॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 20-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ദശരഥന്റെ നിരാകരണം

ദശരഥന്റെ വിഷാദം, സൈന്യത്തെ നൽകാമെന്ന നിർദ്ദേശം, രാവണവൃത്താന്തം, രാമനെ നൽകുന്നതിന്റെ നിഷേധം, വിശ്വാമിത്രന്റെ കോപം

വിശ്വാമിത്രന്റെ വാക്കുകേട്ട് രാജശാർദ്ദൂലനായ ദശരഥൻ ഒരു മുഹൂർത്തത്തോളം ബോധമറ്റവനെപ്പോലെയായി; വീണ്ടും ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു — 'എന്റെ താമരക്കണ്ണനായ രാമന് ഇപ്പോഴും പതിനാറു വയസ്സു തികഞ്ഞിട്ടില്ല; രാക്ഷസന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള യോഗ്യത ഇവനിൽ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.' 'ഊന' (കുറവുള്ള) എന്ന പദം മർമ്മസ്പർശിയാണ് — പതിനാറാം വയസ്സുപോലും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല എന്നർത്ഥം. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ മുനിയാൽ 'പ്രതിജ്ഞ സത്യമാക്കുന്നവനായിരിക്കുക' എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് ഇവിടെ ആദ്യംതന്നെ നിഷേധത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു. മൂർച്ഛയിൽനിന്നുള്ള മടങ്ങിവരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ആ വാക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയം പിളർന്നു എന്നാണ്.

രാജാവ് പറയുന്നു — 'ഇതാ ഒരു അക്ഷൗഹിണി സേനയുണ്ട്, അതിന്റെ പതിയും ഈശ്വരനും ഞാൻതന്നെ; ഇതോടൊപ്പം ചെന്ന് ഞാൻതന്നെ ആ നിശാചരന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്യാം. ശൂരരും വിക്രാന്തരും അസ്ത്രവിശാരദരുമായ എന്റെ ഈ ഭൃത്യന്മാർ രാക്ഷസഗണങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ യോഗ്യരാണ്; രാമനെ മാത്രം അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്. ഞാൻതന്നെ വില്ലേന്തി യുദ്ധമുഖത്ത് രക്ഷകനായിരിക്കും; പ്രാണൻ ഉള്ളിടത്തോളം നിശാചരന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്യും. ഇങ്ങനെ നന്നായി രക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ വ്രതചര്യ നിർവ്വിഘ്നമാകും; ഞാൻ അവിടേക്കു വരാം, രാമനെ അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്.' ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: രാജാവ് നിരാകരണം വ്യക്തമായി പറയുന്നില്ല, പകരം ഒരു കൈമാറ്റം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ഭണ്ഡാരവും സൈന്യവും ശരീരവും നൽകുന്നു, പുത്രനെയൊഴികെ. 'ന രാമം നേതുമർഹസി' (രാമനെ അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്) എന്ന പദസമൂഹം ഈ സർഗത്തിൽ അഞ്ചു തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു; ആവർത്തനംതന്നെയാണ് പിതാവിന്റെ ഭയത്തിന്റെ അളവ്. കൂടാതെ രാജാവ് സ്വയം പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — സൈന്യത്തിന്റെ പതിയും ഈശ്വരനുമായവൻപോലും രക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം യാചിക്കുന്നു; ഇതുതന്നെ രാജാവിന്റെ പിതൃത്വവും ക്ഷത്രിയത്വവും ഒരേസമയം കാണിക്കുന്നു.

'രാമൻ ബാലനാണ്, വിദ്യ പൂർത്തിയാക്കാത്തവനാണ്; ബലാബലം അവന് അറിയില്ല; അസ്ത്രബലമുള്ളവനല്ല, യുദ്ധവിശാരദനുമല്ല. രാക്ഷസന്മാർ കൂടയുദ്ധം (ചതിയുദ്ധം) ചെയ്യുന്നവരാണല്ലോ; അതിനാൽ അവൻ അവർക്കു പറ്റിയ എതിരാളിയല്ല. കൂടാതെ രാമനെ പിരിഞ്ഞ് ഒരു മുഹൂർത്തംപോലും ജീവിക്കാൻ എനിക്കു കഴിയില്ല; അല്ലയോ മുനിശാർദ്ദൂലാ, രാമനെ അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്. അല്ലെങ്കിൽ, അല്ലയോ സുവ്രതനായ ബ്രഹ്മൻ, രാഘവനെ കൊണ്ടുപോകാൻതന്നെ അങ്ങ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—' ഇവിടെ പിതാവിന്റെ രണ്ടു കാരണങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ് — ഒന്നാമത്തേത് രാമന്റെ അസാമർത്ഥ്യം, രണ്ടാമത്തേത് തനിക്ക് വിരഹം സഹിക്കാനാവില്ല എന്നത്. രണ്ടാമത്തേതാണ് യഥാർത്ഥം; ഒന്നാമത്തേത് അതിന്റെ മറ മാത്രം. പുത്രൻ യുദ്ധയോഗ്യനല്ല എന്നു പറഞ്ഞവൻതന്നെ തൊട്ടടുത്ത് അവനെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം അയയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — ഈ പൊരുത്തക്കേടുതന്നെയാണ് സ്നേഹത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

'—എങ്കിൽ ചതുരംഗസേനയോടുകൂടി എന്നോടൊപ്പംതന്നെ അവനെ കൊണ്ടുപോയാലും. അല്ലയോ കൗശികാ, ഞാൻ ജനിച്ചിട്ട് അറുപതിനായിരം വർഷം കഴിഞ്ഞു; ഏറെ ക്ലേശിച്ചാണ് ഈ പുത്രനെ ഞാൻ നേടിയത്; അതിനാൽ രാമനെ അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്. എന്റെ നാലു പുത്രന്മാരിലും എനിക്കു പരമമായ പ്രീതിയുണ്ട്—' 'കൃച്ഛ്രേണ' (ഏറെ ക്ലേശിച്ച്) എന്ന ഒരു പദത്തിൽ മുഴുവൻ അശ്വമേധവും പുത്രേഷ്ടിയും സംഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പതിനാലും പതിനഞ്ചും സർഗങ്ങളിൽ വിസ്തരിച്ചു വർണ്ണിച്ചത് ഇവിടെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽകൊണ്ടു മാത്രം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വാർദ്ധക്യവും ദീർഘമായ കാത്തിരിപ്പും — ഇവ രണ്ടുമാണ് രാജാവിന്റെ ബലവത്തായ കാരണങ്ങൾ.

'—മൂത്തവനും ധർമ്മപ്രധാനനുമായവനിൽ ആ പ്രീതി വിശേഷിച്ചും; അതിനാൽ രാമനെ അങ്ങ് കൊണ്ടുപോകരുത്. ആ രാക്ഷസന്മാർ ഏതു വീര്യമുള്ളവരാണ്? ആരുടെ പുത്രന്മാരാണ്? അവർ ആരാണ്? എത്ര വലിപ്പമുള്ളവരാണ്? അല്ലയോ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ആരാണ് അവരെ രക്ഷിക്കുന്നത്? ചതിയുദ്ധം ചെയ്യുന്ന അവരെ രാമനോ എന്റെ സൈന്യങ്ങളോ ഞാനോ എങ്ങനെ നേരിടണം? ഭഗവാനേ, എല്ലാം എന്നോടു പറഞ്ഞാലും.' ചോദ്യങ്ങളുടെ ബാഹുല്യവും ഭയത്തിന്റെ അടയാളമാണ്; ശത്രുവിനെ അറിയാത്തവൻ എല്ലാം ചോദിക്കുന്നു. എങ്കിലും ചോദ്യങ്ങൾ നിഷ്ഫലമല്ല — പുത്രനെ അയയ്ക്കുന്ന പിതാവിന് എതിർപക്ഷത്തിന്റെ ശക്തി അറിയാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. ഇവിടെ കഥയുടെ ഗതി മാറുന്നു — നിഷേധത്തിൽനിന്ന് ജിജ്ഞാസയിലേക്ക്. 'സർവ്വം മേ ശംസ' (എല്ലാം എന്നോടു പറഞ്ഞാലും) എന്ന പദങ്ങളാൽ രാജാവ് ആദ്യമായി മുനിയെ ഗുരുവായി സ്വീകരിക്കുന്നു; മുമ്പു നിഷേധിച്ചവൻതന്നെ ഇപ്പോൾ ശിഷ്യനെപ്പോലെ ചോദിക്കുന്നു.

'—ദുഷ്ടഭാവമുള്ള അവരുടെ മുന്നിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ നിൽക്കണം? രാക്ഷസന്മാർ വീര്യത്താൽ മദിച്ചവരാണല്ലോ.' അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വാക്കുകേട്ട് വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു — 'പൗലസ്ത്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാവണൻ എന്നൊരു രാക്ഷസനുണ്ട്; ബ്രഹ്മാവിൽനിന്നു വരം നേടിയ അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കഠിനമായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു. മഹാബലനും മഹാവീര്യനുമായ, അനേകം രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ രാവണനാണ് രാക്ഷസാധിപൻ എന്ന്, അല്ലയോ മഹാരാജാവേ, കേൾക്കപ്പെടുന്നു.' പതിനഞ്ചാം സർഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനു മുന്നിൽ പറഞ്ഞതുതന്നെ ഇവിടെ മനുഷ്യരുടെ കാതുകളിലെത്തുന്നു; ഒരേ ശത്രുതന്നെ രണ്ടു ലോകങ്ങൾക്കും മുള്ളാണ്. 'ബ്രഹ്മണാ ദത്തവരഃ' (ബ്രഹ്മാവിൽനിന്നു വരം നേടിയവൻ) എന്ന പദത്താൽ കവി വീണ്ടും ആ വരത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു — രാവണന്റെ ബലവും അതുതന്നെ, അവന്റെ മരണത്തിന്റെ വാതിലും അതുതന്നെ. ഇവിടെയാണ് ആദ്യമായി രാവണന്റെ പേര് അയോധ്യയിലെ സഭയിൽ കേൾക്കുന്നത്.

'അവൻ സാക്ഷാൽ വൈശ്രവണന്റെ (കുബേരന്റെ) സഹോദരനും വിശ്രവസ്സ് മുനിയുടെ പുത്രനുമാണ്. മഹാബലനായ അവൻ സ്വയം യജ്ഞത്തിനു വിഘ്നം വരുത്താത്തപ്പോൾ, അവനാൽ പ്രേരിതരായ മഹാബലരായ ആ രണ്ടു രാക്ഷസന്മാർ — മാരീചനും സുബാഹുവും — യജ്ഞവിഘ്നം ചെയ്യും.' രാവണൻ സ്വയം വരുന്നില്ല — ഇതും അവന്റെ ദർപ്പത്തിന്റെ അടയാളമാണ്; യജ്ഞം മുടക്കുന്നത് അവന് നിസ്സാരമായ കർമ്മമായി തോന്നുന്നു. ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനെല്ലാം മുനി ഉത്തരം നൽകുന്നു; എന്നാൽ ആ ഉത്തരംതന്നെ രാജാവിന്റെ ഭയം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അഭയം നൽകേണ്ടിയിരുന്ന ജ്ഞാനംതന്നെ അവിടെ ഭയകാരണമായിത്തീർന്നു.

മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് മുനിയോടു പറഞ്ഞു — 'ആ ദുരാത്മാവിന്റെ മുന്നിൽ യുദ്ധത്തിൽ നിൽക്കാൻ എനിക്കു കഴിയില്ലതന്നെ. അല്ലയോ ധർമ്മജ്ഞാ, അങ്ങ് എന്റെ കുഞ്ഞുമകനോടും ഭാഗ്യഹീനനായ എന്നോടും പ്രസാദിച്ചാലും; അങ്ങുതന്നെയാണ് എന്റെ ദൈവവും ഗുരുവും. ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ഗന്ധർവ്വന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും പക്ഷികൾക്കും നാഗങ്ങൾക്കുംപോലും രാവണനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല; പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ?' ഇവിടെ നിരാകരണം വ്യക്തമാകുന്നു; എങ്കിലും രാജാവ് ആജ്ഞാപിക്കുന്നില്ല, പ്രസാദം യാചിക്കുകയാണ് — ഗുരുവിനോടു രാജാവിനുപോലും ഇതാണ് മര്യാദ. 'അല്പഭാഗ്യസ്യ' (ഭാഗ്യഹീനന്റെ) എന്ന പദത്താൽ അദ്ദേഹം സ്വയംതന്നെ തന്റെ ദൈന്യം അംഗീകരിക്കുന്നു; സാർവ്വഭൗമനും പുത്രന്റെ കാര്യത്തിൽ ദീനനാകുന്നു.

'ആ രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ വീര്യവാന്മാരുടെ വീര്യംതന്നെ അപഹരിക്കുന്നു; അവനോടോ അവന്റെ സൈന്യങ്ങളോടോ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എനിക്കു കഴിയില്ല — സൈന്യത്തോടുകൂടിയാലും, അല്ലയോ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, പുത്രന്മാരോടുകൂടിയാലും. അതിനാൽ ദേവതുല്യനാണെങ്കിലും യുദ്ധങ്ങളിൽ അകോവിദനായ ബാലനായ എന്റെ മകനെ, ബ്രഹ്മൻ, ഒരു വിധത്തിലും ഞാൻ നൽകില്ലതന്നെ.' 'വീര്യമാദത്തേ' (വീര്യം അപഹരിക്കുന്നു) എന്ന വാക്കിലൂടെ ഭയത്തിന്റെ ഗൂഢമായ കാരണം പറയപ്പെടുന്നു — വീര്യംതന്നെ അപഹരിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് സൈന്യത്തിന്റെ എണ്ണം ഒന്നും സാധിക്കുന്നില്ല. 'നൈവ ദാസ്യാമി' (നൽകില്ലതന്നെ) എന്ന പദങ്ങളാൽ പ്രതിജ്ഞ ഭഞ്ജിക്കപ്പെട്ടു; ഇവിടെയാണ് സർഗത്തിന്റെ മർമ്മസ്ഥാനം.

'പിന്നെ ആ യജ്ഞവിഘ്നകാരികൾ യുദ്ധത്തിൽ കാലനു തുല്യരായ സുന്ദോപസുന്ദന്മാരുടെ പുത്രന്മാരാണ്; അവരുടെ കാര്യത്തിലും ഞാൻ എന്റെ കുഞ്ഞിനെ നൽകില്ലതന്നെ. മാരീചനും സുബാഹുവും വീര്യവാന്മാരും നന്നായി പരിശീലനം നേടിയവരുമാണ്. അവരിൽ ഒരാളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ സുഹൃദ്ഗണങ്ങളോടുകൂടി ഞാൻ പോകാം; അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധുക്കളോടുകൂടി അങ്ങയെ ഞാൻ അനുനയിപ്പിക്കാം.' പിതാവ് യുദ്ധത്തിനും തയ്യാർ, നമസ്കാരത്തിനും തയ്യാർ — ഒരു പുത്രനെ മാത്രം നൽകുന്നില്ല. ഇവിടെ ദശരഥൻ രണ്ടു ധർമ്മങ്ങളുടെ നടുവിൽ ബന്ധിതനാണ് — ഒരു വശത്ത് രാജാവിന്റെ പ്രതിജ്ഞ, മറുവശത്ത് പിതാവിന്റെ സ്നേഹം; ഈ ബന്ധനംതന്നെയാണ് അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നത്. അവിടെ സത്യം രക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പുത്രനെ ത്യജിക്കുന്നു; ഇവിടെയാകട്ടെ പുത്രനെ രക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് സത്യം ത്യജിക്കുന്നു. ഒരേ വാക്കുതന്നെ അദ്ദേഹത്തെ രണ്ടു വിധത്തിൽ മുറിക്കുന്നു, ഒരിക്കൽ ഇവിടെ, ഒരിക്കൽ അവിടെ.

രാജാവിന്റെ ഈ പുലമ്പൽ കേട്ട് ദ്വിജേന്ദ്രനായ കുശികപുത്രനിൽ അതിമഹത്തായ ക്രോധം പ്രവേശിച്ചു; യജ്ഞത്തിൽ നന്നായി ഹോമിക്കപ്പെട്ട്, നെയ്യൊഴിക്കപ്പെട്ട അഗ്നിയെപ്പോലെ ആ മഹർഷിയാകുന്ന അഗ്നി ജ്വലിച്ചുയർന്നു. സർഗാന്തത്തിൽ വൃത്തം പുഷ്പിതാഗ്രയിലേക്കു മാറുന്നു, പതിനാലും പതിനഞ്ചും സർഗങ്ങളിലെന്നപോലെ. യാചനയുടെ അവസാനം കോപം — ഈ സന്ധിതന്നെയാണ് വസിഷ്ഠൻ മദ്ധ്യസ്ഥനാകുന്ന ഇരുപത്തൊന്നാം സർഗത്തിന്റെ ബീജം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे विंशः सर्गः॥ २०॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക