॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 66-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ശൈവധനുസ്സിന്റെ വൃത്താന്തം

ജനകൻ വിശ്വാമിത്രനെയും രാഘവന്മാരെയും സത്കരിക്കുന്നു, ശൈവധനുസ്സിന്റെ ഇതിവൃത്തം, സീതയുടെ അയോനിജത്വവും വീര്യശുൽക്കത്വവും, വില്ലു കുലച്ചാൽ രാമനു സീതയെ നൽകാമെന്ന പ്രതിജ്ഞ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ജനകന്റെ സത്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങിയ വിശ്വാമിത്രൻ രാമലക്ഷ്മണന്മാരോടൊപ്പം തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്കു മടങ്ങിപ്പോയിരുന്നു. പിന്നെ തെളിഞ്ഞ പ്രഭാതത്തിൽ നരാധിപനായ ജനകൻ നിത്യകർമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രനെ രാഘവന്മാരോടൊപ്പം ആളയച്ചു വരുത്തി. ധർമാത്മാവായ അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരമുള്ള കർമത്താൽ ആ മുനിയെയും മഹാത്മാക്കളായ ആ രണ്ടു രാഘവന്മാരെയും പൂജിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ഭഗവാനേ, അങ്ങേക്കു സ്വാഗതം. പാപരഹിതനായവനേ, അങ്ങേക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? അങ്ങുതന്നെ എന്നോടു കല്പിച്ചാലും; ഞാൻ അങ്ങയുടെ ആജ്ഞയ്ക്കു വിധേയനാണല്ലോ.’ മഹാത്മാവായ ജനകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വാക്ചാതുര്യമുള്ള ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: രാജാവ് ആദ്യം ശാസ്ത്രവിഹിതമായ പൂജ ചെയ്യുന്നു; അതിനുശേഷം മാത്രമാണ് ‘എന്തു ചെയ്യണം’ എന്നു ചോദിക്കുന്നത്. ഇതാണ് അതിഥിസത്കാരത്തിന്റെ മര്യാദ. മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹം മുനിയെ വേറെയും രാഘവന്മാരെ വേറെയും പൂജിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ആ ബാലന്മാരോടും തുല്യമായ ആദരം കാണിക്കുന്നു. ‘ആജ്ഞാപ്യൻ ഞാൻ’, അതായത് ‘അങ്ങയുടെ കല്പന കേൾക്കേണ്ടവനാണ് ഞാൻ’ എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് രാജാവ് സ്വയം തന്നെ മുനിയുടെ അധീനതയിൽ നിർത്തുന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള ക്ഷത്രിയന്റെ വിനയം.

മുനി പറഞ്ഞു: ‘ഇവർ ദശരഥന്റെ പുത്രന്മാർ, ലോകപ്രസിദ്ധരായ ക്ഷത്രിയന്മാർ. അങ്ങയുടെ പക്കലുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ല് കാണാൻ ഇവർക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട്. അങ്ങേക്കു മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ; ആ വില്ല് ഇവരെ കാണിച്ചാലും. ആ വില്ലു കാണുന്നതോടെതന്നെ ആഗ്രഹം സഫലമായ ഈ രാജകുമാരന്മാർ ഇഷ്ടംപോലെ മടങ്ങിപ്പൊയ്ക്കൊള്ളും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ജനകൻ മഹാമുനിയോടു മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘ഈ വില്ല് എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് ഇവിടെ ഇരിക്കുന്നതെന്ന് എല്ലാം കേട്ടാലും.’ ഇവിടെ കഥയുടെ വിത്ത് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വിശ്വാമിത്രൻ ദർശനം മാത്രമേ ചോദിക്കുന്നുള്ളൂ, പരീക്ഷയല്ല; ‘കണ്ടിട്ടുതന്നെ മടങ്ങിപ്പോകും’ എന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. എന്നാൽ മറുപടിയിൽ ജനകൻ വില്ലിന്റെ ചരിത്രം പറഞ്ഞുതുടങ്ങുന്നു; ആ ചരിത്രംതന്നെ സ്വാഭാവികമായി പരീക്ഷയിലേക്കു നയിക്കുന്നു. അങ്ങനെ മുനിയുടെ ചെറിയൊരു അപേക്ഷ വലിയൊരു ഫലത്തിലേക്കു വഴിതുറക്കുന്നു. വെറും ദർശനമായി ചോദിച്ചതുതന്നെ വില്ലു കുലയ്ക്കലായും പിന്നെ വിവാഹമായും പരിണമിക്കാനിരിക്കുന്നു.

ജനകൻ പറഞ്ഞു: ‘നിമിയുടെ മൂത്ത പുത്രനായി ദേവരാതൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ കൈയിൽ ഈ വില്ല് ഒരു ന്യാസമായി, അതായത് സൂക്ഷിക്കാനേല്പിച്ച നിധിയായി, നൽകപ്പെട്ടിരുന്നു. പണ്ട് ദക്ഷയാഗം നശിപ്പിച്ച വേളയിൽ വീര്യവാനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ ഈ വില്ലു കുലച്ച് കോപത്തോടെ ദേവന്മാരെ തകർത്തിട്ട് ലീലയെന്നോണം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ദേവന്മാരേ, യജ്ഞഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച എനിക്ക് നിങ്ങൾ എന്റെ ഭാഗം നീക്കിവെച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് ഈ വില്ലുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ വിലപ്പെട്ട ശിരസ്സുകൾ ഞാൻ അറുത്തുവീഴ്ത്തും.” അപ്പോൾ ദേവന്മാരെല്ലാം മനസ്സു തളർന്നവരായി, സ്തുതികളാൽ ദേവേശനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു; ഭവൻ അവരിൽ പ്രസന്നനായി. പ്രീതനായ അദ്ദേഹം ആ മഹാത്മാക്കൾക്കെല്ലാം ആ വില്ലു നൽകി. ദേവദേവനായ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ആ ധനുരത്നമാണ് ഇത്.’ ഇങ്ങനെ വില്ലിന്റെ മാഹാത്മ്യം രണ്ടു വിധത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു: അത് ശിവന്റെ കോപായുധമാണ്; അതുതന്നെ ദേവന്മാർക്കു ലഭിച്ച പ്രസാദത്തിന്റെ അടയാളവുമാണ്. അതിനാൽ അത് ഭാരംകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, മാഹാത്മ്യംകൊണ്ടും ഗുരുവാണ്; അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് സാധാരണ രാജാക്കന്മാർക്ക് അത് ഇളക്കാൻപോലും കഴിയാത്തത്.

‘ന്യാസമായിത്തീർന്ന ആ വില്ല് അന്ന് ഞങ്ങളുടെ പൂർവികനായ പ്രഭു ദേവരാതന്റെ പക്കൽ ഏല്പിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ഒരിക്കൽ യജ്ഞഭൂമി ശുദ്ധമാക്കുന്നതിനായി ഞാൻ നിലം ഉഴുതുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ കലപ്പയിൽനിന്ന് ഒരു കന്യക ഉയർന്നുവന്നു. നിലം ശുദ്ധമാക്കുന്നതിനിടയിൽ എനിക്കു ലഭിച്ച അവൾ, കലപ്പച്ചാലിന്റെ പേരിൽ സീത എന്നു പ്രസിദ്ധയായി. ഭൂതലത്തിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ആ എന്റെ പുത്രി ക്രമേണ വളർന്നു. അയോനിജയായ ഈ എന്റെ കന്യകയെ ഞാൻ വീര്യശുൽക്കയായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ ദിവ്യമായ രണ്ടു വസ്തുക്കൾ ഒരേ ഗൃഹത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു: ശിവന്റെ വില്ലും ഭൂമിയുടെ പുത്രിയും. രണ്ടിന്റെയും ജന്മം അലൗകികമാണ്; രണ്ടിന്റെയും സംയോഗം അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമനാൽത്തന്നെ സാധിക്കപ്പെടും. ‘വീര്യശുൽക്ക’ എന്ന പദംകൊണ്ട്, അതായത് പരാക്രമംതന്നെ വധുമൂല്യമായവൾ എന്ന അർഥത്തിൽ, ജനകൻ കന്യകയുടെ മൂല്യം ധനമല്ല, പരാക്രമംതന്നെയാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം സ്വയം വരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നില്ല; തീരുമാനം വില്ലിനുതന്നെ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു.

‘ഭൂതലത്തിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന്, വളർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന എന്റെ മകളെ വരിക്കാൻ രാജാക്കന്മാർ വന്നു. വിവാഹാഭ്യർഥനയുമായി വന്ന ആ ഭൂപതിമാരുടെയെല്ലാം മുന്നിൽവെച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ഭഗവാനേ, ഇവൾ വീര്യശുൽക്കയാണ്.” അതുകൊണ്ട് ഞാൻ മകളെ അവർക്കു നൽകിയില്ല. അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം ഒത്തുചേർന്ന് മിഥിലയിൽ വന്ന് ആ വീര്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; ‘ഏതു തരത്തിലുള്ളതാണ് ആ വീര്യം’ എന്ന് അറിയാൻ അവർ ഇച്ഛിച്ചു. അറിയാനാഗ്രഹിച്ച അവരുടെ മുന്നിൽ ശൈവധനുസ്സ് കൊണ്ടുവന്നുവെച്ചു.’ ഇങ്ങനെ ശുൽക്കത്തിന്റെ സ്വരൂപം വാക്കുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, പ്രത്യക്ഷമായ വില്ലുകൊണ്ടുതന്നെ കാണിച്ചുകൊടുക്കപ്പെട്ടു. ജനകൻ ആരെയും നേരിട്ടു നിന്ദിക്കുന്നില്ല; വില്ല് മുന്നിൽ വെക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു; വില്ലുതന്നെ മറുപടി പറയുന്നു. അങ്ങനെ പരീക്ഷ പക്ഷപാതരഹിതമാകുന്നു; എല്ലാവർക്കും തുല്യമായ അവസരം ലഭിക്കുന്നു. ‘ഉപാഹൃതം’ (കൊണ്ടുവന്നുവെച്ചു) എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, വില്ല് രഹസ്യസ്ഥലത്തു കാണിക്കുകയല്ല, സഭയിൽ എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരികയാണു ചെയ്തത് എന്നാണ്.

‘ആ വില്ല് എടുക്കാനോ ഉയർത്താനോപോലും അവർക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. മഹാമുനേ, വീര്യവാന്മാരെന്നു ഭാവിച്ച അവരുടെ വീര്യം അല്പമാണെന്നറിഞ്ഞ് ഞാൻ ആ രാജാക്കന്മാരെ നിരസിച്ചു; തപോധനനേ, അതു മനസ്സിലാക്കിയാലും. അപ്പോൾ കഠിനമായ കോപത്തോടെ, തങ്ങളുടെ വീര്യം സംശയത്തിലായ ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം മിഥിലയെ ഉപരോധിച്ചു. തങ്ങൾ അപമാനിക്കപ്പെട്ടു എന്നു കരുതി ആ നൃപശ്രേഷ്ഠന്മാർ വലിയ രോഷത്തോടെ മിഥിലാപുരിയെ പീഡിപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ ഒരു വർഷം തികഞ്ഞപ്പോൾ എന്റെ യുദ്ധസാധനങ്ങളെല്ലാം പൂർണമായി ക്ഷയിച്ചുപോയി.’ ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്: വില്ലുകൊണ്ടു പരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ ആരുടെ വീര്യം കുറവാണെന്നു തെളിഞ്ഞുവോ, അവർതന്നെയാണ് കോപത്തോടെ നഗരത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്. കഴിവില്ലായ്മയുടെ ലജ്ജ കോപമായി പരിണമിക്കുന്നു എന്നതാണ് ലോകസ്വഭാവം. ഒരു വർഷം മുഴുവൻ നഗരം ഉപരോധിക്കപ്പെട്ടു; ഭണ്ഡാരവും സൈന്യവും ക്ഷയിച്ചു. അങ്ങനെ വില്ലിന്റെ കഥ ഒരു യുദ്ധകഥയായി മാറി. ജനകനാകട്ടെ ബലംകൊണ്ടു തിരിച്ചടിക്കുന്നില്ല; സാധനങ്ങൾ ശേഷിച്ചിരുന്നിടത്തോളം കാലം ധൈര്യത്തോടെ ഉറച്ചുനിൽക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു.

‘മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അപ്പോൾ ഞാൻ അത്യധികം ദുഃഖിതനായി. പിന്നെ തപസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളെയും പ്രസാദിപ്പിച്ചു. പരമപ്രീതരായ ദേവന്മാർ എനിക്കു ചതുരംഗബലം, അതായത് ആന, തേര്, കുതിര, കാലാൾ എന്നീ നാലംഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം, നൽകി. ആ സൈന്യത്താൽ ആ രാജാക്കന്മാർ തകർക്കപ്പെട്ടു; വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന അവർ നാലുദിക്കിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: ജനകൻ സ്വന്തം കൈക്കരുത്തുകൊണ്ടല്ല ജയിക്കുന്നത്, തപസ്സുകൊണ്ടു ദേവന്മാരെ പ്രസാദിപ്പിച്ചാണ്. ദേവന്മാർ സ്തുതികളാൽ ശിവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചതുപോലെ ജനകനും തപസ്സുകൊണ്ടു പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇതാണ് മിഥിലയിലെ രാജർഷിമാരുടെ രീതി; ജനകന്റെ ‘വിദേഹൻ’ എന്ന പേരിന്റെ താത്പര്യവും ഇതുതന്നെ. ദേവന്മാർ നൽകിയ ചതുരംഗബലത്താൽ രാജാക്കന്മാർ തകർന്നു; എന്നാൽ ജനകൻ അവരെ പിന്തുടരുന്നില്ല, അവരുടെ രാജ്യങ്ങൾ കൈയടക്കുന്നുമില്ല.

‘വീര്യമില്ലാത്തവരും വീര്യത്തിൽ സംശയമുള്ളവരും പാപകർമികളുമായ അവർ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നാലുദിക്കിലേക്കും ഓടിപ്പോയി. മുനിശാർദൂലാ, പരമതേജസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ വില്ലാണ് ഇത്. സുവ്രതനായവനേ, ഇത് രാമലക്ഷ്മണന്മാരെയും ഞാൻ കാണിക്കാം. മുനേ, രാമൻ ഈ വില്ലു കുലയ്ക്കുമെങ്കിൽ അയോനിജയായ എന്റെ മകൾ സീതയെ ഞാൻ ദാശരഥിക്കു നൽകും.’ ഈ പ്രതിജ്ഞയോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു. ഈ പ്രതിജ്ഞതന്നെയാണ് അടുത്ത രണ്ടു സർഗങ്ങളിലെ ധനുർഭംഗത്തിന്റെയും വിവാഹനിശ്ചയത്തിന്റെയും മൂലം. ഇങ്ങനെ ഈ സർഗത്തിൽ വില്ലിന്റെ പൂർവവൃത്തവും സീതയുടെ ജന്മവും ശുൽക്കത്തിന്റെ സ്വരൂപവും ഒന്നിച്ചു സംഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വിശ്വാമിത്രന്റെ അപേക്ഷയോടെ ആരംഭിച്ച കഥ ജനകന്റെ പ്രതിജ്ഞയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. ജനകൻ രാമന്റെ പേര് സ്വയംതന്നെ എടുത്തുപറയുന്നു, വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രേരണയാലല്ല; ഇതാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ മർമം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्षष्टितमः सर्गः॥ ६६॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക