॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 5-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ശരഭംഗാശ്രമത്തിലെ ഇന്ദ്രദർശനവും ശരഭംഗന്റെ ബ്രഹ്മലോകഗമനവും

വിരാധവധത്തിനുശേഷം ശരഭംഗാശ്രമത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര, ആകാശത്തിൽ ശതക്രതുവിന്റെ ദർശനം, മുനി തന്റെ ലോകങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നത്, അഗ്നിപ്രവേശത്തിലൂടെ ബ്രഹ്മലോകാരോഹണം

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ രാമൻ ഭീമബലനായ വിരാധൻ എന്ന രാക്ഷസനെ കൊന്നു കുഴിയിൽ മൂടി; അവിടെനിന്നാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ കഥ തുടങ്ങുന്നത്. വീര്യവാനായ രാമൻ ആദ്യം ഭയന്നുപോയ സീതയെ ആലിംഗനംചെയ്ത് ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നു — യുദ്ധത്തിനുശേഷം വീരന്റെ ആദ്യത്തെ കർത്തവ്യം ഭയന്ന ഭാര്യയെ ആശ്വസിപ്പിക്കലാണ്, സ്വന്തം വിജയത്തെ പുകഴ്ത്തലല്ല എന്ന് ഇതിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പിന്നെ അദ്ദേഹം ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറയുന്നു: ‘ഈ വനം ദുർഗമവും കഷ്ടം നിറഞ്ഞതുമാണ്; നമ്മളോ വനജീവിതത്തിൽ നിപുണരല്ല; അതുകൊണ്ട് വേഗംതന്നെ തപോധനനായ ശരഭംഗനെ ചെന്നുകാണാം.’ ഇവിടെ രാമന്റെ വിനയം പ്രകാശിക്കുന്നു — വിരാധനെ കൊന്നിട്ടും അദ്ദേഹം തന്നെ വനവിദ്യയിൽ അറിവില്ലാത്തവനായിത്തന്നെ കരുതുന്നു; വഴികാട്ടലിനായി തപസ്വിയെ സമീപിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാഘവൻ ശരഭംഗന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു പോകുന്നു. അവിടെ ദേവതുല്യപ്രഭാവനും തപസ്സുകൊണ്ടു ശുദ്ധമായ അന്തഃകരണമുള്ളവനുമായ മുനിയുടെ സമീപത്ത് അദ്ദേഹം മഹത്തും അദ്ഭുതവുമായ എന്തോ ഒന്നു കാണുന്നു. ഈ അദ്ഭുതം എന്താണ് എന്ന ചോദ്യംകൊണ്ടുതന്നെ ശ്രോതാവിൽ കൗതുകം ഉണർത്തി കവി അടുത്ത വർണന ആരംഭിക്കുന്നു. ശരഭംഗൻ എന്ന പേര് ഇവിടെ ആദ്യമായി കേൾക്കുന്നു; അദ്ദേഹം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ പ്രാചീനനായ ഒരു തപസ്വിയാണ്.

രാമൻ കാണുന്നു — ശരീരംകൊണ്ടു ജ്വലിച്ചു ശോഭിക്കുന്നവനും സൂര്യന്റെയും അഗ്നിയുടെയും പ്രഭയ്ക്കു തുല്യനും ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറിയവനും ആകാശത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനും ദേവന്മാരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെടുന്നവനുമായ ഒരു ദിവ്യപുരുഷൻ. അദ്ദേഹം ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കുന്നില്ല — ഇതുതന്നെയാണ് ദിവ്യത്വത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ അടയാളം, കാരണം ദേവന്മാരുടെ പാദങ്ങൾ ഭൂമിയെ തൊടുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഭരണങ്ങൾ നന്നായി തിളങ്ങുന്നവയും വസ്ത്രങ്ങൾ പൊടിയുടെ ഒരംശംപോലും പുരളാത്തവയുമായിരുന്നു. അതേ തരത്തിലുള്ള മറ്റനേകം മഹാത്മാക്കൾ അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിനിന്നു പൂജിച്ചിരുന്നു — അതായത് തുല്യതേജസ്സുള്ളവരുടെതന്നെ സമാഗമമാണ് അവിടെ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രഥം പച്ചനിറമുള്ള കുതിരകളെ പൂട്ടിയതും ആകാശത്തിൽ നിൽക്കുന്നതും ഉദയസൂര്യനു തുല്യവുമായിരുന്നു; രാമൻ അതിനെ ദൂരെനിന്നുതന്നെ കണ്ടു. മുകളിൽ വെളുത്ത മേഘക്കൂട്ടംപോലെയും ചന്ദ്രമണ്ഡലംപോലെയും നിർമലമായ ഒരു വെൺകൊറ്റക്കുട വിചിത്രമാലകളാൽ അലംകൃതമായി നിന്നിരുന്നു. സ്വർണപ്പിടിയുള്ളതും വിലയേറിയതും ശ്രേഷ്ഠവുമായ രണ്ടു ചാമരങ്ങൾ ഉത്തമസ്ത്രീകൾ പിടിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിരസ്സിനുമീതെ വീശിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഗന്ധർവന്മാരും അമരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അനേകം പരമർഷിമാരും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു. ഇതിലൂടെ കവി രാജചിഹ്നങ്ങളുടെതന്നെ ദിവ്യമായ പ്രതിരൂപം കാണിക്കുന്നു — കുട, ചാമരം, സഭ, സ്തുതി, എല്ലാം ഇവിടെ ആകാശത്തിൽത്തന്നെ. ഇതുംകൂടി ശ്രദ്ധിക്കണം — രാമൻ ആദ്യം തേജസ്സു കാണുന്നു, പിന്നെ രഥം, പിന്നെ കുടയും ചാമരവും മറ്റും, ഒടുവിൽ സഭ; ദൂരെനിന്നു വരുന്ന ഒന്നിനെ കാണുന്നതിന്റെ സ്വാഭാവികക്രമമാണ് ഈ ക്രമികമായ ദൃഷ്ടി. ഇത്രയും വർണനയിലൂടെ കവി ശ്രോതാവിന്റെ മനസ്സിൽ ദിവ്യമായ ഐശ്വര്യം ഉറപ്പിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് പിന്നീടുള്ള ‘ഇദ്ദേഹം ആര്’ എന്ന രാമന്റെ ചോദ്യം അർഥവത്താകുന്നു. ‘അസംസ്പൃശന്തം വസുധാം’ (ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കാത്തവൻ) എന്ന വിശേഷണമാണു ശ്ലോകത്തിന്റെ കേന്ദ്രം; കാരണം അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് കാണപ്പെട്ട പുരുഷൻ മനുഷ്യനല്ല, ദേവേശ്വരനാണ് എന്നു നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നത്. രണ്ടു സ്ത്രീകൾമാത്രമാണ് ചാമരങ്ങൾ പിടിക്കുന്നത്; അവരെ ‘വരനാരികൾ’ (ഉത്തമസ്ത്രീകൾ) എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — ദിവ്യന്റെ പരിചാരകവർഗത്തിന്റെപോലും ശ്രേഷ്ഠത ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

അവരെല്ലാവരും ആകാശത്തിലുള്ള ദേവനെ ശ്രേഷ്ഠമായ വാക്കുകൾകൊണ്ടു സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. വാസവൻ ശരഭംഗനുമായി സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശതക്രതുവിനെ കണ്ട് രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു സംസാരിക്കുന്നു; വിരൽചൂണ്ടി രഥം കാണിച്ച് ആ അദ്ഭുതം സഹോദരനു കാട്ടിക്കൊടുക്കുന്നു: ‘ലക്ഷ്മണാ, ജ്വലിക്കുന്നതും ശോഭ നിറഞ്ഞതും സൂര്യനെപ്പോലെ തപിക്കുന്നതും ആകാശത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുമായ ആ രഥം നോക്കൂ. പുരുഹൂതനായ ശക്രന്റെ മഹിമ വർണിക്കുന്നവരിൽനിന്നു മുൻപു നാം കേട്ടിട്ടുള്ള ആ കുതിരകൾ — ആ ദിവ്യമായ പച്ചക്കുതിരകൾതന്നെ — നിശ്ചയമായും ഇവിടെയുണ്ട്. ചുറ്റും എല്ലാ ദിക്കിലും നിൽക്കുന്ന ഇവർ നൂറുനൂറായി, കുണ്ഡലങ്ങളണിഞ്ഞവരും വാളേന്തിയവരുമായ യുവാക്കളാണ്; വിശാലമായ വിരിമാറുള്ളവരും ഇരുമ്പുലക്കപോലെ നീണ്ട കൈകളുള്ളവരും ചുവന്ന പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവരും പുലികളെപ്പോലെ അടുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരുമാണ്. എല്ലാവരുടെയും മാറിൽ അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങുന്ന ഹാരങ്ങൾ ശോഭിക്കുന്നു; എല്ലാവരും ഇരുപത്തഞ്ചു വയസ്സിന്റെ രൂപം ധരിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ പ്രായം എന്നും ഇങ്ങനെതന്നെയാണെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്; അതുതന്നെ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷമാണ്, കാരണം ഈ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാർ പ്രിയദർശനരായി കാണപ്പെടുന്നു. രഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഈ തേജസ്വി ആരാണെന്നു ഞാൻ വ്യക്തമായി അറിയുന്നതുവരെ നീ വൈദേഹിയോടൊപ്പം ഒരു മുഹൂർത്തം ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കുക.’ ഇവിടെ കവി രാമന്റെ സ്വഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അപരിചിതമായ ഒരു തേജസ്സു കണ്ട് അദ്ദേഹം ഭയപ്പെടുന്നുമില്ല, സാഹസം കാണിക്കുന്നുമില്ല; സീതയെ ലക്ഷ്മണനെ ഏല്പിച്ച് താൻതന്നെ പരിശോധിക്കാൻ പോകുന്നു. വർണനയിലും രാമന്റെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനം പ്രകടമാണ് — ദേവന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങളും അവരുടെ നിത്യയൗവനവും ദിവ്യാശ്വങ്ങളുടെ പ്രസിദ്ധിയും അദ്ദേഹം ഓർക്കുന്നു; അങ്ങനെ കണ്ട കാര്യത്തെ ശാസ്ത്രവുമായി ഒത്തുനോക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സഹോദരനെയും ആ ദർശനത്തിൽ പങ്കാളിയാക്കുന്നു. ‘ശതം ശതം’ (നൂറുനൂറായി) എന്ന ആവർത്തനംകൊണ്ട് അനുചരന്മാരുടെ ബാഹുല്യവും ‘പുലികളെപ്പോലെ അടുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവർ’ എന്ന ഉപമകൊണ്ട് അവരുടെ ദുർധർഷതയും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ഇഹൈവ സഹ വൈദേഹ്യാ മുഹൂർതം തിഷ്ഠ’ (വൈദേഹിയോടൊപ്പം ഒരു മുഹൂർത്തം ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കുക) എന്ന വാക്കിൽ സീതയുടെ രക്ഷണത്തിൽ രാമനുള്ള നിത്യജാഗ്രത കാണാം — അവരെ ഒരിടത്തും ഒറ്റയ്ക്കു വിടുന്നില്ല, സഹോദരനെത്തന്നെ അവരുടെ ഭാരം ഏല്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ വർണന അവസാനിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം സ്വയം ആശ്രമത്തിനു നേർക്കു പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുന്നു; കഥ മുന്നോട്ടു നീങ്ങുന്നു. ‘ഏതദ്ധി കില ദേവാനാം വയഃ’ (ദേവന്മാരുടെ പ്രായം ഇതാണെന്നാണു പറയുന്നത്) എന്നതിലെ ‘കില’ എന്ന പദംകൊണ്ട് രാമൻ തന്റെ അറിവ് കേട്ടറിവിൽനിന്നുള്ളതാണ്, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിൽനിന്നുള്ളതല്ല എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും കണ്ട ലക്ഷണത്തെ കേട്ടതുമായി ഒത്തുനോക്കി ഇവർ ദേവന്മാർതന്നെ എന്ന് അദ്ദേഹം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

‘ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കൂ’ എന്നു സൗമിത്രിയോടു പറഞ്ഞ് കാകുത്സ്ഥൻ ശരഭംഗാശ്രമത്തിലേക്കു നടന്നു. അടുത്തുവരുന്ന രാമനെ കണ്ട് ശചീപതി ശരഭംഗനോടു യാത്ര പറഞ്ഞ് ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: ‘ഇതാ രാമൻ ഇങ്ങോട്ടു വരുന്നു; അദ്ദേഹം എന്നോടു സംസാരിക്കുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ എന്റെ കാര്യം പൂർത്തിയാക്കുക; അതിനുശേഷമേ അദ്ദേഹം എന്നെ കാണേണ്ടതുള്ളൂ. മറ്റുള്ളവർക്ക് അതിദുഷ്കരമായ ഒരു മഹാകർമം ഇദ്ദേഹം ചെയ്യാനുണ്ട്; അതു പൂർത്തിയാക്കി വിജയിയും കൃതാർഥനുമായ ഇദ്ദേഹത്തെ ഞാൻ അധികം താമസിയാതെ കാണും.’ ഇങ്ങനെ വജ്രധാരി ആ താപസനോടു യാത്ര പറഞ്ഞ്, അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനിച്ച്, കുതിരകളെ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോയി. ഇവിടെ കവി ഒരു സൂക്ഷ്മഭാവം കാണിക്കുന്നു — രാവണവധം എന്ന മഹാകാര്യം സിദ്ധിക്കുന്നതുവരെ ഇന്ദ്രൻ രാമനുമായി നേരിട്ടു സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; കാരണം ദേവന്മാർ വരം നൽകുന്നതുകൊണ്ട് രാമന്റെ പുരുഷപ്രയത്നത്തിനു കുറവുവരും. ദേവന്മാരും രാമന്റെ സ്വയംസിദ്ധമായ പരാക്രമംതന്നെയാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് എന്നാണ് ഈ സന്ദർഭത്തിന്റെ ആന്തരാർഥം. ‘നിഷ്ഠാം നയത’ (പൂർത്തിയാക്കുക) എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരെ കാര്യസമാപ്തിക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; സ്വയം ത്വരിതമായി പോകുന്നു. ശരഭംഗനോടു യാത്ര പറഞ്ഞും അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനിച്ചുമുള്ള പോക്ക് — ഇതിലൂടെ ഇന്ദ്രന്റെ വിനയവും കാണിക്കപ്പെടുന്നു; മഹാനായിരുന്നിട്ടും അനുവാദമില്ലാതെ അദ്ദേഹം തപസ്വിയെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല. രഥം കുതിരകളെ പൂട്ടിയതാണെന്നു വീണ്ടും ഓർമിപ്പിച്ച് കവി ദിവ്യന്റെ യാത്രയുടെ ചിത്രം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.

സഹസ്രാക്ഷൻ പോയശേഷം രാഘവൻ പരിവാരസമേതനായി അഗ്നിഹോത്രം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ശരഭംഗനെ സമീപിച്ചു. രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു വന്ദിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദത്തോടെ ഇരുന്നു; മുനി ക്ഷണിച്ചതനുസരിച്ച് അവർക്കു താമസസ്ഥലവും ലഭിച്ചു. പിന്നെ രാമൻ ശക്രന്റെ വരവിന്റെ കാരണം ചോദിക്കുന്നു; മുനി എല്ലാം യഥാവിധി അറിയിക്കുന്നു: ‘വരദനായ ഇദ്ദേഹം എന്നെ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ആ ലോകം ഉഗ്രമായ തപസ്സുകൊണ്ടു ഞാൻ ജയിച്ചതാണ്; ആത്മസംയമമില്ലാത്തവർക്കു ദുഷ്പ്രാപ്യവുമാണ്. എന്നാൽ പ്രിയനായ അതിഥിയായ അങ്ങയെ കാണാതെ ഞാൻ ആ ലോകത്തേക്കു പോകുന്നില്ല; കാരണം അങ്ങ് അടുത്തുതന്നെയുണ്ടെന്നു ഞാൻ അറിഞ്ഞിരുന്നു. ധാർമികനും മഹാത്മാവുമായ അങ്ങയെ കണ്ടുമുട്ടിയശേഷമേ ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്കും അതിനപ്പുറമുള്ള ലോകത്തിലേക്കും പോകൂ. നരശാർദൂലാ, ഞാൻ ജയിച്ചെടുത്ത, അക്ഷയവും ശുഭവുമായ ബ്രഹ്മലോകങ്ങളും സ്വർഗലോകങ്ങളും — എന്റേതായ അവയെ അങ്ങു സ്വീകരിച്ചാലും.’ ഇവിടെ തപസ്വിയുടെ പരമമായ ഔദാര്യം കാണാം — ദീർഘതപസ്സുകൊണ്ടു നേടിയ ഫലംപോലും അതിഥിക്കു നൽകാൻ അദ്ദേഹം ഒരുങ്ങുന്നു. ദാതാവ് താൻ നേടിയ സർവസ്വവും നൽകുന്നു എന്നതാണ് അതിഥിസത്കാരത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠ. രാമന്റെയും സീതയുടെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും പാദവന്ദനം, മുനിയുടെ അനുവാദം, ക്ഷണം, താമസസൗകര്യം — ഈ നാലു ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ കവി യഥാവിധിയുള്ള അതിഥിസത്കാരം കാണിക്കുന്നു. മുനിയുടെ വാക്കിൽ ‘അദൃഷ്ട്വാ പ്രിയാതിഥിം’ (പ്രിയനായ അതിഥിയെ കാണാതെ) എന്ന പദം ഹൃദയസ്പർശിയാണ് — ബ്രഹ്മലോകത്തിന്റെ ക്ഷണംപോലും അതിഥിയെ കാണാൻവേണ്ടി അദ്ദേഹം കാത്തുനിർത്തുന്നു. ഇവിടെ വർണിച്ച ലോകങ്ങൾ രണ്ടുതരമാണ് — ബ്രഹ്മലോകങ്ങളും സ്വർഗലോകങ്ങളും; രണ്ടും അക്ഷയവും ശുഭവുമാണെന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ‘ജിതം ഉഗ്രേണ തപസാ’ (ഉഗ്രതപസ്സുകൊണ്ടു ജയിച്ചത്) എന്ന പദംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മലോകം ദാനംകൊണ്ടല്ല, തപസ്സുകൊണ്ടുമാത്രമാണു ജയിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നു കവി കാണിക്കുന്നു. ശക്രന്റെ വരവിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചുകൊണ്ട് രാമൻ തന്റെ ജിജ്ഞാസ മറച്ചുവെക്കുന്നില്ല; മുനിയും എല്ലാം വ്യക്തമായി പറയുന്നു, ഒന്നും മറച്ചുവെക്കുന്നില്ല.

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ സർവശാസ്ത്രവിശാരദനായ രാമൻ വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘മഹാമുനേ, എല്ലാ ലോകങ്ങളും ഞാൻതന്നെ നേടിക്കൊള്ളാം; ഇപ്പോൾ ഈ വനത്തിൽ നിർദേശിക്കപ്പെട്ട ഒരു വാസസ്ഥലമാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.’ ഈ വാക്ക് ക്ഷത്രിയധർമത്തിന്റെ സ്വരൂപംതന്നെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു — മറ്റൊരാൾ നേടിയ ഫലം സ്വീകരിക്കരുത്, സ്വന്തം പരാക്രമംകൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാം നേടണം. ശക്രതുല്യബലനായ രാഘവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ശരഭംഗൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ‘ഈ അരണ്യത്തിൽ മഹാതേജസ്വിയും ധാർമികനും നിയതവ്രതനുമായ സുതീക്ഷ്ണൻ എന്ന മുനി വസിക്കുന്നു; അദ്ദേഹംതന്നെ അങ്ങേക്കു ശ്രേയസ്സു വരുത്തും. ശുദ്ധവും രമണീയവുമായ വനപ്രദേശത്തു വസിക്കുന്ന ആ തപസ്വിയെ ചെന്നുകാണുക; അദ്ദേഹം അങ്ങേക്കു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കിത്തരും. പൂക്കളെ തോണികളെപ്പോലെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ഈ മന്ദാകിനീനദിയിലൂടെ ഒഴുക്കിനെതിരെ പോവുക; അപ്പോൾ അവിടെ എത്തും. ഇതുതന്നെയാണു വഴി. എന്നാൽ ഉണ്ണീ, ഒരു മുഹൂർത്തം എന്നെ നോക്കിനിൽക്കുക — പാമ്പ് പഴകിയ ഉറ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുവരെ.’ സർപ്പത്തിന്റെ ഉപമകൊണ്ട് കവി കാണിക്കുന്നത്, തപസ്വിയുടെ ദേഹത്യാഗം മരണമല്ല, പഴകിയ കൂടിൽനിന്നുള്ള മോചനംമാത്രമാണ് എന്നാണ്. ശരഭംഗന്റെ നിർദേശത്തിനു മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുണ്ട് — ഏതു മുനി, അദ്ദേഹം എവിടെ, ഏതു വഴിയേ പോകണം എന്ന്. നദിയുടെ ഒഴുക്കിനെതിരെ പോവുക എന്നതു വ്യക്തമായ ദിശാനിർദേശമാണ്; പൂക്കളെ ഒഴുക്കുന്ന മന്ദാകിനി എന്നതു രമണീയമായ ഒരു ചിത്രവും. ഒടുവിൽ ‘മുഹൂർതം പശ്യ’ (ഒരു മുഹൂർത്തം നോക്കുക) എന്ന പ്രാർഥനയിലൂടെ മുനി തന്റെ ദേഹത്യാഗത്തിനു സാക്ഷിയായി രാമനെത്തന്നെ ആക്കുന്നു. ‘ഞാൻതന്നെ നേടിക്കൊള്ളാം’ എന്ന വാക്യത്തിൽ ‘തന്നെ’ (ഏവ) എന്ന പദം ബലവത്താണ് — മറ്റൊരാളുടെ പ്രസാദംകൊണ്ടു ലഭിക്കുന്ന സ്വർഗം രാമൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. എന്നിട്ടും അദ്ദേഹം മുനിയുടെ വാക്കിനെ അവമതിക്കുന്നില്ല; നേരെമറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദേശം പിന്തുടർന്നു സുതീക്ഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്കു പോകാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. സുതീക്ഷ്ണനെ ‘നിയതൻ’ എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു — അതായത് നിയമനിഷ്ഠനും സംയതവ്രതനും.

പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ ശരഭംഗൻ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച്, മന്ത്രപൂർവം നെയ്യുകൊണ്ടു ഹോമിച്ച്, അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അഗ്നി ആ മഹാത്മാവിന്റെ രോമങ്ങളും മുടിയും പഴകിയ ത്വക്കും അസ്ഥികളും മാംസവും രക്തവും ദഹിപ്പിച്ചു — ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും കവി ഇവിടെ എണ്ണിപ്പറയുന്നു; അതിലൂടെ ഭൗതികമായതിന്റെ സമ്പൂർണദഹനം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അദ്ദേഹം അഗ്നിതുല്യനായ ഒരു കുമാരനായിത്തീർന്നു; അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽനിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ശോഭിച്ചു — പഴകിയ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദിവ്യമായ പുതിയ ശരീരം ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ് തപസ്സിന്റെ ഫലം. അഗ്നിഹോത്രികളായ ഋഷിമാരുടെയും മഹാത്മാക്കളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങൾ കടന്ന് അദ്ദേഹം ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കു കയറി; ക്രമമായി മേൽക്കുമേലുള്ള ലോകങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞ് കവി തപസ്സിന്റെ ഉത്കർഷം കാണിക്കുന്നു. അവിടെ പുണ്യകർമാവായ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അനുചരന്മാരോടുകൂടിയ പിതാമഹനെ (ബ്രഹ്മാവിനെ) കണ്ടു; പിതാമഹനും ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട് ആനന്ദിച്ച് ‘സുസ്വാഗതം’ എന്നു പറഞ്ഞു. ഈ മധുരമായ സ്വാഗതവചനത്തോടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു. ഇതുംകൂടി ശ്രദ്ധിക്കണം — ശരഭംഗൻ രാമദർശനത്തിനുമുമ്പ് ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; ദർശനത്തിനുശേഷം ഒരു നിമിഷംപോലും വൈകുന്നുമില്ല — ആ തപസ്വിയുടെ ജീവിതത്തിനു ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്ന പ്രയോജനം ഇതുമാത്രമായിരുന്നു എന്നു കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ അഗ്നിപ്രവേശം ആത്മഹത്യയല്ല, ശാസ്ത്രവിഹിതമായ ഒരു യോഗമാർഗമാണ് — മന്ത്രപൂർവം ഹോമം ചെയ്തിട്ടാണ് അദ്ദേഹം അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്വാഗതവചനംതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തപസ്സിന്റെ പരമപ്രമാണം.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे पञ्चमः सर्गः॥ ५॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക