॥वाल्मीकिरामायणम् ಬಾಲಕಾಂಡ · 9ನೇ ಸರ್ಗ

ಬಾಲಕಾಂಡ

ಸರ್ಗ

ಸನತ್ಕುಮಾರನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ

ಸುಮಂತ್ರನು ಹೇಳಿದ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತ

ಅಶ್ವಮೇಧದ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೂತನಾದ ಸುಮಂತ್ರನು ರಾಜನಿಗೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು — ‘ರಾಜನೇ, ಒಂದು ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದನ್ನು ನಾನೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಋತ್ವಿಜರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಉಪಾಯ ಇದೇ; ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನೋ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹಿಂದೆ ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು.’ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಳುವವನು ಸುಮಂತ್ರ, ಮೂಲವಕ್ತಾರನು ಸನತ್ಕುಮಾರ; ಕೇಳುವವನು ದಶರಥ. ‘ರಹಃ’ (ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ನೆನಪಿಡಬೇಕು — ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಋಷಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿನಗೆ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟುವ ವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ವಿಭಾಂಡಕನೆಂಬ ಮುನಿಪುತ್ರನಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಮಗನು ಋಷ್ಯಶೃಂಗನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು. ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಬೆಳೆದು, ಯಾವಾಗಲೂ ವನಚರನಾದ ಮುನಿಯಾಗಿರುವನು. ಇಲ್ಲಿ ಮನನೀಯವಾದುದು — ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ, ಕೇವಲ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ದಶರಥನ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಋಷಿಯು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದನು ಎಂಬುದು ಧ್ವನಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನು ತಂದೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅರಿಯನು — ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನಾಗಲಿ, ನಗರವನ್ನಾಗಲಿ, ವಿಷಯಸುಖವನ್ನಾಗಲಿ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಎರಡು ಬಗೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅದು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು, ವಿಪ್ರರು ಸದಾ ಹೇಳುವಂಥದು. ಹೀಗೆ ಬಾಳುತ್ತಿರುವ ಅವನ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಮುನಿಯ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ — ಕಾಣದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಗಣಿಕೆಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಮುಗ್ಧತೆ — ಎರಡೂ ಸೂಚಿತವಾಗಿವೆ.

ಅಗ್ನಿಯ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ ಅವನ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಗದೇಶದಲ್ಲಿ ರೋಮಪಾದನೆಂಬ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜನಿರುವನು. ಆ ರಾಜನ ವ್ಯತಿಕ್ರಮದಿಂದ, ಅಂದರೆ ಧರ್ಮಮರ್ಯಾದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದ, ಅತಿಭೀಕರವಾದ ಆಪತ್ತು ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದ ಮೂಲನೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ — ರಾಜನ ದೋಷ ಅವನೊಬ್ಬನದಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನ ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ದೇಶವೇ ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜಧರ್ಮವೇ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಮೂಲ.

ಆ ಆಪತ್ತು ಅನಾವೃಷ್ಟಿ; ಅದು ಅತಿಘೋರವಾದುದು, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂಥದು. ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾದಾಗ ದುಃಖಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶ್ರುತಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಹೇಳುವನು — ‘ತಾವು ವೇದಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿದವರು.’ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದಾಗ ರಾಜನು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಕರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಲೋಕಾಚಾರಜ್ಞರು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ — ಕೇವಲ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಲದು, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರದ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಗತ್ಯ.

‘ನನ್ನ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗುವಂಥ ನಿಯಮವನ್ನು ತಾವು ಆದೇಶಿಸಬೇಕು’ — ಎಂದು ಅವನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವನು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರೂ ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವರು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನ ವಿನಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವನು ದೈವದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ದೋಷದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ‘ನನ್ನ ಪಾಪ’ ಎಂಬ ಮಾತೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ; ಆತ್ಮನಿಂದೆಯಿಂದಲೇ ಶುದ್ಧಿಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಪ್ರರೂ ಶಾಪವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಉಪಾಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅವರ ಮಾತು ಇದು — ‘ರಾಜನೇ, ವಿಭಾಂಡಕನ ಮಗನಾದ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಾ; ಕರೆತಂದು ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಾಂತೆ ಎಂಬ ನಿನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡು.’ ಎರಡೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ — ಕರೆತರುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಾಹ; ಯಾವ ಕ್ರೂರವಾದ ನಿಯಮವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅವರ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಚಿಂತೆಗೀಡಾಗುವನು — ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಆ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಮುನಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಬಹುದು ಎಂದು. ಆಮೇಲೆ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಆ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಸತ್ಕರಿಸಿ ಪುರೋಹಿತನನ್ನೂ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸುವನು. ಗಮನಿಸಬೇಕು — ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಕರೆತರಲು ಉಪಾಯವನ್ನೇ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ಬಲವನ್ನಲ್ಲ. ರಾಜನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಋಷಿಯ ಮೇಲೆ ಆಜ್ಞೆ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಿಯೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ದಶರಥನ ವಂಶದ ನೀತಿ.

ಅವರಾದರೋ ರಾಜನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವ್ಯಥಿತರಾಗಿ ತಲೆತಗ್ಗಿಸುವರು — ‘ಋಷಿಗೆ ಹೆದರಿ ನಾವು ಹೋಗಲಾರೆವು’ ಎಂದು ರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಆಮೇಲೆ ಆಲೋಚಿಸಿ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವರು — ‘ನಾವು ವಿಪ್ರನನ್ನು ಕರೆತರುತ್ತೇವೆ, ಯಾವ ದೋಷವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.’ ಅವರು ಭಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ನಿವೇದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ರಾಜಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಕ್ಷಮಾನ್ ಉಪಾಯಾನ್’ (ಸಮರ್ಥವಾದ, ತಕ್ಕ ಉಪಾಯಗಳು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದವು — ದೋಷವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉಪಾಯ ಉಪಾಯವೇ ಅಲ್ಲ.

ಹೀಗೆ ಅಂಗದೇಶದ ರಾಜನಿಂದಲೇ ಗಣಿಕೆಯರ ಮೂಲಕ ಋಷಿಪುತ್ರನು ಕರೆತರಲ್ಪಡುವನು; ಕರೆತಂದಾಗ ದೇವನು (ಇಂದ್ರನು) ಮಳೆಗರೆದನು, ಶಾಂತೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಅಳಿಯನಾದ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನು ನಿನಗೆ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವನು. ‘ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದನೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಸುಮಂತ್ರನು ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿಯೂ ‘ಅವರ್ಷಯತ್’ (ಮಳೆಗರೆದನು) ಎಂಬ ಭೂತಕಾಲ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಋಷಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲಿರುವುದು ನಡೆದುಹೋದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲಭೇದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ದಶರಥನು ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ‘ಋಷ್ಯಶೃಂಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು, ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ — ಅದನ್ನು ಹೇಳು.’ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಯಾಯಿತು, ಈಗ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಮುಂದಿನ ಸರ್ಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಮಂತ್ರನ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ, ಅದು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे नवमः सर्गः॥ ९॥

ತಪ್ಪನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದಿ