॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 8-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സുതീക്ഷ്ണനോടു യാത്ര ചോദിച്ച് രാമന്റെ പുറപ്പാട്

പ്രഭാതത്തിലെ നിത്യകർമം, പോകാനുള്ള അനുവാദം യാചിക്കൽ, മുനിയുടെ ആശീർവാദം, വഴിയിൽ കാണാനിരിക്കുന്ന വനശോഭയുടെ വർണന, ആയുധങ്ങളേന്തിയുള്ള പുറപ്പാട്

സുതീക്ഷ്ണനാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട രാമൻ സൗമിത്രിയോടൊപ്പം അവിടെ രാത്രി കഴിച്ചുകൂട്ടി പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്നു. പിന്നെ യഥാസമയം എഴുന്നേറ്റ് രാഘവൻ സീതയോടൊപ്പം ആമ്പൽപ്പൂക്കളുടെ ഗന്ധമുള്ള കുളിർജലത്തിൽ ഉപസ്പർശം ചെയ്യുന്നു — സ്നാനവും ആചമനവും വിധിപ്രകാരം ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷം വൈദേഹിയും രാമലക്ഷ്മണന്മാരും തപസ്വികൾക്കു ശരണമായ ആ വനത്തിൽ പ്രഭാതത്തിൽ അഗ്നിയെയും ദേവന്മാരെയും വിധിപ്രകാരം അർച്ചിച്ച്, ഉദിച്ചുയരുന്ന സൂര്യനെ ദർശിച്ച്, പാപമകന്നവരായി. ഇങ്ങനെ ശുദ്ധരായി അവർ സുതീക്ഷ്ണനെ സമീപിച്ച് മൃദുവായ വാക്കു പറഞ്ഞു. ഇവിടെ കവി പ്രഭാതത്തിലെ നിത്യകർമം ക്രമമായി എണ്ണിപ്പറയുന്നു — ഉണരൽ, സ്നാനം, അഗ്നിദേവാർച്ചന, സൂര്യദർശനം; വനവാസത്തിലും രാമൻ ഗൃഹസ്ഥന്റെ നിത്യവിധി ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല എന്ന് ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘വിഗതകല്മഷാഃ’ (പാപമകന്നവർ) എന്ന പദംകൊണ്ട് പ്രഭാതകർമത്തിന്റെ ഫലംതന്നെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ‘പരിണാമ്യ നിശാം’ (രാത്രി കഴിച്ചുകൂട്ടി) എന്ന പദത്തിൽനിന്ന് രാത്രി സുഖമായി കഴിഞ്ഞു എന്ന് അറിയാം; ‘അഭിപൂജിതഃ’ (പൂജിക്കപ്പെട്ട) എന്നതു കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിലെ ആതിഥ്യംതന്നെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘തപസ്വിശരണേ വനേ’ (തപസ്വികൾക്കു ശരണമായ വനത്തിൽ) എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് ആ വനം തപസ്വികളുടെ ആശ്രയസ്ഥാനമാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മൂവരും — രാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും — ഒന്നിച്ചുതന്നെ അർച്ചന ചെയ്യുന്നു എന്നതു ശ്രദ്ധേയമാണ്; വനവാസത്തിലും അവരുടെ കുലധർമം അഖണ്ഡമായി നിലനിൽക്കുന്നു. പോകാനുള്ള അനുവാദം യാചിക്കേണ്ടതുകൊണ്ടാണ് ‘ശ്ലക്ഷ്ണം വചനം’ — മൃദുവായ വാക്ക് — എന്നു പറഞ്ഞത്.

‘ഭഗവൻ, പൂജ്യനായ അങ്ങയാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട ഞങ്ങൾ സുഖമായി താമസിച്ചു. ഞങ്ങൾ യാത്ര ചോദിക്കുന്നു, പോവുകയാണ്; ഈ മുനിമാർ ഞങ്ങളെ തിടുക്കപ്പെടുത്തുന്നു. ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുണ്യശീലരായ ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമമണ്ഡലം മുഴുവൻ കാണാൻ ഞങ്ങൾ തിടുക്കപ്പെടുന്നു. ധർമനിഷ്ഠരും തപസ്സുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കിയവരും പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിയെപ്പോലെ തേജസ്വികളുമായ ഈ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരോടൊപ്പം പോകാൻ അങ്ങയുടെ അനുവാദം ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അമാർഗത്തിലൂടെ വന്നുചേർന്ന സമ്പത്തു ലഭിച്ച കുലഹീനൻ ഉഗ്രനാകുന്നതുപോലെ, സൂര്യൻ സഹിക്കാനാവാത്ത ചൂടോടെ കത്തിജ്വലിക്കുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ പോകാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു’ എന്നു പറഞ്ഞ് സൗമിത്രിയോടും സീതയോടുമൊപ്പം രാഘവൻ മുനിയുടെ പാദങ്ങൾ വന്ദിച്ചു. ഇവിടത്തെ ഉപമ മർമസ്പർശിയാണ് — പെട്ടെന്നു ലഭിച്ച സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഹീനകുലജൻ എങ്ങനെ അസഹ്യനാകുന്നുവോ, അങ്ങനെ ഉച്ചയ്ക്കു സൂര്യൻ അസഹ്യമായ ചൂടുള്ളവനാകുന്നു. ‘പൂജ്യേന ഭവതാ പൂജിതാഃ’ (പൂജ്യനായ അങ്ങയാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടവർ) എന്ന വാക്കിൽ വിരോധാഭാസത്തിന്റെ ശോഭയുണ്ട് — പൂജയ്ക്കർഹനായ മുനി സ്വയം അതിഥികളെ പൂജിച്ചു എന്ന്. ‘ത്വരയന്തി നഃ’ (ഞങ്ങളെ തിടുക്കപ്പെടുത്തുന്നു) എന്ന പദംകൊണ്ട് മുനിമാരുടെ ഉത്സാഹവും ‘കൃത്സ്നം ആശ്രമമണ്ഡലം’ (ആശ്രമമണ്ഡലം മുഴുവൻ) എന്നതുകൊണ്ട് ചെന്നെത്തേണ്ടതിന്റെ വിസ്തൃതിയും കാണിക്കുന്നു. ‘വിശിഖൈഃ പാവകൈരിവ’ (പുകയില്ലാത്ത അഗ്നികളെപ്പോലെ) എന്ന ഉപമകൊണ്ട് മുനിമാരുടെ പുകയില്ലാത്ത ഉജ്ജ്വലതേജസ്സ് വർണിക്കപ്പെടുന്നു. വാക്കുകളുടെ വലയംകൊണ്ടല്ല, പാദവന്ദനംകൊണ്ടുതന്നെയാണ് യാചന അവസാനിക്കുന്നത്. ‘അഭ്യനുജ്ഞാതും ഇച്ഛാമഃ’ (അനുവാദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു) എന്ന പ്രാർഥനയിൽ വിനയമാണുള്ളത്, ആജ്ഞയല്ല.

പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കുന്ന അവരെ ഇരുവരെയും എഴുന്നേല്പിച്ച്, മുറുകെ ആലിംഗനംചെയ്ത്, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ സ്നേഹത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘രാമാ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പവും നിഴൽപോലെ അനുഗമിക്കുന്ന ഈ സീതയോടൊപ്പവും അങ്ങു വിഘ്നമില്ലാത്ത വഴിയേ പോവുക. ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന, തപസ്സുകൊണ്ടു സംസ്കരിക്കപ്പെട്ട മനസ്സുള്ള ഈ തപസ്വികളുടെ രമണീയമായ ആശ്രമപദം കാണുക.’ ‘ഛായയേവ അനുവൃത്തയാ’ (നിഴൽപോലെ അനുഗമിക്കുന്നവൾ) എന്ന ഉപമകൊണ്ട് സീതയുടെ പാതിവ്രത്യം ഒറ്റപ്പദംകൊണ്ടുതന്നെ വർണിക്കപ്പെടുന്നു — നിഴൽ പുരുഷനെ ഇടവിടാതെ നിശ്ശബ്ദമായി പിന്തുടരുന്നതുപോലെ അവരും. ‘അരിഷ്ടം പന്ഥാനം’ (വിഘ്നമില്ലാത്ത വഴി) എന്നത് ആശീർവചനമാണ് — വഴി വിഘ്നരഹിതമാകട്ടെ എന്ന്. മുനിയുടെ ആലിംഗനവും എഴുന്നേല്പിക്കലും പിതൃതുല്യമായ സ്നേഹം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം അനുവാദം നൽകുകമാത്രമല്ല, വഴികാട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘തപസാ ഭാവിതാത്മനാം’ എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് കാണാനിരിക്കുന്ന തപസ്വികളുടെ മാഹാത്മ്യം മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് രാമൻ അവിടേക്കു പോകുന്നത് അർഥവത്താകുന്നു. ‘ഗാഢം ആശ്ലിഷ്യ’ (മുറുകെ ആലിംഗനംചെയ്ത്) എന്ന ക്രിയകൊണ്ട് വിരഹത്തിന്റെ വേദനയും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മുനി രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും വെവ്വേറെ സംബോധന ചെയ്യുന്നു; സീതയെ ‘ഇവൾ’ (അനയാ) എന്നു ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പിന്നെ മുനി വഴിയിൽ കാണാനിരിക്കുന്ന വനശോഭ വർണിക്കുന്നു: ‘ധാരാളം പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളുമുള്ള പൂത്ത വനങ്ങളും, ശ്രേഷ്ഠമായ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളും ശാന്തരായ പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളും; വിടർന്ന താമരക്കൂട്ടങ്ങളും തെളിഞ്ഞ ജലവുമുള്ളതും കാരണ്ഡവപ്പക്ഷികൾ ചിതറിനീന്തുന്നതുമായ കുളങ്ങളും സരസ്സുകളും; കണ്ണിനു രമ്യമായ മലയരുവികളും, മയിലുകൾ കൂകുന്ന രമണീയമായ കാടുകളും അങ്ങു കാണും. വത്സാ സൗമിത്രേ, പോയാലും; അങ്ങും പോയാലും; കണ്ടശേഷം വീണ്ടും എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു വരണം.’ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ലക്ഷ്മണസഹിതനായ കാകുത്സ്ഥൻ ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് മുനിയെ പ്രദക്ഷിണംചെയ്തു പുറപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഈ വർണന ശോഭയ്ക്കുവേണ്ടിമാത്രമല്ല — പുറപ്പെടുന്ന അവരുടെ മനസ്സിൽ, ശിഷ്യരുടെ മനസ്സിലെന്നപോലെ, മുനി വനത്തിന്റെ മംഗളകരമായ ഒരു ചിത്രം ഉറപ്പിക്കുന്നു. വർണനയിലെ ജലാശയങ്ങളും മലയരുവികളും പൂത്ത മരങ്ങളും ശാന്തരായ മൃഗപക്ഷികളും — ഇവയെല്ലാം ശാന്തരസത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവയാണ്; ഇതിലൂടെ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിന്റെ രമണീയമായ ഒരു മുഖം കാണിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ഭയങ്കരമായ മറുമുഖം രാക്ഷസർ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്. ‘വീണ്ടും വരണം’ എന്ന നിർദേശത്തിലൂടെ മുനി പുനർദർശനത്തിന്റെ ഉറപ്പു വാങ്ങുന്നു. ‘ദൃഷ്ടിരമ്യാണി’ (കണ്ണിനു രമ്യമായവ) എന്ന പദംകൊണ്ട് കാണുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം മനസ്സിന് ആഹ്ലാദമുണ്ടാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു. മയിലുകളുടെ കേകാരവവും കാരണ്ഡവങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും പോലെയുള്ള ശബ്ദചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ ചേർത്തിരിക്കുന്നു.

പിന്നെ വിടർന്ന കണ്ണുകളുള്ള സീത ആ സഹോദരന്മാർക്ക് അതിശുഭമായ ആവനാഴികളും വില്ലുകളും തിളങ്ങുന്ന വാളുകളും നൽകി. ശുഭമായ ആവനാഴികൾ കെട്ടി, ടങ്കാരമുയർത്തുന്ന വില്ലുകളുമെടുത്ത് രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ഇരുവരും പോകാനായി ആശ്രമത്തിൽനിന്നു പുറത്തിറങ്ങി. രൂപസമ്പന്നരായ അവർ മഹർഷിയുടെ അനുവാദത്തോടെ വില്ലും വാളുമേന്തി സീതയോടൊപ്പം വേഗം പുറപ്പെട്ടു. സീതയുടെ കൈകൊണ്ടുള്ള ആയുധസമർപ്പണം എന്ന ചിത്രം ഹൃദയസ്പർശിയാണ് — അടുത്ത സർഗത്തിൽ അഹിംസാധർമം ഉപദേശിക്കാനിരിക്കുന്നവൾതന്നെയാണ് ഇവിടെ ആവനാഴികളും വില്ലുകളും നൽകുന്നത്. ‘ശുഭതരേ തൂണീ’ (അതിശുഭമായ ആവനാഴികൾ) എന്ന താരതമ്യപദംകൊണ്ട് ആയുധങ്ങളുടെ ഉത്കർഷം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സസ്വനേ ചാപേ’ (ശബ്ദിക്കുന്ന വില്ലുകൾ) എന്ന പദംകൊണ്ട് വില്ലുകളുടെ ടങ്കാരം കേൾക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. ഇങ്ങനെ ആ സഹോദരന്മാർ സീതയോടൊപ്പം ആശ്രമത്തിൽനിന്നിറങ്ങി ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ ആശ്രമമണ്ഡലത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു; ഇവിടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു. മഹർഷിയുടെ അനുവാദം വീണ്ടും എടുത്തുപറയുന്നു; അതിലൂടെ പുറപ്പാട് വിധിപൂർവമാണെന്ന് അറിയാം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക