാതേജസ്വിയായ അസിതൻ ജനിച്ചു.’ ഇവിടെ നാമാവലിതന്നെയാണ് കഥ; ഓരോ പേരും ധർമരക്ഷണത്തിന്റെ മുറിയാത്ത പരമ്പരയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ത്രിശങ്കുവിന്റെ പേര് കേൾവിക്കാരുടെ ഓർമയെ വീണ്ടും ഉണർത്തുന്നു: ശരീരത്തോടെ സ്വർഗം ആഗ്രഹിച്ച് വസിഷ്ഠപുത്രന്മാരാൽ ശപിക്കപ്പെടുകയും വിശ്വാമിത്രനാൽ ആകാശത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തത് അദ്ദേഹമാണെന്ന് അമ്പത്തേഴാം സർഗംമുതലുള്ള സർഗങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മാന്ധാതാവ് ചക്രവർത്തിയായി പ്രസിദ്ധനാണ്. ഇങ്ങനെ വരണ്ടതെന്നു തോന്നുന്ന വംശാവലി പുരാണകഥകളിലേക്കുള്ള സൂചികയായിത്തീരുന്നു; ഓരോ പേരിലും ഏതെങ്കിലുമൊരു ഇതിഹാസം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ‘ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ പുത്രൻ കുക്ഷി’ എന്നത് വൾഗേറ്റ് പാഠമാണ്; സമീക്ഷിതപതിപ്പിലാകട്ടെ കുക്ഷിയെ പറയുന്നില്ല; ഇക്ഷ്വാകുവിൽനിന്നു നേരിട്ടു വികുക്ഷി ജനിച്ചു എന്നാണ് പാഠം. ഇങ്ങനെ വംശാവലിയിൽ സംസ്കരണഭേദവും കാണാം; അതു സ്വാഭാവികവുമാണ്, കാരണം നീണ്ട നാമപരമ്പരകളിൽ പകർത്തെഴുത്തുകാരുടെ ഓർമയിൽ വ്യത്യാസം വരിക എളുപ്പമാണ്. എങ്കിലും പ്രധാനക്രമം രണ്ടിടത്തും ഒന്നുതന്നെ. യുവനാശ്വന്റെയും മാന്ധാതാവിന്റെയും ആഖ്യാനങ്ങളും പുരാണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ധുന്ധു എന്ന അസുരനെ വധിച്ചതിനാലാണ് ധുന്ധുമാരന് ആ പേരു ലഭിച്ചതെന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

‘ആ അസിതന് ഹൈഹയന്മാർ, താലജംഘന്മാർ, ശൂരരായ ശശബിന്ദുക്കൾ എന്നീ ശത്രുരാജാക്കന്മാർ ഉയർന്നുവന്നു. അവരോടു പൊരുതിയ ആ രാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ നാടുകടത്തപ്പെട്ടു, രാജ്യത്തിൽനിന്നു ഭ്രഷ്ടനാക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം രണ്ടു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഹിമവാനിൽ ചെന്ന് അവിടെ വസിച്ചു. ബലം കുറഞ്ഞ അസിതൻ അവിടെവെച്ചുതന്നെ കാലധർമം പ്രാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരും ഗർഭിണികളായിരുന്നു എന്നു കേൾവി. അവരിൽ ഒരുവൾ സപത്നിയുടെ ഗർഭം നശിപ്പിക്കാനായി വിഷം കലർത്തിയ അന്നം അവൾക്കു നൽകി.’ അക്കാലത്ത് മനോഹരമായ ആ ശ്രേഷ്ഠപർവതത്തിൽ ഭൃഗുവംശജനായ ച്യവനൻ എന്ന മുനി തപസ്സിൽ മുഴുകി വസിച്ചിരുന്നു. ഇവിടെ കഥ വംശാവലിയിൽനിന്നു കഥാഭാഗത്തിലേക്കു മാറുന്നു. കവി പേരുകൾ എണ്ണിപ്പറയുക മാത്രമല്ല, ഇടയ്ക്കിടെ കരുണാർദ്രമായ ആഖ്യാനങ്ങളും കോർത്തിണക്കുന്നു. രാജാവിന്റെ പതനം, വനവാസം, സപത്നീദ്വേഷം, വിഷദാനം എന്നിവയെല്ലാം മുന്നോട്ട് ‘സഗരൻ’ എന്ന പേരിന്റെ നിർവചനത്തിന് ഉപയോഗപ്പെടുന്നു. ഈ കഥ സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല; ഇത് ഗീതാപ്രസ്സ് വൾഗേറ്റിന്റെ മാത്രം പ്രത്യേകതയാണ്. ‘ഇതി ശ്രുതിഃ’ (എന്നു കേൾവി) എന്ന പദംകൊണ്ട്, ഈ ഭാഗം പരമ്പരയായി ലഭിച്ചതാണ്, നേരിട്ടു കണ്ടതല്ല എന്നു കവിതന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അങ്ങനെ കവിയുടെ സത്യനിഷ്ഠ വെളിവാകുന്നു.

ഭാർഗവനായ ആ മുനി ച്യവനൻ എന്ന പേരിൽ ഹിമവാനെ ആശ്രയിച്ചു വസിച്ചിരുന്നു. അവിടെ മഹാഭാഗയും താമരയിതൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളുമായ ഒരു രാജപുത്രി ഉത്തമനായ പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ച് ദേവതേജസ്സുള്ള ആ ഭാർഗവനെ വന്ദിച്ചു; ആ കാളിന്ദി ആ ഋഷിയെ സമീപിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ച അവളോട് ആ വിപ്രൻ പുത്രജന്മത്തെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞു: ‘മഹാഭാഗേ, നിന്റെ ഉദരത്തിൽ അതിബലവാനും മഹാവീര്യനും മഹാതേജസ്വിയും ശ്രീമാനുമായ ഒരു സത്പുത്രൻ വിഷത്തോടുകൂടി ഉടനെ ജനിക്കും. കമലാക്ഷീ, ദുഃഖിക്കേണ്ട.’ ച്യവനനെ നമസ്കരിച്ച പതിവ്രതയായ ആ ദേവി, ഭർത്താവു വേർപിരിഞ്ഞിട്ടും, യഥാകാലം ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. ഗർഭം നശിപ്പിക്കാൻ സപത്നി അവൾക്കു നൽകിയ വിഷത്തോടുകൂടി ജനിച്ചതിനാൽ ആ ബാലൻ ‘സഗരൻ’ ആയി. ഇവിടെ പേരിന്റെ നിർവചനം വ്യക്തമാണ്: ‘ഗരത്തോടു (വിഷത്തോടു) കൂടിയവൻ സഗരൻ.’ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുമുണ്ട്: നാശത്തിനായി നൽകിയ വിഷംതന്നെ അവന്റെ പേരിനും കീർത്തിക്കും കാരണമായി; വിധിയുടെ ഗതി ഇങ്ങനെയാണ്. ഈ സഗരൻതന്നെയാണ് മുന്നോട്ട് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരുള്ളവനും സാഗരം കുഴിച്ചവനുമായിത്തീരുന്നത്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശത്തിലാണ് ഭഗീരഥൻ ഗംഗയെ ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറക്കിയത്. ഇവിടെ ഋഷിയുടെ വാക്ക് വെറും ഭാവിപ്രവചനമല്ല, ആശ്വാസവാക്കുമാണ്; ‘ദുഃഖിക്കേണ്ട’ എന്ന പദത്താൽ ശോകഗ്രസ്തയായ വിധവയുടെ മനസ്സു സാന്ത്വനപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. നിരാശരിൽ പ്രത്യാശ വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുക എന്നതാണ് തപസ്വികളുടെ കർമം. കാളിന്ദിയുടെ പാതിവ്രത്യം വീണ്ടും വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു; അതിലൂടെ അവളുടെ പുത്രന്റെ ശുദ്ധി സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു.

‘സഗരന്റെ പുത്രൻ അസമഞ്ജൻ; അസമഞ്ജനിൽനിന്ന് അംശുമാൻ; അംശുമാന്റെ പുത്രൻ ദിലീപൻ; ദിലീപന്റെ പുത്രൻ ഭഗീരഥൻ. ഭഗീരഥനിൽനിന്നു കകുത്സ്ഥൻ; കകുത്സ്ഥനിൽനിന്നു രഘു; രഘുവിന്റെ തേജസ്വിയായ പുത്രൻ പ്രവൃദ്ധൻ; അദ്ദേഹം നരഭോജിയായ കല്മാഷപാദൻ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധനാണ്. അദ്ദേഹത്തിൽനിന്നു ശംഖണൻ ജനിച്ചു; ശംഖണന്റെ പുത്രൻ സുദർശനൻ; സുദർശനനിൽനിന്ന് അഗ്നിവർണൻ; അഗ്നിവർണന്റെ പുത്രൻ ശീഘ്രഗൻ; ശീഘ്രഗന്റെ പുത്രൻ മരു. മരുവിന്റെ പുത്രൻ പ്രശുശ്രുകൻ; പ്രശുശ്രുകനിൽനിന്ന് അംബരീഷൻ; അംബരീഷന്റെ പുത്രൻ ഭൂപതിയായ നഹുഷൻ; നഹുഷന്റെ പുത്രൻ യയാതി; യയാതിയുടെ പുത്രൻ നാഭാഗൻ; നാഭാഗന്റെ പുത്രൻ അജൻ; അജനിൽനിന്നു ദശരഥൻ ജനിച്ചു. ഈ ദശരഥനിൽനിന്നാണ് സഹോദരന്മാരായ ഈ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ജനിച്ചത്.’ ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവുമുതൽ രാമൻവരെ സൂര്യവംശം മുഴുവനായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു. ഇവിടെ കേൾവിക്കാർ ഓർക്കുന്നു: അസമഞ്ജന്റെ ദുഷ്ടതയും അംശുമാന്റെ വിനയവും ഭഗീരഥന്റെ തപസ്സും മുപ്പത്തെട്ടാം സർഗംമുതലുള്ള സർഗങ്ങളിൽ വിസ്തരിച്ചു വർണിച്ചിട്ടുണ്ട്. കകുത്സ്ഥനിൽനിന്നാണ് രാമന് ‘കാകുത്സ്ഥൻ’ എന്ന പേര്; രഘുവിൽനിന്ന് ‘രാഘവൻ’ എന്നും. ഇങ്ങനെ വംശാവലി പേരുകളുടെ മൂലം കാണിച്ചുതരുന്നു. കല്മാഷപാദന്റെ രാക്ഷസത്വവും പുരാണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഈ വംശക്രമം വെറും ഗൗരവപ്രദർശനത്തിനായല്ല കീർത്തിക്കുന്നത്; കന്യാദാനത്തിനുള്ള യോഗ്യത സ്ഥാപിക്കാനാണ്. കാരണം ശാസ്ത്രത്തിൽ കുലശുദ്ധിയാണ് വരപരീക്ഷയുടെ ഒന്നാമത്തെ മാനദണ്ഡം. അതിനാൽ വസിഷ്ഠന്റെ ഈ ദീർഘമായ കഥനം അടുത്ത വരണവാക്യത്തോടെയാണ് സഫലമാകുന്നത്. ‘ഈ ദശരഥനിൽനിന്നു ജനിച്ച സഹോദരന്മാർ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ’ എന്ന അവസാനവാക്യമാണ് മുഴുവൻ വംശകഥനത്തിന്റെയും ലക്ഷ്യം; ഈ പരമ്പര മുഴുവൻ ഈ രണ്ടു ബാലന്മാരിൽ ചെന്നവസാനിക്കുന്നു. വസിഷ്ഠൻ സംസാരിക്കുന്ന ആ സഭയിൽത്തന്നെ ഇവർ ഇരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും കേൾവിക്കാർ ഓർക്കുന്നു.

‘ആദിമുതൽതന്നെ വിശുദ്ധമായ വംശമുള്ളവരും പരമധാർമികരും ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവരും വീരരും സത്യവാദികളുമായ രാജാക്കന്മാരുടെ കുലത്തിൽ ജനിച്ച രാമലക്ഷ്മണന്മാർക്കുവേണ്ടി, രാജാവേ, അങ്ങയുടെ രണ്ടു പുത്രിമാരെ ഞാൻ വരിക്കുന്നു. നരശ്രേഷ്ഠാ, യോഗ്യരായ അവർക്ക് യോഗ്യരായ കന്യകമാരെ അങ്ങു നൽകണം.’ ഈ വരണവാക്യത്തോടെ ഈ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു. ‘സദൃശാഭ്യാം സദൃശേ’ (യോഗ്യർക്കു യോഗ്യർ) എന്ന പദജോഡികൊണ്ട് വിവാഹത്തിന്റെ മൂലതത്ത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു: കുലത്തിലും ശീലത്തിലും പ്രായത്തിലുമുള്ള സാമ്യമാണ് ബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ജനകൻ നിമിയും മിഥിയുംമുതലുള്ള തന്റെ കുലം കീർത്തിച്ചശേഷം കന്യാദാനത്തിന്റെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യും. വസിഷ്ഠന്റെ വാക്ക് ഇവിടെ സംക്ഷിപ്തമാണ്; കാരണം ദീർഘമായ വംശപരിചയംതന്നെയായിരുന്നു അതിന്റെ ഭൂമിക.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्ततितमः सर्गः॥ ७०॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക