സർഗ്ഗം
വിശ്വാമിത്രന്റെ രാമയാചന
മാരീചസുബാഹുക്കൾ ചെയ്യുന്ന യജ്ഞവിഘ്നം, രാമനെ യാചിക്കൽ, ദശരഥന്റെ മൂർച്ഛ
രാജസിംഹത്തിന്റെ അദ്ഭുതകരമായി വിസ്തരിച്ച ആ വാക്കുകേട്ട് രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞ മഹാതേജസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ മറുപടി പറഞ്ഞു — 'രാജശാർദ്ദൂലാ, ഇത് അങ്ങേക്കുതന്നെ ഉചിതമാണ്; ഭൂമിയിൽ മറ്റാരിൽനിന്നും ഇത്തരം വാക്കു സംഭവിക്കില്ല. അങ്ങ് മഹാവംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണല്ലോ, വസിഷ്ഠനാണ് അങ്ങയുടെ ഉപദേഷ്ടാവും. എന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള വാക്ക് ഏതോ, ആ കാര്യത്തിന്റെ നിശ്ചയം ചെയ്താലും; പ്രതിജ്ഞ സത്യമാക്കുന്നവനായിരിക്കുക.' ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: മുനി ആദ്യം സ്തുതിക്കുന്നു, പിന്നെ ബന്ധിക്കുന്നു. 'ഭവ സത്യപ്രതിശ്രവഃ' (പ്രതിജ്ഞ സത്യമാക്കുന്നവനായിരിക്കുക) എന്ന പദങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം രാജാവിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെതന്നെ വാക്കുകൊണ്ടു ബന്ധിക്കുന്നു; യാചനയ്ക്കു മുമ്പുതന്നെ പ്രതിജ്ഞ ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സർഗം ഒരേയൊരു അഖണ്ഡമായ ഭാഷണമാണ്, അതിന്റെ ആരംഭമാണിത്. സ്തുതിപോലും ഇവിടെ ഒരു സാധനംതന്നെ — കുലവും ഗുരുവും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, രാജാവ് വാക്കിൽനിന്നു വ്യതിചലിക്കാതിരിക്കാൻ.
'പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, സിദ്ധിക്കുവേണ്ടി ഞാൻ ഒരു നിയമം (വ്രതം) അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അതിനു വിഘ്നം വരുത്തുന്നവരായി ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രണ്ടു രാക്ഷസന്മാരുണ്ട്. പലതവണ അനുഷ്ഠിച്ച വ്രതം സമാപിക്കാറാകുമ്പോൾത്തന്നെ വീര്യവാന്മാരും നന്നായി പരിശീലനം നേടിയവരുമായ ഈ മാരീചനും സുബാഹുവും മാംസവും രക്തവും പ്രവാഹമായി ആ വേദിയിൽ വർഷിച്ചു.' ഇവിടെ വിഘ്നത്തിന്റെ സ്വരൂപം ചിന്തനീയമാണ് — അവർ യജ്ഞം തകർത്ത് ഓടിപ്പോകുകയല്ല, വേദിയെ അശുദ്ധമാക്കുകയാണ്. ശുദ്ധിയാണ് യജ്ഞത്തിന്റെ പ്രാണൻ; അതിനാൽ രക്തമാംസവർഷംതന്നെയാണ് പരമമായ ദൂഷണം. 'സമാപ്ത്യാം' (സമാപ്തിയിൽ) എന്ന പദത്താൽ അവരുടെ ക്രൗര്യം വ്യക്തമാകുന്നു — ഫലം അടുത്തെത്തുമ്പോൾത്തന്നെ അവർ പ്രഹരിക്കുന്നു. 'കാമരൂപിണൗ' (ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവർ) എന്ന പദത്താൽ ആ വിഘ്നം ബലംകൊണ്ടല്ല, മായകൊണ്ടാണ് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് എന്ന് അറിയാം.
'ആ വ്രതനിശ്ചയം അങ്ങനെ തകർക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശ്രമം വ്യർത്ഥമായി നിരുത്സാഹനായ ഞാൻ ആ ദേശത്തുനിന്നു മാറിപ്പോന്നു. രാജാവേ, അവരുടെമേൽ കോപം പ്രയോഗിക്കാൻ എനിക്കു മനസ്സു വരുന്നില്ല; ആ ചര്യ അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്, അതിൽ ശാപം പ്രയോഗിക്കാൻ പാടില്ല. അതിനാൽ രാജശാർദ്ദൂലാ, സത്യപരാക്രമിയും കാകപക്ഷം (ബാലന്മാരുടെ ചുരുൾമുടി) ധരിച്ചവനും വീരനുമായ അങ്ങയുടെ മൂത്ത പുത്രൻ രാമനെ അങ്ങ് എനിക്കു നൽകണം.' ഇതുതന്നെയാണ് സർഗത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. ശക്തനായിരുന്നിട്ടും തപസ്വിക്ക് ശപിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, കാരണം വ്രതനിയമം അദ്ദേഹത്തെത്തന്നെ ബന്ധിക്കുന്നു; അതിനാൽ അദ്ദേഹം ഒരു ബാലനെ യാചിക്കുന്നു. 'കാകപക്ഷധരം' എന്ന പദത്താൽ രാമന്റെ ശൈശവംതന്നെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — യോദ്ധാവിനെയല്ല, ശിശുവിനെയാണ് അദ്ദേഹം യാചിക്കുന്നത്. ഇതുതന്നെയാണ് യാചനയുടെ മൂർച്ച — ക്ഷത്രിയനായിരുന്ന് ബ്രഹ്മർഷിയായിത്തീർന്നവൻ രാജാവിനോട് സൈന്യത്തെയല്ല, ഒരു ബാലനെയാണ് വരിക്കുന്നത്.
'എന്നാൽ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഇവൻ സ്വന്തം ദിവ്യതേജസ്സുകൊണ്ട് ദ്രോഹികളായ ആ രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ സമർത്ഥനാണ്. ഞാനും ഇവനു പലവിധമായ ശ്രേയസ്സു നൽകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതുവഴി ഇവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഖ്യാതി നേടും.' ഈ വാഗ്ദാനം മർമ്മസ്പർശിയാണ് — മുനി യാചിക്കുക മാത്രമല്ല, നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാലന്റെ പിതാവ് എന്തെല്ലാം ശങ്കിക്കുമോ, അതെല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ പരിഹരിക്കുന്നു; രക്ഷണം, വിദ്യ, യശസ്സ് — ഈ മൂന്നു വാക്കുകൾ പിതാവിന്റെ ഭയത്തിനുള്ള മൂന്ന് ഉത്തരങ്ങളാണ്. 'മയാ ഗുപ്തഃ' (എന്നാൽ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന) എന്ന പദത്താൽ അദ്ദേഹം സ്വയംതന്നെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
'രാമനെ നേരിട്ടാൽ അവർക്ക് ഒരു വിധത്തിലും പിടിച്ചുനിൽക്കാനാവില്ല; രാഘവനല്ലാതെ മറ്റൊരു പുരുഷനും അവരെ വധിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുന്നില്ല. വീര്യത്താൽ മദിച്ച ആ പാപികൾ കാലപാശത്തിന്റെ വശത്തായിക്കഴിഞ്ഞു; മഹാത്മാവായ രാമന് അവർ മതിയായ എതിരാളികളല്ല. അതിനാൽ രാജാവേ, പുത്രനോടുള്ള സ്നേഹം അങ്ങ് കാണിക്കേണ്ടതില്ല.' 'കാലപാശവശം ഗതൗ' (കാലപാശത്തിന്റെ വശത്തായി) എന്ന പദങ്ങളാൽ മുനി കാണിക്കുന്നത് അവരുടെ മരണം നിശ്ചിതമാണ്, രാമൻ നിമിത്തം മാത്രമാണ് എന്നാണ്. സ്നേഹനിഷേധവും കഠിനമാണ് — പിതാവിന്റെ ഹൃദയം അറിഞ്ഞിട്ടും അദ്ദേഹം അതുതന്നെ നിഷേധിക്കുന്നു. ഇതാണ് ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ദൃഢത; സ്നേഹം ഇവിടെ ധർമ്മത്തിനു വിരോധിയെന്നപോലെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
'ഞാൻ അങ്ങേക്കു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു — ആ രാക്ഷസന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞു എന്നുതന്നെ അറിഞ്ഞാലും. സത്യപരാക്രമിയും മഹാത്മാവുമായ രാമനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; മഹാതേജസ്വിയായ വസിഷ്ഠനും, തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഇവരും അറിയുന്നു.' ഇവിടെ 'വേദ്മി' (ഞാൻ അറിയുന്നു) എന്ന പദം ഗഹനമാണ് — പുത്രനെ താൻ അറിയുന്നു എന്നു പിതാവ് കരുതുന്നു, എന്നാൽ രാമന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം തപസ്വികൾ മാത്രമേ അറിയുന്നുള്ളൂ എന്നു മുനി പറയുന്നു. സാക്ഷികളും ആ സഭയിൽത്തന്നെ ഇരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ വാക്ക് പ്രതിജ്ഞ മാത്രമല്ല, പ്രമാണവുമാണ്. 'ഹതൗ തൗ വിദ്ധി' (അവർ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നറിയുക) എന്ന ഭൂതകാലപ്രയോഗത്താൽ ഭാവിയിലെ വധം സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞതുപോലെ പറയപ്പെടുന്നു.
'രാജേന്ദ്രാ, ഭൂമിയിൽ ധർമ്മലാഭവും പരമവും സ്ഥിരവുമായ യശസ്സും അങ്ങ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ രാമനെ എനിക്കു നൽകണം. കാകുത്സ്ഥാ, വസിഷ്ഠൻ മുതലായ അങ്ങയുടെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും അനുമതി നൽകുന്നുവെങ്കിൽ രാമനെ അയച്ചാലും; മമതയിൽ കുടുങ്ങാതെ പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രനെ അങ്ങ് നൽകണം.' മുനിയുടെ കൗശലം ഇവിടെ കാണാം — അദ്ദേഹം രാജാവിന് ഒരു വഴി നൽകുന്നു. ഒറ്റയ്ക്കുള്ള തീരുമാനമല്ല ആവശ്യപ്പെടുന്നത്, മന്ത്രിമാരുടെ അനുമതിയാണ്; ഇങ്ങനെ യാചന രാജനീതിയനുസരിച്ചും ശുദ്ധമാകുന്നു, രാജാവിന്റെ രക്ഷപ്പെടാനുള്ള വഴി അടയ്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ധർമ്മവും യശസ്സും — രാജാവിന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതുതന്നെ വിലയായി കാണിക്കപ്പെടുന്നു.
'യജ്ഞത്തിന് പത്തു രാത്രി മാത്രമേ ബാക്കിയുള്ളൂ; അത്രയും കാലത്തേക്കു മാത്രമാണ് താമരക്കണ്ണനായ രാമനെ ഞാൻ യാചിക്കുന്നത്. രാഘവാ, എന്റെ യജ്ഞത്തിന്റെ കാലം കടന്നുപോകാത്ത വിധത്തിൽ ചെയ്താലും; അങ്ങേക്കു മംഗളം, ശോകത്തിൽ മനസ്സുവെക്കരുത്.' 'ദശരാത്രം' (പത്തു രാത്രി) എന്ന പദത്താൽ യാചനയുടെ അതിർത്തി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു — എന്നേക്കുമല്ല, പത്തു രാത്രി മാത്രം. കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ യാചനയ്ക്കു തിടുക്കം കൂട്ടുന്നു; യജ്ഞകാലം കടന്നുപോയാൽ എല്ലാ ശ്രമവും വ്യർത്ഥം. 'മാ ച ശോകേ മനഃ കൃഥാഃ' (ശോകത്തിൽ മനസ്സുവെക്കരുത്) എന്ന വാക്കിലൂടെ മുനി പിതാവിന്റെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുകയും സാന്ത്വനപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സാന്ത്വനവും ഇവിടെ നിർബന്ധത്തിന്റെതന്നെ ഒരു അംഗമാണ്.
ഇങ്ങനെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും നിറഞ്ഞ വാക്കു പറഞ്ഞ് ധർമ്മാത്മാവും മഹാതേജസ്വിയും മഹാമതിയുമായ വിശ്വാമിത്രൻ വിരമിച്ചു. വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ ശുഭവാക്കു കേട്ട് ആ രാജേന്ദ്രൻ മഹത്തായ ശോകത്താൽ ആവിഷ്ടനായി ഇളകി, മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു; ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് അപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ് ഭയത്തോടെ വിഷാദിച്ചു. ഒടുവിൽ കവി ഛന്ദസ്സു മാറ്റുന്നു — ഹൃദയത്തെയും മനസ്സിനെയും പിളർക്കുന്ന ആ മുനിവാക്ക് കേട്ട മഹാനും മഹാത്മാവുമായ നരപതി വ്യഥിതമനസ്കനായി ആസനത്തിൽനിന്ന് ഇളകിവീണു. 'രാമനെ നൽകുക' എന്ന ഒരേയൊരു വാക്ക് രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽനിന്ന് ഇളക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ വരാനിരിക്കുന്ന കഥയുടെ ഗൗരവം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പുത്രേഷ്ടിയിലൂടെ ലഭിച്ചതുതന്നെ ഇപ്പോൾ യാചിക്കപ്പെടുന്നു — ഇതാണ് കവിയുടെ സംവിധാനം.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनविंशः सर्गः॥ १९॥