സർഗ്ഗം
ദിവ്യാസ്ത്രപ്രദാനം
വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രസാദം, ചക്രം, ശൂലം, പാശം, ശക്തി തുടങ്ങിയ അസ്ത്രങ്ങൾ പേരെടുത്തു നൽകൽ, മന്ത്രഗ്രാമസമർപ്പണം, മൂർത്തിമത്തായ അസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉപസ്ഥാനം
ആ രാത്രി താടകാവനത്തിൽ പാർത്തശേഷം മഹായശസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മധുരസ്വരത്തിൽ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: ‘മഹായശസ്വിയായ രാജകുമാരാ, ഞാൻ പരിതുഷ്ടനാണ്; നിനക്കു മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. പരമമായ പ്രീതിയോടെ ഞാൻ നിനക്ക് എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും നൽകുന്നു. അവയാൽ നീ ഭൂമിയിൽ ദേവാസുരഗണങ്ങളെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും നാഗങ്ങളെയുംപോലും യുദ്ധത്തിൽ ബലമായി കീഴടക്കി ജയിക്കും.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് — ശിഷ്യന്റെ കർമത്തിൽ തൃപ്തനായിട്ടാണ് ഗുരു വിദ്യ നൽകുന്നത്; താടകാവധംതന്നെയാണ് ഈ മഹാദാനത്തിന്റെ വില. മാത്രമല്ല, ‘പ്രഹസ്യ’ (പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്) എന്ന പദം സ്നേഹത്തെയും ‘സർവശഃ’ (എല്ലാം) എന്നത് ലുബ്ധതയില്ലായ്മയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അസ്ത്രങ്ങൾ സ്വാർഥത്തിനല്ല, ശത്രുജയത്തിനും ലോകരക്ഷയ്ക്കുമായാണ് നൽകപ്പെടുന്നത്; അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് സിദ്ധാശ്രമത്തിലേക്കു പോകുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ ഈ ശസ്ത്രസംസ്കാരപർവം നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നത്.
മുനി പറയുന്നു: ‘ആ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; നിനക്കു മംഗളം. രാഘവാ, മഹത്തായ ദിവ്യമായ ദണ്ഡചക്രം നിനക്കു നൽകും; പിന്നെ വീരാ, ധർമചക്രം, കാലചക്രം, വിഷ്ണുചക്രം, അത്യുഗ്രമായ ഐന്ദ്രചക്രം എന്നിവയും.’ ആദ്യം ചക്രങ്ങളാണ് എണ്ണിപ്പറയുന്നത്, കാരണം ആയുധങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം ചക്രമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ദണ്ഡം ശാസനത്തിന്റെയും ധർമം ന്യായത്തിന്റെയും കാലം അനിവാര്യതയുടെയും വിഷ്ണു പാലനത്തിന്റെയും ഇന്ദ്രൻ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. രാജകുമാരന്റെ കൈയിൽ ബലം ധർമത്തോടൊപ്പം മാത്രമേ ഏൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ, വെറും സംഹാരശക്തി മാത്രമല്ല നൽകപ്പെടുന്നത് എന്ന് ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
പിന്നെ മുനി പറയുന്നു: ‘നരശ്രേഷ്ഠാ, വജ്രാസ്ത്രവും ശൈവമായ ശ്രേഷ്ഠശൂലവും; രാഘവാ, ബ്രഹ്മശിരസ്സ് എന്ന അസ്ത്രവും ഐഷീകവും. മഹാബാഹോ, അനുപമമായ ബ്രാഹ്മാസ്ത്രം നിനക്കു നൽകുന്നു. കാകുത്സ്ഥാ, മോദകി, ശിഖരി എന്നീ പേരുകളിൽ പ്രസിദ്ധമായ ശുഭമായ രണ്ടു ഗദകളും.’ ഇവിടെ മൂന്നു ദേവന്മാരുടെയും പ്രധാനായുധങ്ങൾതന്നെ രാമനു സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം, ശിവന്റെ ശൂലം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശിരോസ്ത്രം. ബ്രഹ്മശിരസ്സും ഐഷീകവും പിന്നീട് യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ വീണ്ടും വരും; അതിനാൽ ഈ സർഗത്തിലെ ദാനം ഏറെ ദൂരെ ഫലം നൽകും എന്ന് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
‘നരശാർദൂലാ, രാജകുമാരാ, ജ്വലിക്കുന്ന ആ രണ്ടു ഗദകളും നിനക്കു നൽകുന്നു. രാമാ, ധർമപാശം, കാലപാശം, അനുപമമായ വാരുണപാശാസ്ത്രം എന്നിവയും ഞാൻ നൽകുന്നു. രഘുനന്ദനാ, ശുഷ്കം, ആർദ്രം എന്നീ രണ്ട് അശനികളും (ഇടിവാളുകൾ) നൽകുന്നു.’ മൂന്നു പാശങ്ങളും ബന്ധനത്തിനുള്ള ആയുധങ്ങളാണ് — ധർമത്താലും കാലത്താലും വരുണനാലും ശത്രു ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു, കൊല്ലപ്പെടുന്നില്ല. അശനികളിലെ ശുഷ്കം (ഉണങ്ങിയത്), ആർദ്രം (നനഞ്ഞത്) എന്ന ഭേദം മിന്നലിന്റെ ദ്വൈവിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വധം മാത്രമല്ല എപ്പോഴും ലക്ഷ്യം; നിഗ്രഹവും ക്ഷത്രിയന് ഉചിതമായ സാധനമാണ് എന്ന് ഇതിൽനിന്ന് അറിയാം.
‘പൈനാകാസ്ത്രവും നാരായണാസ്ത്രവും ഞാൻ നൽകുന്നു; ശിഖരം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ പ്രിയപ്പെട്ട ആഗ്നേയാസ്ത്രവും. അനഘാ, പ്രഥമം എന്നു പേരുള്ള വായവ്യാസ്ത്രം നിനക്കു നൽകുന്നു; ഹയശിരസ്സ് എന്ന അസ്ത്രവും അതുപോലെ ക്രൗഞ്ചാസ്ത്രവും.’ പിനാകധാരിയുടെയും നാരായണന്റെയും അസ്ത്രങ്ങൾ ഒരുമിച്ചുതന്നെ നൽകപ്പെടുന്നു — ശിവവിഷ്ണുക്കളുടെ സമത്വം കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വായവ്യാസ്ത്രം ‘പ്രഥമം’ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അസ്ത്രങ്ങളിൽ അതു പ്രധാനമാണെന്ന് വ്യാഖ്യാതാക്കൾ പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ അഗ്നിയും വായുവും — ഭൂതശക്തികളും — ഇവിടെ ആയുധരൂപത്തിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
‘കാകുത്സ്ഥാ, രാഘവാ, രണ്ടു ശക്തികളും നിനക്കു നൽകുന്നു; കങ്കാളം, ഘോരമായ മുസലം, കാപാലം, കിങ്കിണി എന്നിവയും. രാക്ഷസരുടെ വധത്തിനുള്ളവയായ ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നൽകുന്നു. വൈദ്യാധരം എന്ന മഹാസ്ത്രവും നന്ദനം എന്നു പേരുള്ളതും.’ ഇവിടെ മുനി പ്രയോജനംതന്നെ വ്യക്തമായി പറയുന്നു — ഇവ രാക്ഷസവധത്തിന് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. കങ്കാളം, കാപാലം, കിങ്കിണി എന്നീ ഘോരനാമങ്ങളുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ രാക്ഷസരുടെതന്നെ ഭീഷണരൂപത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. സിദ്ധാശ്രമത്തിൽ യജ്ഞവിഘ്നകാരികളായ രാക്ഷസരെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; അവർക്കുള്ള പ്രതിവിധിയാണ് ഇവിടെ ഒരുക്കുന്നത്. ‘നന്ദനം’ എന്നത് വിദ്യാധരർക്ക് ആനന്ദമേകുന്ന പേരാണ്; ഘോരനാമങ്ങളോടൊപ്പം ഒരു മധുരനാമവും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
‘മഹാബാഹോ, നരശ്രേഷ്ഠന്റെ പുത്രാ, ഖഡ്ഗരത്നം നൽകുന്നു. മോഹനം എന്നു പേരുള്ള പ്രിയപ്പെട്ട ഗാന്ധർവാസ്ത്രം; രാഘവാ, പ്രസ്വാപനം, പ്രശമനം, സൗമ്യം എന്നിവ നൽകുന്നു; വർഷണം, ശോഷണം, സന്താപനം, വിലാപനം എന്നിവയും. ദുർധർഷവും കന്ദർപ്പനു പ്രിയപ്പെട്ടതുമായ മാദനം; മാനവം എന്നു പേരുള്ള ഗാന്ധർവാസ്ത്രം; മോഹനം എന്നു പേരുള്ള പ്രിയപ്പെട്ട പൈശാചാസ്ത്രം. നരശാർദൂലാ, മഹായശസ്വിയായ രാജകുമാരാ, ഇവ സ്വീകരിക്കുക.’ ഈ പട്ടിക മുമ്പത്തേവയിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമാണ് — ഈ അസ്ത്രങ്ങൾ മിക്കവാറും ശരീരത്തെ കൊല്ലുന്നില്ല; മനസ്സിനെ മോഹിപ്പിക്കുന്നു, ഉറക്കുന്നു, ശമിപ്പിക്കുന്നു, തപിപ്പിക്കുന്നു, കരയിക്കുന്നു. ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പിശാചുക്കളുടെയും കന്ദർപ്പന്റെയും പേരുകളാൽ ഇവ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കാരണം അവർ മായയാലും മോഹത്താലുമാണ് കർമം സാധിക്കുന്നത്. അസ്ത്രവിദ്യ സംഹാരത്തിനു മാത്രമല്ല, ശത്രുവിനെ നിഗ്രഹിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന് ഇതിൽനിന്ന് അറിയാം; മനസ്സിനെ ജയിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് യഥാർഥത്തിൽ വിജയി. മാത്രമല്ല, ‘ദയിതം’ (പ്രിയപ്പെട്ടത്) എന്ന പദം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു — ഈ അസ്ത്രങ്ങൾ ആ ദേവന്മാർക്കു പ്രിയപ്പെട്ടവയാണ്; അതിനാൽ അവ നേടുന്നവൻ അവരുടെ പ്രസാദവും നേടുന്നു.
‘നരശാർദൂലാ, രാജകുമാരാ, മഹാബലമുള്ള താമസവും സൗമനവും, ദുർധർഷമായ സംവർത്തവും മൗസലവും; മഹാബാഹോ, സത്യാസ്ത്രവും അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠമായ മായാമയവും; ശത്രുവിന്റെ തേജസ്സിനെ അപകർഷിക്കുന്ന, തേജഃപ്രഭം എന്നു പേരുള്ള സൗരാസ്ത്രം. ശിശിരം എന്നു പേരുള്ള സോമാസ്ത്രം, അതിദാരുണമായ ത്വാഷ്ട്രാസ്ത്രം, ഭഗന്റെ ദാരുണാസ്ത്രം, പിന്നെ മാനവമായ ശീതേഷുവും.’ ഇവിടെ നേർക്കുനേർ എതിരായ രണ്ടു ശക്തികൾ — സത്യാസ്ത്രവും മായാമയവും — ഒരുമിച്ചു നൽകപ്പെടുന്നു; സത്യത്താൽ മായ ഭേദിക്കപ്പെടുന്നു, മായയാൽ മൂഢൻ വഞ്ചിക്കപ്പെടുന്നു. സൗരാസ്ത്രം ശത്രുവിന്റെ തേജസ്സ് അപകർഷിക്കുന്നു, സൗമ്യാസ്ത്രം തണുപ്പാൽ അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സൂര്യൻ, സോമൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ഭഗൻ, മനു എന്നിവരുടെ അസ്ത്രങ്ങളും എണ്ണിപ്പറയുന്നു; ലോകരക്ഷയ്ക്കു സമർഥനാകാൻ മിക്കവാറും എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങളാൽ രാമനെ നിറയ്ക്കുന്നു.
‘മഹാബാഹോ രാമാ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവയും മഹാബലമുള്ളവയും പരമോദാരങ്ങളുമായ ഈ അസ്ത്രങ്ങൾ, രാജകുമാരാ, വേഗംതന്നെ സ്വീകരിക്കുക.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ശുചിയായി കിഴക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞുനിന്ന്, ഏറെ പ്രസന്നനായി, അനുപമമായ മന്ത്രഗ്രാമം രാമനു നൽകി. ദേവന്മാർക്കുപോലും മുഴുവനായി സംഗ്രഹിക്കാൻ ദുർലഭമായ അസ്ത്രങ്ങൾ അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാഘവനു സമർപ്പിച്ചു. ‘കാമരൂപാണി’ (ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവ) എന്ന വിശേഷണം ശ്രദ്ധിക്കണം — അസ്ത്രങ്ങൾ ജഡങ്ങളല്ല, ഇച്ഛയനുസരിച്ചു രൂപം ധരിക്കുന്നവയാണ്. ‘മന്ത്രഗ്രാമം’ (മന്ത്രസമൂഹം) എന്ന പദവും ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ് — അസ്ത്രം വെറുമൊരു വസ്തുവല്ല, മന്ത്രമാണ്; അതിനാൽ ഈ ദാനം ദീക്ഷാരൂപംതന്നെയാണ്, ആയുധപ്പുരയുടെ വിഭജനമല്ല. ശുചിത്വവും കിഴക്കോട്ടുള്ള മുഖവും ദാനത്തിന് യജ്ഞസമാനമായ ഗാംഭീര്യം നൽകുന്നു. ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർലഭമായത് ഒരു മനുഷ്യനു നൽകപ്പെട്ടു — ഇതിലൂടെ രാമന്റെ അലൗകികത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ധീമാനായ ആ മുനി വിശ്വാമിത്രൻ ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, മഹാമൂല്യമുള്ള എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും മൂർത്തിമത്തായി രാഘവന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിന്നു. സന്തുഷ്ടരായ അവരെല്ലാം കൈകൂപ്പി അപ്പോൾ രാമനോടു പറഞ്ഞു: ‘പരമോദാരനായ രാഘവാ, ഞങ്ങൾ അങ്ങയുടെ കിങ്കരന്മാരാണ്. അങ്ങ് എന്തെല്ലാം ഇച്ഛിക്കുന്നുവോ — അങ്ങേക്കു മംഗളം — അതെല്ലാം ഞങ്ങൾ ചെയ്യാം.’ മഹാബലമുള്ള അവരാൽ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ രാമൻ പ്രസന്നചിത്തനായി. അസ്ത്രങ്ങൾ മൂർത്തിമത്തുകളാണെന്ന സങ്കല്പം ഗഹനമാണ് — ശക്തി സ്വയം സ്വാമിയെ വരിക്കുന്നു, ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്നില്ല. ‘കിങ്കരന്മാർ’ എന്ന പദം ഇവ രാമന്റെ ആജ്ഞ മാത്രം കാത്തുനിൽക്കുന്നു എന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു; അസ്ത്രത്തിന്റെ ധർമം സ്വാതന്ത്ര്യമല്ല, വിനയമാണ്. ജപംകൊണ്ടു മാത്രം അവ വന്നെത്തുന്നത് മന്ത്രമാണ് അസ്ത്രങ്ങളുടെ ജീവൻ എന്നു കാണിക്കുന്നു.
കാകുത്സ്ഥൻ ആ അസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, കൈകൊണ്ടു സ്പർശിച്ച്, ‘നിങ്ങൾ എന്റെ മനസ്സിൽ വസിക്കുവിൻ’ എന്ന് അവയോടു നിർദേശിച്ചു. പിന്നെ പ്രസന്നചിത്തനായ മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് യാത്ര തുടങ്ങി. ‘മാനസാഃ ഭവത’ (മനസ്സിൽ വസിക്കുവിൻ) എന്ന വചനം ഗഹനമാണ് — മനസ്സടക്കിയവന്റെ കൈയിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം ബലം ക്ഷേമകരമാകൂ; അസ്ത്രങ്ങൾ പുറത്തു ചുമക്കേണ്ടവയല്ല, ഓർമയാൽത്തന്നെ വിളിച്ചുവരുത്തേണ്ടവയാണ്. ഇങ്ങനെ ഈ സർഗം ആയുധഗർവത്താലല്ല, ശിഷ്യന്റെ അഭിവാദനത്താലും വിനയത്താലുമാണ് സമാപിക്കുന്നത്.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तविंशः सर्गः॥ २७॥