॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 29-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാമൻ ഖരനെ ശകാരിക്കുന്നു, ഗദ മുറിക്കുന്നു

രഥമില്ലാത്ത ഖരനോടു രാമന്റെ പരുഷവചനം, ഖരന്റെ മറുപടി, ഗദയെറിയൽ, ആകാശത്തുവച്ചുതന്നെ ഗദ മുറിക്കൽ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ഖരന്റെ രഥവും വില്ലും സാരഥിയും കുതിരകളും രാമൻ നശിപ്പിച്ചു; രഥമില്ലാതായ അവൻ ഗദയെടുത്ത് ഭൂമിയിൽ നിന്നു. ഈ സർഗത്തിൽ അങ്ങനെ നിൽക്കുന്ന അവനെ കണ്ട് രാമൻ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. കവി ആ വാക്കിനെ ‘മൃദുപൂർവം പരുഷം’ (ആദ്യം മൃദുവും പിന്നെ പരുഷവും) എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു — തുടക്കം ശാന്തം, പരിണാമമാകട്ടെ തീവ്രം. രാമൻ സ്വന്തം ബലം പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, ഖരന്റെ കർമംതന്നെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു: ‘ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ വലിയ സൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സർവലോകവും വെറുക്കുന്ന ദാരുണമായ കർമം നീ ചെയ്തു. ജീവികളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനും നൃശംസനും പാപകർമിയുമായവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനായാലും ഏറെക്കാലം നിലനിൽക്കില്ല. ലോകവിരുദ്ധമായ തീക്ഷ്ണകർമം ചെയ്യുന്നവനെ, വീട്ടിൽ കയറിവന്ന ദുഷ്ടസർപ്പത്തെയെന്നപോലെ, ജനങ്ങൾ കൊന്നുകളയുന്നു.’ പിന്നെ ഒരു ദൃഷ്ടാന്തത്തോടെ ഉപസംഹരിക്കുന്നു: ‘ലോഭത്താലോ കാമത്താലോ പാപങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് അവയുടെ പരിണാമം അറിയാത്തവൻ, ഹർഷിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ സ്വന്തം അന്ത്യം കാണുന്നു — മഴക്കാലത്തു വീണ ആലിപ്പഴം തിന്ന് ‘ബ്രാഹ്മണി’ എന്ന ചെറുകീടം സ്വന്തം വിനാശം കാണുന്നതുപോലെ.’ ഒടുവിൽ മൂലചോദ്യം: ‘ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന ധർമചാരികളും മഹാഭാഗരുമായ താപസരെ കൊന്നിട്ട് നീ എന്തു ഫലമാണു നേടാൻ പോകുന്നത്?’ ഈ ചോദ്യംതന്നെയാണ് സർഗത്തിന്റെ ബീജം; തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളെല്ലാം അതിന്റെതന്നെ വിസ്താരമാണ്. ശ്രദ്ധിക്കുക — രാമൻ ഖരന്റെ ബലത്തെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല, അവന്റെ കർമത്തിന്റെ ഫലം മാത്രം എണ്ണുന്നു; അതിനാൽ ഈ വാക്ക് ഭർത്സനംപോലെ തോന്നുമെങ്കിലും യഥാർഥത്തിൽ ധർമോപദേശമാണ്.

രാമൻ ഇപ്പോൾ ഒരു സാമാന്യനീതിവാക്യം അവതരിപ്പിക്കുന്നു: ‘പാപകർമികളും ക്രൂരരും ലോകം വെറുക്കുന്നവരുമായ ജനങ്ങൾ ഐശ്വര്യം നേടിയാലും വേരുകൾ ദ്രവിച്ച മരങ്ങളെപ്പോലെ ഏറെക്കാലം നിലനിൽക്കില്ല.’ വേരു ക്ഷയിച്ചാൽ മരത്തിന്റെ ഉയരംതന്നെ അതിന്റെ വീഴ്ചയ്ക്കു കാരണമാകുന്നു. ‘പാപകർമം ചെയ്യുന്നവൻ അതിന്റെ ഘോരഫലം തീർച്ചയായും അനുഭവിക്കും; കാലം കാത്തിരിക്കണമെന്നുമാത്രം — ഋതു വന്നെത്തുമ്പോൾ മരം ആ ഋതുവിലെ പൂക്കൾ കാണിക്കുന്നതുപോലെ.’ അനന്തരം അദ്ദേഹം കാലവും ചുരുക്കുന്നു: ‘ലോകത്തിൽ പാപകർമങ്ങളുടെ ഫലം ഏറെ താമസിയാതെതന്നെ ലഭിക്കുന്നു — വിഷം കലർന്ന അന്നം ഭക്ഷിച്ചാലെന്നപോലെ.’ വിഷാന്നത്തിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തം തീവ്രമാണ് — അവിടെ താമസംതന്നെയില്ല. പിന്നെ സാമാന്യത്തിൽനിന്നു വിശേഷത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു: ‘ഘോരപാപം ചെയ്യുന്നവരും ലോകത്തിന് അപ്രിയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായവരുടെ പ്രാണൻ കവരാൻ രാജാവാൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവൻ ഞാൻതന്നെ.’ ‘രാജ്ഞാ’ (രാജാവാൽ) എന്ന പദത്താൽ രാമൻ പിതാവായ ദശരഥന്റെ നിയോഗം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — വനവാസവും ധർമരക്ഷണത്തിനുള്ള നിയോഗംതന്നെ എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി. ഒടുവിൽ പ്രതിജ്ഞ: ‘ഇന്നു ഞാൻ വിട്ട സ്വർണാലംകൃതമായ അമ്പുകൾ, പുറ്റു പിളർന്നു പുറത്തുവരുന്ന സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ, നിന്റെ ശരീരം കീറിമുറിച്ച് കടന്നുപോകും.’ ഇവിടെ ഉപമയിൽ സൂക്ഷ്മതയുണ്ട് — സർപ്പങ്ങൾ പുറ്റു പിളർന്നു പുറത്തുവരുന്നു; അമ്പുകളും ശരീരം പിളർന്ന് പിന്നിലൂടെ പുറത്തുകടക്കും.

മൂന്നു ശ്ലോകങ്ങളിൽ രാമൻ തന്റെ വാക്കു പൂർത്തിയാക്കുന്നു. ആദ്യം പ്രതികാരത്തിന്റെ ന്യായം: ‘ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ നീ ഭക്ഷിച്ച ധർമചാരികളെ, ഇന്നു യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് സൈന്യത്തോടൊപ്പം നീ പിന്തുടരും.’ ഹന്താവ് ഹതരുടെതന്നെ വഴി പിന്തുടരുന്നു എന്നതാണ് വ്യംഗ്യം. രണ്ടാമതൊരു ദൃശ്യം: ‘മുമ്പു നീ കൊന്ന മഹർഷിമാർ ഇന്നു വിമാനങ്ങളിലിരുന്ന്, അമ്പുകളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് നരകത്തിൽ കിടക്കുന്ന നിന്നെ കാണട്ടെ.’ ഇവിടെ ഇരുകൂട്ടരുടെയും ഗതി വിപരീതമായി കാണിക്കപ്പെടുന്നു — കൊല്ലപ്പെട്ട ഋഷിമാർ വിമാനത്തിൽ, കൊന്ന ഖരൻ നരകത്തിൽ. മൂന്നാമതു നേരിട്ടുള്ള വെല്ലുവിളി: ‘കുലാധമാ, ഇഷ്ടംപോലെ പ്രഹരിക്കൂ, പരിശ്രമിക്കൂ; എന്നാൽ ഇന്നു ഞാൻ നിന്റെ തല പനമ്പഴംപോലെ വീഴ്ത്തും.’ പനമ്പഴത്തിന്റെ ഉപമ അർഥവത്താണ് — ഉയരത്തിലുള്ള ഞെട്ടിൽനിന്ന് അടർന്ന പഴം സ്വയം താഴെ വീഴുന്നു; പിന്നെ അതിനു വീണ്ടും ഉയരാനാവില്ല. ഇങ്ങനെ രാമന്റെ വാക്ക് ന്യായത്തോടെ ആരംഭിച്ച് പ്രതിജ്ഞയോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു ശ്ലോകങ്ങളിൽ വാക്യത്തിന്റെ ഗതി വ്യക്തമാണ് — മുൻകർമത്തിന്റെ സ്മരണ, സാക്ഷികളുടെ നിർദേശം, ഒടുവിൽ രണ്ടുതവണ പറയപ്പെട്ട ‘അദ്യ’ (ഇന്ന്) എന്ന പദത്താൽ കാലനിർണയം.

രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഖരൻ ക്രുദ്ധനായി, കണ്ണുകൾ ചുവന്നു. കവി അവന്റെ അവസ്ഥ ‘ക്രോധമൂർച്ഛിതഃ’ (ക്രോധത്താൽ മൂർച്ഛിച്ചവൻ) എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ക്രോധത്താൽ വിവേകം മൂർച്ഛിച്ചു. ചിരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അവൻ മറുപടി പറയുന്നു; അതു രാമന്റെ വാക്കിന്റെ ശൈലിയെത്തന്നെ ആക്ഷേപിക്കുന്നു: ‘ദശരഥപുത്രാ, സാധാരണക്കാരായ രാക്ഷസന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നിട്ട്, പ്രശംസയ്ക്ക് അർഹനല്ലാത്ത നിന്നെ നീതന്നെ എങ്ങനെ പ്രശംസിക്കുന്നു?’ പിന്നെ ഒരു നീതിവചനം: ‘വിക്രമശാലികളോ ബലവാന്മാരോ ആയ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ തേജസ്സുകൊണ്ട് അതീവ ഗർവിതരാണെങ്കിലും ഒന്നും പറയാറില്ല; സാധാരണക്കാരും ആത്മസംസ്കാരമില്ലാത്തവരും ക്ഷത്രിയകുലത്തിനു കളങ്കവുമായവരാകട്ടെ, നീ വീമ്പു പറയുന്നതുപോലെ, വ്യർഥമായി വീമ്പു പറയുന്നു.’ വീണ്ടും: ‘മരണകാലം വന്നെത്തുമ്പോൾ, അവസരമില്ലാത്തിടത്ത് സ്വയം സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, കുലം വിളിച്ചുപറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഏതു വീരനാണ് യുദ്ധത്തിൽ സംസാരിക്കുക?’ ഒടുവിൽ ഒരു ഉപമ: ‘ദർഭത്തീയിൽ ചൂടാക്കിയ കൃത്രിമസ്വർണംപോലെ, വീമ്പുപറച്ചിലിലൂടെ നിന്റെ ലഘുത്വം മാത്രമാണ് എല്ലാവിധത്തിലും വെളിപ്പെട്ടത്’ — കൃത്രിമസ്വർണം ചൂടേൽക്കുമ്പോൾതന്നെ തന്റെ കറുപ്പു വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇങ്ങനെ ഖരൻ രാമന്റെ സത്യവചനത്തെപ്പോലും ആത്മപ്രശംസയായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു; ഇതുതന്നെയാണ് അവന്റെ മോഹം. യഥാർഥത്തിൽ ഖരന്റെ യുക്തി യുക്തിരഹിതമല്ല; എന്നാൽ അത് അവനിൽത്തന്നെ പ്രയോഗിക്കേണ്ടതായിരുന്നു, കാരണം ഇവിടെ സ്വന്തം ബലം വർണിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നത് അവൻതന്നെയാണ്.

ഇപ്പോൾ ഖരൻ തന്നെത്തന്നെ വർണിക്കുന്നു: ‘ധാതുക്കൾ നിറഞ്ഞ, ഇളക്കാനാവാത്ത ഭൂധരമായ പർവതംപോലെ ഗദയേന്തി ഇവിടെ നിൽക്കുന്ന എന്നെ നീ കാണുന്നില്ലേ?’ പർവതോപമയിലൂടെ അവൻ തന്റെ സ്ഥൈര്യം കാണിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ രഥമില്ലാതെ നിലത്തു നിൽക്കുന്നവന്റെ ആ സ്ഥൈര്യംതന്നെ കരുണമായിത്തീരുന്നു. ‘ഗദ കൈയിലേന്തിയ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ നിന്റെ പ്രാണൻ കവരാൻ മതി — മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും പാശം കൈയിലേന്തിയ അന്തകനെപ്പോലെ.’ പിന്നെ വാക്കു ചുരുക്കി: ‘നിന്നോടു പറയാൻ ഏറെയുണ്ട്, എങ്കിലും ഞാൻ പറയുന്നില്ല; സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാറായി, പിന്നെ യുദ്ധത്തിനു വിഘ്നമുണ്ടായേക്കാം.’ സൂര്യാസ്തമയത്തിന്റെ പരാമർശം കാലത്തിന്റെ സങ്കോചം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഇന്നുതന്നെ നിർണയം. ഒടുവിൽ കാരണം: ‘പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരെ നീ കൊന്നു; നിന്റെ വിനാശത്തിലൂടെ ഇന്നു ഞാൻ അവരുടെ കണ്ണീർ തുടയ്ക്കും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പരമക്രുദ്ധനായ അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ വളയങ്ങളുള്ള, ജ്വലിക്കുന്ന ഇടിമിന്നൽപോലുള്ള ഗദ രാമന്റെ നേർക്കെറിഞ്ഞു. വാക്ക് അവസാനിച്ചു, കർമം ആരംഭിച്ചു. ‘അശനിം ഇവ’ (ഇടിമിന്നൽപോലെ) എന്ന ഉപമയാൽ കവി ഗദയുടെ വേഗവും തേജസ്സും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ ഗദ ആകാശം വ്യാപിക്കുന്നു.

മൂന്നു ശ്ലോകങ്ങളിൽ ഗദയുടെ കഥ അവസാനിക്കുന്നു. ഖരന്റെ കൈയിൽനിന്നു വിട്ട ജ്വലിക്കുന്ന ആ മഹാഗദ വഴിയിൽത്തന്നെ മരങ്ങളെയും പൊന്തകളെയും ചാമ്പലാക്കിക്കൊണ്ട് രാമന്റെ അടുത്തേക്കു വരുന്നു — ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുംമുമ്പുതന്നെ അതിന്റെ ദഹനശക്തി കാണപ്പെട്ടു. മൃത്യുപാശംപോലുള്ള ആ മഹാഗദ പാഞ്ഞുവരുമ്പോൾ, ആകാശത്തുവച്ചുതന്നെ രാമൻ അമ്പുകളാൽ അതിനെ പല കഷണങ്ങളായി മുറിച്ചു — ഭൂമിയെ തൊടാൻപോലും അനുവദിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ ഉപമ: ‘അമ്പുകളാൽ പിളർന്ന്, ചിതറിയ ആ ഗദ, മന്ത്രങ്ങളുടെയും ഔഷധങ്ങളുടെയും ബലത്താൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട പെൺസർപ്പംപോലെ ഭൂതലത്തിൽ വീണു.’ സ്വയം വിഷരൂപയായിരുന്നതുതന്നെ മന്ത്രത്താലും ഔഷധത്താലും നിർവീര്യയാക്കപ്പെട്ട സർപ്പിണിയെപ്പോലെയായി. ഇതോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു; ഖരൻ ഇപ്പോൾ നിരായുധനാണ്; അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമന്റെ പുഞ്ചിരിയോടെയുള്ള മറുപടി അവൻ കേൾക്കും. ‘വ്യാലീ’ (പെൺസർപ്പം) എന്ന ഉപമാനത്തിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഗദയുടെ ബലം വിഷംപോലെയായിരുന്നു; രാമന്റെ അമ്പുകളാകട്ടെ മന്ത്രൗഷധങ്ങളെപ്പോലെ ആ വിഷത്തെത്തന്നെ നിർവീര്യമാക്കി.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः॥ २९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക