॥वाल्मीकिरामायणम् അയോധ്യാകാണ്ഡം · 102-ാം സർഗ്ഗം

അയോധ്യാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ഭരതൻ പിതാവിന്റെ മരണം അറിയിക്കുന്നു

ഭരതൻ രാജ്യം നിരസിച്ച് രാമനോടു രാജ്യം സ്വീകരിക്കാൻ പ്രാർഥിക്കുന്നു, ദശരഥന്റെ സ്വർഗഗമനം അറിയിക്കുന്നു

നൂറാം സർഗത്തിൽ രാമൻ ഭരതനോടു രാജനീതിയെക്കുറിച്ച് അനേകം ‘കച്ചിത്’ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു. ഈ സർഗത്തിൽ ഭരതൻ അവയ്ക്കു മറുപടി നൽകുന്നു; എന്നാൽ ആ മറുപടി രാജനീതിയുടേതല്ല, വേദനയുടേതാണ്. ‘ധർമത്തിൽനിന്നു വിഹീനനായ എനിക്ക് രാജധർമംകൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം?’ എന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു — എന്റേതല്ലാത്ത രാജ്യത്തിന്റെ നീതി എനിക്ക് എന്ത് ഉപകാരം ചെയ്യും? പിന്നെ അദ്ദേഹം ശാശ്വതമായ കുലധർമം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ജ്യേഷ്ഠപുത്രൻ നിലനിൽക്കെ ഇളയവൻ രാജാവാകുകയില്ല. അതുകൊണ്ട് ‘എന്നോടൊപ്പം സമൃദ്ധമായ അയോധ്യയിലേക്കു വരിക, ഈ കുലത്തിന്റെ അഭ്യുദയത്തിനായി സ്വയം അഭിഷേകം ചെയ്യുക’ എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രാർഥിക്കുന്നു. നാലാം ശ്ലോകത്തിൽ അദ്ദേഹം രാജാവിന്റെ സ്വരൂപം വിശദീകരിക്കുന്നു — ലോകർ രാജാവിനെ മനുഷ്യനെന്നുമാത്രം പറയുന്നു; എന്നാൽ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അദ്ദേഹം ദേവത്വത്തിൽ സമ്മതനാണ്, കാരണം ധർമാർഥങ്ങളോടുകൂടിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആചരണം അമാനുഷമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെ ഭരതൻ പിതാവിന്റെ മഹത്ത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നു, കാരണം തൊട്ടുപിന്നാലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണമാണ് പറയാനുള്ളത്.

അഞ്ചാം ശ്ലോകത്തിൽ കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിലും പറഞ്ഞിരുന്ന ആ വൃത്താന്തം ഭരതൻ വീണ്ടും പറയുന്നു: ‘ഞാൻ കേകയദേശത്തായിരിക്കെ, അങ്ങ് വനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കെ, ബുദ്ധിമാനും യജ്ഞശീലനും സജ്ജനസമ്മതനുമായ രാജാവ് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു.’ ഒരൊറ്റ ശ്ലോകംകൊണ്ട് പിതാവിന്റെ മരണം അറിയിക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ മൂവരുടെയും വേർപാടു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ഒരു പുത്രൻ ദൂരെ മാതുലഗൃഹത്തിൽ, മറ്റൊരാൾ വനത്തിൽ, പിതാവ് സ്വർഗത്തിലേക്കു പോയി; ആരും അരികിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആറാം ശ്ലോകത്തിൽ കാരണവും പറയുന്നു — സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുംകൂടി അങ്ങ് പുറപ്പെട്ട ഉടനെ ദുഃഖശോകങ്ങളാൽ അഭിഭൂതനായ രാജാവ് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു. മരണത്തിന്റെ കാരണം രോഗമല്ല, വാർധക്യമല്ല, വിയോഗംതന്നെയാണ് എന്നു ഭരതൻ വ്യക്തമായി പറയുന്നു.

പിന്നെ ഭരതൻ പ്രായോഗികമായ ഒരു കർത്തവ്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു: ‘പുരുഷവ്യാഘ്രാ, എഴുന്നേൽക്കൂ, പിതാവിനു ജലതർപ്പണം ചെയ്യൂ; ഞാനും ശത്രുഘ്നനും നേരത്തേതന്നെ ജലതർപ്പണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു.’ പ്രിയപുത്രൻ നൽകുന്നത് പിതൃലോകങ്ങളിൽ അക്ഷയമാകുമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അങ്ങ് പിതാവിനു പ്രിയനായിരുന്നു — അതുകൊണ്ട് അങ്ങയുടെ ജലാഞ്ജലിതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് അക്ഷയമാകുക. ഒമ്പതാം ശ്ലോകത്തിൽ ഉപജാതിവൃത്തത്തിൽ പിതാവിന്റെ അന്ത്യദശ വർണിക്കപ്പെടുന്നു — അങ്ങയെക്കുറിച്ചുമാത്രം ദുഃഖിച്ച്, അങ്ങയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അങ്ങയിൽമാത്രം പറ്റിപ്പിടിച്ച ബുദ്ധിയെ പിൻവലിക്കാതെ, അങ്ങയില്ലാതെ, അങ്ങയെക്കുറിച്ചുള്ള ശോകത്താൽ രോഗിയായി, അങ്ങയെമാത്രം ഓർത്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പോയി. ‘അങ്ങയെ’ എന്ന പദത്തിന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രയോഗത്തിലൂടെ കവി കാണിക്കുന്നു — ദശരഥന്റെ അന്ത്യനിമിഷങ്ങളിൽ ഒരേയൊരു പേരേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഈ സർഗം ഒമ്പതു ശ്ലോകങ്ങൾ മാത്രമുള്ളതാണ്; എങ്കിലും അടുത്ത സർഗത്തിൽ വർണിക്കപ്പെടുന്ന രാമന്റെ മൂർച്ഛയ്ക്ക് ഇതുതന്നെയാണ് കാരണമാകുന്നത്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डे द्व्यधिकशततमः सर्गः॥ १०२॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക