॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 31-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അകമ്പനന്റെ വാക്കുകേട്ട് രാവണൻ മാരീചന്റെ അടുത്തേക്കു പോകുന്നതും മടങ്ങുന്നതും

അകമ്പനൻ ജനസ്ഥാനത്തിന്റെ നാശം അറിയിക്കുന്നു, രാമന്റെ പരാക്രമവർണന, സീതാപഹരണത്തിനുള്ള മന്ത്രണം, രാവണൻ മാരീചന്റെ അടുത്തേക്ക്, മാരീചന്റെ വിലക്ക്, ലങ്കയിലേക്കുള്ള മടക്കം

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ഖരൻ വധിക്കപ്പെട്ടു, ദേവന്മാർ രാമനെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സർഗത്തിൽ കഥ ജനസ്ഥാനത്തുനിന്ന് ഒറ്റച്ചാട്ടത്തിൽ ലങ്കയിലെത്തുന്നു. അകമ്പനൻ എന്നു പേരുള്ള ഒരു രാക്ഷസൻ ജനസ്ഥാനത്തുനിന്നു തിടുക്കത്തിൽ പുറപ്പെട്ട് വേഗത്തിൽ ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ച് രാവണനോടു പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, ജനസ്ഥാനത്തു വസിച്ചിരുന്ന അനേകം രാക്ഷസന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഖരനും യുദ്ധത്തിൽ വീണു; ഞാൻ എങ്ങനെയോ രക്ഷപ്പെട്ടു വന്നതാണ്.’ ‘എങ്ങനെയോ’ (കഥംചിത്) എന്ന ഒറ്റ വാക്കുകൊണ്ട് അവൻ താൻ ഓടിപ്പോന്നതാണെന്നു സമ്മതിക്കുകയും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരത സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ കേട്ട ദശഗ്രീവൻ ക്രുദ്ധനായി, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, തേജസ്സുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അകമ്പനനോടു ചോദിച്ചു: ‘എന്റെ ഭയങ്കരമായ ജനസ്ഥാനം ആരാണു നശിപ്പിച്ചത്? അവൻ തീർച്ചയായും മരിച്ചവൻതന്നെ; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും എവിടെയാണ് അവന് ഒരു അഭയം കിട്ടുക?’ അതായത്, അതു ചെയ്തവൻ ജീവിച്ചിരുന്നാലും മരിച്ചവനാണ്; അവന് എവിടെയും ശരണം ഉണ്ടാവില്ല. ഇങ്ങനെ സർഗാരംഭത്തിൽത്തന്നെ രാവണന്റെ പ്രകൃതം കാണിച്ചുതരുന്നു — ആദ്യം ക്രോധം, പിന്നെ ചോദ്യം, അതിനുശേഷം ആത്മപ്രശംസ. ഇതും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്: ഈ സർഗം യുദ്ധത്തിന്റേതല്ല, വാർത്തയുടെയും മന്ത്രണത്തിന്റെയുമാണ്; അതിനാൽ ഇവിടെ പ്രവൃത്തിയെക്കാൾ വാക്കിനാണു പ്രാധാന്യം.

രാവണൻ തന്റെ അജയ്യത വർണിക്കുന്നു: ‘എനിക്ക് അപ്രിയം ചെയ്തിട്ട് ഇന്ദ്രനുപോലും സുഖം നേടാനാവില്ല; വൈശ്രവണനും യമനും വിഷ്ണുവിനും അതിനു കഴിയില്ല.’ ഇന്ദ്രൻ, കുബേരൻ, യമൻ, വിഷ്ണു — നാലു മഹാന്മാരെ പേരെടുത്തു പറയുന്നു; എന്നിട്ടും അവരിലാർക്കും തന്നെ തകർക്കാനാവില്ല എന്നതാണ് അവന്റെ ദർപ്പം. അതിലും കൂടുതലായി: ‘ഞാൻ കാലന്റെയും കാലനാണ്; അഗ്നിയെപ്പോലും ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും; മൃത്യുവിനെപ്പോലും മരണധർമത്തോടു ചേർക്കാൻ ഞാൻ തുനിയും; കാറ്റിന്റെ വേഗത്തെപ്പോലും ബലംകൊണ്ടു തടുത്തുനിർത്താൻ എനിക്കു കഴിയും; കുപിതനായാൽ എന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും.’ ഈ വാക്കുകൾ വാസ്തവത്തിൽ അതിശയോക്തികളാണ്; എന്നാൽ അവയുടെ ഉദ്ദേശ്യം മറ്റൊന്നാണ് — ഇത്രയധികം ഗർജിക്കുന്നവൻ യഥാർഥത്തിൽ വാർത്ത കേൾക്കാൻതന്നെ ഭയപ്പെടുന്നവനാണ്. അങ്ങനെ ക്രുദ്ധനായ ദശഗ്രീവനെ കണ്ട് അകമ്പനൻ കൈകൂപ്പി, ഭയംകൊണ്ട് ഇടറിയ വാക്കുകളിൽ അഭയം യാചിച്ചു. രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനായ ദശഗ്രീവൻ അവന് അഭയം നൽകി; അപ്പോൾ മാത്രമാണ് അവൻ വിശ്വാസം വീണ്ടെടുത്ത് സന്ദേഹമില്ലാത്ത വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചത്. ‘സന്ദിഗ്ധയാ വാചാ’ (ഇടറിയ വാക്കുകളിൽ), ‘അസന്ദിഗ്ധം’ (സന്ദേഹമില്ലാതെ) എന്നീ പദങ്ങളുടെ വിരോധത്തിലൂടെ കവി കാണിക്കുന്നു: അഭയദാനമാണ് സത്യവചനത്തിലേക്കുള്ള വാതിൽ. ദൂതൻ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നിടത്തോളം അവൻ സത്യം പറയില്ല; രാജനീതിയുടെ ഈ ശാശ്വതമായ പാഠം ഇവിടെ കഥാശരീരത്തിൽത്തന്നെ ഇഴചേർത്തിരിക്കുന്നു.

അകമ്പനൻ ആദ്യം രാമനെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു: ‘ദശരഥന്റെ പുത്രൻ, സിംഹത്തിന്റേതുപോലുള്ള ശരീരഘടനയുള്ള യുവാവ്, രാമൻ എന്നു പേര്; വിശാലമായ ചുമലുകളും ഉരുണ്ടു നീണ്ട മഹാഭുജങ്ങളുമുള്ളവൻ, ശ്യാമവർണൻ, വിപുലമായ യശസ്സുള്ളവൻ, ശ്രീമാൻ, അതുല്യമായ ബലവും വിക്രമവും ഉള്ളവൻ; അവൻതന്നെയാണ് ജനസ്ഥാനത്ത് ദൂഷണനോടൊപ്പം ഖരനെ വധിച്ചത്.’ ശരീരവർണനതന്നെയാണ് ഇവിടെ ആദ്യത്തെ തെളിവ് — കാരണം ശത്രുവിന്റെ രൂപമാണ് രാവണൻ ആദ്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതു കേട്ട് രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ ഒരു നാഗരാജനെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ടു ചോദിക്കുന്നു: ‘ആ രാമൻ ദേവേന്ദ്രനോടും സകല ദേവന്മാരോടും ചേർന്നാണോ ജനസ്ഥാനത്തു വന്നത്? പറയൂ, അകമ്പനാ.’ ദേവസഹായമില്ലാതെ ഒരു മനുഷ്യന് അതു ചെയ്യാനാവില്ല എന്നാണ് അവന്റെ വിചാരം. അകമ്പനനാകട്ടെ ആ വാക്കു കേട്ട് മഹാത്മാവായ രാമന്റെ ബലവും വിക്രമവും വീണ്ടും വിവരിക്കുന്നു: ‘രാമൻ എന്നു പേരുള്ള മഹാതേജസ്വി, എല്ലാ വില്ലാളികളിലും ശ്രേഷ്ഠൻ, ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവൻ, യുദ്ധത്തിൽ പരമമായ ധർമം പ്രാപിച്ചവൻ. അവനു ചേർന്ന, ബലവാനും ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനും പെരുമ്പറപോലെ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദമുള്ളവനും പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലുള്ള മുഖമുള്ളവനുമായ ഇളയ സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണൻ. അഗ്നിയോടു ചേർന്ന വായുവിനെപ്പോലെ അവനോടു ചേർന്ന ആ ശ്രീമാനായ രാജശ്രേഷ്ഠൻ — അവനാണ് ജനസ്ഥാനം തകർത്തത്.’ അഗ്നിയുടെയും വായുവിന്റെയും ഉപമ അർഥപൂർണമാണ് — രണ്ടും ചേരുമ്പോഴാണ് ദഹനം അസഹ്യമാകുന്നത്. ഇവിടെ അകമ്പനൻ ലക്ഷ്മണനെയും വേറിട്ടു വർണിക്കുന്നു; കാരണം രാവണൻ രണ്ടു സഹോദരന്മാരുടെയും സാമർഥ്യം അറിയേണ്ടതുണ്ട്; ഒരാളെ മാത്രം കണക്കിലെടുക്കുന്നത് തെറ്റിദ്ധാരണയ്ക്കിടയാക്കും.

അകമ്പനൻ രാവണന്റെ സംശയം നീക്കുന്നു: ‘മഹാത്മാക്കളായ ദേവന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ഇക്കാര്യത്തിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.’ ഒറ്റയ്ക്കുള്ള ഒരു മനുഷ്യന്റെതന്നെ പ്രവൃത്തിയാണത് എന്ന് അവൻ ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു. തുടർന്ന് ഒരു ദൃശ്യം: ‘രാമൻ എയ്ത, സ്വർണത്തൂവലുള്ള ശരങ്ങൾ അഞ്ചു തലയുള്ള സർപ്പങ്ങളായി മാറി രാക്ഷസന്മാരെ വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.’ ശരങ്ങൾ സർപ്പങ്ങളാകുന്നു, സർപ്പങ്ങൾക്ക് അഞ്ചു തലകൾ — ഇങ്ങനെ ഇരട്ടിച്ച രൂപകം. ‘ഭയംകൊണ്ടു തളർന്ന രാക്ഷസന്മാർ ഏതേതു വഴിയേ പോയാലും അവിടെയെല്ലാം തങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രാമനെത്തന്നെ കണ്ടു.’ ഈ ചിത്രം ഭയത്തിന്റെ സ്വരൂപംതന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — രക്ഷപ്പെടാനുള്ള എല്ലാ വഴികളും ശത്രുതന്നെ അടച്ചിരിക്കുന്നു. ‘പാപമറ്റവനേ, ഇങ്ങനെ ഒരുവൻ മാത്രമാണ് അങ്ങയുടെ ജനസ്ഥാനം നശിപ്പിച്ചത്.’ അതു കേട്ട ഉടനെ രാവണൻ പറയുന്നു: ‘ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം രാമനെ കൊല്ലാൻ ഞാൻ ജനസ്ഥാനത്തേക്കു പോകും.’ എന്നാൽ അകമ്പനൻ അവനെ തടയുന്നു: ‘രാജാവേ, രാമന്റെ യഥാർഥമായ ബലവും പൗരുഷവും കേൾക്കുക.’ ഉപദേശം ഇതുവരെ നൽകിയിട്ടില്ല; ആദ്യം സത്യം അറിയിക്കണം എന്നതാണ് അവന്റെ നീതി. അകമ്പനന്റെ വാക്കുകളിൽ ഭയവുമുണ്ട്, ഹിതൈഷിതയുമുണ്ട് — അവൻ സ്വാമിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് വാസ്തവം മാത്രം പറയുന്നു.

സാധാരണ വാക്കുകൾകൊണ്ട് രാവണനു മനസ്സിലാവില്ല എന്നതിനാൽ അകമ്പനൻ ഇപ്പോൾ അതിശയോക്തികളിലൂടെ രാമന്റെ സാമർഥ്യം വർണിക്കുന്നു. ‘കുപിതനായാൽ മഹായശസ്വിയായ രാമനെ വിക്രമംകൊണ്ടു കീഴടക്കാനാവില്ല; നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദിയുടെ ഒഴുക്കിനെപ്പോലും അവൻ ശരങ്ങൾകൊണ്ടു തടഞ്ഞുനിർത്തും; നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും താരകളും നിറഞ്ഞ ആകാശത്തെ അവൻ തകർത്തുവീഴ്ത്തും; താഴ്ന്നുപോകുന്ന ഭൂമിയെ ആ ശ്രീമാൻ ഉയർത്തിയെടുക്കും; സമുദ്രത്തിന്റെ തീരം ഭേദിച്ച് ലോകങ്ങളെ മുക്കിക്കളയും; സമുദ്രത്തിന്റെ വേഗത്തെയോ കാറ്റിനെയോ ശരങ്ങൾകൊണ്ടു ചിതറിക്കും; വിക്രമംകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ സംഹരിച്ചിട്ട് വീണ്ടും പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ് ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ.’ നദി, ആകാശം, ഭൂമി, സമുദ്രം, കാറ്റ്, സകല ലോകങ്ങളും — ക്രമേണ വിസ്താരം വർധിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ സംഹാരവും സൃഷ്ടിയും രണ്ടും അവനിൽത്തന്നെ ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ നിഗമനം: ‘ദശഗ്രീവാ, പാപികൾക്കു സ്വർഗം എന്നപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ രാമനെ ജയിക്കാൻ അങ്ങേക്കാവില്ല, സമസ്ത രാക്ഷസലോകത്തിനും ആവില്ല. എല്ലാ ദേവാസുരന്മാർക്കും ചേർന്നാലും അവനെ വധിക്കാനാവുമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നില്ല.’ ഇത്രയും പറഞ്ഞശേഷം അവൻ എതിർപ്പിൽനിന്ന് ഉപായത്തിലേക്കു തിരിയുന്നു: ‘എന്നാൽ അവനെ വധിക്കാൻ ഇതാ ഒരു ഉപായം; അത് ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക.’ ഈ ശ്ലോകങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: അകമ്പനൻ രാമന്റെ ആയുധകൗശലമല്ല വർണിക്കുന്നത്, പ്രകൃതിയുടെമേലുള്ള അവന്റെ ആധിപത്യമാണ്; ഇതിലൂടെ അവൻ രാവണന്റെതന്നെ ഗർജനത്തെ പ്രതിബിംബിപ്പിക്കുന്നു.

അകമ്പനൻ ഉപായം പറയുന്നു, അതു സീതയെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്. ‘അവന്റെ ഭാര്യ ലോകത്തിൽ ഉത്തമയാണ്, സീത എന്നു പേര്; ഒതുങ്ങിയ അരക്കെട്ടുള്ളവൾ, യൗവനത്തിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ളവൾ, അവയവങ്ങൾ ആനുപാതികമായി ഒത്തവൾ, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവൾ, സ്ത്രീരത്നം. ദേവിയോ ഗന്ധർവിയോ അപ്സരസ്സോ നാഗകന്യയോ ആയ ഒരു സ്ത്രീയും അവൾക്കു തുല്യയായി ഇല്ല; പിന്നെ മാനുഷിയുടെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ?’ ഉപമാനങ്ങളെ ഒന്നൊന്നായി നിഷേധിക്കുന്നതാണ് ഇവിടെ വർണനയുടെ രീതി — സാധ്യമായ ഏത് ഉപമാനവും തള്ളിക്കളയപ്പെടുന്നു. പിന്നെ നേരിട്ടുള്ള മന്ത്രണം: ‘ആ മഹാവനത്തിൽ അവനെ കബളിപ്പിച്ച് അങ്ങ് അവന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിക്കുക; സീതയെ പിരിഞ്ഞാൽ രാമൻ ജീവിച്ചിരിക്കുകയില്ല.’ അതായത്, ആയുധംകൊണ്ടു വധിക്കാനാവാത്തവനെ വിരഹംകൊണ്ടു കൊല്ലണം. രാക്ഷസാധിപനായ രാവണന് ആ വാക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ടു; മഹാബാഹുവായ അവൻ അല്പം ആലോചിച്ചിട്ട് അകമ്പനനോടു പറഞ്ഞു. ‘ആലോചിച്ചിട്ട്’ (ചിന്തയിത്വാ) എന്ന പദം ഇവിടെ പ്രധാനമാണ് — തീരുമാനം ക്ഷണികമല്ല, വിചാരിച്ചുറച്ചു കൈക്കൊണ്ടതാണ്; അതിനാൽ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വവും പൂർണമായും അവന്റേതുതന്നെ. ഈ വാക്യമാണ് സമഗ്ര രാമായണത്തിന്റെയും കഥാബീജം — ഇവിടെ വെറുമൊരു മന്ത്രണമായിരിക്കുന്നത് പിന്നീട് സർവനാശത്തിന്റെ മൂലമായിത്തീരും.

രാവണൻ പറയുന്നു: ‘ശരി; നാളെ പുലർച്ചെ ഞാൻ സാരഥിയോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്കു പോകും; സന്തോഷത്തോടെ വൈദേഹിയെ ഈ മഹാനഗരത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരും.’ ‘ഒറ്റയ്ക്ക്’ എന്ന പദംതന്നെ അവന്റെ കാര്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — സൈന്യംകൊണ്ടു സാധിക്കാത്തത് രഹസ്യംകൊണ്ടുതന്നെ സാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ കഴുതകളെ പൂട്ടിയ, സൂര്യവർണമുള്ള രഥത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു പുറപ്പെട്ടു. രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ ആ മഹാരഥം നക്ഷത്രപഥത്തിലൂടെ അതിവേഗം സഞ്ചരിച്ച് മേഘങ്ങൾക്കിടയിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു — മേഘങ്ങൾക്കിടയിലെ ചന്ദ്രന്റെ ശോഭപോലെ, അതു രമണീയമെങ്കിലും ക്ഷണികംതന്നെ. ദൂരെയുള്ള ആശ്രമത്തിലെത്തി അവൻ താടകയുടെ പുത്രനായ മാരീചനെ സമീപിച്ചു; മാരീചൻ അമാനുഷമായ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങൾകൊണ്ട് ആ രാജാവിനെ സത്കരിച്ചു. സ്വയം ആസനവും ജലവും നൽകി അവനെ പൂജിച്ചശേഷം മാരീചൻ അർഥഗർഭമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: ‘രാക്ഷസാധിപാ, ലോകങ്ങൾക്കു ക്ഷേമംതന്നെയല്ലേ? അങ്ങ് ഇത്ര തിടുക്കത്തിൽ വന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ ആശങ്കിക്കുന്നു; കാര്യം എനിക്കറിയില്ല.’ ‘അർഥോപഹിതയായ വാക്ക്’ എന്നതിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു — മാരീചന്റെ വാക്ക് ഔപചാരികമല്ല, സാരഗർഭമാണ്; അവൻ മുൻപുതന്നെ രാമന്റെ ബലം അറിഞ്ഞിരുന്നു. ബാലകാണ്ഡത്തിൽ വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗത്തിൽ രാമൻ ഒരു ശരംകൊണ്ട് അവനെ സമുദ്രത്തിനപ്പുറത്തേക്കു തെറിപ്പിച്ചിരുന്നു; ആ ഓർമയാണ് ഈ സർഗത്തിലെ അവന്റെ എല്ലാ വാക്കുകളുടെയും മൂലം.

മാരീചൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയും വാക്ചതുരനുമായ രാവണൻ തുടർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘താതാ, അനായാസം കർമം നിർവഹിക്കുന്ന രാമൻ എന്റെ അതിർത്തിരക്ഷാസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ചു; വധിക്കാനാവില്ലെന്നു കരുതിയിരുന്ന ജനസ്ഥാനം മുഴുവനും യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.’ ‘ആരക്ഷം’ എന്ന പദംകൊണ്ട് അവൻ രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തി കാക്കുന്ന സൈന്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; ‘അവധ്യം’ എന്ന പദം അവന്റെ മുൻപത്തെ വിശ്വാസം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. പിന്നെ യാചന: ‘അതുകൊണ്ട്, അവന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിക്കുന്നതിൽ നീ എനിക്കു സഹായം ചെയ്യുക.’ ‘തസ്യ’ (അവന്റെ) എന്ന പദം രണ്ടുവട്ടം പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് വാക്യത്തിന്റെ ആവേശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് മാരീചൻ മറുപടി പറഞ്ഞു — ഇനി അവൻ പറയാൻ പോകുന്നതാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ ഹൃദയം. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: രാവണൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നില്ല, ‘സഹായിക്കുക’ എന്നു യാചിക്കുകയാണ്; അതിനാൽ മാരീചന് നിരസിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. ‘വാക്യകോവിദൻ’ എന്ന രാവണന്റെ വിശേഷണവും സൂചകമാണ് — അവൻ വാക്കിൽ സമർഥനാണ്, അതിനാൽ യാചനപോലും ഭംഗിയായി രചിക്കുന്നു.

മാരീചൻ മറുപടി ചോദ്യങ്ങളിലൂടെത്തന്നെ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘രാക്ഷസശാർദൂലമേ, മിത്രരൂപത്തിലുള്ള ഏതു ശത്രുവാണ് അങ്ങയോടു സീതയെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞത്? അങ്ങു സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടും സന്തോഷിക്കാത്തവൻ ആരാണ്?’ അതായത്, അങ്ങു സത്കരിച്ചവൻതന്നെ അങ്ങയെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നത് വിചിത്രംതന്നെ. ‘‘സീതയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരൂ’ എന്ന് ആരാണു പറയുന്നത്? എന്നോടു പറയുക. സമസ്ത രാക്ഷസലോകത്തിന്റെയും കൊമ്പ് മുറിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവൻ ആരാണ്?’ രാക്ഷസലോകത്തിന്റെ കൊമ്പ് രാവണൻതന്നെ; അവന്റെ നാശം എല്ലാവരുടെയും നാശമാണ് എന്നു ഭാവം. ‘അങ്ങയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നവൻ സംശയമില്ലാതെ ശത്രുവാണ്; അങ്ങയെക്കൊണ്ടുതന്നെ വിഷസർപ്പത്തിന്റെ വായിൽനിന്നു പല്ലു പറിച്ചെടുപ്പിക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.’ ഉപമ അത്യന്തം അർഥപൂർണമാണ് — കാര്യം ദുഷ്കരം, ഫലം മാരകം; ചെയ്യിക്കുന്നവൻ മറ്റൊരുവനും. ഒടുവിൽ മൂർച്ചയേറിയ രണ്ടു ചോദ്യങ്ങൾ: ‘ഈ കർമത്തിലൂടെ ആരാണ് അങ്ങയെ ദുർമാർഗത്തിലേക്കു നയിച്ചത്? രാജാവേ, സുഖമായി ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അങ്ങയുടെ തലയിൽ ആരാണ് അടിച്ചത്?’ സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നവന്റെ തലയിൽ അടി എന്ന രൂപകത്തിലൂടെ മാരീചൻ കാണിക്കുന്നു — രാവണൻ സ്വസ്ഥനായിരുന്നു; മറ്റൊരുവനാണ് അവനെ ഉണർത്തി നാശത്തിലേക്കു പ്രേരിപ്പിച്ചത്. നാലു ശ്ലോകങ്ങളിൽ മാരീചൻ ഒരു ഉത്തരംപോലും നൽകുന്നില്ല, ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രം ചോദിക്കുന്നു; ചോദ്യങ്ങൾ ഉപദേശത്തെക്കാൾ മൂർച്ചയേറിയവയാണല്ലോ.

ഇനി മാരീചൻ നാലു ദീർഘവൃത്തങ്ങളിലുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെ രാമനെ വർണിക്കുന്നു, ഓരോന്നും ഓരോ രൂപകത്തിലൂടെ. ആദ്യം ആന: ‘വിശുദ്ധമായ വംശവും കുലവുംതന്നെ തുമ്പിക്കൈയുടെ അഗ്രം, തേജസ്സുതന്നെ മദജലം, ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ബാഹുക്കൾതന്നെ കൊമ്പുകൾ — അങ്ങനെയുള്ള രാഘവനെന്ന ഗന്ധഹസ്തിയെ യുദ്ധത്തിൽ നോക്കാൻപോലും രാവണാ, അങ്ങു യോഗ്യനല്ല.’ ഗന്ധഹസ്തിയുടെ മണം മാത്രം മതി മറ്റാനകൾ ഓടിപ്പോകാൻ എന്നു പ്രസിദ്ധി. രണ്ടാമത് സിംഹം: ‘യുദ്ധമധ്യത്തിലെ നിലയുറപ്പുതന്നെ അവന്റെ സന്ധികളും കേസരവും; സമർഥരായ രാക്ഷസരെന്ന മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവൻ; ശരങ്ങൾതന്നെ അവയവങ്ങൾ; മൂർച്ചയേറിയ വാൾതന്നെ ദംഷ്ട്ര — അങ്ങനെയുള്ള ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന നരസിംഹത്തെ ഉണർത്താൻ അങ്ങേക്കാവില്ല.’ മൂന്നാമത് സമുദ്രം: ‘വില്ലുതന്നെ മുതല, ഭുജവേഗംതന്നെ ചെളി, ശരങ്ങൾതന്നെ തിരമാലകൾ, അതിമഹത്തായ യുദ്ധംതന്നെ പ്രവാഹം — അതിഘോരമായ ആ രാമനെന്ന പാതാളമുഖത്തിലേക്ക് എടുത്തുചാടുന്നത് രാക്ഷസരാജാവേ, അങ്ങേക്ക് ഉചിതമല്ല.’ ഒടുവിൽ പ്രാർഥന: ‘ലങ്കേശ്വരാ, പ്രസാദിക്കുക; രാക്ഷസേന്ദ്രാ, പ്രസന്നനായി ലങ്കയിലേക്കു സുഖമായി മടങ്ങുക; അങ്ങ് എന്നും അങ്ങയുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം രമിക്കുക, രാമൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം വനങ്ങളിൽ രമിക്കട്ടെ.’ ഇതാണ് മാരീചന്റെ നീതി — ഓരോരുത്തർക്കും സ്വന്തമായതിൽത്തന്നെയുള്ള സന്തോഷമാണ് ശ്രേയസ്കരം. മൂന്നു രൂപകങ്ങളിലും ക്രമം വർധിച്ചുവരുന്നു — ആന, സിംഹം, സമുദ്രം; ആദ്യത്തേതിൽ നോക്കുന്നതുതന്നെ വിലക്കപ്പെടുന്നു, രണ്ടാമത്തേതിൽ തൊടുന്നത്, മൂന്നാമത്തേതിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത്.

മാരീചൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദശഗ്രീവനായ രാവണൻ പിന്തിരിഞ്ഞു; ലങ്കാനഗരത്തിലെത്തി തന്റെ ഉത്തമഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഒരൊറ്റ ശ്ലോകംകൊണ്ടു സർഗം അവസാനിക്കുന്നു, അത് അർഥഗർഭവുമാണ് — ഇവിടെ രാവണൻ മാരീചന്റെ വാക്കു സ്വീകരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ സീതാപഹരണം സംഭവിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ഈ കാണ്ഡത്തിൽ പിന്നീട് ഇതേ സന്ദർഭം ആവർത്തിക്കുന്നു — ശൂർപ്പണഖ വന്നതിനുശേഷം രാവണൻ രണ്ടാമതും മാരീചനോടു യാചിക്കും; അപ്പോൾ മാരീചന്റെ അതേ ഉപദേശം നിഷ്ഫലമാകും. ഇതിലൂടെ കവി കാണിക്കുന്നു: സദുപദേശം ഒരിക്കൽ ഫലിക്കുന്നു, രണ്ടാമതു വരുമ്പോൾ കാലംതന്നെ ബലവത്താകുന്നു. അകമ്പനന്റെ സന്ദർഭത്തോടെ ആരംഭിച്ച ഈ സർഗം മാരീചന്റെ സന്ദർഭത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു; ഇടയ്ക്ക് രാമന്റെ പരാക്രമം രണ്ടു രാക്ഷസന്മാർ മാത്രമാണു വർണിക്കുന്നത്, കവി നേരിട്ടല്ല — ഈ വർണനരീതിയാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ സവിശേഷത.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे एकत्रिंशः सर्गः॥ ३१॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക