॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 3-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

വിരാധസംവാദവും ശസ്ത്രപ്രഹരവും

പരസ്പരപരിചയം, വിരാധനു ലഭിച്ച ബ്രഹ്മവരം, ശരവും ശൂലവും ഖഡ്ഗവുംകൊണ്ടുള്ള പ്രഹരങ്ങൾ, സഹോദരന്മാരെ ചുമലിലേറ്റൽ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ലക്ഷ്മണൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു; ഈ സർഗത്തിലാകട്ടെ യുദ്ധത്തിനുമുമ്പ് ഒരു സംവാദം നടക്കുന്നു. വിരാധൻ വീണ്ടും തന്റെ ശബ്ദംകൊണ്ടു വനം നിറച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, പറയൂ — നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ആരാണ്, എവിടേക്കു പോകുന്നു?’ രാക്ഷസൻപോലും പരിചയം ചോദിക്കുന്നു എന്നതു വീരന്മാരുടെ രീതിയാണ്; യുദ്ധത്തിനുമുമ്പ് എതിരാളിയുടെ പേര് അറിഞ്ഞിരിക്കണം എന്ന ക്ഷത്രിയധർമം ഇവിടെ രാക്ഷസനിലും കാണുന്നു. അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ, തന്റെ കുലം ചോദിക്കുന്നവനും ജ്വലിക്കുന്ന മുഖമുള്ളവനുമായ ആ രാക്ഷസനോടു പറഞ്ഞു — തങ്ങൾ ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിൽപ്പെട്ടവരാണെന്ന്: ‘സദാചാരസമ്പന്നരായ രണ്ടു ക്ഷത്രിയരാണു ഞങ്ങൾ എന്നറിയുക; ഇപ്പോൾ വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ. നിന്നെ അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — ദണ്ഡകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നീ ആരാണ്?’ രാമന്റെ ഉത്തരത്തിൽ ഗർവില്ല, ഭയവുമില്ല; കുലവും ആചാരവുംമാത്രം പറയുന്നു. ‘വനഗോചരൗ’ (വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ) എന്ന പദംകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥയും മറച്ചുവെക്കുന്നില്ല.

അപ്പോൾ വിരാധൻ സത്യപരാക്രമനായ രാമനോടു പറഞ്ഞു: ‘ശരി, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നോടു പറയാം; ഹേ രാഘവ, എന്നെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക. ജവന്റെ പുത്രനാണു ഞാൻ എന്നാണു പറയുന്നത്; എന്റെ അമ്മ ശതഹ്രദ. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാക്ഷസരും എന്നെ വിരാധൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. തപസ്സുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്കു ലഭിച്ചതാണ് — ശസ്ത്രംകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെടാതിരിക്കൽ, ലോകത്തിൽ മുറിക്കപ്പെടാതിരിക്കൽ, പിളർക്കപ്പെടാതിരിക്കൽ.’ വരത്തിന്റെ ഈ പ്രഖ്യാപനമാണ് തുടർന്നുള്ള കഥയുടെ താക്കോൽ — ശസ്ത്രംകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെടാത്തവനായതിനാൽ ഒടുവിൽ മണ്ണിൽ കുഴിച്ചുമൂടിമാത്രമേ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയൂ. ‘ഈ സ്ത്രീയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ, വന്നവഴിയേ വേഗം ഓടിപ്പോകൂ; നിങ്ങളുടെ ജീവൻ ഞാൻ എടുക്കുന്നില്ല’ എന്ന് അവൻ ഉപസംഹരിക്കുന്നു. വരംകൊണ്ടു ഗർവിതനായ രാക്ഷസൻ ദയ കാണിക്കുന്നതുപോലെ നടിക്കുന്നു; എന്നാൽ സീതയെ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നില്ല — അവിടെത്തന്നെയാണ് അവന്റെ വാക്കിലെ കാപട്യം. ‘കില’ (എന്നാണു പറയുന്നത്) എന്ന പദംകൊണ്ട് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയുണ്ട് — അവന്റെ അച്ഛന്റെ പേരുപോലും ഉറപ്പില്ല. ശതഹ്രദ എന്ന അമ്മയുടെ പേര് മിന്നലിന്റെ പര്യായമാണ്; അതിലൂടെ അവന്റെ ജന്മത്തിന്റെ ഭീകരത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വരത്തിന്റെ മൂന്ന് അംഗങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — ശസ്ത്രംകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെടായ്ക, മുറിക്കപ്പെടായ്ക, പിളർക്കപ്പെടായ്ക; ഇവയിലൊന്നും മണ്ണിൽ കുഴിച്ചുമൂടുന്നതിനെ തടയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് വരംതന്നെ അവന്റെ വിനാശത്തിനുള്ള വാതിൽ തുറന്നിടുന്നു. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ അവൻ ബലംകൊണ്ടു ഗർവിതനായിരുന്നു; ഈ സർഗത്തിൽ വരംകൊണ്ട്.

കോപംകൊണ്ടു ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ രാമൻ വികൃതരൂപനും പാപബുദ്ധിയുമായ ആ രാക്ഷസനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘നീചാ, നിനക്കു ധിക്കാരം! ഹീനമായ ലക്ഷ്യമുള്ള നീ നിശ്ചയമായും മരണം തേടുകയാണ്; യുദ്ധത്തിൽ നീ അതു കണ്ടെത്തും. നിൽക്ക്, എന്റെ കൈയിൽനിന്നു നീ ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെടുകയില്ല.’ പിന്നെ അദ്ദേഹം വില്ലിൽ ഞാൺ കെട്ടി, മൂർച്ചയേറിയ ശരങ്ങൾ അതിവേഗം തൊടുത്ത് രാക്ഷസനെ പ്രഹരിച്ചു. ഞാൺ മുറുക്കിയ വില്ലിൽനിന്ന് അദ്ദേഹം ഏഴു ബാണങ്ങൾ എയ്തു — സ്വർണച്ചിറകുകളുള്ളവയും മഹാവേഗമുള്ളവയും ഗരുഡനെയും കാറ്റിനെയുംപോലെ പായുന്നവയും. ഈ ശരങ്ങൾ മയിൽപ്പീലികൾ ചേർത്തവയായിരുന്നു; അവ വിരാധന്റെ ശരീരം തുളച്ച് ചോര പുരണ്ട് അഗ്നിതുല്യമായി ഭൂമിയിൽ വീണു. മുറിവേറ്റ ആ രാക്ഷസൻ വൈദേഹിയെ താഴെവെച്ച്, ശൂലം ഉയർത്തി, അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണസഹിതനായ രാമന്റെ നേർക്കു പാഞ്ഞു. സീതയുടെ മോചനമാണ് ആദ്യത്തെ ഫലം; ഇനി യുദ്ധം ഇരുപക്ഷത്തിനുമിടയിൽമാത്രം. രാമന്റെ വാക്ക് ചുരുങ്ങിയതും മൂർച്ചയുള്ളതുമാണ് — ‘ക്ഷുദ്ര’ (നീചാ) എന്ന സംബോധനതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ‘ഹീനാർഥഃ’ എന്ന പദംകൊണ്ടു സൂചിപ്പിക്കുന്നത് — അവന്റെ ആഗ്രഹം നീചമാണ്, അതുകൊണ്ട് അവന്റെ അന്ത്യവും നീചമായിരിക്കും എന്നാണ്. ഏഴ് എന്ന എണ്ണത്തിലുള്ള ബാണങ്ങൾ രാമായണത്തിൽ പലയിടത്തും കാണാം; ‘സുപർണാനിലതുല്യഗാഃ’ (ഗരുഡനെയും കാറ്റിനെയുംപോലെ പായുന്നവ) എന്ന ഇരട്ട ഉപമകൊണ്ട് വേഗം ഇരട്ടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ‘പാവകോപമാഃ’ (അഗ്നിതുല്യം) എന്നതു ശരങ്ങളുടെ വിശേഷണമാണ്, കാരണം ചോര പുരണ്ട അവ അഗ്നിജ്വാലകളെപ്പോലെ തിളങ്ങി. ചോര പുരണ്ടു നിലത്തുവീണ ബാണങ്ങൾതന്നെയാണ് അവൻ മരിക്കുന്നില്ല എന്ന് ആദ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് — ശരീരം തുളഞ്ഞു, പക്ഷേ പ്രാണൻ നിലനിൽക്കുന്നു. സീതയെയാകട്ടെ നിലത്തു വെച്ചതേയുള്ളൂ, മോചിപ്പിച്ചിട്ടില്ല; അവരുടെ ഭയം ശമിച്ചിട്ടില്ല.

മഹാനാദം മുഴക്കി, ഇന്ദ്രധ്വജംപോലെയുള്ള ശൂലം കൈയിലെടുത്ത്, വായ് പിളർന്ന അവൻ അന്തകനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു. അപ്പോൾ ആ സഹോദരന്മാർ ഇരുവരും കാലനും അന്തകനും യമനുംപോലെയുള്ള ആ രാക്ഷസന്റെമേൽ ജ്വലിക്കുന്ന ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു. എന്നാൽ അതിരൗദ്രനായ അവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ടു നിന്ന് കോട്ടുവായിട്ടു; കോട്ടുവായിടുന്ന അവന്റെ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ആ ശീഘ്രഗാമികളായ ബാണങ്ങൾ പുറത്തുവീണു — വരദാനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവന്റെ ശരീരം ശസ്ത്രങ്ങളെ ഏറ്റുവാങ്ങുന്നില്ല. വരദാനത്താൽ സ്പർശമേറ്റപ്പോൾത്തന്നെ പ്രാണനെ പിടിച്ചുനിർത്തിക്കൊണ്ട് ആ രാക്ഷസൻ ശൂലമുയർത്തി രാഘവന്മാരുടെ നേർക്കു പാഞ്ഞു. വജ്രംപോലെയുള്ളതും ആകാശത്തിൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്നതുമായ ആ ശൂലത്തെ ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ രണ്ടു ശരങ്ങൾകൊണ്ടു മുറിച്ചു. രാമന്റെ ബാണങ്ങളാൽ മുറിക്കപ്പെട്ട ആ ശൂലം, ഇടിമിന്നലേറ്റു പൊട്ടിയ മേരുവിന്റെ ശിലാതലംപോലെ, ഭൂമിയിൽ വീണു. പിന്നെ അവർ ഇരുവരും കരിമൂർഖന്മാരെപ്പോലെ ഉയർത്തിയ വാളുകൾ ക്ഷണത്തിൽ ഓങ്ങി അവന്റെമേൽ ചാടിവീണ് ബലമായി പ്രഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതെല്ലാം മുദ്രണത്തിലെ പ്രചലിതപാഠത്തിൽ (വൾഗേറ്റിൽ) മാത്രമുള്ളതാണ്; സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ കാണുന്നില്ല. ‘ജൃംഭമാണസ്യ’ (കോട്ടുവായിടുന്നവന്റെ) എന്ന പദം വിചിത്രമാണ് — ഉറങ്ങിയെഴുന്നേറ്റവൻ അവയവങ്ങൾ നിവർത്തുന്നതുപോലെ ആ രാക്ഷസൻ ദേഹം കുടഞ്ഞ് ബാണങ്ങളെ തെറിപ്പിക്കുന്നു; യുദ്ധംപോലും അവന് ഒരു കളിമാത്രം. ഇന്ദ്രധ്വജം വലുതും ഉയർന്നതുമാണ്; അതുകൊണ്ട് ആ ഉപമകൊണ്ട് ശൂലത്തിന്റെ വലിപ്പം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മേരുവിന്റെ ശിലാതലത്തിന്റെ ഉപമ ശൂലത്തിന്റെ ഭാരം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗത്ത് കവി ക്രമമായി മൂന്ന് ആയുധങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു — ശരങ്ങൾ, ശൂലം, വാളുകൾ; വരം നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ഓരോന്നും വിഫലമാകുന്നു. ഇതിലൂടെ വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ചോദ്യം ഉദിക്കുന്നു — ഇവനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാനാകും എന്ന്; അതിന്റെ ഉത്തരം നാലാം സർഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു. വാൾപ്രഹരവും നിഷ്ഫലമാണെന്ന് അടുത്ത ഭാഗത്തിൽ അറിയാം.

അത്യധികം പ്രഹരമേൽക്കുമ്പോഴും ആ രൗദ്രൻ, ഇളക്കാനാവാത്ത ആ നരവ്യാഘ്രന്മാരെ ഇരുവരെയും കൈകൾകൊണ്ടു പിടിച്ചെടുത്തു പുറപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം മനസ്സിലാക്കി രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഈ രാക്ഷസൻ ഈ വഴിയേ നമ്മെ വേണ്ടുവോളം ചുമന്നുകൊണ്ടുപോകട്ടെ. സൗമിത്രേ, അവന് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചുമക്കട്ടെ; ഈ നിശാചരൻ ഏതു വഴിയേ പോകുന്നുവോ അതുതന്നെയാണു നമ്മുടെ വഴി.’ രാമന്റെ ഈ ശാന്തി ആശ്ചര്യജനകമാണ് — ശത്രുവിന്റെ ചുമലിൽ കയറിയിട്ടും അദ്ദേഹം വ്യാകുലനാകുന്നില്ല; അവന്റെ ഗതിയെത്തന്നെ തന്റെ മാർഗമായി കരുതുന്നു. പിന്നെ അതിബലംകൊണ്ട് ഉദ്ധതനായ ആ നിശാചരൻ തന്റെ ബലവീര്യംകൊണ്ട് അവരിരുവരെയും പൊക്കിയെടുത്ത് കുട്ടികളെയെന്നപോലെ തന്റെ ചുമലിലേറ്റി. രാഘവന്മാരെ ചുമലിലേറ്റി വിരാധൻ ഘോരമായി അലറിക്കൊണ്ട് വനത്തിനു നേർക്കു നടന്നു. അവസാനത്തെ ശ്ലോകം ദീർഘവൃത്തത്തിലാണ് — ആ വനം മഹാമേഘംപോലെ ഇരുണ്ടതും വലുതും പലതരത്തിലുള്ളതുമായ മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും പലതരം പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളാൽ വിചിത്രവും കുറുക്കന്മാർ നിറഞ്ഞതും ഹിംസ്രമൃഗങ്ങൾ ചിതറിനടക്കുന്നതുമായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ തീർപ്പാകാത്ത യുദ്ധത്തോടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു. ‘കുട്ടികളെയെന്നപോലെ’ എന്ന ഉപമകൊണ്ട് അവന്റെ ബലത്തിന്റെ വിപുലത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലാവർക്കും ഭയകാരണമായ രാമലക്ഷ്മണന്മാർപോലും അവന്റെ ചുമലിൽ ശിശുക്കളെപ്പോലെ. എന്നാൽ രാമന്റെ ഈ നിർദേശംതന്നെയാണ് ഇവിടെ വിജയത്തിന്റെ വിത്ത് — കാരണം കുഴിയുള്ള വനത്തിന്റെ ആഴമേറിയ പ്രദേശത്തേക്ക് രാക്ഷസൻ സ്വയംതന്നെ അവരെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ‘ശിവായുതം’ എന്ന പദത്തിൽ ശിവാ എന്നതു പെൺകുറുക്കനെയാണ് അർഥമാക്കുന്നത്, മംഗളത്തെയല്ല; ഹിന്ദിഭാഷ്യവും ‘കുറുക്കൻ’ എന്ന് ഇതേ അർഥംതന്നെ പിന്തുടരുന്നു. വനവർണനയിൽ നാലു വിശേഷണങ്ങൾ — മേഘംപോലെയുള്ളത്, മരങ്ങളുടെ ബാഹുല്യം, പക്ഷികളുടെ വൈചിത്ര്യം, ഹിംസ്രമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കൽ; ആദ്യത്തെ രണ്ടെണ്ണം ഗാംഭീര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അവസാനത്തെ രണ്ടെണ്ണം ഭയവും.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे तृतीयः सर्गः॥ ३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക