സർഗ്ഗം
ജാബാലിയുടെ നാസ്തികവചനം
നാസ്തികമതം ആശ്രയിച്ച് ജാബാലി രാമനെ മടങ്ങാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു — ബന്ധങ്ങളുടെ നിഷേധം, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ നിരാസം, പ്രത്യക്ഷത്തിൽമാത്രം നിഷ്ഠ വേണമെന്ന ഉപദേശം
കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ രാമൻ അനേകം ധർമവചനങ്ങളാൽ ഭരതനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ‘നീ രാജാവാകൂ, ഞാൻ കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ രാജാവാകും’ എന്നു പറയുകയും ചെയ്തു. ഈ സർഗത്തിൽ ഒരു പുതിയ വക്താവ് പ്രവേശിക്കുന്നു — ദശരഥന്റെ സഭയിലുണ്ടായിരുന്ന ജാബാലി എന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ. ഭരതനെ ആശ്വസിപ്പിക്കുന്ന ധർമജ്ഞനായ രാമനെ കണ്ട് അദ്ദേഹം ധർമവിരുദ്ധമായ ഒരു വാക്ക് ആരംഭിക്കുന്നു. ‘നന്ന്, രാഘവാ; സാധാരണ മനുഷ്യന്റേതുപോലെ അങ്ങയുടെ ബുദ്ധി നിരർഥകമാകാതിരിക്കട്ടെ; അങ്ങ് ആര്യബുദ്ധിയും തപസ്വിയുമാണല്ലോ’ എന്ന് അദ്ദേഹം തുടങ്ങുന്നു. പിന്നെ തന്റെ മതത്തിന്റെ മൂലം അവതരിപ്പിക്കുന്നു: ‘ആര് ആരുടെ ബന്ധു? ആർക്ക് ആരിൽനിന്ന് എന്തു നേടാനുണ്ട്? ജീവി ഒറ്റയ്ക്കു ജനിക്കുന്നു, ഒറ്റയ്ക്കു നശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ‘ഇതെന്റെ അമ്മ, ഇതെന്റെ അച്ഛൻ’ എന്നു പറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ കരുതണം; ഇവിടെ ആർക്കും ആരുമില്ല.’ ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം ബന്ധങ്ങളുടെ യാഥാർഥ്യംതന്നെ നിഷേധിക്കുന്നു; അമ്മയുമായും അച്ഛനുമായുമുള്ള ബന്ധംതന്നെ ഇല്ലെങ്കിൽ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയുടെ ബന്ധനവും സ്വയം അയയും — ഇതാണ് ഈ പ്രസംഗത്തിന്റെ ഗൂഢമായ ഉദ്ദേശ്യം. കവി ഇവിടെ ജാബാലിക്ക് ‘ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ’ എന്ന വിശേഷണവും വാക്കിന് ‘ധർമാപേതം’ (ധർമവിരുദ്ധം) എന്ന വിശേഷണവും നൽകുന്നു — ഈ വാക്ക് ശാസ്ത്രസമ്മതമല്ല എന്ന തീർപ്പ് കേൾവിക്കാരന്റെ ബുദ്ധിയിൽ മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു.
പിന്നെ ജാബാലി ഒരു ദൃഷ്ടാന്തംകൊണ്ട് തന്റെ മതം ദൃഢമാക്കുന്നു. മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്കു പോകുന്ന ഒരാൾ വഴിയിൽ എവിടെയെങ്കിലും പുറത്തു താമസിക്കുകയും പിറ്റേന്ന് ആ താവളം വിട്ടു പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർക്ക് അച്ഛനും അമ്മയും വീടും ധനവും വെറും താവളം മാത്രമാണ്; സജ്ജനങ്ങൾ അവയിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്നില്ല. ‘അതുകൊണ്ട് നരോത്തമാ, പിതൃപരമ്പരയായി ലഭിച്ച രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഃഖകരവും വിഷമവും മുള്ളുനിറഞ്ഞതുമായ ഈ ദുർമാർഗം അങ്ങ് സ്വീകരിക്കരുത്. സമൃദ്ധമായ അയോധ്യയിൽ സ്വയം അഭിഷേകം ചെയ്യൂ; ഭർത്താവ് ദൂരെപ്പോയ സ്ത്രീയെപ്പോലെ ഒറ്റപ്പിന്നലിട്ട് ആ നഗരം അങ്ങയെ കാത്തിരിക്കുന്നു. രാജപുത്രാ, വിലയേറിയ രാജഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനെന്നപോലെ, അയോധ്യയിൽ വിഹരിക്കൂ.’ ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം ബന്ധനിഷേധം പിതാവിൽത്തന്നെ പ്രയോഗിക്കുന്നു: ‘ദശരഥൻ അങ്ങേയ്ക്ക് ആരുമായിരുന്നില്ല, അങ്ങ് അദ്ദേഹത്തിനും ആരുമല്ല; ആ രാജാവ് മറ്റൊരാൾ, അങ്ങ് മറ്റൊരാൾ; അതുകൊണ്ട് പറയുന്നതു ചെയ്യൂ.’ ഇതാണ് ജാബാലിയുടെ പ്രസംഗത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു — മുമ്പു പറഞ്ഞ സിദ്ധാന്തം ഇപ്പോൾ നേരിട്ടു ദശരഥനിൽ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; അതിലൂടെ ‘പിതാവിന്റെ വാക്കു പാലിക്കണം’ എന്ന രാമന്റെ നിശ്ചയം മുഴുവൻ വേരറ്റുപോകണം എന്നാണ് ഉദ്ദേശ്യം. ഓർക്കേണ്ടതും ഇതാണ് — ജാബാലി വർണിക്കുന്ന ആ നഗരംതന്നെയാണ് മുമ്പ് രാമന്റെ പുറപ്പാടോടെ ശൂന്യമായിത്തീർന്നത്.
തുടർന്ന് ജാബാലി പിതൃത്വത്തെത്തന്നെ വെറും ശരീരസംബന്ധമായി എണ്ണുന്നു: ‘പിതാവ് ജീവിക്കു വെറും ബീജം മാത്രമാണ്; ഋതുമതിയായ അമ്മയുമായി ചേർന്ന ശുക്ലവും ശോണിതവും — ഇതുമാത്രമാണ് ഇവിടെ മനുഷ്യന്റെ ജന്മം. ആ രാജാവ് പോകേണ്ടിടത്തേക്കു പോയി; ഇതു ജീവികളുടെ സ്വാഭാവികപ്രവൃത്തിയാണ്; അങ്ങോ വെറുതെ ക്ലേശിക്കുന്നു. അർഥത്തെയും ധർമത്തെയും പരമമായി കരുതുന്നവരെക്കുറിച്ചു മാത്രമാണ് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നത്, മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ചല്ല; അവർ ഇവിടെ ദുഃഖം അനുഭവിച്ച് മരണശേഷം നാശംതന്നെ പ്രാപിച്ചു.’ പിന്നെ അദ്ദേഹം ശ്രാദ്ധകർമത്തെ പരിശോധിക്കുന്നു: ‘അഷ്ടക മുതലായ ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ പിതൃക്കൾ ദേവതകളാണെന്നു കരുതി ഈ ജനം മുന്നോട്ടുപോകുന്നു; എന്നാൽ അന്നത്തിന്റെ പാഴാക്കൽ മാത്രം നോക്കൂ; മരിച്ചവൻ എന്തു ഭക്ഷിക്കും? ഇവിടെ ഒരാൾ ഭക്ഷിച്ചത് മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിൽ എത്തുമെങ്കിൽ, യാത്ര പോകുന്നവർക്കുവേണ്ടി ശ്രാദ്ധം നൽകിയാൽ മതിയല്ലോ; വഴിയിൽ ഭക്ഷണം ആവശ്യമില്ലല്ലോ.’ ഈ തർക്കരീതി ലൗകികംതന്നെയാണ് — കാണുന്നതുമാത്രമാണ് പ്രമാണം, കാണാത്തത് പ്രമാണമല്ല. ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനവും ഇവിടെ ‘ആകട്ടെ, മരിച്ച മനുഷ്യൻ എന്തു ഭക്ഷിക്കാനാണ്!’ എന്ന ഇതേ പരിഹാസം പിന്തുടരുന്നു. ജന്മം ശുക്ലശോണിതസംയോഗം മാത്രമാണെന്നു പറയുന്ന പതിനൊന്നാം ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല; അതു പ്രചാരത്തിലുള്ള (വൾഗേറ്റ്) പാഠത്തിന്റെ മാത്രം വിശേഷമാണ്.
ഉപസംഹാരത്തിൽ ജാബാലി ശാസ്ത്രങ്ങളുടെതന്നെ പ്രാമാണ്യം നിരാകരിക്കുന്നു: ‘‘യജിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കുക, തപസ്സു ചെയ്യുക, ത്യജിക്കുക’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ ദാനം നേടിയെടുക്കുന്നതിനുവേണ്ടിമാത്രം രചിച്ചവയാണ്, പരലോകം സത്യമായതുകൊണ്ടല്ല.’ പിന്നെ അദ്ദേഹം തന്റെ സിദ്ധാന്തം വ്യക്തമായി പറയുന്നു: ‘മഹാമതേ, ‘പരലോകം എന്നൊന്നില്ല’ എന്ന് ഇതുതന്നെ ബുദ്ധിയിൽ ഉറപ്പിക്കൂ; പ്രത്യക്ഷമായതിനെ ആശ്രയിക്കൂ, പരോക്ഷമായതിനെ പിന്നിലേക്കു തള്ളൂ.’ ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം ലോകവ്യവഹാരത്തെത്തന്നെ പ്രമാണമാക്കുന്നു: ‘എല്ലാ ലോകർക്കും വഴികാട്ടുന്ന സജ്ജനബുദ്ധിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ഭരതനാൽ പ്രസാദിപ്പിക്കപ്പെട്ട് അങ്ങ് രാജ്യം സ്വീകരിക്കൂ.’ ഇവിടെ ‘സതാം ബുദ്ധിഃ’ (സജ്ജനങ്ങളുടെ ബുദ്ധി) എന്ന പദത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം തന്റെ മതംതന്നെ സത്പുരുഷന്മാരുടെ മതമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു — ഈ പദംതന്നെ രാമൻ അടുത്ത സർഗത്തിൽ ഏറ്റെടുത്ത് വിപരീതാർഥം കാണിക്കും. ഇങ്ങനെ നാസ്തികവാദത്തിന്റെ പൂർണമായ അവതരണത്തോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമൻ ഇതെല്ലാം ഖണ്ഡിക്കും.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डेऽष्टाधिकशततमः सर्गः॥ १०८॥