॥वाल्मीकिरामायणम् അയോധ്യാകാണ്ഡം · 8-ാം സർഗ്ഗം

അയോധ്യാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

കൈകേയിയുടെ രാമഗുണകീർത്തനവും മന്ഥരയുടെ ഭേദവചനവും

മന്ഥര ആഭരണം വലിച്ചെറിയുന്നത്, കൈകേയിയുടെ രാമഗുണപ്രശംസ, മന്ഥര വീണ്ടും രാജവംശനീതിയുടെ ഭയം കാണിക്കുന്നത്, രാമവനവാസത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രസ്താവം

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിന്റെ അവസാനം കൈകേയി പ്രീതിയോടെ കൂനിക്കു ദിവ്യമായ ആഭരണം നൽകി ഒരു വരവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എന്നാൽ മന്ഥര അവരോട് അസൂയപ്പെട്ട് ആ ആഭരണം വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, കോപവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ബുദ്ധിയില്ലാത്തവളേ, അസ്ഥാനത്ത് നീ എന്തിനാണ് ഹർഷിക്കുന്നത്? ശോകസാഗരത്തിന്റെ നടുവിലാണ് നീ എന്നു നീ അറിയുന്നില്ല. ദേവീ, ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായ ഞാൻ മനസ്സിൽ നിന്നെ പരിഹസിക്കുന്നു; ദുഃഖിക്കേണ്ടിടത്ത് മഹാവിപത്തു പ്രാപിച്ചിട്ടും നീ ഹർഷിക്കുന്നു. നിന്റെ ദുർബുദ്ധിയെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നത്: സപത്നിയുടെ പുത്രൻ ശത്രുതന്നെയാണ്; അവന്റെ അഭിവൃദ്ധി മരണംപോലെയാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്; അതു കണ്ട് ഏതു ബുദ്ധിമതിയായ സ്ത്രീയാണ് ഹർഷിക്കുക? രാമനു ഭയം ഭരതനിൽനിന്നുതന്നെയാണ്, കാരണം ഈ രാജ്യം ഇരുവർക്കും പൊതുവായതാണ്; അതു ചിന്തിച്ച് ഞാൻ വിഷണ്ണയാണ്; ഭയമുള്ളവനിൽനിന്നുതന്നെയാണല്ലോ ഭയം ജനിക്കുന്നത്.’ ആഭരണം വലിച്ചെറിയുന്നതുതന്നെ മന്ഥരയുടെ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; സമ്മാനം നിരസിക്കുന്ന ദാസി ലോഭത്താലല്ല, അസൂയയാൽത്തന്നെയാണ് പ്രേരിതയായിരിക്കുന്നത് എന്നറിയാം. ഇവിടെ കവി മന്ഥരയുടെ വാക്കുകളിലെ ക്രമവും കാണിക്കുന്നു: ആദ്യം നിന്ദ, പിന്നെ സ്വന്തം ദുഃഖപ്രദർശനം, പിന്നെ ‘ശത്രു’ എന്ന ശബ്ദത്താൽ രാമന്റെ ശത്രുത്വകൽപന. ‘ഭയമുള്ളവനിൽനിന്നുതന്നെയാണല്ലോ ഭയം ജനിക്കുന്നത്’ എന്ന സൂക്തിയും വിപരീതമായാണ് പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്: സ്വയം ഭയമുള്ളവൾതന്നെയാണ് മറ്റുള്ളവരിൽ ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നത് എന്നതാണ് അവളുടെ സ്ഥിതി.

‘മഹാബാഹുവായ ലക്ഷ്മണൻ സർവ്വാത്മനാ രാമന്റെ പക്ഷത്താണ്; ലക്ഷ്മണൻ രാമനെ അനുഗമിക്കുന്നതുപോലെതന്നെ ശത്രുഘ്നനും കാകുത്സ്ഥനായ ഭരതനെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഭാമിനീ, അടുത്തടുത്തുള്ള ക്രമമനുസരിച്ചും രാജ്യത്തിൽ ഭരതനുതന്നെയാണ് അധികാരം; ഇളയവരായ ലക്ഷ്മണശത്രുഘ്നന്മാരുടെ രാജ്യക്രമമാകട്ടെ വളരെ അകലെയാണ്. അതിനാൽ രാമനു ഭയം ഭരതനിൽനിന്നുതന്നെ. രാമൻ ക്ഷത്രിയാചാരത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധനും ബുദ്ധിമാനും സമയത്തിനൊത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്നവനുമാണ്; അതിനാൽ നിന്റെ പുത്രനെക്കുറിച്ചു ചിന്തിച്ച് ഞാൻ ഭയത്താൽ വിറയ്ക്കുന്നു.’ മന്ഥര ഇവിടെ രാജനീതിയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽതന്നെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു: ജ്യേഷ്ഠനു തൊട്ടുതാഴെയുള്ള അനുജനാണ് പ്രതിദ്വന്ദ്വി, ഇളയവർ രണ്ടുപേരെയും കണക്കിലെടുക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ രാമന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ഭരതനാണ് മുള്ള് എന്ന് അവൾ കൽപിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ രാമന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇത്തരമൊരു കണക്കുകൂട്ടൽ ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; കൂനി തന്റെ കുടിലബുദ്ധിയെ രാമനിൽ ആരോപിക്കുകയാണ്. ‘വിറയ്ക്കുന്നു’ എന്ന ക്രിയാപദത്താൽ അവൾ തന്റെ ഭയം ശാരീരികമെന്നപോലെ കാണിക്കുന്നു; വാക്കുകൊണ്ടു മാത്രമല്ല, ശരീരം വിറച്ചുകൊണ്ടും കൈകേയിയുടെ ഹൃദയം സ്പർശിക്കാൻ അവൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

‘കൗസല്യ ഭാഗ്യവതിതന്നെ, അവരുടെ പുത്രനെ നാളെ പുഷ്യയോഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാർ മഹത്തായ യൗവരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു. ഭൂമി ലഭിച്ചവളും പ്രീതി നേടിയവളും പ്രസിദ്ധയും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചവളുമായ ആ കൗസല്യയെ നീ ദാസിയെപ്പോലെ കൈകൂപ്പി സേവിക്കേണ്ടിവരും. ഇങ്ങനെ നീ ഞങ്ങളോടൊപ്പം അവരുടെ പരിചാരികയാകും; നിന്റെ പുത്രനും രാമന്റെ ദാസ്യത്തിലേക്കുതന്നെ പോകും. രാമന്റെ ഉത്തമകളായ സ്ത്രീകൾ ഹർഷിക്കും, തീർച്ച; നിന്റെ മരുമക്കളാകട്ടെ ഭരതന്റെ ക്ഷയത്തിൽ ഹർഷമില്ലാത്തവരാകും.’ മന്ഥരയുടെ ഈ വാക്ക് സ്ത്രീഹൃദയത്തിന്റെ മർമ്മത്തിൽത്തന്നെ പ്രഹരിക്കുന്നു: രാജ്യനഷ്ടമല്ല, സപത്നിയുടെ മുമ്പിലുള്ള ദാസീഭാവമാണ് അവൾ ഭയജനകമായി കാണിക്കുന്നത്. ‘ഞങ്ങളോടൊപ്പം’ എന്ന പദത്താൽ അവൾ തന്റെ പരാഭവവും അതിൽ കലർത്തുന്നു, അങ്ങനെ അവളുടെ വാക്ക് നിഃസ്വാർത്ഥമെന്നപോലെ തോന്നിക്കുന്നു. ‘ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചവൾ’ എന്ന പദത്താൽ, കൗസല്യയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ കൈകേയിതന്നെയാണ് ശത്രു, അഭിഷേകം അവരുടെ വിജയവും കൈകേയിയുടെ പരാജയവുമാണ് എന്ന് അവൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ നഗരത്തിനു മുഴുവൻ മംഗളമായ വാർത്ത ഒരു സ്ത്രീയുടെ പരാഭവമായി പരിണമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

അത്യധികം പ്രീതിയോടെ എന്നപോലെ സംസാരിക്കുന്ന ആ മന്ഥരയെ കണ്ട് ദേവിയായ കൈകേയി രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾതന്നെ പ്രശംസിച്ചു: ‘രാമൻ ധർമ്മജ്ഞനും ഗുണവാനും ദാന്തനും കൃതജ്ഞനും സത്യവാനും ശുചിയുമാണ്; അദ്ദേഹം രാജാവിന്റെ ജ്യേഷ്ഠപുത്രനാണ്; അതിനാൽ യൗവരാജ്യത്തിന് അർഹൻതന്നെ. ദീർഘായുസ്സായ അദ്ദേഹം സഹോദരന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും പിതാവിനെപ്പോലെ പാലിക്കും; കൂനീ, രാമാഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ചു കേട്ട് നീ എന്തിനു സന്തപിക്കുന്നു? നരശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതനും രാമനുശേഷം നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞ് തീർച്ചയായും പിതൃപിതാമഹന്മാരുടെ രാജ്യം പ്രാപിക്കും.’ കൈകേയിയുടെ ഈ പ്രതികരണമാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ കേന്ദ്രം: അവർ രാമന്റെ ഗുണങ്ങളെത്തന്നെയാണ് പ്രമാണമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്, തന്റെ പുത്രന്റെ അധികാരത്തെയല്ല; ഗുണംകൊണ്ടാണ് രാജ്യം, ജന്മംകൊണ്ടു മാത്രമല്ല എന്നതാണ് അവരുടെ ദൃഷ്ടി. അതിനാൽ പിന്നീടുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം അവരുടെ സ്വഭാവത്തിൽനിന്നല്ല, പുറത്തുനിന്നു വന്ന വിഷത്തിൽനിന്നാണ് എന്നു കവി വ്യക്തമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘പിതാവിനെപ്പോലെ പാലിക്കും’ എന്നതിലൂടെ കൈകേയി രാമന്റെ സഹോദരവാത്സല്യത്തെത്തന്നെ പ്രമാണീകരിക്കുന്നു; സഹോദരദ്വേഷം ആശങ്കിക്കുന്ന മന്ഥരയുടെ ആശങ്കയെ കൈകേയി തള്ളിക്കളയുന്നു.

‘മന്ഥരേ, അഭ്യുദയം വന്നുചേർന്നിരിക്കെ, ഇപ്പോഴും മംഗളം, ഭാവിയിലും മംഗളം എന്നിരിക്കെ, നീ എരിയുന്നവളെപ്പോലെ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ പരിതപിക്കുന്നത്? എനിക്കു ഭരതൻ എത്ര മാന്യനോ അത്രതന്നെ, അല്ല, അതിലും അധികം, രാഘവൻ മാന്യനാണ്; കൗസല്യയെക്കാൾപോലും അധികമായി അദ്ദേഹം എന്നെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നു. രാജ്യം രാമന്റേതാണെങ്കിൽ അതു ഭരതന്റേതുംതന്നെ; കാരണം രാഘവൻ തന്നെത്തന്നെ എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ അങ്ങനെതന്നെയാണ് സഹോദരന്മാരെയും കാണുന്നത്.’ ഈ മൂന്നു വാക്യങ്ങൾതന്നെ കൈകേയിയുടെ ശുദ്ധഹൃദയത്തിന്റെ പ്രമാണമാണ്: അവർ രാമനോടു വൈരമില്ലാത്തവൾ മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിൽ പുത്രനിലെന്നപോലെ സ്നേഹമുള്ളവളുമാണ്; ‘കൗസല്യയെക്കാൾപോലും അധികമായി എന്നെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നു’ എന്ന വാക്കിലൂടെ അവർ രാമന്റെ വിനയത്തിനു സ്വന്തം അനുഭവത്താൽ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഈ വാക്യം ഓർക്കുമ്പോഴാണ് തുടർന്നുള്ള രണ്ടു സർഗങ്ങളിലെ കൈകേയിയുടെ പതനം വായനക്കാരന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കൂടുതൽ കരുണം ഉണർത്തുന്നത്. ‘എരിയുന്നവളെപ്പോലെ’ എന്ന ഉപമയാൽ കൈകേയി കൂനിയുടെ ഉള്ളിലെ എരിച്ചിൽതന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നു: അവൾ ദുഃഖിതയല്ല, അസൂയയാൽ എരിയുകയാണ് എന്ന്.

കൈകേയിയുടെ ആ വാക്കു കേട്ട് മന്ഥര അത്യധികം ദുഃഖിതയായി ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ നിശ്വാസമുതിർത്ത് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ‘അനർത്ഥം കാണുന്ന നീ മൗഢ്യത്താൽ നിന്റെ അവസ്ഥ അറിയുന്നില്ല; ശോകവും വിപത്തും പരന്ന ദുഃഖസാഗരത്തിൽ നീ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. രാഘവൻ രാജാവാകും, പിന്നെ രാഘവന്റെ പുത്രൻ; ഇങ്ങനെ കൈകേയീ, ഭരതൻ രാജവംശത്തിൽനിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കപ്പെടും. ഭാമിനീ, രാജാവിന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാനമേൽക്കുന്നില്ല; എല്ലാവരെയും സ്ഥാപിച്ചാൽ അതിമഹത്തായ അനീതിതന്നെയുണ്ടാകും. അതിനാൽ കുറ്റമറ്റ അംഗങ്ങളുള്ള കൈകേയീ, രാജാക്കന്മാർ ജ്യേഷ്ഠനിൽത്തന്നെയാണ് രാജ്യഭരണം ഏൽപ്പിക്കുന്നത്; ജ്യേഷ്ഠനില്ലാത്തപ്പോൾ മാത്രം ഗുണവാന്മാരായ മറ്റുള്ളവരിൽ.’ മന്ഥര ഇവിടെ ആദ്യമായി ദീർഘദൃഷ്ടി കാണിക്കുന്നു: രാമൻ മാത്രമല്ല, രാമന്റെ സന്തതിയും രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കും, അതിനാൽ ഭരതന്റെ വംശം എന്നെന്നേക്കുമായി വഞ്ചിക്കപ്പെടും എന്ന്. ഈ വാക്കാണ് കൈകേയിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ആദ്യമായി സംശയത്തിന്റെ വിത്തു പാകുന്നത്. ‘മൗഢ്യത്താൽ’ എന്ന കഠിനപദം പ്രയോഗിച്ച് അവൾ കൈകേയിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെത്തന്നെ ആക്ഷേപിക്കുന്നു; ദാസി സ്വാമിനിയെ മൂഢയെന്നു വിളിച്ചിട്ടും തടയപ്പെടുന്നില്ല; ഗൃഹത്തിൽ അവൾക്ക് അത്രയും സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു എന്നറിയാം.

‘വാത്സല്യമുള്ളവളേ, നിന്റെ ഈ പുത്രൻ തീർത്തും തകർന്നുപോകും; അനാഥനെപ്പോലെ സുഖങ്ങളിൽനിന്നും രാജവംശത്തിൽനിന്നും ഭ്രഷ്ടനാകും. നിനക്കുവേണ്ടിത്തന്നെയാണ് ഞാൻ വന്നത്, നീയാകട്ടെ എന്നെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; സപത്നിയുടെ അഭിവൃദ്ധിയിൽ നീ എനിക്കു സമ്മാനം നൽകാൻ ഒരുങ്ങുന്നുവല്ലോ! തീർച്ചയായും രാമൻ മുള്ളില്ലാത്ത രാജ്യം നേടിയശേഷം ഭരതനെ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക്, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ലോകത്തേക്കുതന്നെ, പറഞ്ഞയയ്ക്കും. ബാലനായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ നീ ഭരതനെ മാതുലഗൃഹത്തിലേക്ക് അയച്ചു; സാമീപ്യംകൊണ്ടാണല്ലോ സ്ഥാവരങ്ങളിൽപ്പോലും സൗഹാർദ്ദം ജനിക്കുന്നത്.’ ഈ അവസാനവാക്കാണ് മന്ഥരയുടെ തർക്കത്തിന്റെ മൂലം: ഭരതൻ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ പിതാവിന്റെ സ്നേഹം അദ്ദേഹത്തിലും തുല്യമായി ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു; അകലംതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നഷ്ടത്തിനു കാരണം എന്ന്. ‘സമ്മാനം നൽകാൻ ഒരുങ്ങുന്നു’ എന്ന പരിഹാസവചനവും ശ്രദ്ധിക്കണം: ശോകവേളയിൽ സമ്മാനം നൽകേണ്ടതല്ല എന്ന് അവൾ കൈകേയിയെ വീണ്ടും ലജ്ജിപ്പിക്കുന്നു. ‘മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക്, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ലോകത്തേക്ക്’ എന്ന രണ്ടു പദങ്ങളാൽ അവൾ നാടുകടത്തലും മരണവും രണ്ടും ആശങ്കിക്കുന്നു; അവസാനത്തെ പദമാണ് കൂടുതൽ ഭയജനകം.

‘ഭരതനോടുള്ള കൂറുമൂലം ശത്രുഘ്നനും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പംതന്നെ പോയി; ലക്ഷ്മണൻ രാമനോടൊപ്പമെന്നപോലെ ഇവൻ ഭരതനോടൊപ്പം. കേട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ: ഒരു മരം വനവാസികൾ മുറിക്കാനിരിക്കുകയായിരുന്നു; എന്നാൽ അടുത്തുനിന്നിരുന്ന ഈറ്റകളാൽ (ശരകാണ്ഡങ്ങളാൽ) ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതിനാൽ അതു മഹാഭയത്തിൽനിന്നു രക്ഷപ്പെട്ടു. സൗമിത്രി രാമനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, രാഘവൻ ലക്ഷ്മണനെയും; അവരുടെ സൗഭ്രാത്രം അശ്വിനീദേവന്മാരുടേതുപോലെ ലോകങ്ങളിൽ വിശ്രുതമാണ്. അതിനാൽ രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് ഒരു ദോഷവും ചെയ്യില്ല; ഭരതനോടാകട്ടെ രാമൻ ദോഷം ചെയ്യും എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ രാഘവൻ രാജഗൃഹത്തിൽനിന്നുതന്നെ വനത്തിലേക്കു പോകട്ടെ; ഇതാണ് എനിക്കു രുചിക്കുന്നത്, നിനക്ക് ഏറ്റവും ഹിതകരവും.’ ഇവിടെ ആദ്യമായി ‘വനവാസം’ എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥാബീജം. മരത്തിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തത്തിലൂടെ അവൾ വീണ്ടും സാമീപ്യത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു: അടുത്തു നിൽക്കുന്നവൻ മാത്രമേ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ എന്ന്. ‘ഇതാണ് എനിക്കു രുചിക്കുന്നത്’ എന്ന വാക്കിലൂടെ ദാസി തന്റെ സ്വന്തം അഭിപ്രായം രാജമഹിഷിയുടെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; മുമ്പ് ഭയം കാണിച്ചവൾ ഇപ്പോൾ ഉപായംതന്നെ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ഇതാണ് അവളുടെ വാക്യരചനയുടെ പരിണതി.

‘ഭരതൻ ധർമ്മപ്രകാരം പിതൃരാജ്യം പ്രാപിച്ചാൽ ഇങ്ങനെ നിന്റെ ബന്ധുപക്ഷത്തിനും ശ്രേയസ്സുണ്ടാകും. സുഖത്തിനു ശീലിച്ച നിന്റെ ആ ബാലൻ രാമന്റെ സഹജശത്രുവാണ്; സമൃദ്ധനായ രാമന്റെ അധീനതയിൽ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട അവൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും? കാട്ടിൽ സിംഹത്താൽ ഓടിക്കപ്പെടുന്ന ആനക്കൂട്ടത്തലവനെപ്പോലെ രാമനാൽ മൂടിമറയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഭരതനെ രക്ഷിക്കാൻ നീ ബാധ്യസ്ഥയാണ്. മുമ്പ് സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ നീ അവഗണിച്ച നിന്റെ സപത്നിയായ രാമന്റെ അമ്മ എങ്ങനെ വൈരം വീട്ടാതിരിക്കും?’ സിംഹഗജോപമയാൽ മന്ഥര ഭരതനെ നിർദ്ദോഷനും പീഡിതനുമായും രാമനെ ഹിംസ്രനായും കാണിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ ഉപമതന്നെ മിഥ്യയാണ്. അവസാനവാക്യമാകട്ടെ സ്ത്രീസ്വഭാവത്തിന്റെ മർമ്മം സ്പർശിക്കുന്നു: പണ്ടത്തെ അപമാനത്തിന്റെ ഓർമ്മതന്നെ കൗസല്യയുടെ പ്രതികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശങ്ക ജനിപ്പിക്കുന്നു; ഭൂതകാലത്തിലെ ദോഷം ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ് കൂനിയുടെ കൗശലം. ‘ബന്ധുപക്ഷത്തിന്റെ ശ്രേയസ്സ്’ എന്ന വാക്കിലൂടെ അവൾ കൈകേയിയുടെ പിതൃകുലത്തെയും പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്നു; ഒരു സ്ത്രീയുടെ തീരുമാനത്തിൽ മുഴുവൻ കുലത്തിന്റെയും ഹിതം ആരോപിച്ച് അവൾ അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്വഭാരം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

‘ഭാമിനീ, ധാരാളം സമുദ്രങ്ങളാലും പർവ്വതങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ ഭൂമി രാമൻ നേടുമ്പോൾ, നീ ഭരതനോടൊപ്പം ദീനയായി അശുഭമായ പരാഭവത്തിലെത്തും. രാമൻ ഭൂമി നേടുമ്പോൾ തീർച്ചയായും ഭരതൻ നശിക്കും; അതിനാൽ നിന്റെ പുത്രനു രാജ്യം, ഈ ശത്രുവിനു നാടുകടത്തൽ, ഇതിനുള്ള കാരണം എന്തെന്നു മാത്രം ചിന്തിക്കുക.’ ഈ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; വൃത്തം മാറ്റുന്നതിലൂടെതന്നെ കവി സർഗസമാപനം സൂചിപ്പിക്കുകയും വാക്യത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ മന്ഥര ആദ്യമായി രണ്ടു കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായി ആവശ്യപ്പെടുന്നു: ഭരതനു രാജ്യം, രാമനു നാടുകടത്തൽ; ഇതാണ് അടുത്ത സർഗത്തിൽ രണ്ടു വരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ പരിണമിക്കുന്നത്. സർഗാന്തത്തിൽ കൈകേയിയുടെ മറുപടി കേൾക്കുന്നില്ല; ആ മൗനംതന്നെ വരാനിരിക്കുന്ന മാറ്റത്തിന്റെ സൂചകമാണ്. ‘രാമൻ അരാമനാകും’ എന്നത് അടുത്ത സർഗത്തിൽ മന്ഥരയുടെതന്നെ വായിൽനിന്നു കേൾക്കാം; ഇവിടെ വിത്തു മാത്രമേ പാകിയിട്ടുള്ളൂ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക