॥वाल्मीकिरामायणम् ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ · 38ನೇ ಸರ್ಗ

ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ

ಸರ್ಗ

ಮಾರೀಚನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುವುದು

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಯಜ್ಞರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮ, ಮಾರೀಚನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುದು, ಲಂಕೆಯ ವಿನಾಶದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ

ರಾವಣನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಅರಿಯಲೆಂದು ಮಾರೀಚನು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ವೀರ್ಯಮದದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದೆ; ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ದೇಹ ಕಪ್ಪು ಮೋಡದಂತಿತ್ತು, ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಕುಂಡಲಗಳು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪರಿಘ; ಲೋಕಕ್ಕೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ ಋಷಿಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ನಾನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದರಿಂದ ಮದಿಸಿದ ನಾನು ಮುನಿಗಳ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ವಿಘ್ನ ತರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆಗ ನನ್ನಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸ್ವತಃ ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು — ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾದ ಈ ರಾಮನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನರೇಶ್ವರನೇ, ಮಾರೀಚನಿಂದ ನನಗೆ ಘೋರ ಭಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಮುನಿಯ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ದಶರಥ ರಾಜನು ಆಗ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಹೀಗೆ ಮಾರೀಚನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಹೆಸರು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮುನಿಯ ಬಾಯಿಂದಲೇ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನು ನೀತಿವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದನು; ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರೋಕ್ಷವಾದ ಉಪದೇಶ ರಾವಣನನ್ನು ತಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಕಾಲ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ — ಬಾಲಕಾಂಡದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಯಜ್ಞರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನ ನೆನಪಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ನನ್ನ ಬಲವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ವರದಾನದಿಂದ ನಾನು ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿದ್ದೆ.

ದಶರಥನು ಮಹಾಭಾಗನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು — ಈ ರಾಘವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತುಂಬಿಲ್ಲ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿಲ್ಲ; ಇವನ ವಯಸ್ಸು ಚಿಕ್ಕದು, ಅಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸವೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾದರೆ ನನ್ನ ಆ ಸೈನ್ಯವು ನನ್ನೊಡನೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಚತುರಂಗಬಲದೊಡನೆ ನಾನೇ ಬಂದು ಆ ನಿಶಾಚರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮುನಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು — ಆ ರಾಕ್ಷಸನಿಗೆ ರಾಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಬಲವೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಲದು. ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ — ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದೆ; ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ — ಶತ್ರುತಾಪಕನೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಸೈನ್ಯ ಇದ್ದೇ ಇದೆ, ಅದು ಇಲ್ಲೇ ಇರಲಿ; ಬಾಲಕನಾದರೂ ಈ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಅವನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು; ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಮುನಿಯ ನಿಶ್ಚಯವು ರಾಜನ ಹಿಂಜರಿಕೆಗಿಂತ ಬಲವತ್ತರವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪರಮಪ್ರೀತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಇಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ‘ಊನದ್ವಾದಶವರ್ಷಃ’ (ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತುಂಬದವನು) ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ; ಬಾಲಕಾಂಡದಲ್ಲಾದರೋ ‘ಊನಷೋಡಶವರ್ಷಃ’ (ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ತುಂಬದವನು) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೀತಾಪ್ರೆಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯೇ ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ‘ಊನಷೋಡಶ’ ಎಂದೇ ಓದುತ್ತದೆ. ಮಾರೀಚನ ಆಶಯವಾದರೋ ಒಂದೇ — ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಂತಹವನಾಗಿದ್ದವನು ಈಗ ಎಂತಹವನಿರಬಹುದು. ಮುನಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾವಗಳು ಬೆರೆತಿವೆ — ರಾಜನ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ಬಾಲಕನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ; ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಅವನು ರಾಜನ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ‘ಬಾಲಕನಾದರೂ ಸಮರ್ಥ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನಿಂದ ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾಮನು ತನ್ನ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಟಂಕಾರಮಾಡುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಮಾರೀಚನು ಆಗಿನ ರಾಮನ ರೂಪವನ್ನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾನೆ — ಇನ್ನೂ ಮೀಸೆ ಮೂಡದವನು, ಅಂದರೆ ಯೌವನದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಶ್ರೀಮಂತನು, ಬಾಲಕನು, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದವನು, ಮಂಗಳಕರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನು; ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು, ಶಿಖೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು, ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾ ಅವನು ಆಗ ಉದಯಿಸಿದ ಬಾಲಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಉಪಮೆ ಮಾರೀಚನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ — ಬಾಲಚಂದ್ರನಂತೆ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡವನೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತಾದನು. ಈ ವರ್ಣನೆ ರಾವಣನಿಗಾಗಿಯೇ — ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಹೀಗಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಪ್ರೌಢನಾಗಿ ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರೀಚನ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸವೇ ಸಾರ — ಒಂದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವೂ ದಿವ್ಯತೇಜಸ್ಸೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇವೆ. ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ, ಶಿಖೆ, ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆ — ಇವೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪ; ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದಿರುವುದು ಕ್ಷತ್ರಿಯನದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಆಗ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಕಂಡನು, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಜ್ಞದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು.

ಅನಂತರ ಮೋಡದಂತಿದ್ದ, ಪುಟಕ್ಕಿಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ವರ ಪಡೆದಿದ್ದ ನಾನು ದರ್ಪದಿಂದ ಆಶ್ರಮದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದೆ. ಆಯುಧವನ್ನೆತ್ತಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನನ್ನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡೂ ಅವನು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳ್ಳದೆ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೆದೆಯೇರಿಸಿದನು — ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಗಲಿಬಿಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನಾದರೋ ಮೋಹದಿಂದ ‘ಇವನು ಬಾಲಕ’ ಎಂದು ರಾಘವನನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಅವಸರದಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಆ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯತ್ತ ಓಡಿದೆ. ಆಗ ಅವನು ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕವಾದ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು; ಅದರಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆ. ಆದರೆ — ಅಪ್ಪಾ, ಆ ವೀರನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ, ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಉಳಿದೆ; ರಾಮನ ಬಾಣದ ವೇಗದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದೆ. ಆಗ ಅವನಿಂದ ನಾನು ಸಮುದ್ರದ ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದು ಲಂಕಾಪುರಿಗೆ ಹೋದೆ. ಈ ಒಂದೇ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಮಾರೀಚನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ — ರಾಮನ ಬಾಣ ಕೊಲ್ಲಲೂ ಸಮರ್ಥ, ರಕ್ಷಿಸಲೂ ಸಮರ್ಥ; ವಧಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಅವನ ಅನುಗ್ರಹವೇ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನು ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ — ದರ್ಪದಿಂದ ಪ್ರವೇಶ, ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ, ಬಾಣದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆತ. ‘ಅಸಂಭ್ರಾಂತಃ’ (ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳ್ಳದವನು) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಾಲಕನ ಧೈರ್ಯ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ; ‘ಅವಜಾನನ್ ಮೋಹಾತ್’ (ಮೋಹದಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಿ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ತನ್ನದೇ ದೋಷವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ರಾವಣನು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಮಾರೀಚನು ಆಗ ಮಾಡಿದ್ದನು ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟ. ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೂ ನಾನು ಸಾಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ರಾಮನ ಸಂಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ; ಅವನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದ್ದರೆ ನಾನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಹೀಗೆ ಆಗ ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಸಹಾಯಕರು ಹತರಾದರು — ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿಯದ, ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಬಾಲಕ ರಾಮನಿಂದಲೇ. ಅದನ್ನು ನೆನೆದು ಮಾರೀಚನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ — ನಾನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀನು ರಾಮನೊಡನೆ ವೈರ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರೆ, ಘೋರವಾದ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಬೇಗನೆ ಸಿಲುಕಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನಾಶವನ್ನೇ ಹೊಂದುವೆ. ಅನಂತರ ಅವನು ಲಂಕೆಯ ಮುಂದಿನ ವಿನಾಶವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ — ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ರತಿಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಸಭೆ-ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನೋಡುವ, ಕೇವಲ ಸುಖದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತರಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ನೀನು ಸಂತಾಪವನ್ನೂ ಅನರ್ಥವನ್ನೂ ತರುವೆ. ಹರ್ಮ್ಯ-ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ, ನಾನಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಲಂಕಾಪುರಿ ಮೈಥಿಲಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ನೀನು ಕಾಣುವೆ. ನೀತಿವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ — ಪಾಪ ಮಾಡದ ಶುದ್ಧರಾದವರೂ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇತರರ ಪಾಪಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಸರ್ಪಗಳಿರುವ ಮಡುವಿನ ಮೀನುಗಳಂತೆ. ದಿವ್ಯಚಂದನವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ, ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ನಿನ್ನ ದೋಷದಿಂದಲೇ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹತರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವೆ; ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರೂ ಹೆಂಡತಿಯರೊಡನಿರುವವರೂ, ಸತ್ತು ಉಳಿದವರೂ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರೂ ಆದ ನಿಶಾಚರರು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವೆ. ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋದ, ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಭವನಗಳುಳ್ಳ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನೀನು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಕಾಣುವೆ. ಈ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ’ (ಕಾಣುವೆ) ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ — ಸುಮಾರು ಏಳು ಬಾರಿ — ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲ ಕಣ್ಣೆದುರಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಮೀನಿನ ಉಪಮೆಯೂ ಮರ್ಮಸ್ಪರ್ಶಿ — ಸರ್ಪಗಳಿರುವ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿರ್ದೋಷ ಮೀನುಗಳು ಸರ್ಪಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾವಣನೊಬ್ಬನ ದೋಷದಿಂದ ಇಡೀ ರಾಕ್ಷಸಜಾತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನು ರಾಕ್ಷಸರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ — ಅವರು ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯರಲ್ಲ, ಕ್ರೀಡೆ-ರತಿ-ವಿಲಾಸಪ್ರಿಯರು; ಅಂತಹ ನಿರಪರಾಧಿಗಳೂ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಕಾಮದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕರುಣೆ. ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು, ಹೆಂಡತಿಯರೊಡನಿರುವವರು, ಸತ್ತು ಉಳಿದವರು, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಿಂದ ಸೋತ ನಗರದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋದ, ಸುಟ್ಟ ಭವನಗಳುಳ್ಳ ಲಂಕೆ — ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಮಾರೀಚನು ‘ಅಸಂಶಯಮ್’ (ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ) ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರೀಚನು ಮೂಲದೋಷವನ್ನೇ ಮುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ — ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲೇ ನಿರತನಾಗಿರು, ನಿನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನ, ಏಳಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಸೌಮ್ಯರಾದ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಮಿತ್ರವರ್ಗವನ್ನೂ ಬಹುಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಲು ಬಯಸುವೆಯಾದರೆ ರಾಮನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ವಂಶಸ್ಥವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ — ಸುಹೃದನಾದ ನಾನು ಎಷ್ಟೇ ತಡೆದರೂ ನೀನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದರೆ, ಬಲ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ರಾಮನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ. ಈ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಮಾರೀಚನ ಹಿತೋಪದೇಶವಾದರೋ ರಾವಣನ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಸರ್ಗದ ನೈತಿಕ ಕೇಂದ್ರ. ಮಾರೀಚನು ಕೇವಲ ಭಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಅವನು ರಾವಣನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಾಲಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾವಣನಿಗೆ ಎರಡೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸರ್ಗ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डेऽष्टात्रिंशः सर्गः॥ ३८॥

ತಪ್ಪನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಓದಿ