॥वाल्मीकिरामायणम् ಯುದ್ಧಕಾಂಡ · 77ನೇ ಸರ್ಗ

ಯುದ್ಧಕಾಂಡ

ಸರ್ಗ

ನಿಕುಂಭವಧೆ

ಅಣ್ಣನ ವಧೆಯಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ನಿಕುಂಭನು ಪರಿಘವನ್ನು ಹಿಡಿದುದು, ಅವನ ಶೋಭೆ, ಹನುಮಂತನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಘದ ಭಂಗ, ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ, ಹನುಮಂತನಿಂದ ನಿಕುಂಭನ ಶಿರಶ್ಛೇದ

ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಕುಂಭನು ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ಕಂಡು ನಿಕುಂಭನು ಕೋಪದಿಂದ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವನೋ ಎಂಬಂತೆ ವಾನರೇಂದ್ರ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿದನು — ಅವನ ನೋಟವೇ ಅಗ್ನಿಯಂತಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಆ ಧೀರನು ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಸುಂದರವಾದ ಪರಿಘವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡನು. ಆ ಪರಿಘವು ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಐದು ಬೆರಳಗಲದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ಚಿನ್ನದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವಜ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಹವಳಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು, ಯಮನ ದಂಡದಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು, ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂಥದ್ದಾಗಿತ್ತು — ಅದನ್ನು ಕಂಡು ರಾಕ್ಷಸರು ನಿರ್ಭಯರಾದರು. ಇಂದ್ರಧ್ವಜದಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಪರಿಘವನ್ನು ಬೀಸಿ ತಿರುಗಿಸಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ನಿಕುಂಭನು ಬಾಯಿತೆರೆದು ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಭ್ರಾತೃಶೋಕವೂ ಪ್ರತೀಕಾರವೂ ನಿಕುಂಭನ ಪ್ರೇರಣೆ. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕುಂಭನು ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು, ನಿಕುಂಭನಾದರೋ ಪರಿಘಧಾರಿ — ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಯುದ್ಧಶೈಲಿ ಭಿನ್ನ. ಪರಿಘದ ವಿಸ್ತೃತ ವರ್ಣನೆ ಆ ಆಯುಧದ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನೂ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ‘ರಕ್ಷಸಾಂ ಭಯನಾಶನಮ್’ — ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು — ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ ಗಮನಾರ್ಹ — ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಆಯುಧವೇ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ‘ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂಥದ್ದು’ ಎಂದಿದೆ.

ಎದೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದಿಂದ, ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ತೋಳುಬಂದಿಗಳಿಂದ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಎರಡು ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮಾಲೆಯಿಂದ, ಆ ಪರಿಘದಿಂದ ನಿಕುಂಭನು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು — ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಿಂಚುಳ್ಳ, ಗುಡುಗುತ್ತ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೋಡದಂತೆ. ಅವನ ಪರಿಘದ ತುದಿಯಿಂದ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಾಯುವಿನ ಗಂಟು ಒಡೆಯಿತು — ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಯುವೂ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆ ಪರಿಘವು ಘೋಷದೊಡನೆ ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿತು. ನಿಕುಂಭನ ಪರಿಘದ ತಿರುಗುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಟಪಾವತೀ ನಗರಿಯೊಡನೆ — ಕುಬೇರನ ಅಲಕೆಯೊಡನೆ — ಉತ್ತಮ ಗಂಧರ್ವಭವನಗಳೊಡನೆ, ತಾರೆಗಳೊಡನೆ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಡನೆ, ಚಂದ್ರನೊಡನೆ, ಮಹಾಗ್ರಹಗಳೊಡನೆ ಇಡೀ ಆಕಾಶಮಂಡಲವೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತಿತ್ತು. ಪರಿಘವೂ ಆಭರಣಗಳೂ ಯಾರ ಪ್ರಭೆಯೋ, ಕ್ರೋಧವೇ ಯಾರ ಇಂಧನವೋ ಆ ನಿಕುಂಭರೂಪದ ಅಗ್ನಿಯು ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಏಳುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದುರ್ಜಯವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಉಪಮೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಿಕುಂಭನ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ — ಮೋಡ, ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸು, ಮಿಂಚು, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿ. ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆರು ಪಾದಗಳದ್ದು; ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ‘ಸಹ ಚೈವಾಮರಾವತ್ಯಾ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಭವನೈಃ ಸಹ’ ಎಂದು ಅಮರಾವತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ, ಆ ಅರ್ಧ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿಲ್ಲ — ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ನಗರ್ಯಾ ವಿಟಪಾವತ್ಯಾ’ ಎಂದು ಅಲಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರೋಧೇಂಧನಃ’ — ಕ್ರೋಧವೇ ಇಂಧನವಾಗಿರುವವನು — ಎಂಬ ರೂಪಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಂದರ — ಕ್ರೋಧವೇ ಆ ಅಗ್ನಿಯ ಇಂಧನ.

ಆಗ ನಿಕುಂಭನ ಅಂಥ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಕ್ಷಸರೂ ವಾನರರೂ ಭಯದಿಂದ ಅಲುಗಾಡಲೂ ಆಗದವರಾದರು — ಎಲ್ಲರೂ ನಿಶ್ಚಲರಾಗಿ ನಿಂತರು. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನೊಬ್ಬನೇ ಎದೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಅವನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತನು — ಅವನು ಎದೆಯನ್ನು ಚಾಚಿ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಪರಿಘದಂತಹ ತೋಳುಗಳುಳ್ಳ ಬಲಶಾಲಿ ನಿಕುಂಭನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಆ ಪರಿಘವನ್ನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದನು. ಅವನ ಸ್ಥಿರವಾದ, ಅಗಲವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಪರಿಘವು ನೂರು ಚೂರಾಯಿತು, ತಟ್ಟನೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗುತ್ತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೂರು ಉಲ್ಕೆಗಳಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಆ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಮಹಾಕಪಿ ಅಲುಗಾಡಲಿಲ್ಲ — ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅವನು ನಿಂತನು. ಇಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಶರೀರದ ವಜ್ರಸದೃಶತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ — ಪರ್ವತಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಪರಿಘ ಅವನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಮುರಿಯಿತು. ಇತರರು ಭಯದಿಂದ ಸ್ತಬ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹನುಮಂತನಾದರೋ ತಾನೇ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ — ಇದು ಅವನ ಶೌರ್ಯದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಪರಿಚಯ. ನೂರು ಉಲ್ಕೆಗಳ ಉಪಮೆ ಪರಿಘದ ಚೂರುಗಳ ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ವಾನರರ ಭಯ ದೂರವಾಯಿತು.

ಹೀಗೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಾನರೋತ್ತಮನೂ ಅತಿಮಹಾಬಲನೂ ಆದ ಹನುಮಂತನು ಬಲದಿಂದ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಗಿದನು. ಆ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ವೀರ್ಯವಂತನೂ ವಾಯುವಿನಂತೆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ವೇಗಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಅವನು ನಿಕುಂಭನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಕವಚ ಸಿಡಿಯಿತು, ರಕ್ತ ಸುರಿಯಿತು; ಆ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಜ್ವಾಲೆ ಎದ್ದಿತು. ಆ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ನಿಕುಂಭನು ತತ್ತರಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಮಹಾಬಲನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ನಿಕುಂಭನು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಲಂಕಾನಿವಾಸಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕೂಗಿದರು — ವಿಜಯದ ಆಶೆಯಿಂದ. ಹೀಗೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ವಜ್ರದಂತಹ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಗತಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ — ಮೊದಲು ಹನುಮಂತನ ಪ್ರಹಾರ, ಅನಂತರ ನಿಕುಂಭನ ಹಿಡಿತ, ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ಹನುಮಂತನ ಪ್ರಹಾರ. ರಾಕ್ಷಸರ ಹರ್ಷನಾದ ಅಕಾಲಿಕ — ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು ಕೊಲ್ಲುವುದಲ್ಲ. ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ (19) ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸ ತಥಾ ಹ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ ಕುಂಭಕರ್ಣಾತ್ಮಜೇನ ಹಿ’ ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ, ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಾದರೋ ‘ಹನೂಮಾಂಸ್ತೇನ ರಕ್ಷಸಾ’ ಎಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಮುಷ್ಟಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಮುಷ್ಟಿ — ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರೂ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಹತರಾದರು. ನಿಕುಂಭನ ಪರಿಘ ಮುರಿದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಇಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಆಯುಧವಿಲ್ಲ — ಯುದ್ಧ ಸಮವಾದುದು. ಹನುಮಂತನು ವಾಯುಪುತ್ರನಾದುದರಿಂದ ಅವನ ಮುಷ್ಟಿಯ ವೇಗ ವಾಯುವಿನ ವೇಗದಂತೆ. ಕವಚದ ಭೇದನವೂ ರಕ್ತದ ಸ್ರಾವವೂ ಪ್ರಹಾರದ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಕುಂಭನೂ ದುರ್ಬಲನಲ್ಲ — ಅವನು ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಹನುಮಂತನನ್ನೇ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ಯಾವ ರಾಕ್ಷಸನೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕವಿ ಶತ್ರುವಿನ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಹನುಮಂತನ ವಿಜಯದ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಮೇಲೆ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು, ವಾಯುಪುತ್ರನು ಬೇಗನೆ ನಿಕುಂಭನನ್ನು ಮಥಿಸಿದನು. ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾದ ಅವನು ಮಹಾಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿಕುಂಭನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದು ಜಜ್ಜಿದನು, ವೇಗವಾಗಿ ನೆಗೆದು ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ಅವನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಆಮೇಲೆ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿರುಚಿ, ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮಹಾನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತನು. ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತಿರುಚುವಾಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಭಯಂಕರವಾದ ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹನುಮಂತನ ವಿಜಯ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಈ ಯುದ್ಧದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ — ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೆಡವುವುದು, ಜಜ್ಜುವುದು, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಏರುವುದು, ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತಿರುಚುವುದು, ಶಿರಶ್ಛೇದ. ಈ ಕ್ರಮ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದ ಕೌಶಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಕುಂಭನ ನಾದ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಶಬ್ದ.

ರಣದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿಕುಂಭನು ವಾಯುಪುತ್ರನಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಡಲು, ದಶರಥಪುತ್ರನಾದ ರಾಮನಿಗೂ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಮಕರಾಕ್ಷನಿಗೂ — ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅತಿಯಾದ ರೋಷ ಉಂಟಾಗಿ — ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು — ಹೀಗೆ ಕವಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಸರ್ಗಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೂ ಮಕರಾಕ್ಷನಿಗೂ ಮಹಾಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು’ ಎಂದಿದೆ; ‘ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸೂನುಃ’ ಎಂಬುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಖರನ ಮಗನಾದ ಮಕರಾಕ್ಷನು ಅಭಿಪ್ರೇತನು.) ನಿಕುಂಭನ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗಲು ಹರ್ಷಗೊಂಡ ವಾನರರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿದಂತಾಯಿತು, ಆಕಾಶ ಬೀಳುವಂತಾಯಿತು, ರಾಕ್ಷಸರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಭಯ ಆವರಿಸಿತು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿವೆ — 23ನೆಯದು ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, 24ನೆಯದು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತವೃತ್ತದಲ್ಲಿ — ಸರ್ಗದ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವೂ ವೀರವೂ ಆಗಿಸುತ್ತವೆ. 24ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕುಂಭ-ನಿಕುಂಭರ ವಧೆಯಿಂದ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ವಂಶವೂ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಯಿತು.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः॥ ७७॥

ತಪ್ಪನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದಿ