॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 29-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സിദ്ധാശ്രമോപാഖ്യാനവും വാമനചരിതവും

സിദ്ധാശ്രമം എന്ന പേരിന്റെ നിർവചനം, ബലിയുടെ യജ്ഞം, കശ്യപന്റെ സ്തുതി, വാമനാവതാരം, ത്രിവിക്രമൻ, ആശ്രമപ്രവേശം, വിശ്വാമിത്രന്റെ ദീക്ഷ

മുൻസർഗത്തിന്റെ അവസാനം മുന്നിൽ കാണുന്ന ആ രമ്യമായ വനഭാഗത്തെക്കുറിച്ച് രാമൻ ചോദിച്ചു. അപ്രമേയനായ ചോദ്യകർത്താവിന്റെ വാക്കു കേട്ട് മഹാതേജസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: ‘മഹാബാഹോ രാമാ, ദേവന്മാരാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു തപസ്സിനും യോഗത്തിനുമായി ഇവിടെ അനേകം വർഷങ്ങളും നൂറുകണക്കിനു യുഗങ്ങളും വസിച്ചു; ഇത് മഹാത്മാവായ വാമനന്റെ പൂർവാശ്രമമാണ്.’ ഇവിടെ സർഗത്തിന്റെ രചന ശ്രദ്ധിക്കണം — രാമൻ ദേശത്തെക്കുറിച്ചു ചോദിക്കുന്നു, മുനിയാകട്ടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഈ കാവ്യത്തിന്റെ ക്രമം; ഗംഗയുടെയും മലദ-കരൂഷങ്ങളുടെയും താടകാവനത്തിന്റെയും വർണനകളിൽ ഇതുതന്നെ കണ്ടു. ഭൂമിയുടെ സ്വരൂപം വെറും വർണനയാലല്ല, അവിടെ പണ്ടു നടന്നതിലൂടെയാണ് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നത്. ‘പൂർവാശ്രമം’ എന്ന പദത്താൽ ഈ ദേശം അവതാരത്തിനു മുമ്പുതന്നെ പവിത്രമായിരുന്നു എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

‘ഈ ആശ്രമം സിദ്ധാശ്രമം എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്, കാരണം ഇവിടെ ആ മഹാതപസ്വി സിദ്ധി നേടി.’ ഇതാണ് പേരിന്റെ നിർവചനം — സിദ്ധിയുടെ സ്ഥാനമായതിനാൽ സിദ്ധാശ്രമം. പിന്നെ മുനി എതിർപക്ഷം അവതരിപ്പിക്കുന്നു: ‘ഇതേ കാലത്തുതന്നെ വിരോചനപുത്രനായ ബലി എന്ന രാജാവ് ഇന്ദ്രനോടും മരുദ്ഗണങ്ങളോടുംകൂടിയ ദേവഗണങ്ങളെ ജയിച്ച് ആ രാജ്യം ഭരിച്ചു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവൻ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.’ ‘ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ’ (ഇതേ കാലത്തുതന്നെ) എന്ന രണ്ടു പദങ്ങൾ ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ് — ഒരിടത്ത് തപഃസിദ്ധി, മറ്റൊരിടത്ത് അസുരവിജയം; കഥയുടെ രണ്ടു ചരടുകൾ ഒരേ കാലത്തു വളരുന്നു, പിന്നീട് കൂടിച്ചേരുന്നു.

മഹാബലനായ ആ അസുരേന്ദ്രൻ ഒരു മഹായജ്ഞം നടത്തി. യജമാനനായ ബലി ആ കർമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കെ, അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തി ദേവന്മാർ സ്വയം ഈ ആശ്രമത്തിൽ വന്നുചേർന്ന് വിഷ്ണുവിനോടു പറഞ്ഞു: ‘വിഷ്ണോ, വൈരോചനിയായ ബലി ഉത്തമമായ ഒരു യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു. ആ വ്രതം പൂർത്തിയാകുംമുമ്പുതന്നെ അങ്ങ് സ്വകാര്യം സാധിച്ചാലും.’ ശ്രദ്ധിക്കുക — അസുരനും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ യജ്ഞം ജാതിബദ്ധമല്ല. ദേവന്മാർ യുദ്ധമല്ല, സമയമാണ് അഭ്യർഥിക്കുന്നത് — ‘വ്രതം പൂർത്തിയാകുംമുമ്പ്’ എന്ന്. വ്രതം പൂർത്തിയായാൽ ബലി അജയ്യനാകും; അതിനാൽ അവസരംതന്നെയാണ് ഇവിടെ ഉപായം.

‘എവിടെനിന്നൊക്കെ യാചകർ അവനെ സമീപിക്കുന്നുവോ, അവർക്കെല്ലാം അവൻ എന്തും, എവിടെയും, ഉചിതമായവിധം എല്ലാം നൽകുന്നു. അതിനാൽ വിഷ്ണോ, ദേവഹിതത്തിനായി അങ്ങ് മായായോഗം ആശ്രയിച്ച് വാമനരൂപം കൈക്കൊണ്ട് ഉത്തമമായ മംഗളം ചെയ്താലും.’ ഇവിടെ കഥയുടെ മർമം വെളിപ്പെടുന്നു — ബലിയുടെ ദോഷമല്ല, ദാനശീലമാണ് പറയുന്നത്. ഏതു ഗുണത്താൽ അവൻ മഹാനാണോ, അതിലൂടെത്തന്നെയാണ് അവനെ കീഴടക്കേണ്ടത്. ‘മായായോഗം ആശ്രയിച്ച്’ എന്ന പദത്താൽ ഉപായത്തിന്റെ സ്വരൂപം വ്യക്തമാകുന്നു — ബലംകൊണ്ടല്ല, രൂപമാറ്റത്താലും യാചനയാലുമാണ് വിജയം സാധിക്കേണ്ടത്.

ഇതിനിടെ അഗ്നിക്കു തുല്യം പ്രഭയുള്ള കശ്യപൻ അദിതിയോടൊപ്പം തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ വന്നെത്തി. ദേവിയോടൊപ്പം ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷത്തെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ആ ഭഗവാൻ വരദനായ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു: ‘തപോമയനും തപോരാശിയും തപോമൂർത്തിയും തപസ്വരൂപനുമായ പുരുഷോത്തമനായ അങ്ങയെ നന്നായി അനുഷ്ഠിച്ച തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ കാണുന്നു. പ്രഭോ, അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിൽ ഈ ജഗത്തു മുഴുവൻ ഞാൻ കാണുന്നു; അങ്ങ് അനാദിയും അനിർദേശ്യനുമാണ്; അങ്ങയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.’ സ്തുതിയുടെ രചന സൂക്ഷ്മമാണ് — നാലു പദങ്ങളിൽ ‘തപസ്സ്’ എന്ന ശബ്ദം ആവർത്തിക്കുന്നു; പിന്നെ ‘നന്നായി അനുഷ്ഠിച്ച തപസ്സിലൂടെ’ എന്ന് സാധനവും തപസ്സായിത്തന്നെ പറയുന്നു. ഏതു സാധനത്താൽ ഏതു സാധ്യം കാണപ്പെടുന്നുവോ, അവ രണ്ടിന്റെയും ഏകരൂപതയാണ് ഇവിടെ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നത്. ‘അനിർദേശ്യൻ’ (വിവരിക്കാനാവാത്തവൻ) എന്ന പദത്താൽ വാക്കിന്റെ പരിധി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു; വർണനയ്ക്കു കഴിവില്ലാത്തിടത്ത് ശരണാഗതി മാത്രമാണ് ശേഷിക്കുന്ന ഉപായം. കശ്യപന്റെ വരവും അർഥവത്താണ് — ദേവന്മാർ ഉപായം അഭ്യർഥിക്കുന്നു, പിതാവോ പുത്രത്വം യാചിക്കുന്നു; രണ്ടു യാചനകളുടെയും സംഗമത്തിലൂടെയാണ് അവതാരം സംഭവിക്കുന്നത്.

പ്രസന്നനായ ഹരി പാപമകന്ന കശ്യപനോടു പറഞ്ഞു: ‘വരം വരിച്ചാലും, അങ്ങേക്കു മംഗളം; എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അങ്ങ് വരത്തിന് അർഹനാണ്.’ ആ വാക്കു കേട്ട് മരീചിപുത്രനായ കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: ‘അദിതിയുടെയും ദേവന്മാരുടെയും എന്റെയും അഭ്യർഥന ഇതുമാത്രമാണ്. സുവ്രതാ, വരദാ, ഏറെ പ്രസന്നനായി വരം നൽകാൻ അങ്ങ് കനിയണം. ഭഗവാനേ, അനഘാ, അദിതിയുടെയും എന്റെയും പുത്രനായി അങ്ങ് ജനിച്ചാലും. അസുരസൂദനാ, അങ്ങ് ശക്രന്റെ അനുജനായിത്തീരുക; ശോകാർത്തരായ ദേവന്മാരെ സഹായിക്കാൻ അങ്ങ് കനിയണം. ദേവേശാ, അങ്ങയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ആശ്രമം സിദ്ധാശ്രമം എന്ന പേരിലറിയപ്പെടും; കർമം സിദ്ധിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ഇവിടെനിന്ന് എഴുന്നേറ്റാലും.’ ഇവിടെ മൂന്നു കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ്. ഒന്ന് — വരം ഒരു വസ്തുവല്ല, ഒരു ബന്ധമാണ്; പുത്രത്വമാണ് യാചിക്കുന്നത്. രണ്ട് — ‘യവീയാൻ ഭ്രാതാ’ (അനുജൻ) എന്ന പദത്താൽ ദേവന്മാരുടെ നേതൃത്വം ഇന്ദ്രനിൽത്തന്നെ ഉറപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; വിഷ്ണു ഇളയവന്റെ സ്ഥാനം സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇത് വിനയത്തിന്റെ പരകോടിയാണ്. മൂന്ന് — ആശ്രമത്തിന്റെ പേരിന്റെ നിർവചനം രണ്ടാമതും പറയപ്പെടുന്നു; ഇപ്പോൾ അത് വരത്തിന്റെ ഫലമായി പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ പേരുതന്നെ കഥയുടെ കെട്ടാണ്. മാത്രമല്ല, ‘കർമം സിദ്ധിച്ചാൽ’ എന്നു പറയുമ്പോൾ കശ്യപൻ തപസ്സിന്റെ ഫലം സ്വയം എടുക്കുന്നില്ല, ദേവന്മാർക്കുതന്നെ നൽകുന്നു.

പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ വിഷ്ണു അദിതിയിൽ ജനിച്ചു; വാമനരൂപം കൈക്കൊണ്ട് അവൻ വൈരോചനിയെ സമീപിച്ചു. മൂന്നു ചുവടു ഭൂമി ഭിക്ഷയായി യാചിച്ച്, ഭൂമി സ്വീകരിച്ച്, സർവലോകഹിതത്തിൽ തത്പരനും ലോകക്ഷേമം ഇച്ഛിക്കുന്നവനുമായ അവൻ ലോകങ്ങളെ അളന്നുകടന്ന്, തേജസ്സാൽ ബലിയെ നിയന്ത്രിച്ച്, മഹേന്ദ്രനു രാജ്യം തിരികെ നൽകി; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും വീണ്ടും ശക്രന്റെ വശത്താക്കി. ഇവിടെ വിരോധാഭാസം രമണീയമാണ് — വാമനൻ ഹ്രസ്വൻ, അവന്റെ ചുവടുകളോ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിക്കുന്നു; അവൻ യാചകൻ, ഫലമോ സർവസ്വഹരണം. ‘സർവലോകഹിതത്തിൽ തത്പരൻ’ എന്ന പദത്താൽ കവി നിഗ്രഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു — ലോഭമല്ല, ലോകരക്ഷയാണ്. ഇതേ നീതി താടകാവധത്തിലും പറഞ്ഞിരുന്നു. ബലി കൊല്ലപ്പെട്ടില്ല, നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുക മാത്രം ചെയ്തു; ലോഭം മാത്രം ദോഷമായുള്ളവന് നിഗ്രഹംതന്നെ മതിയാകും എന്ന് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

‘അവൻതന്നെ പണ്ട് അധിവസിച്ചിരുന്ന ഈ ആശ്രമം ശ്രമം (ക്ഷീണം) നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്; ഭക്തിയോടെ ഞാനും ആ വാമനന്റെതന്നെ ആശ്രമം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിഘ്നകാരികളായ രാക്ഷസർ ഈ ആശ്രമത്തിലേക്കു വരുന്നു; പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ആ ദുഷ്ടചാരികളെ ഇവിടെവെച്ച് നീ കൊല്ലണം.’ ഇവിടെ പുരാണം വർത്തമാനവുമായി ചേർക്കപ്പെടുന്നു. ‘ശ്രമനാശനം’ എന്ന പദത്തിൽ ശ്ലേഷമുണ്ട് — ‘ആശ്രമം’ എന്ന ശബ്ദത്തിൽ ‘ശ്രമം’ കേൾക്കുന്നു, അത് ഇവിടെ നശിക്കുന്നു. പണ്ട് വിഷ്ണു ഇവിടെ ദേവന്മാരുടെ വിഘ്നം നീക്കിയതുപോലെ, ഇപ്പോൾ രാമൻ മുനിയുടെ വിഘ്നം നശിപ്പിക്കും; കഥതന്നെ നിയോഗത്തിനു പ്രമാണമായിത്തീർന്നു.

‘ഇന്നു നാം ആ അനുപമമായ സിദ്ധാശ്രമത്തിലേക്കു പോകുന്നു; കുഞ്ഞേ, ആ ആശ്രമം എന്റേതെന്നപോലെ നിന്റേതുമാണ്.’ ‘താത’ (കുഞ്ഞേ) എന്ന സംബോധനയിൽ ഗുരുവിന്റെ വാത്സല്യം പ്രകാശിക്കുന്നു; ‘നിന്റേതുമാണ്’ എന്നതിൽ ശിഷ്യന്റെ അധികാരവും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അത്യന്തം പ്രസന്നനായ ആ മഹാമുനി ലക്ഷ്മണനോടുകൂടിയ രാമനെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞു നീങ്ങിയ, പുണർതം നക്ഷത്രത്തോടു ചേർന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു. ഉപമ അർഥവത്താണ് — മുനി ചന്ദ്രൻ, കുമാരന്മാർ പുണർതം നക്ഷത്രത്തിലെ രണ്ടു താരകങ്ങൾ; മഞ്ഞു നീങ്ങുന്നത് വിഘ്നശാന്തിയുടെ സൂചകം. അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് സിദ്ധാശ്രമവാസികളായ എല്ലാ മുനിമാരും പെട്ടെന്നു ചാടിയെഴുന്നേറ്റ് ചാടിയെഴുന്നേറ്റ് വിശ്വാമിത്രനെ പൂജിച്ചു; ധീമാനായ വിശ്വാമിത്രന് യഥാർഹം പൂജ ചെയ്തു; അതുപോലെതന്നെ രാജകുമാരന്മാർക്ക് അതിഥിസത്കാരവും ചെയ്തു. ‘ഉത്പത്യോത്പത്യ’ എന്ന ആവർത്തനത്താൽ ആഹ്ലാദത്തിന്റെ ആവേശം സൂചിതമാകുന്നു; തപസ്വികൾപോലും ഗുരുദർശനത്തിൽ കുട്ടികളെപ്പോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു. രാജകുമാരന്മാർക്കുള്ള പ്രത്യേക സത്കാരത്താൽ അവരുടെ അതിഥിത്വം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.

ഒരു മുഹൂർത്തം വിശ്രമിച്ചശേഷം ശത്രുനാശകരും രഘുനന്ദനന്മാരുമായ ആ രാജകുമാരന്മാർ കൈകൂപ്പി മുനിശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: ‘മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങേക്കു മംഗളം; ഇന്നുതന്നെ ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിച്ചാലും. ഈ സിദ്ധാശ്രമം സിദ്ധമാകട്ടെ, അങ്ങയുടെ വാക്ക് സത്യമാകട്ടെ.’ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ നിയതനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനുമായി അപ്പോൾ ദീക്ഷയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇവിടെ രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഗൂഢമെങ്കിലും വ്യക്തമാണ് — ‘സിദ്ധാശ്രമം സിദ്ധമാകട്ടെ’ എന്നു പറയുമ്പോൾ അവൻ രക്ഷണഭാരം സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ‘അങ്ങയുടെ വാക്ക് സത്യമാകട്ടെ’ എന്നത് മുമ്പ് മുനി പറഞ്ഞ ‘ദുഷ്ടചാരികളെ കൊല്ലണം’ എന്ന വചനത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു. ശിഷ്യന്റെ ഈ അഭയവചനം കേട്ടശേഷമാണ് ഗുരു നിശ്ശങ്കനായി ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ‘നിയതോ നിയതേന്ദ്രിയഃ’ എന്ന രണ്ടു പദങ്ങളാൽ ബാഹ്യമായ നിയമവും ആന്തരമായ സംയമവും ഒരുപോലെ നിർദേശിക്കപ്പെടുന്നു.

കുമാരന്മാരും ഏകാഗ്രചിത്തരായി ആ രാത്രി പാർത്ത്, പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, പ്രഭാതസന്ധ്യ ഉപാസിച്ച്, ശുചികളായി നിയമപൂർവം ശ്രേഷ്ഠമായ ജപം പൂർത്തിയാക്കി, അഗ്നിഹോത്രം ഹോമിച്ച് ഇരിക്കുന്ന വിശ്വാമിത്രനെ വന്ദിച്ചു. സർഗം ശാന്തമായ ഒരു പദത്തോടെ സമാപിക്കുന്നു. യജ്ഞരക്ഷ ആയുധംകൊണ്ടു മാത്രമല്ല ആരംഭിക്കുന്നത്, ശുചിത്വത്താലും സന്ധ്യോപാസനയാലും ജപത്താലുമാണ്; ക്ഷത്രിയബാലന്മാരും ഇവിടെ ബ്രഹ്മചാരികൾതന്നെ. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ആറു രാപകലുകൾ നീളുന്ന ജാഗരണം ആരംഭിക്കും. ഇവിടെയാകട്ടെ രാത്രി ശാന്തം, പ്രഭാതം നിർമലം; വിഘ്നത്തിനു മുമ്പ് കവി വിശ്രമത്തിന്റെ ചിത്രം കാണിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः॥ २९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക