॥वाल्मीकिरामायणम् ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ · 40ನೇ ಸರ್ಗ

ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ

ಸರ್ಗ

ರಾವಣನು ಮಾರೀಚನನ್ನು ಗದರಿಸುವುದು

ಹಿತವಚನದ ತಿರಸ್ಕಾರ, ರಾಜನೀತಿಯ ಉಪದೇಶ, ಚಿನ್ನದ ಜಿಂಕೆಯ ಉಪಾಯ, ಅರ್ಧರಾಜ್ಯದ ಆಮಿಷ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಬೆದರಿಕೆ

ಮಾರೀಚನ ಆ ಮಾತು ಯೋಗ್ಯವೂ ಉಚಿತವೂ ಆಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ರಾವಣನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ — ಸಾಯಬಯಸುವ ರೋಗಿ ಔಷಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಂತೆ. ಈ ಉಪಮೆ ಸರ್ಗದ ಸಮಗ್ರ ಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲಪ್ರೇರಿತನಿಗೆ ಹಿತವೇ ಅರುಚಿಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಅವನು ಪಥ್ಯವನ್ನೂ ಹಿತವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ ಮಾರೀಚನಿಗೆ ಕಠೋರವಾದ ಅನುಚಿತವಾದ ಮಾತನ್ನಾಡಿದನು — ದುಷ್ಕುಲದವನೇ, ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಈ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾತು ಚೌಳುನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಫಲ. ಮತ್ತೆ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ — ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ರಾಮನೊಡನೆಯ ಯುದ್ಧದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ವಿಮುಖಗೊಳಿಸಲಾಗದು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೂರ್ಖನೂ ಪಾಪಶೀಲನೂ ಮನುಷ್ಯನೂ ಆದವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಂತೂ ಸರ್ವಥಾ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಮಾರೀಚನು ಯಾರನ್ನು ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದನೋ ಅವನನ್ನೇ ರಾವಣನು ಮೂರ್ಖನೆಂದೂ ಮನುಷ್ಯನೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಎರಡು ಮಾತುಗಳ ಈ ವೈರುಧ್ಯವೇ ಈ ಸರ್ಗದ ಕೇಂದ್ರ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಮಾರೀಚಸ್ಯ ತು ತದ್ವಾಕ್ಯಮ್’ (ಮಾರೀಚನ ಆ ಮಾತು) ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಪಾಠವಿದೆ; ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಾದರೋ ‘ಮಾರೀಚೇನ’ (ಮಾರೀಚನಿಂದ) ಎಂಬ ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಪಾಠ. ‘ದುಷ್ಕುಲ’ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೂ ಮುದ್ರಣದ ವಿಶೇಷ — ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೂ ಇದನ್ನು ‘ದೂಷಿತವಾದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಾರೀಚನೇ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾವಣನು ರಾಮನ ವನವಾಸವನ್ನೇ ಹಾಸ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ — ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ತಂದೆಯನ್ನೂ ತೊರೆದು, ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಂಗಸಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ತಟ್ಟನೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದ ಆ ಖರಹಂತಕನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಬೇಕು. ‘ತವ ಸಂನಿಧೌ’ (ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಅವನು ಮಾರೀಚನ ಸಹಾಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ — ಮಾರೀಚ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಇದೆ; ಇಂದ್ರಸಹಿತರಾದ ದೇವಾಸುರರೂ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾರರು. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಮಾರೀಚನ ಸಮಗ್ರ ನೀತಿವಚನವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ತ್ಯಾಗ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೇ, ಮಾರೀಚನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಾದರೋ ಅದು ಧರ್ಮ; ಒಂದೇ ಘಟನೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾವ್ಯಸೌಂದರ್ಯ. ಖರವಧೆಯೂ ರಾವಣನಿಗೆ ವೈರದ ಕಾರಣ, ಮಾರೀಚನಿಗಾದರೋ ಖರನದೇ ದೋಷ. ‘ಏಕಪದೇ’ (ತಟ್ಟನೆ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಯೋಚಿಸದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಂಬುದು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ; ರಾವಣನು ರಾಮನ ಪಿತೃವಾಕ್ಯಪಾಲನೆಯನ್ನೂ ಚಾಪಲ್ಯವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅನಂತರ ರಾವಣನು ಮಾರೀಚನ ಮಾತು ಮರ್ಯಾದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ರಾಜನೀತಿಯನ್ನೇ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೋಷವನ್ನಾಗಲಿ ಗುಣವನ್ನಾಗಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು; ಈ ಕಾರ್ಯದ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವನ್ನಾಗಲಿ ಉಪಾಯವನ್ನಾಗಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ತನ್ನ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಮಂತ್ರಿಯು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತು, ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರತಿಕೂಲವಲ್ಲದ, ಮೃದುವಾದ, ಶುಭವಾದ, ಹಿತವಾದ, ಉಚಿತವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಸಂಬೋಧಿಸಬೇಕು. ಅವಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾತು ಹಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ — ಗೌರವವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ರಾಜನಿಗೆ ಅಸಹನೀಯವೇ. ಅನಂತರ ಅವನು ರಾಜನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ — ಅಮಿತ ಓಜಸ್ಸಿನ ರಾಜರು ಐದು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಅಗ್ನಿಯ, ಇಂದ್ರನ, ಚಂದ್ರನ, ಯಮನ, ವರುಣನ ರೂಪಗಳನ್ನು; ಹಾಗೆಯೇ, ನಿಶಾಚರನೇ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ರಾಜರು ಉಷ್ಣತೆ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಸೌಮ್ಯತೆ, ದಂಡ, ಪ್ರಸನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನೀತಿವಚನವನ್ನು ರಾವಣನು ತನ್ನ ಕೋಪದ ಸಮರ್ಥನೆಗಾಗಿಯೇ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಐದು ರೂಪಗಳ ವರ್ಣನೆ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ — ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಐದು ದೇವತೆಗಳು, ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಐದು ಗುಣಗಳು; ಅಗ್ನಿಯ ಉಷ್ಣತೆ, ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮ, ಚಂದ್ರನ ಸೌಮ್ಯತೆ, ಯಮನ ದಂಡ, ವರುಣನ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ಎಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ರಾಜರು ಸದಾ ಮಾನ್ಯರು, ಪೂಜ್ಯರು — ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅವನು ಮಾರೀಚನನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ — ನೀನಾದರೋ ಧರ್ಮವನ್ನರಿಯದೆ ಕೇವಲ ಮೋಹವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿ, ದುಷ್ಟತನದಿಂದಲೇ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದ ನನಗೆ ಇಂತಹ ಕಠೋರ ಮಾತನ್ನಾಡುತ್ತಿರುವೆ. ಅನಂತರ ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ — ರಾಕ್ಷಸನೇ, ನಾನು ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಮಿತವಿಕ್ರಮನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದುದು ಇಷ್ಟೇ — ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಸಂವಾದದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ — ಬೇಡಿಕೆ ಆಜ್ಞೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಅಭ್ಯಾಗತಮ್’ (ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದವನು) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ರಾವಣನು ಅತಿಥಿಧರ್ಮವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ — ನಾನು ಅತಿಥಿ, ನೀನು ಗೃಹಸ್ಥ; ಅತಿಥಿಗೆ ಕಠೋರ ಮಾತು ಸಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವೈರುಧ್ಯ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟ. ‘ಏತಾವತ್ ಏವ ಉಕ್ತಮ್’ (ಹೇಳಿದುದು ಇಷ್ಟೇ) ಎಂಬ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಮಾತಿನ ಸಂಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ — ವಿಚಾರ ಮುಗಿಯಿತು, ಉಳಿದಿರುವುದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾತ್ರ.

ಅನಂತರ ರಾವಣನು ಇಡೀ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಸಹಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು — ನೀನು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಚಿನ್ನದ ಜಿಂಕೆಯಾಗಿ ಆ ರಾಮನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸು; ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿ ಅನಂತರ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಟುಹೋಗಬಹುದು. ಮಾಯಾಮಯವಾದ ಚಿನ್ನದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡ ಮೈಥಿಲಿ ಬೇಗನೆ ರಾಮನಿಗೆ ‘ಇದನ್ನು ತಾ’ ಎಂದು ಹೇಳುವಳು. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ದೂರ ಹೋದಾಗ, ನೀನೂ ದೂರ ಹೋಗಿ ರಾಮನ ಧ್ವನಿಯಂತೆಯೇ ‘ಹಾ ಸೀತೆ, ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ’ ಎಂದು ಕೂಗು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೀತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯೂ ಸೋದರಪ್ರೇಮದಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ರಾಮನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವನು. ಹೀಗೆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ದೂರ ಹೋದಾಗ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಇಂದ್ರನು ಶಚಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಂತೆ ನಾನು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ. ಈ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯೂಹ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದಿದೆ — ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವುದು, ರಾಮನ ನಿರ್ಗಮನ, ಕೃತಕ ಆಕ್ರಂದನದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ನಿರ್ಗಮನ, ಬರಿದಾದ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಅಪಹರಣ. ‘ರಾಮವಾಕ್ಯಾನುರೂಪಕಮ್’ (ರಾಮನ ಮಾತಿನಂತೆಯೇ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ರಾಮನ ಸ್ವರದ ಅನುಕರಣೆಯನ್ನೇ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದೇ ನಲವತ್ತೈದನೆಯ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಭ್ರಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಶಚೀಮಿವ’ (ಇಂದ್ರನು ಶಚಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದಂತೆ) ಎಂಬ ಉಪಮೆಯಿಂದ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಇಂದ್ರನ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಇದರ ನಿಂದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಯಥೇಷ್ಟಂ ಗಂತುಮ್ ಅರ್ಹಸಿ’ (ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಟುಹೋಗಬಹುದು) ಎಂಬ ಅಭಯವಚನವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ, ಕಾರ್ಯದ ನಂತರ ಮಾರೀಚನು ಮುಕ್ತನಾಗಲೆಂದು.

ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ರಾವಣನು ಬಹುಮಾನವನ್ನೂ ಆಮಿಷವನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ — ರಾಕ್ಷಸನೇ, ಹೀಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೋಗು; ಸುವ್ರತನಾದ ಮಾರೀಚನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಸೌಮ್ಯನೇ, ಈ ಕಾರ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಡು; ನಾನೂ ರಥದೊಡನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸೀತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಘವನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ, ಕೃತಕಾರ್ಯನಾದ ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ಲಂಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅನಂತರ ಅವನ ಸ್ವರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ — ಮಾರೀಚ, ನೀನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಇಂದೇ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದಾದರೂ ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವೆ; ರಾಜನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತವನು ಎಂದಿಗೂ ಸುಖವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತದಲ್ಲಿ — ಆ ರಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ ನಿನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಸಂಶಯ, ನನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ ಇಂದೇ ಮರಣ ನಿಶ್ಚಿತ; ಇದನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಹಿತವೋ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡು. ಹೀಗೆ ವರದಾನ ಮತ್ತು ಮರಣಭಯ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಅವನು ಮಾರೀಚನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನು ವಿವಶನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಭಾವಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ — ಆಮಿಷ (ಅರ್ಧರಾಜ್ಯ), ಆಶ್ವಾಸನೆ (ನಾನೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ), ಬೆದರಿಕೆ (ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ). ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆರು ಪಾದಗಳದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯದು ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳದ್ದು.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे चत्वारिंशः सर्गः॥ ४०॥

ತಪ್ಪನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದಿ