॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 12-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അഗസ്ത്യൻ രാമനു ദിവ്യായുധങ്ങൾ നൽകുന്നു

ലക്ഷ്മണന്റെ അറിയിപ്പ്, അഗസ്ത്യന്റെ ആതിഥ്യം, വൈഷ്ണവധനുസ്സും അക്ഷയമായ ആവനാഴികളും വാളും സമർപ്പിക്കൽ

രാമന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് രാഘവന്റെ അനുജനായ ലക്ഷ്മണൻ ആശ്രമപദത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അഗസ്ത്യന്റെ ശിഷ്യനെ സമീപിച്ച് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു: ‘ദശരഥൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠപുത്രനും ബലവാനുമായ രാമൻ ഭാര്യ സീതയോടൊപ്പം മുനിയെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. ഞാനാകട്ടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനാണ് — ഹിതനും അനുകൂലനും ഭക്തനുമായവൻ; ലക്ഷ്മണൻ എന്നാണ് എന്റെ പേര് — അങ്ങ് അതു കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ. അച്ഛന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് ഞങ്ങൾ അത്യുഗ്രമായ ഈ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളെല്ലാവരും ഭഗവാനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി അതു അറിയിച്ചാലും.’ ലക്ഷ്മണന്റെ ആ വാക്കുകേട്ട് തപോധനനായ ശിഷ്യൻ ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് അറിയിക്കാനായി അഗ്നിശാലയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അകത്തു കടന്ന്, തപസ്സുകൊണ്ട് ആർക്കും ആക്രമിക്കാനാവാത്ത മുനിശ്രേഷ്ഠനോട് കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം രാമന്റെ വരവ് വേഗം അറിയിച്ചു — ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞതുപോലെതന്നെ, അഗസ്ത്യന്റെ പ്രിയശിഷ്യനായ അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു: ‘ദശരഥന്റെ പുത്രന്മാരായ ഈ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഭാര്യ സീതയോടൊപ്പം ആശ്രമപദത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ശത്രുസംഹാരകരായ അവർ ശുശ്രൂഷയ്ക്കായി അങ്ങയെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കണം — ലക്ഷ്മണൻ ആദ്യം സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നില്ല; അച്ഛനെയും ജ്യേഷ്ഠനെയും ആദ്യം പരിചയപ്പെടുത്തിയശേഷം പിന്നീടാണ് തന്റെ പേരു പറയുന്നത്; ഇതാണ് കുലീനന്റെ മര്യാദ. ‘യദി തേ ശ്രോത്രമാഗതഃ’ (അങ്ങ് അതു കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ) എന്ന വാക്കിൽ ലക്ഷ്മണന്റെ വിനയം പരമകാഷ്ഠയിലെത്തുന്നു — തന്റെ പ്രസിദ്ധി അദ്ദേഹം സങ്കല്പിക്കുന്നില്ല, സംശയത്തോടെയാണു പറയുന്നത്. ‘പിതൃശാസനാത്’ (അച്ഛന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച്) എന്ന കാരണത്തിലൂടെ വനവാസത്തിന്റെ കാരണം ഒരൊറ്റ പദംകൊണ്ട് അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെ കൈകേയിയുടെ പേരില്ല, ഭരതന്റെയുമില്ല, ഒരു ആക്ഷേപവുമില്ല — ഇതിലൂടെ രാമകഥയുടെ മര്യാദ കാക്കപ്പെടുന്നു. ശിഷ്യന്റെ അറിയിപ്പും സവിശേഷമാണ് — അദ്ദേഹം സ്വന്തം ബുദ്ധിയിൽനിന്ന് ഒന്നും കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നില്ല; ‘യഥോക്തം ലക്ഷ്മണേനൈവ’ (ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞതുപോലെതന്നെ) ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്ക് അതേപടി മുനിയെ അറിയിച്ചു; ഇതാണ് ശിഷ്യന്റെ നിഷ്ഠ. ‘തപസാ ദുഷ്പ്രധർഷണം’ (തപസ്സുകൊണ്ട് ആക്രമിക്കാനാവാത്തവൻ) എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് അഗസ്ത്യന്റെ തപോബലം ആദ്യംതന്നെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അതിലൂടെ വരാനിരിക്കുന്ന ദർശനത്തിന്റെ ഗൗരവം വർധിക്കുന്നു. ‘അഗ്നിശരണം പ്രവിവേശ’ (അഗ്നിശാലയിൽ പ്രവേശിച്ചു) എന്ന പദംകൊണ്ട് ആശ്രമത്തിന്റെ അകത്തളം — മുനി എന്നും കഴിയുന്ന അഗ്നിഹോത്രശാല — കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ എട്ടു ശ്ലോകങ്ങൾകൊണ്ടുമാത്രം കവി അറിയിപ്പിന്റെ രണ്ടു തലങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു — ലക്ഷ്മണനിൽനിന്നു ശിഷ്യനിലേക്ക്, ശിഷ്യനിൽനിന്നു മുനിയിലേക്ക്.

‘ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് യഥാർഥത്തിൽ ആജ്ഞാപിച്ചാലും’ എന്നു ശിഷ്യൻ അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ ശിഷ്യനിൽനിന്നു കേട്ട്, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം രാമനും മഹാഭാഗയായ വൈദേഹിയും എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ് മുനി ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു: ‘ഭാഗ്യവശാൽ ഇന്ന് ഏറെക്കാലത്തിനുശേഷം രാമൻ എന്നെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വരവ് ഞാനും മനസ്സുകൊണ്ട് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. പോകൂ, ഭാര്യയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പമുള്ള രാമനെ സത്കരിച്ച് എന്റെ അടുക്കലേക്കു കൊണ്ടുവരൂ; ഇതുവരെയും അദ്ദേഹത്തെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവരാത്തതെന്ത്?’ ധർമജ്ഞനും മഹാത്മാവുമായ മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശിഷ്യൻ കൈകൂപ്പി അഭിവാദ്യംചെയ്ത് ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ പരിഭ്രമത്തോടെ പുറത്തിറങ്ങി ആ ശിഷ്യൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: ‘ആരാണ് ആ രാമൻ? അദ്ദേഹം മുനിയെ കാണാൻ വരട്ടെ, സ്വയം അകത്തു കടക്കട്ടെ.’ പിന്നെ ശിഷ്യനോടൊപ്പം ആശ്രമപദത്തിലേക്കു ചെന്ന് ലക്ഷ്മണൻ അദ്ദേഹത്തിനു കാകുത്സ്ഥനെയും ജനകപുത്രി സീതയെയും കാണിച്ചുകൊടുത്തു. ആ ശിഷ്യൻ അഗസ്ത്യന്റെ വാക്ക് വിനയപൂർവം പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, സത്കാരത്തിനർഹനായ രാമനെ നന്നായി സത്കരിച്ച് യഥാവിധി അകത്തേക്കു കൊണ്ടുപോയി. പിന്നെ ശാന്തരായ മാനുകൾ നിറഞ്ഞ ആശ്രമം നോക്കിക്കൊണ്ട് രാമൻ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം പ്രവേശിച്ചു. ഇവിടെ മുനിയുടെ ഉത്സുകത ‘കിമസൗ ന പ്രവേശിതഃ’ (ഇതുവരെയും അദ്ദേഹത്തെ കൊണ്ടുവരാത്തതെന്ത്) എന്ന വാക്യത്തിൽ വ്യക്തമാണ്; ശിഷ്യന്റെ ‘സംഭ്രാന്തഃ’ (പരിഭ്രമിച്ചവൻ) എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിടുക്കവും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ അഗസ്ത്യന്റെ വാത്സല്യം പ്രത്യേകം കാണേണ്ടതാണ് — അദ്ദേഹം പ്രവേശനം അനുവദിക്കുകമാത്രമല്ല, ‘ഇതുവരെയും കൊണ്ടുവരാത്തതെന്ത്’ എന്ന് അല്പം കോപത്തോടെയെന്നപോലെ ചോദിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്സുകത പ്രകടമാകുന്നു. ‘മനസാ കാങ്ക്ഷിതം’ (മനസ്സുകൊണ്ട് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു) എന്ന വാക്കിൽനിന്ന് മുനി രാമന്റെ വരവ് ഏറെക്കാലമായി പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്നു വ്യക്തമാകുന്നു. ശിഷ്യന്റെ ‘സംഭ്രാന്തഃ’ എന്ന വിശേഷണമാകട്ടെ ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞ ഉടനടി പാലിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘സത്കാരാർഹം സുസത്കൃതം’ (സത്കാരത്തിനർഹനായവനെ നന്നായി സത്കരിച്ച്) എന്ന ആവർത്തനത്തിലൂടെ കവി പറയുന്നു — സത്കാരയോഗ്യനായവൻ നന്നായിത്തന്നെ സത്കരിക്കപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഒരു കുറവുമില്ല. രാമന്റെ പ്രവേശനത്തിൽ ‘പ്രശാന്തഹരിണാകീർണം ആശ്രമം അവലോകയൻ’ (ശാന്തരായ മാനുകൾ നിറഞ്ഞ ആശ്രമം നോക്കിക്കൊണ്ട്) എന്ന പദംകൊണ്ട് ആശ്രമത്തിന്റെ ശാന്തി ഒരൊറ്റ ചിത്രംകൊണ്ടുതന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു — മൃഗങ്ങൾപോലും നിർഭയരായിരിക്കുന്നിടത്ത് തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവം താനേ പ്രകടമാണ്. ഇങ്ങനെ ഇവിടെ ക്ഷണത്തിന്റെയും മറുപടിയുടെയും ക്രമം പൂർത്തിയാകുന്നു.

അകത്തു കടന്ന രാമൻ അവിടെ ക്രമമായി അനേകം ദേവസ്ഥാനങ്ങൾ കാണുന്നു — ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനം, അഗ്നിയുടെ സ്ഥാനം, വിഷ്ണുവിന്റെ സ്ഥാനം, മഹേന്ദ്രന്റെയും വിവസ്വാന്റെയും (സൂര്യന്റെയും) സോമന്റെയും ഭഗന്റെയും കുബേരന്റെയും ധാതാവിന്റെയും വിധാതാവിന്റെയും വായുവിന്റെയും പാശം കൈയിലേന്തിയ മഹാത്മാവായ വരുണന്റെയും ഗായത്രിയുടെയും വസുക്കളുടെയും നാഗരാജന്റെയും ഗരുഡന്റെയും കാർത്തികേയന്റെയും ധർമന്റെയും സ്ഥാനങ്ങൾ. ഈ സ്ഥാനങ്ങളുടെ എണ്ണൽ ആശ്രമത്തിന്റെ വൈശ്വദേവത സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഒരേ തപോവനത്തിൽത്തന്നെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഉപാസിക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം സമഗ്രമായ ധർമത്തിന്റെ കേന്ദ്രംപോലെയാണ്. അപ്പോഴേക്കും ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മുനിയും പുറത്തേക്കു വന്നു. മുനിമാരുടെ നടുവിൽ മുന്നിൽ വരുന്ന ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട്, വീരനായ രാമൻ ശോഭ വർധിപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: ‘ലക്ഷ്മണാ, ഇതാ ഭഗവാനായ അഗസ്ത്യഋഷി പുറത്തേക്കു വരുന്നു; ഈ ഔദാര്യം (തേജോവൈപുല്യം) കണ്ടുതന്നെ ഇദ്ദേഹം തപസ്സുകളുടെ നിധിയാണെന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.’ ഇവിടെ രാമൻ ആരോടും ചോദിക്കുന്നില്ല; തേജസ്സുകൊണ്ടുമാത്രം മുനിയെ തിരിച്ചറിയുന്നു — ഇതിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടി വീണ്ടും കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ചില ദേവന്മാർ വൈദികരാണ് (അഗ്നി, വിവസ്വാൻ, വായു, വരുണൻ, വസുക്കൾ), ചിലർ പൗരാണികരാണ് (വിഷ്ണു, കുബേരൻ, കാർത്തികേയൻ, ഗരുഡൻ), ഒരു ദേവത ഛന്ദോമയിയാണ് (ഗായത്രി) — ഇങ്ങനെ എല്ലാ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും സമന്വയം ഒരൊറ്റ ആശ്രമത്തിൽ കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ധർമസ്ഥാനം’ എന്ന് അവസാനം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിലൂടെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും മൂലം ധർമംതന്നെ എന്നു ധ്വനിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. കവി ഇവിടെ വർണന വിസ്തരിക്കുന്നില്ല; പേരുകൾ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞു നിർത്തുന്നതേയുള്ളൂ, കാരണം എണ്ണൽതന്നെയാണ് മാഹാത്മ്യത്തിന്റെ പ്രമാണം. രാമന്റെ ദൃഷ്ടി ക്രമമായി ഒരു സ്ഥാനത്തുനിന്നു മറ്റൊന്നിലേക്കു നീങ്ങി ഒടുവിൽ മുനിയിൽത്തന്നെ വിശ്രമിക്കുന്നു; ഇതാണ് കവിയുടെ ദൃശ്യരചന.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാബാഹുവായ രഘുനന്ദനൻ, അടുത്തുവരുന്ന സൂര്യതേജസ്സുള്ള അഗസ്ത്യന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു. അഭിവാദ്യംചെയ്ത് ധർമാത്മാവായ രാമൻ വൈദേഹിയായ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം കൈകൂപ്പി നിന്നു. മുനി കാകുത്സ്ഥനെ സ്വീകരിച്ച്, ആസനവും ജലവുംകൊണ്ട് അർച്ചിച്ച്, കുശലം ചോദിച്ച് ‘ഇരുന്നാലും’ എന്നു പറഞ്ഞു. അഗ്നിയിൽ ഹോമിച്ച്, അർഘ്യം നൽകി, അതിഥികളെ പൂജിച്ച്, വാനപ്രസ്ഥധർമമനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം അവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകി. പിന്നെ ധർമജ്ഞനായ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ആദ്യം സ്വയം ഇരുന്നിട്ട്, കൈകൂപ്പിയിരിക്കുന്ന ധർമകോവിദനായ രാമനോടു പറഞ്ഞു: ‘അഗ്നിയിൽ ഹോമിച്ച്, അർഘ്യം നൽകി, അതിഥിയെ പൂജിക്കണം; കാകുത്സ്ഥാ, മറിച്ചു പെരുമാറുന്ന തപസ്വി പരലോകത്തിൽ കള്ളസാക്ഷിയെപ്പോലെ സ്വന്തം മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടിവരും. അങ്ങാകട്ടെ സർവലോകത്തിന്റെയും രാജാവും ധർമചാരിയും മഹാരഥനും പൂജനീയനും മാന്യനും പ്രിയനായ അതിഥിയുമായി വന്നിരിക്കുന്നു.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പൂക്കൾ, മറ്റുള്ളവ എന്നിവകൊണ്ട് രാഘവനെ ഇഷ്ടംപോലെ പൂജിച്ചശേഷം അഗസ്ത്യൻ അദ്ദേഹത്തോടു പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ഇരുപത്തൊമ്പതാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളിൽ ആറു പാദങ്ങളായി രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിൽ മുനി ആദ്യം ആതിഥ്യവിധി പൊതുവായി പറയുന്നു, പിന്നെ അതു ലംഘിച്ചാലുള്ള ദോഷം പറയുന്നു, ഒടുവിൽ രാമനെ പ്രശംസിക്കുന്നു. ഇവിടെ ആതിഥ്യക്രമം സമ്പൂർണമായി കാണിച്ചിരിക്കുന്നു — സ്വീകരണം, ആസനം, ജലം, കുശലപ്രശ്നം, ഇരിക്കാനുള്ള അനുവാദം, അഗ്നിഹോത്രം, അർഘ്യദാനം, അതിഥിപൂജ, ഭക്ഷണം. മുനി ആദ്യം സ്വയം ഇരിക്കുന്നു, പിന്നെ രാമനെ ഇരുത്തുന്നു; ഇതും വിധിയുടെ ഭാഗമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശത്തിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു വാക്യമുണ്ട് — അതിഥിയെ പൂജിക്കാത്ത തപസ്വി കള്ളസാക്ഷിയെപ്പോലെ പരലോകത്തിൽ സ്വന്തം മാംസംതന്നെ ഭക്ഷിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ ആതിഥ്യം ലംഘിക്കാനാവാത്തതാണെന്നു സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അദ്ദേഹം രാമനെ ‘സർവലോകത്തിന്റെയും രാജാവ്’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു — രാമൻ ഇപ്പോൾ വല്കലം ധരിച്ച വനവാസിയാണെങ്കിലും മുനിയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ അദ്ദേഹം സർവലോകത്തിന്റെയും രാജാവുതന്നെ. ഇതിലൂടെ പിന്നീടു നൽകാനിരിക്കുന്ന വൈഷ്ണവധനുസ്സിന്റെ ഔചിത്യവും സിദ്ധമാകുന്നു. ‘ഫലങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പൂക്കൾ, മറ്റുള്ളവ എന്നിവകൊണ്ട് ഇഷ്ടംപോലെ പൂജിച്ച്’ എന്ന പദംകൊണ്ട് ദാനത്തിന്റെ ഉദാരത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അതിഥി ആഗ്രഹിക്കുന്നത്രയും നൽകുന്നു, അളന്നല്ല. ‘പ്രാഞ്ജലിം ധർമകോവിദം’ (കൈകൂപ്പിയിരിക്കുന്ന ധർമകോവിദൻ) എന്ന രാമന്റെ രണ്ടു വിശേഷണങ്ങൾകൊണ്ട് ശിഷ്യഭാവം കാണിക്കുന്നു — ധർമകോവിദനാണെങ്കിലും ഗുരുവിന്റെ മുന്നിൽ അദ്ദേഹം കൈകൂപ്പിത്തന്നെ നിൽക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഒമ്പതു ശ്ലോകങ്ങൾകൊണ്ട് കവി ആതിഥ്യത്തിന്റെ സമഗ്രമായ ശാസ്ത്രം കാണിക്കുന്നു.

പിന്നെ അഗസ്ത്യൻ അസ്ത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നു: ‘പുരുഷവ്യാഘ്രാ, സ്വർണവും വജ്രവുംകൊണ്ട് അലംകൃതമായ ഈ ദിവ്യവും മഹത്തുമായ വില്ല് വൈഷ്ണവമാണ്, വിശ്വകർമാവു നിർമിച്ചതാണ്. സൂര്യതുല്യവും അമോഘവുമായ ഈ ശ്രേഷ്ഠശരം ബ്രഹ്മാവു നൽകിയതാണ്. ഒരിക്കലും ശരങ്ങൾ തീരാത്ത ഈ രണ്ട് ആവനാഴികൾ മഹേന്ദ്രൻ എനിക്കു നൽകിയതാണ്; ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികളെപ്പോലെയുള്ള മൂർച്ചയേറിയ ബാണങ്ങൾ അവയിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇതാ, സ്വർണംകൊണ്ടലങ്കരിച്ച വെള്ളിയുറയുള്ള ഈ വാളും. രാമാ, ഈ വില്ലുകൊണ്ടാണ് പണ്ട് വിഷ്ണു യുദ്ധത്തിൽ മഹാസുരന്മാരെ കൊന്ന് ദേവന്മാരുടെ ജ്വലിക്കുന്ന ഐശ്വര്യം തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നത്. മാനദാ, ആ വില്ലും ആ ആവനാഴികളും ശരവും വാളും വിജയത്തിനായി സ്വീകരിച്ചാലും — വജ്രധാരി വജ്രം സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്വിയായ ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യൻ ആ ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങളെല്ലാം രാമനു നൽകി വീണ്ടും പറഞ്ഞു. ഇവിടെ കഥയിലെ ഒരു വലിയ സന്ധിയാണ് — ഇതുവരെ രാമൻ താപസരുടെ അതിഥിമാത്രമായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം വിഷ്ണുവിന്റെതന്നെ വില്ലുകൊണ്ടു സജ്ജനായ രക്ഷകനായിത്തീർന്നു. ആയുധങ്ങളുടെ പരമ്പരയും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — വിശ്വകർമാവ്, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ്, മഹേന്ദ്രൻ, അഗസ്ത്യൻ, രാമൻ എന്നിങ്ങനെ; അതുകൊണ്ട് ഈ ദാനം കേവലം ആയുധദാനമല്ല, ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ സമർപ്പണവുംകൂടിയാണ്. സർഗമാകട്ടെ ‘പുനരബ്രവീത്’ (വീണ്ടും പറഞ്ഞു) എന്ന പാതിപറഞ്ഞ വാക്കോടെതന്നെ അവസാനിക്കുന്നു; അതിലൂടെ അടുത്ത സർഗത്തെക്കുറിച്ച് ഉത്സുകത ജനിക്കുന്നു. ‘ഹേമവജ്രവിഭൂഷിതം’ എന്ന വില്ലിന്റെ വർണനയിൽ സ്വർണവും വജ്രങ്ങളും; ‘ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികളെപ്പോലെയുള്ള മൂർച്ചയേറിയ ബാണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവ’ എന്ന ആവനാഴികളുടെ വർണനയിൽ അഗ്നിയുടെ ഉപമ — ഇങ്ങനെ ദാനവസ്തുക്കളും തേജോമയങ്ങളാണ്. ‘അക്ഷയ്യസായകൗ’ (ശരങ്ങൾ തീരാത്തവ) എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് അവയുടെ അക്ഷയത്വം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അതിലൂടെ വരാനിരിക്കുന്ന ഖരദൂഷണയുദ്ധത്തിൽ ബാണങ്ങൾ തീർന്നുപോവുകയില്ല എന്ന മുന്നറിയിപ്പും. ‘മാനദ’ (മറ്റുള്ളവർക്കു മാനം നൽകുന്നവനേ) എന്ന സംബോധനയും അർഥവത്താണ് — മറ്റുള്ളവരെ മാനിക്കുന്നവനുമാത്രമേ ഈ ആയുധങ്ങൾ യോജിക്കൂ. ഇതോടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे द्वादशः सर्गः॥ १२॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക