॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 8-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അശ്വമേധയജ്ഞസങ്കല്പം

പുത്രകാമനായ ദശരഥന്റെ യജ്ഞനിശ്ചയവും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും മന്ത്രിമാരുടെയും അനുമോദനവും

ഇത്രയും പ്രഭാവമുള്ളവനും ധർമ്മജ്ഞനും മഹാത്മാവുമായിരുന്നിട്ടും ദശരഥൻ സുഖിയായിരുന്നില്ല. പുത്രനുവേണ്ടി അദ്ദേഹം എന്നും ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശം വളർത്താൻ ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ മഹാത്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ആശയം ഉദിച്ചു — 'പുത്രനുവേണ്ടി ഞാൻ എന്തുകൊണ്ട് അശ്വമേധം ചെയ്തുകൂടാ' എന്ന്. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ രാജാവിന്റെ സമ്പത്ത് വിസ്തരിച്ചു വർണ്ണിച്ചു; എട്ട് അമാത്യന്മാർ, ഋത്വിക്കുകൾ, ശത്രുക്കളില്ലാത്ത രാജ്യം, ഇന്ദ്രതുല്യമായ ഭരണം. ഈ സർഗത്തിലാകട്ടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരേയൊരു കുറവാണ് പറയുന്നത്. ഐശ്വര്യമെല്ലാമുണ്ട്, എന്നാൽ വംശം നിലനിർത്തുന്ന പുത്രനില്ല; അതിനാൽ ആ സമഗ്രമായ സമ്പത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് ശൂന്യമെന്നപോലെ തോന്നുന്നു. കവി ആദ്യം പൂർണ്ണത കാണിക്കുന്നു, പിന്നെ ഒരു ഒഴിഞ്ഞ ഇടവും; അതിൽനിന്നാണ് കഥ മുഴുവൻ മുന്നോട്ടു നീങ്ങുന്നത്.

ബുദ്ധിമാനും ധർമ്മാത്മാവുമായ അദ്ദേഹം ആത്മസംയമമുള്ള എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടുംകൂടി 'യജ്ഞം ചെയ്യണം' എന്ന് ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു. പിന്നീട് മഹാതേജസ്വിയായ രാജാവ് മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠനായ സുമന്ത്രനോടു പറഞ്ഞു — 'എന്റെ എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരെയും പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം വേഗം കൊണ്ടുവരിക.' വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സുമന്ത്രൻ ഉടനെ ചെന്ന് വേദപാരംഗതരായ അവരെയെല്ലാം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. ചിന്തിക്കേണ്ടത്: രാജാവ് ആദ്യം മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിക്കുന്നു, അതിനുശേഷം മാത്രമേ ഗുരുക്കന്മാരെ വിളിക്കുന്നുള്ളൂ. തീരുമാനം ആദ്യം, അനുഷ്ഠാനവിധി പിന്നീട്. ഏഴാം സർഗത്തിൽ 'സുമന്ത്രശ്ചാഷ്ടമോഽർത്ഥവിത്' (എട്ടാമനായി അർത്ഥജ്ഞനായ സുമന്ത്രൻ) എന്നു പറയപ്പെട്ടവൻതന്നെയാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി ഒരു കാര്യത്തിനു നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്; തുടർന്ന് രാമായണത്തിലുടനീളം അദ്ദേഹംതന്നെയാണ് രാജാവിന്റെ വചനവാഹകനാകുന്നത്.

സുയജ്ഞൻ, വാമദേവൻ, ജാബാലി, കാശ്യപൻ, പുരോഹിതനായ വസിഷ്ഠൻ, മറ്റു ദ്വിജോത്തമന്മാർ — ഇവരെയെല്ലാം സുമന്ത്രൻ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു. ധർമ്മാത്മാവായ ദശരഥരാജാവ് അവരെ പൂജിച്ചശേഷം ധർമ്മവും അർത്ഥവും നിറഞ്ഞ, സൗമ്യവും മൃദുവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ഏഴാം സർഗത്തിൽ പറഞ്ഞ ഋത്വിക്കുകളും മന്ത്രിമാരുംതന്നെ വീണ്ടും കാണപ്പെടുന്നു; അവിടെ അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ എണ്ണപ്പെട്ടു, ഇവിടെ അവരുടെ കർമ്മം ആരംഭിക്കുന്നു. ഗുണവർണ്ണന നിഷ്ഫലമല്ല — അവിടെ പ്രതിജ്ഞചെയ്തത് ഇവിടെ കർമ്മത്തിലൂടെ കാണപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, പൂജ ആദ്യം, പ്രാർത്ഥന പിന്നീട്; യാചിക്കുമ്പോഴും രാജാവ് മര്യാദ കൈവിടുന്നില്ല.

രാജാവ് പറഞ്ഞു — 'പുത്രനുവേണ്ടി വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിക്കുന്ന എനിക്ക് സുഖമില്ല. അതിനുവേണ്ടി അശ്വമേധം ചെയ്യാമെന്നാണ് എന്റെ വിചാരം. ശാസ്ത്രത്തിൽ കാണുന്ന വിധിപ്രകാരമുള്ള കർമ്മംകൊണ്ട് യജിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എങ്ങനെ എനിക്ക് എന്റെ ആഗ്രഹം സാധിക്കും എന്ന് നിങ്ങൾ ഇവിടെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ആലോചിക്കുക.' രണ്ടു പദങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കേണ്ടതാണ് — 'ലാലപ്യമാനസ്യ' എന്ന യങ്ന്തരൂപം (ആവർത്തനാർത്ഥകമായ ക്രിയാരൂപം) വിലാപത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഒരിക്കലല്ല, എപ്പോഴും അദ്ദേഹം വിലപിക്കുന്നു. 'ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന' (ശാസ്ത്രത്തിൽ കണ്ട വിധിയാൽ) എന്ന പദം സ്വച്ഛന്ദതയെ നിഷേധിക്കുന്നു. യജ്ഞം ഇച്ഛയനുസരിച്ചല്ല, ശാസ്ത്രമനുസരിച്ചാണ് നടത്തപ്പെടുന്നത്. രാജാവുപോലും സ്വന്തം ബുദ്ധിയെ പ്രമാണമാക്കുന്നില്ല; 'ബുദ്ധിരത്ര വിചിന്ത്യതാം' (ഇവിടെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ആലോചിക്കുക) എന്നു പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ഭാരം വിദ്വാന്മാരിൽ ഏല്പിക്കുന്നു.

അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ മുതലായ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും 'സാധു' (നന്ന്) എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് രാജാവിന്റെ മുഖത്തുനിന്നു പുറപ്പെട്ട ആ വാക്കിനെ ആദരിച്ചു. അത്യന്തം പ്രീതരായ അവർ ദശരഥനോടു പറഞ്ഞു — 'യജ്ഞസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ, കുതിരയെ അഴിച്ചുവിടട്ടെ, സരയുവിന്റെ വടക്കേ കരയിൽ യജ്ഞഭൂമി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. അല്ലയോ രാജാവേ, അങ്ങ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുത്രന്മാരെ എല്ലാ വിധത്തിലും നേടും.' അനുമോദനം മാത്രമല്ല, സമഗ്രമായ കാര്യപരിപാടിയും അവർ ആ നിമിഷംതന്നെ പറഞ്ഞു. ഇതാണ് സഭയുടെ രീതി — വിദ്വാന്മാരുള്ളിടത്ത് പ്രശംസ വാക്കിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല; അതു കർമ്മത്തിലേക്കു പരിണമിക്കുന്നു.

'പുത്രനുവേണ്ടി അങ്ങേക്ക് ഈ ധാർമ്മികമായ ബുദ്ധി ഉദിച്ചതിനാൽ അത് തീർച്ചയായും സഫലമാകും' — എന്ന് അവർ കാരണവും പറഞ്ഞു. ദ്വിജന്മാർ പറഞ്ഞ ഇതു കേട്ട് രാജാവ് സന്തുഷ്ടനായി. ഹർഷംകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ അദ്ദേഹം അമാത്യന്മാരോടു പറഞ്ഞു — 'ഗുരുക്കന്മാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച് എനിക്കുവേണ്ട സാമഗ്രികൾ ഇവിടെ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ.' ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: ഫലം ക്രിയയുടേതു മാത്രമല്ല, സങ്കല്പശുദ്ധിയുടേതുമാണ്. ആരുടെ ബുദ്ധി ധർമ്മാനുസൃതമാണോ, അവന്റെ ആഗ്രഹം സാധിക്കും — ഇതാണ് ബ്രാഹ്മണരുടെ നിർണ്ണയം. കൂടാതെ 'ഗുരൂണാം വചനാത്' (ഗുരുക്കന്മാരുടെ വാക്കനുസരിച്ച്) എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് രാജാവ് സ്വന്തം പേരിൽ ആജ്ഞ നൽകുന്നില്ല എന്നാണ്; ഗുരുവചനത്തെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രമാണമാക്കുന്നത്.

'സമർത്ഥരായ രക്ഷകരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെടുന്ന കുതിരയെ ഉപാദ്ധ്യായനോടൊപ്പം അഴിച്ചുവിടട്ടെ; സരയുവിന്റെ വടക്കേ കരയിൽ യജ്ഞഭൂമി ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ; കല്പസൂത്രമനുസരിച്ചും വിധിയനുസരിച്ചും ശാന്തികർമ്മങ്ങൾ വർദ്ധിക്കട്ടെ. ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ യജ്ഞത്തിൽ കഠിനമായ ഒരു അപരാധവും സംഭവിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ഏതു രാജാവിനും ഇതു നേടാൻ കഴിയും. വിദ്വാന്മാരായ ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാർ പഴുതുകൾ മാത്രമാണല്ലോ തിരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.' അശ്വമേധത്തിന്റെ ഭയം ശത്രുക്കളിൽനിന്നല്ല, സ്വന്തം പ്രമാദത്തിൽനിന്നാണ്. രക്ഷകനാണ് കുതിരയുടെ ആധാരം; പഴുതാണ് വിഘ്നത്തിന്റെ വാതിൽ. ഇവിടെയും വിദ്വത്തതന്നെ ഭയകാരണമായി പറയപ്പെടുന്നു — 'വിദ്വാംസോ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ' (വിദ്വാന്മാരായ ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാർ) എന്ന്; ശുദ്ധിയില്ലാത്ത ജ്ഞാനം അനർത്ഥത്തിനു കാരണമാകുന്നു.

'വിധിയില്ലാത്ത യജ്ഞത്തിന്റെ കർത്താവ് ഉടനെതന്നെ നശിക്കുന്നു. അതിനാൽ എന്റെ ഈ യജ്ഞം വിധിപൂർവ്വം പൂർത്തിയാകുന്ന വിധത്തിൽ ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്യുക; നിങ്ങൾ ഇതു സാധിക്കുന്നതിൽ സമർത്ഥരാണല്ലോ' എന്ന് രാജാവ് പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ആദരിക്കപ്പെട്ട മന്ത്രിമാരെല്ലാം 'അങ്ങനെതന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞു. ശുഭകർമ്മംപോലും വിധിയില്ലാതെ ചെയ്താൽ നശിപ്പിക്കുന്നു, രക്ഷിക്കുന്നില്ല — ഈ വൈദികമായ പാഠം ഇവിടെ സ്പഷ്ടമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. 'സദ്യഃ' (ഉടനെ) എന്ന പദം മൂർച്ചയുള്ളതാണ്; ഫലം കാലാന്തരത്തിലല്ല, ആ നിമിഷംതന്നെ ഉണ്ടാകുന്നു. അതിനാൽ മഹത്തായ കർമ്മം ആരംഭിക്കുന്നവൻ വിധിയിൽ അത്യന്തം ശ്രദ്ധാലുവായിരിക്കണം.

രാജേന്ദ്രന്റെ ആ വാക്ക് മുമ്പത്തെപ്പോലെ കേട്ട് ആ മന്ത്രിമാർ സമ്മതം പ്രകടിപ്പിച്ചു. ധർമ്മജ്ഞരായ ദ്വിജന്മാരും നൃപോത്തമനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ച്, അനുവാദം വാങ്ങി വന്നതുപോലെ മടങ്ങിപ്പോയി. ആ വിപ്രന്മാരെ യാത്രയാക്കിയശേഷം രാജാവ് സചിവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു — 'ഋത്വിക്കുകൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ യജ്ഞം യഥാവിധി നിർവ്വഹിക്കപ്പെടട്ടെ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ നൃപശാർദ്ദൂലൻ അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്ന സചിവന്മാരെയും യാത്രയാക്കി. രണ്ടു പക്ഷങ്ങളും — കർമ്മത്തിന് ആദേശം നൽകുന്ന ബ്രാഹ്മണരും അതു സാധിപ്പിക്കുന്ന മന്ത്രിമാരും — തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം ഏറ്റെടുത്ത് പുറപ്പെടുന്നു.

അവരെ യാത്രയാക്കിയശേഷം മഹാമതിയായ രാജാവ് തന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ചെന്ന് ആ നരേന്ദ്രൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിനു പ്രിയപ്പെട്ട പത്നിമാരോടു പറഞ്ഞു — 'ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കുവിൻ; പുത്രനുവേണ്ടി ഞാൻ യജ്ഞം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു.' അത്യന്തം മനോഹരമായ ആ വാക്കുകേട്ട് തേജസ്വിനികളായ അവരുടെ മുഖപദ്മങ്ങൾ ശിശിരം കഴിഞ്ഞുള്ള താമരകളെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു. ഉപമയും മനോഹരമാണ് — ശിശിരകാലം ശോകം, അതിന്റെ അവസാനം ആശ. അപുത്രത ശീതംപോലെയായിരുന്നു, യജ്ഞസങ്കല്പം വസന്തംപോലെയും. സർഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രാജാവിന്റെ താപം, ഒടുവിൽ റാണിമാരുടെ മുഖപ്രസാദം; ഇതിലൂടെ ചിന്തയുടെ കാലം കഴിഞ്ഞു, ആശയുടെ കാലം വന്നു എന്ന് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക