बालकाण्डम् — अष्टाविंशः सर्गः
బాలకాండ — 28వ సర్గ
பால காண்டம் — சர்க்கம் 28
ಬಾಲಕಾಂಡ — 28ನೇ ಸರ್ಗ
ബാലകാണ്ഡം — 28-ാം സർഗ്ഗം
Bāla Kāṇḍa — Sarga 28
संहारमन्त्राणां नामानि, मूर्तिमतामस्त्राणां प्रादुर्भावः, सिद्धाश्रमाभिमुखं गमनम्, रामस्य प्रश्नश्च
సంహారమంత్రాల పేర్లు, మూర్తిమంతమైన అస్త్రాల ప్రాదుర్భావం, సిద్ధాశ్రమం వైపు ప్రయాణం, రాముని ప్రశ్న
சம்ஹார மந்திரங்களின் பெயர்கள், உருவெடுத்த அஸ்திரங்களின் தோற்றம், சித்தாசிரமத்தை நோக்கிப் பயணம், ராமனின் கேள்வி
ಸಂಹಾರಮಂತ್ರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ, ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಪ್ರಶ್ನೆ
സംഹാരമന്ത്രങ്ങളുടെ പേരുകൾ, മൂർത്തിമത്തായ അസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രാദുർഭാവം, സിദ്ധാശ്രമത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര, രാമന്റെ ചോദ്യം
अस्मिन् सर्गे रामः विश्वामित्रात् अस्त्राणां संहारविधिं लभते। अस्त्राणि प्रतिगृह्य प्रहृष्टवदनः रामः गच्छन् एव मुनिं वदति — ‘एतैः अस्त्रैः अहं सुरैः अपि दुराधर्षः; किन्तु संहारान् अपि ज्ञातुम् इच्छामि’ इति। ततः धृतिमान् सुव्रतः शुचिः विश्वामित्रः संहारमन्त्रान् नामतः एव उपदिशति — सत्यवान्, सत्यकीर्तिः, धृष्टः, रभसः, प्रतिहारतरः, पराङ्मुखः, अवाङ्मुखः, लक्ष्यालक्ष्यौ, दृढनाभसुनाभकौ, दशाक्षशतवक्त्रौ, दशशीर्षशतोदरौ, पद्मनाभमहानाभौ, दुन्दुनाभस्वनाभकौ, ज्योतिषः, शकुनः, नैरास्यविमलौ, यौगंधरविनिद्रौ, दैत्यप्रमथनौ, शुचिबाहुः, महाबाहुः, निष्कलिः, विरुचः, सार्चिमाली, धृतिर्माली, वृत्तिमान्, रुचिरः, पित्र्यः, सौमनसः, विधूतमकरौ, परवीरः, रतिः, धनधान्यौ, कामरूपः, कामरुचिः, मोहः, आवरणः, जृम्भकः, सर्पनाथः, पन्थानवरुणौ च। एते सर्वे कृशाश्वतनयाः भास्वराः कामरूपिणः; ‘पात्रभूतः असि, प्रतीच्छ’ इति मुनिः आज्ञापयति। ‘बाढम्’ इति उक्त्वा रामः तान् गृह्णाति; ते च मूर्तिमन्तः दिव्यभास्वरदेहाः प्रादुर्भवन्ति — केचित् अङ्गारसदृशाः, केचित् धूमोपमाः, केचित् चन्द्रार्कसदृशाः — प्राञ्जलयः च ‘किं ते करवाम’ इति पृच्छन्ति। रामः तान् ‘यथेष्टं गच्छत, कार्यकाले तु मानसाः भूत्वा साहाय्यं कुरुत’ इति आदिशति; ते प्रदक्षिणं कृत्वा यथागतं गच्छन्ति। ततः राघवः गच्छन् एव पर्वतस्य अविदूरतः मेघसंकाशं मृगाकीर्णं वल्गुभाषैः शकुनैः अलंकृतं वृक्षखण्डं दृष्ट्वा मुनिं पृच्छति — ‘किम् इदम्? देशस्य सुखवत्तया अवगच्छामि यत् रोमहर्षणात् कान्तारात् निःसृताः स्मः। कस्य इदम् आश्रमपदम्? कुत्र ते ब्रह्मघ्नाः दुष्टचारिणः तव यज्ञविघ्नाय सम्प्राप्ताः? कुत्र च तव याज्ञिकी क्रिया, या मया रक्षितव्या?’ इति। एवं प्रश्नेन एव सर्गः समाप्यते।
पुस्तकरूपेण पठतुపుస్తకంగా చదవండిநூலாகப் படிக்கಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಓದಿപുസ്തകമായി വായിക്കുകRead as a book
१प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः।
गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत्॥
२गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन्दुराधर्षः सुरैरपि।
अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान्मुनिपुंगव॥
अस्त्राणि प्रतिगृह्य प्रहृष्टवदनः शुचिः काकुत्स्थः गच्छन् एव विश्वामित्रम् अब्रवीत् — ‘हे भगवन्, अस्त्रैः गृहीतैः अहं सुरैः अपि दुराधर्षः जातः; किन्तु हे मुनिपुंगव, एतेषाम् अस्त्राणां संहारान् अपि ज्ञातुम् इच्छामि।’ अत्र रामस्य विवेकः प्रकाशते। यत् अस्त्रं मुक्तं सत् प्रत्याहर्तुं न शक्यते, तत् कार्यं समाप्य अपि न उपरमते; ततः च रक्षितव्यः लोकः एव दह्येत। अतः प्रयोगविद्या अर्धा एव विद्या; संहारविद्यया सह सा पूर्णा भवति। अपि च ‘गच्छन्नेव’ इति पदेन कविः सूचयति — मार्गे एव शिक्षा प्रवृत्ता, यात्रा च विद्यां न रुणद्धि।
అస్త్రాలను స్వీకరించి, సంతోషంతో వికసించిన ముఖంతో, శుచి అయిన కాకుత్స్థుడు నడుస్తూనే విశ్వామిత్రునితో అన్నాడు — ‘భగవాన్, ఈ అస్త్రాలను గ్రహించిన నేను దేవతలకు కూడా ఎదిరింపరానివాడనయ్యాను; కానీ మునిశ్రేష్ఠా, ఈ అస్త్రాల ఉపసంహారాలను కూడా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.’ ఇక్కడ రాముని వివేకం ప్రకాశిస్తోంది. ప్రయోగించిన తరువాత వెనక్కి తీసుకోలేని అస్త్రం కార్యం ముగిసినా ఆగదు; అప్పుడు రక్షించవలసిన లోకమే దహించబడవచ్చు. కాబట్టి ప్రయోగవిద్య సగం విద్య మాత్రమే; ఉపసంహారవిద్యతో కలిసినప్పుడే అది పూర్ణమవుతుంది. అంతేకాక ‘గచ్ఛన్నేవ’ (నడుస్తూనే) అనే మాటతో కవి సూచిస్తున్నాడు — దారిలోనే శిక్షణ సాగింది, ప్రయాణం విద్యను అడ్డుకోదు.
அஸ்திரங்களைப் பெற்றுக்கொண்டு, மலர்ந்த முகமும் தூய்மையும் உடைய காகுத்ஸ்தன் நடந்துகொண்டிருக்கும்போதே விசுவாமித்திரரிடம் சொன்னான்: ‘பகவானே, அஸ்திரங்களைப் பெற்றதனால் நான் தேவர்களாலும் எதிர்க்க அரியவனாகிவிட்டேன்; ஆனால் முனிசிரேஷ்டரே, இந்த அஸ்திரங்களைத் திரும்பப் பெறும் சம்ஹார முறைகளையும் அறிய விரும்புகிறேன்.’ இங்கே ராமனின் விவேகம் ஒளிர்கிறது. ஏவிய பின் திரும்பப் பெற முடியாத அஸ்திரம் காரியம் முடிந்த பின்னும் ஓய்வதில்லை; அதனால் காக்கப்பட வேண்டிய உலகமே எரிந்துபோகலாம். ஆகவே ஏவும் வித்தை பாதி வித்தையே; திரும்பப் பெறும் வித்தையோடு சேர்ந்தே அது முழுமையாகிறது. மேலும், ‘நடந்துகொண்டிருக்கும்போதே’ என்ற சொல்லால் கவி குறிப்பிடுவது — வழியிலேயே கல்வி நடைபெறுகிறது; பயணம் வித்தையைத் தடுப்பதில்லை.
ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಅರಳಿದ ಮುಖವುಳ್ಳ, ಶುಚಿಯಾದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ‘ಪೂಜ್ಯರೇ, ಈ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ನಾನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಎದುರಿಸಲಸಾಧ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಈ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಹಾರಗಳನ್ನೂ (ಹಿಂತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ) ತಿಳಿಯಬಯಸುತ್ತೇನೆ.’ ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನ ವಿವೇಕ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಗದ ಅಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಆಗ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಲೋಕವೇ ಸುಟ್ಟುಹೋದೀತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಗವಿದ್ಯೆ ಅರ್ಧ ವಿದ್ಯೆ ಮಾತ್ರ; ಸಂಹಾರವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ‘ಗಚ್ಛನ್ನೇವ’ (ನಡೆಯುತ್ತಲೇ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ — ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಾಗಿತು; ಪ್ರಯಾಣ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
അസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, പ്രസന്നമുഖനും ശുചിയുമായ കാകുത്സ്ഥൻ നടന്നുകൊണ്ടുതന്നെ വിശ്വാമിത്രനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഭഗവാനേ, ഈ അസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചതോടെ ഞാൻ ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർധർഷനായിത്തീർന്നു; എന്നാൽ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഈ അസ്ത്രങ്ങളുടെ സംഹാരങ്ങളും (പിൻവലിക്കാനുള്ള മന്ത്രങ്ങളും) അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ രാമന്റെ വിവേകം പ്രകാശിക്കുന്നു. പ്രയോഗിച്ചശേഷം തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത അസ്ത്രം കാര്യം കഴിഞ്ഞാലും അടങ്ങുന്നില്ല; അപ്പോൾ രക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ലോകംതന്നെ ദഹിച്ചുപോയേക്കാം. അതിനാൽ പ്രയോഗവിദ്യ പാതിവിദ്യ മാത്രം; സംഹാരവിദ്യയോടൊപ്പമേ അതു പൂർണമാകൂ. മാത്രമല്ല, ‘ഗച്ഛന്നേവ’ (നടന്നുകൊണ്ടുതന്നെ) എന്ന പദത്താൽ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു — വഴിയിൽവെച്ചുതന്നെ പഠനം നടന്നു; യാത്ര വിദ്യയ്ക്കു തടസ്സമാകുന്നില്ല.
Having received the weapons, his face bright and his person purified, Kākutstha spoke to Viśvāmitra as they walked on: "Lord, now that I hold these weapons, not even the gods can overcome me. But, best of sages, I also want to know how they are withdrawn." Here Rāma's good judgement shines out. A weapon that cannot be called back once it is loosed does not stop when its work is done, and then the very world it was meant to protect might burn. The art of releasing a weapon is only half an art; with the art of withdrawing it, it becomes whole. And the words "as they walked on" show that the teaching went on along the road; the journey did not interrupt the learning.
३एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः।
संहारान्व्याजहाराथ धृतिमान्सुव्रतः शुचिः॥
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे महातपाः विश्वामित्रः संहारान् व्याजहार। अत्र मुनेः त्रीणि विशेषणानि द्रष्टव्यानि — धृतिमान्, सुव्रतः, शुचिः इति। संहारमन्त्राः हि प्रयोगमन्त्रेभ्यः अपि गुह्यतराः; तेषां दाने आचार्यस्य धैर्यं व्रतनिष्ठा शौचं च अपेक्षितम्। न च मुनिः किञ्चित् गोपयति; याचितमात्रे सर्वं ददाति, यतः शिष्यः पात्रम् इति सः जानाति। दानस्य योग्यता एव अत्र प्रमाणम्, न तु शिष्यस्य आग्रहः। क्रमः अपि द्रष्टव्यः — पूर्वस्मिन् सर्गे अस्त्राणि दत्तानि, अत्र तु संहाराः; प्रथमं शक्तिः, ततः तस्याः नियन्त्रणम्। यः शक्तिं दत्त्वा नियन्त्रणं न ददाति, सः न आचार्यः।
కాకుత్స్థుడు ఇలా అడగగానే మహాతపస్వి అయిన విశ్వామిత్రుడు ఉపసంహారాలను చెప్పాడు. ఇక్కడ మునికి గల మూడు విశేషణాలు గమనించదగినవి — ధృతిమంతుడు, సువ్రతుడు, శుచి. ఉపసంహార మంత్రాలు ప్రయోగ మంత్రాలకంటే కూడా మరింత రహస్యమైనవి; వాటిని ఇవ్వడంలో ఆచార్యునికి ధైర్యం, వ్రతనిష్ఠ, శౌచం అవసరం. ముని ఏదీ దాచడు; అడిగిన వెంటనే అంతా ఇస్తాడు, ఎందుకంటే శిష్యుడు పాత్రుడని అతనికి తెలుసు. ఇక్కడ దానానికి ప్రమాణం యోగ్యతయే, శిష్యుని పట్టుదల కాదు. క్రమం కూడా గమనించదగినది — మునుపటి సర్గలో అస్త్రాలు ఇవ్వబడ్డాయి, ఇక్కడ ఉపసంహారాలు; మొదట శక్తి, తరువాత దాని నియంత్రణ. శక్తిని ఇచ్చి నియంత్రణను ఇవ్వనివాడు ఆచార్యుడు కాడు.
காகுத்ஸ்தன் இவ்வாறு சொன்னதும், மாபெரும் தவமுடைய விசுவாமித்திரர் சம்ஹாரங்களை உரைத்தார். இங்கே முனிவரின் மூன்று அடைமொழிகளைக் கவனிக்க வேண்டும் — மனவுறுதி உடையவர், நல்ல விரதமுடையவர், தூயவர். சம்ஹார மந்திரங்கள் ஏவும் மந்திரங்களைவிடவும் இரகசியமானவை; அவற்றைக் கொடுப்பதில் ஆசாரியனின் உறுதியும் விரதநிஷ்டையும் தூய்மையும் வேண்டப்படுகின்றன. முனிவர் எதையும் மறைப்பதில்லை; கேட்ட மாத்திரத்தில் எல்லாவற்றையும் தருகிறார், ஏனெனில் சீடன் தகுதியானவன் என்று அவர் அறிவார். கொடுப்பதற்கான தகுதியே இங்கே அளவுகோல், சீடனின் வற்புறுத்தல் அல்ல. வரிசையையும் கவனிக்க வேண்டும் — முந்தைய சர்க்கத்தில் அஸ்திரங்கள் கொடுக்கப்பட்டன, இங்கே சம்ஹாரங்கள்; முதலில் சக்தி, பிறகு அதைக் கட்டுப்படுத்துதல். சக்தியைக் கொடுத்துக் கட்டுப்பாட்டைக் கொடுக்காதவன் ஆசாரியன் அல்லன்.
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರಲು ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಸಂಹಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿಯ ಮೂರು ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಧೃತಿಮಂತ (ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ), ಸುವ್ರತ, ಶುಚಿ. ಸಂಹಾರಮಂತ್ರಗಳು ಪ್ರಯೋಗಮಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹ್ಯವಾದವು; ಅವನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ ಆಚಾರ್ಯನ ಧೈರ್ಯ, ವ್ರತನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಶೌಚ ಅಪೇಕ್ಷಿತ. ಮುನಿ ಏನನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಶಿಷ್ಯನು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನೆಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾನದ ಯೋಗ್ಯತೆಯೇ ಪ್ರಮಾಣ, ಶಿಷ್ಯನ ಒತ್ತಾಯವಲ್ಲ. ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಾರಗಳನ್ನು; ಮೊದಲು ಶಕ್ತಿ, ಆಮೇಲೆ ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣ. ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೊಡದವನು ಆಚಾರ್ಯನಲ್ಲ.
കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ സംഹാരങ്ങൾ ഉപദേശിച്ചു. ഇവിടെ മുനിയുടെ മൂന്നു വിശേഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം — ധൃതിമാൻ, സുവ്രതൻ, ശുചി. സംഹാരമന്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗമന്ത്രങ്ങളെക്കാൾ ഗുഹ്യതരമാണ്; അവ നൽകുന്നതിൽ ആചാര്യന്റെ ധൈര്യവും വ്രതനിഷ്ഠയും ശുചിത്വവും ആവശ്യമാണ്. മുനി ഒന്നും മറച്ചുവെക്കുന്നില്ല; ചോദിച്ചമാത്രയിൽ എല്ലാം നൽകുന്നു, കാരണം ശിഷ്യൻ പാത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനറിയാം. ദാനത്തിനുള്ള യോഗ്യതയാണ് ഇവിടെ പ്രമാണം, ശിഷ്യന്റെ നിർബന്ധമല്ല. ക്രമവും ശ്രദ്ധിക്കണം — മുൻസർഗത്തിൽ അസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി, ഇവിടെ സംഹാരങ്ങൾ; ആദ്യം ശക്തി, പിന്നെ അതിന്റെ നിയന്ത്രണം. ശക്തി നൽകി നിയന്ത്രണം നൽകാത്തവൻ ആചാര്യനല്ല.
When Kākutstha had said this, Viśvāmitra of great austerity, steady, firm in his vows and pure, taught him the formulas of withdrawal. Those three qualities matter, for the mantras of withdrawal are even more secret than those of release, and to hand them on a teacher needs steadiness, devotion to his vows and purity. Nor did the sage hold anything back: he gave everything the moment it was asked, because he knew his pupil was worthy. The pupil's fitness, not his insistence, decided the gift. The order matters too: in the previous sarga the weapons were given, here the means of withdrawing them; first power, then its control. One who gives power without giving control is no teacher.
४सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च।
प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥
५लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ।
दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥
६पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ।
ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥
ततः मुनिः नामभिः एव तान् संहारान् उपदिशति — सत्यवान्, सत्यकीर्तिः, धृष्टः, रभसः, प्रतिहारतरः, पराङ्मुखः, अवाङ्मुखः, लक्ष्यः, अलक्ष्यः, दृढनाभः, सुनाभकः, दशाक्षः, शतवक्त्रः, दशशीर्षः, शतोदरः, पद्मनाभः, महानाभः, दुन्दुनाभः, स्वनाभकः, ज्योतिषः, शकुनः, नैरास्यः, विमलः इति। एतेषु बहूनि नामानि रूपं ध्वनिं वा सूचयन्ति — नाभिसंख्या, मुखसंख्या, शीर्षसंख्या च। नाम्नः एव उच्चारणेन अस्त्रं निवर्तते इति मन्त्रशास्त्रस्य सिद्धान्तः; अतः अत्र नामानि एव विद्या, न पृथक् कश्चित् प्रयोगोपदेशः। अपि च बहूनि नामानि द्वन्द्वेन युग्मशः निबद्धानि — लक्ष्यालक्ष्यौ, दृढनाभसुनाभकौ, दशाक्षशतवक्त्रौ इति; युग्मरचनया स्मृतिः सुकरा भवति, छन्दश्च रक्ष्यते।
తరువాత ముని ఆ ఉపసంహారాలను పేర్లతోనే ఉపదేశిస్తున్నాడు — సత్యవంతుడు, సత్యకీర్తి, ధృష్టుడు, రభసుడు, ప్రతిహారతరుడు, పరాఙ్ముఖుడు, అవాఙ్ముఖుడు, లక్ష్యుడు, అలక్ష్యుడు, దృఢనాభుడు, సునాభకుడు, దశాక్షుడు, శతవక్త్రుడు, దశశీర్షుడు, శతోదరుడు, పద్మనాభుడు, మహానాభుడు, దుందునాభుడు, స్వనాభకుడు, జ్యోతిషుడు, శకునుడు, నైరాస్యుడు, విమలుడు. వీటిలో చాలా పేర్లు రూపాన్నో ధ్వనినో సూచిస్తాయి — నాభుల సంఖ్య, ముఖాల సంఖ్య, శిరస్సుల సంఖ్య. పేరును ఉచ్చరించడంతోనే అస్త్రం వెనుదిరుగుతుందని మంత్రశాస్త్ర సిద్ధాంతం; కాబట్టి ఇక్కడ పేర్లే విద్య, వేరే ప్రయోగోపదేశం ఏదీ లేదు. అంతేకాక చాలా పేర్లు ద్వంద్వంగా జంటజంటగా కూర్చబడ్డాయి — లక్ష్య అలక్ష్యులు, దృఢనాభ సునాభకులు, దశాక్ష శతవక్త్రులు; జంటల కూర్పుతో జ్ఞాపకం సులభమవుతుంది, ఛందస్సు కూడా కాపాడబడుతుంది.
பின்னர் முனிவர் அந்தச் சம்ஹாரங்களைப் பெயர்களாலேயே உபதேசிக்கிறார் — சத்யவான், சத்யகீர்த்தி, திருஷ்டன், ரபசன், பிரதிஹாரதரன், பராங்முகன், அவாங்முகன், லக்ஷ்யன், அலக்ஷ்யன், திருடநாபன், சுநாபகன், தசாக்ஷன், சதவக்த்ரன், தசசீர்ஷன், சதோதரன், பத்மநாபன், மஹாநாபன், துந்துநாபன், ஸ்வநாபகன், ஜ்யோதிஷன், சகுனன், நைராஸ்யன், விமலன் என்பவை. இவற்றில் பல பெயர்கள் உருவத்தையோ ஒலியையோ குறிக்கின்றன — நாபிகளின் எண்ணிக்கை, முகங்களின் எண்ணிக்கை, தலைகளின் எண்ணிக்கை. பெயரை உச்சரித்த மாத்திரத்திலேயே அஸ்திரம் திரும்புகிறது என்பது மந்திர சாஸ்திரத்தின் கொள்கை; ஆகவே இங்கே பெயர்களே வித்தை, தனியான பயன்பாட்டு உபதேசம் எதுவும் இல்லை. மேலும், பல பெயர்கள் இரட்டை இரட்டையாக இணைத்து அமைக்கப்பட்டுள்ளன — லக்ஷ்யன் அலக்ஷ்யன், திருடநாபன் சுநாபகன், தசாக்ஷன் சதவக்த்ரன் என்று; இணை அமைப்பால் நினைவில் கொள்வது எளிதாகிறது, யாப்பும் காக்கப்படுகிறது.
ಆಮೇಲೆ ಮುನಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ಆ ಸಂಹಾರಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ — ಸತ್ಯವಾನ್, ಸತ್ಯಕೀರ್ತಿ, ಧೃಷ್ಟ, ರಭಸ, ಪ್ರತಿಹಾರತರ, ಪರಾಙ್ಮುಖ, ಅವಾಙ್ಮುಖ, ಲಕ್ಷ್ಯ, ಅಲಕ್ಷ್ಯ, ದೃಢನಾಭ, ಸುನಾಭಕ, ದಶಾಕ್ಷ, ಶತವಕ್ತ್ರ, ದಶಶೀರ್ಷ, ಶತೋದರ, ಪದ್ಮನಾಭ, ಮಹಾನಾಭ, ದುಂದುನಾಭ, ಸ್ವನಾಭಕ, ಜ್ಯೋತಿಷ, ಶಕುನ, ನೈರಾಸ್ಯ, ವಿಮಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ರೂಪವನ್ನೋ ಧ್ವನಿಯನ್ನೋ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ — ನಾಭಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮುಖಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ತಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ. ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಅಸ್ತ್ರ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳೇ ವಿದ್ಯೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪ್ರಯೋಗೋಪದೇಶವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ — ಲಕ್ಷ್ಯ-ಅಲಕ್ಷ್ಯ, ದೃಢನಾಭ-ಸುನಾಭಕ, ದಶಾಕ್ಷ-ಶತವಕ್ತ್ರ; ಜೋಡಿ ರಚನೆಯಿಂದ ನೆನಪಿಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಛಂದಸ್ಸೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
പിന്നെ മുനി പേരുകളിലൂടെത്തന്നെ ആ സംഹാരങ്ങൾ ഉപദേശിക്കുന്നു — സത്യവാൻ, സത്യകീർത്തി, ധൃഷ്ടൻ, രഭസൻ, പ്രതിഹാരതരൻ, പരാങ്മുഖൻ, അവാങ്മുഖൻ, ലക്ഷ്യൻ, അലക്ഷ്യൻ, ദൃഢനാഭൻ, സുനാഭകൻ, ദശാക്ഷൻ, ശതവക്ത്രൻ, ദശശീർഷൻ, ശതോദരൻ, പദ്മനാഭൻ, മഹാനാഭൻ, ദുന്ദുനാഭൻ, സ്വനാഭകൻ, ജ്യോതിഷൻ, ശകുനൻ, നൈരാസ്യൻ, വിമലൻ. ഇവയിൽ പല പേരുകളും രൂപത്തെയോ ശബ്ദത്തെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — നാഭികളുടെ എണ്ണം, മുഖങ്ങളുടെ എണ്ണം, ശിരസ്സുകളുടെ എണ്ണം. പേര് ഉച്ചരിക്കുന്നതിലൂടെത്തന്നെ അസ്ത്രം പിൻവാങ്ങുന്നു എന്നതാണ് മന്ത്രശാസ്ത്രത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തം; അതിനാൽ ഇവിടെ പേരുകൾതന്നെയാണ് വിദ്യ, പ്രത്യേകമായ ഒരു പ്രയോഗോപദേശമില്ല. മാത്രമല്ല, പല പേരുകളും ദ്വന്ദ്വസമാസത്തിൽ ജോടികളായി ചേർത്തിരിക്കുന്നു — ലക്ഷ്യനും അലക്ഷ്യനും, ദൃഢനാഭനും സുനാഭകനും, ദശാക്ഷനും ശതവക്ത്രനും; ജോടിരചനയാൽ ഓർമ എളുപ്പമാകുന്നു, ഛന്ദസ്സും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
The sage taught the withdrawals by their names alone: "Satyavat and Satyakīrti, Dhṛṣṭa and Rabhasa, the one called Pratihāratara, Parāṅmukha and Avāṅmukha; Lakṣya and Alakṣya, Dṛḍhanābha and Sunābhaka, Daśākṣa and Śatavaktra, Daśaśīrṣa and Śatodara; Padmanābha and Mahānābha, Dundunābha and Svanābhaka, Jyotiṣa and Śakuna, and Nairāsya and Vimala." Many of these names suggest a shape or a sound: so many navels, so many mouths, so many heads. It is a principle of the lore of mantras that simply speaking the name turns the weapon back, so here the names are themselves the knowledge, with no separate instruction on their use. Many are set in pairs, the Seen and the Unseen, Firm-navel and Fair-navel, Ten-eyed and Hundred-mouthed, and pairing makes them easy to remember and keeps the metre.
७यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा।
शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा।
सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान्रुचिरस्तथा॥
८पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ।
परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥
९कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा।
जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥
अनन्तरं यौगंधरः, विनिद्रः, दैत्यप्रमथनौ, शुचिबाहुः, महाबाहुः, निष्कलिः, विरुचः, सार्चिमाली, धृतिर्माली, वृत्तिमान्, रुचिरः, पित्र्यः, सौमनसः, विधूतः, मकरः, परवीरः, रतिः, धनः, धान्यः, कामरूपः, कामरुचिः, मोहः, आवरणः, जृम्भकः, सर्पनाथः, पन्थानः, वरुणः च कथ्यन्ते। अयं सप्तमः श्लोकः षट्पादः — नामबाहुल्यात् एकम् अर्धम् अधिकं निबद्धम्। सूचीम् इमां शृण्वतः मनसि एकः एव भावः उदेति — यावन्ति प्रहरणानि, तावन्ति एव निवर्तनानि; प्रहारस्य प्रतिकारः अवश्यं विद्यते।
తరువాత యౌగంధరుడు, వినిద్రుడు, దైత్యప్రమథనులిద్దరు, శుచిబాహువు, మహాబాహువు, నిష్కలి, విరుచుడు, సార్చిమాలి, ధృతిమాలి, వృత్తిమంతుడు, రుచిరుడు, పిత్ర్యుడు, సౌమనసుడు, విధూతుడు, మకరుడు, పరవీరుడు, రతి, ధనుడు, ధాన్యుడు, కామరూపుడు, కామరుచి, మోహుడు, ఆవరణుడు, జృంభకుడు, సర్పనాథుడు, పంథానుడు, వరుణుడు చెప్పబడుతున్నారు. ఈ ఏడవ శ్లోకం ఆరు పాదాలు గలది — పేర్లు ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల ఒక అర్ధభాగం అధికంగా కూర్చబడింది. ఈ జాబితాను వినేవారి మనస్సులో ఒకే భావం ఉదయిస్తుంది — ఎన్ని ప్రహరణాలు ఉన్నాయో, అన్ని నివర్తనాలూ ఉన్నాయి; ప్రతి దెబ్బకూ తప్పక ప్రతిక్రియ ఉంటుంది.
அடுத்து யௌகந்தரன், விநித்ரன், தைத்யப்ரமதனர் இருவர், சுசிபாகு, மஹாபாகு, நிஷ்கலி, விருசன், சார்சிமாலி, த்ருதிர்மாலி, வ்ருத்திமான், ருசிரன், பித்ர்யன், சௌமனசன், விதூதன், மகரன், பரவீரன், ரதி, தனன், தான்யன், காமரூபன், காமருசி, மோஹன், ஆவரணன், ஜ்ரும்பகன், சர்ப்பநாதன், பந்தானன், வருணன் ஆகியோர் சொல்லப்படுகின்றனர். இந்த ஏழாம் சுலோகம் ஆறு அடிகள் கொண்டது — பெயர்கள் மிகுதியாக இருப்பதால் ஓர் அரை அடிச்சேர்க்கை கூடுதலாக அமைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்தப் பட்டியலைக் கேட்பவர் மனத்தில் ஒரே ஓர் எண்ணம் எழுகிறது — எத்தனை தாக்குதல்கள் உண்டோ அத்தனை திருப்புதல்களும் உண்டு; தாக்குதலுக்கு எதிர்வினை நிச்சயமாக இருக்கிறது.
ಅನಂತರ ಯೌಗಂಧರ, ವಿನಿದ್ರ, ದೈತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಥನ, ಶುಚಿಬಾಹು, ಮಹಾಬಾಹು, ನಿಷ್ಕಲಿ, ವಿರುಚ, ಸಾರ್ಚಿಮಾಲೀ, ಧೃತಿಮಾಲೀ, ವೃತ್ತಿಮಾನ್, ರುಚಿರ, ಪಿತ್ರ್ಯ, ಸೌಮನಸ, ವಿಧೂತ, ಮಕರ, ಪರವೀರ, ರತಿ, ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಕಾಮರೂಪ, ಕಾಮರುಚಿ, ಮೋಹ, ಆವರಣ, ಜೃಂಭಕ, ಸರ್ಪನಾಥ, ಪಂಥಾನ ಮತ್ತು ವರುಣ ಎಂಬವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆರು ಪಾದಗಳದ್ದು — ಹೆಸರುಗಳು ಬಹಳವಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಅರ್ಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಳುವವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ — ಎಷ್ಟು ಪ್ರಹರಣಗಳೋ ಅಷ್ಟೇ ನಿವರ್ತನಗಳು; ಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ಖಂಡಿತ ಇದೆ.
തുടർന്ന് യൗഗന്ധരൻ, വിനിദ്രൻ, ദൈത്യൻ, പ്രമഥനൻ, ശുചിബാഹു, മഹാബാഹു, നിഷ്കലി, വിരുചൻ, സാർചിർമാലി, ധൃതിർമാലി, വൃത്തിമാൻ, രുചിരൻ, പിത്ര്യൻ, സൗമനസൻ, വിധൂതൻ, മകരൻ, പരവീരൻ, രതി, ധനൻ, ധാന്യൻ, കാമരൂപൻ, കാമരുചി, മോഹൻ, ആവരണൻ, ജൃംഭകൻ, സർപനാഥൻ, പന്ഥാനൻ, വരുണൻ എന്നിവ പറയപ്പെടുന്നു. ഈ ഏഴാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതാണ് — പേരുകളുടെ ബാഹുല്യത്താൽ ഒരു അർധം അധികമായി ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ പട്ടിക കേൾക്കുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരേയൊരു ഭാവമേ ഉദിക്കൂ — എത്ര പ്രഹരണങ്ങളുണ്ടോ അത്രയും നിവർത്തനങ്ങളുമുണ്ട്; പ്രഹരത്തിനു പ്രതിവിധി തീർച്ചയായും ഉണ്ട്.
Then came Yaugandhara and Vinidra, the two that crush the daityas, Śucibāhu, Mahābāhu, Niṣkali and Viruca, Sārcimālī and Dhṛtirmālī, Vṛttimān and Rucira, Pitrya and Saumanasa, Vidhūta and Makara, Paravīra and Rati, Dhana and Dhānya, Kāmarūpa, Kāmaruci, Moha and Āvaraṇa, Jṛmbhaka and Sarpanātha, Panthāna and Varuṇa. The names crowd so thick that one verse has to run half again as long as the others. Hearing this list, one thought rises in the mind: for every stroke there is a turning back; for every blow, some answer surely exists.
१०कृशाश्वतनयान्राम भास्वरान्कामरूपिणः।
प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥
‘हे राम, एते कृशाश्वतनयाः भास्वराः कामरूपिणः; एतान् प्रतीच्छ, भद्रं ते, त्वं पात्रभूतः असि’ इति मुनिः वदति। ‘पात्रभूतः’ इति पदं मननीयम् — विद्या न सर्वस्मै देया, अपि तु पात्राय एव। अस्त्राणि च अत्र देवतारूपेण गृह्यन्ते, न तु जडसाधनरूपेण; तेषां जनकः कृशाश्वः प्रजापतिः इति पुराणप्रसिद्धिः। एवं शस्त्रं चेतनं मन्यमानः कविः तस्य प्रयोगे उत्तरदायित्वम् अपि सूचयति; यत् चेतनं, तत् प्रार्थ्यते, न तु केवलं क्षिप्यते। ‘कामरूपिणः’ इति च द्रष्टव्यम् — इच्छया रूपं गृह्णन्ति, अतः प्रयोक्तुः संकल्पः एव तेषां रूपं निर्धारयति।
‘రామా, వీరు కృశాశ్వుని కుమారులు, ప్రకాశించేవారు, కోరిన రూపం ధరించేవారు; వీరిని స్వీకరించు, నీకు శుభం, నీవు పాత్రుడవు’ అని ముని అంటున్నాడు. ‘పాత్రభూతః’ (పాత్రుడవు) అనే మాట మననం చేయదగినది — విద్యను అందరికీ ఇవ్వకూడదు, పాత్రునికే ఇవ్వాలి. ఇక్కడ అస్త్రాలు దేవతారూపంలో గ్రహించబడుతున్నాయి, జడసాధనాలుగా కాదు; వాటి జనకుడు ప్రజాపతి కృశాశ్వుడని పురాణప్రసిద్ధి. ఈ విధంగా శస్త్రాన్ని చేతనమైనదిగా భావిస్తూ కవి దాని ప్రయోగంలోని బాధ్యతను కూడా సూచిస్తున్నాడు; చేతనమైనదానిని ప్రార్థిస్తారు, కేవలం విసిరివేయరు. ‘కామరూపిణః’ అనేది కూడా గమనించదగినది — ఇచ్ఛతో రూపం గ్రహిస్తాయి, కాబట్టి ప్రయోగించేవాని సంకల్పమే వాటి రూపాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
‘ராமா, கிருசாசுவரின் புதல்வர்களான இவர்கள் ஒளிமிக்கவர்கள், விரும்பிய உருவம் எடுப்பவர்கள்; இவர்களை ஏற்றுக்கொள், உனக்கு நலம் உண்டாகட்டும், நீ தகுதியான பாத்திரம்’ என்று முனிவர் சொல்கிறார். ‘பாத்திரபூதன்’ (தகுதியானவன்) என்ற சொல் சிந்திக்கத் தக்கது — வித்தை எல்லாருக்கும் கொடுக்கப்படக் கூடாது, தகுதியானவனுக்கு மட்டுமே. இங்கே அஸ்திரங்கள் தேவதைகளின் வடிவில் ஏற்கப்படுகின்றன, உயிரற்ற கருவிகளாக அல்ல; அவற்றின் தந்தை பிரஜாபதியான கிருசாசுவர் என்பது புராணப் பிரசித்தி. இவ்வாறு ஆயுதத்தை உணர்வுடையதாகக் கருதும் கவி, அதைப் பயன்படுத்துவதில் உள்ள பொறுப்பையும் குறிப்பிடுகிறார்; உணர்வுடையது வேண்டிக்கொள்ளப்படுகிறது, வெறுமனே எறியப்படுவதில்லை. ‘காமரூபிணஹ’ (விரும்பிய உருவம் எடுப்பவர்கள்) என்பதையும் கவனிக்க வேண்டும் — அவை விருப்பப்படி உருவம் கொள்கின்றன; ஆகவே பயன்படுத்துபவனின் சங்கல்பமே அவற்றின் உருவத்தைத் தீர்மானிக்கிறது.
‘ರಾಮ, ಇವರು ಕೃಶಾಶ್ವನ ಪುತ್ರರು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಬೇಕಾದ ರೂಪ ತಾಳಬಲ್ಲವರು; ಇವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ನೀನು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನು’ ಎಂದು ಮುನಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಪಾತ್ರಭೂತಃ’ (ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡಬೇಕು — ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಡಬಾರದು, ಯೋಗ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದೇವತಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜಡಸಾಧನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಜನಕ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕೃಶಾಶ್ವನೆಂದು ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಹೀಗೆ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಚೇತನವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಕವಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚೇತನವಾದುದನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೇವಲ ಎಸೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಕಾಮರೂಪಿಣಃ’ (ಬೇಕಾದ ರೂಪ ತಾಳುವವರು) ಎಂಬುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಅವು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವವನ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಅವುಗಳ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
‘രാമാ, ഇവർ കൃശാശ്വന്റെ പുത്രന്മാരാണ്, പ്രകാശിക്കുന്നവരും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവരും; ഇവരെ സ്വീകരിക്കുക; നിനക്കു മംഗളം, നീ പാത്രമാണ്’ എന്നു മുനി പറയുന്നു. ‘പാത്രഭൂതൻ’ എന്ന പദം ചിന്തിക്കേണ്ടതാണ് — വിദ്യ എല്ലാവർക്കും നൽകാവുന്നതല്ല, പാത്രത്തിനു മാത്രം. ഇവിടെ അസ്ത്രങ്ങളെ ദേവതാരൂപത്തിലാണ് കാണുന്നത്, ജഡസാധനങ്ങളായല്ല; അവയുടെ ജനകൻ പ്രജാപതിയായ കൃശാശ്വനാണെന്ന് പുരാണപ്രസിദ്ധിയുണ്ട്. ഇങ്ങനെ ആയുധത്തെ ചേതനമായി കാണുന്ന കവി അതിന്റെ പ്രയോഗത്തിലുള്ള ഉത്തരവാദിത്വവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ചേതനമായതിനോടു പ്രാർഥിക്കുന്നു, വെറുതെ എറിയുന്നില്ല. ‘കാമരൂപിണഃ’ (ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവർ) എന്നതും ശ്രദ്ധിക്കണം — ഇച്ഛയാൽ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ പ്രയോഗിക്കുന്നവന്റെ സങ്കല്പമാണ് അവയുടെ രൂപം നിർണയിക്കുന്നത്.
"Receive these sons of Kṛśāśva, Rāma, radiant and able to take whatever form they wish," said the sage. "Bless you; you are a worthy vessel for them." "Worthy vessel" is worth thinking about: knowledge is not to be given to everyone, only to the worthy. The weapons are treated here as deities, not as lifeless tools, and the old tradition names Prajāpati Kṛśāśva as their father. By treating a weapon as a conscious being the poet also points to the responsibility of using it: what is conscious is invoked, not merely hurled. And since they take any form at will, it is the will of the one who wields them that decides their shape.
११बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना।
दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥
१२केचिदङ्गारसदृशाः केचिद्धूमोपमास्तथा।
चन्द्रार्कसदृशाः केचित्प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा॥
‘बाढम्’ इति एव उक्त्वा प्रहृष्टेन अन्तरात्मना काकुत्स्थः तान् अगृह्णात्। ततः ते दिव्यभास्वरदेहाः मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः प्रादुरभवन्। केचित् अङ्गारसदृशाः, केचित् धूमोपमाः, केचित् च चन्द्रार्कसदृशाः; सर्वे च प्रह्वाञ्जलिपुटाः स्थिताः। वर्णवैचित्र्यम् इदं तेषां स्वभाववैचित्र्यं सूचयति — कानिचित् दहनानि, कानिचित् मोहकानि, कानिचित् प्रकाशकानि। किन्तु सर्वाणि अपि विनयेन नमन्ति; यत् बलं विनयेन युक्तं, तत् एव सुखप्रदं भवति। ‘बाढम्’ इति एकपदेन एव रामस्य स्वीकारः — न संशयः, न विलम्बः, न अपि गर्वः। ‘सुखप्रदाः’ इति विशेषणं च विरोधाभासम् इव भाति, यतः एतानि संहारसाधनानि; किन्तु यानि रक्षन्ति, तानि एव सुखप्रदानि — हिंसासाधनम् अपि धर्मरक्षणे सुखहेतुः भवति।
‘సరే’ అని మాత్రమే పలికి, సంతోషించిన అంతరాత్మతో కాకుత్స్థుడు వాటిని గ్రహించాడు. అప్పుడు అవి దివ్యంగా ప్రకాశించే దేహాలతో, మూర్తిమంతమై, సుఖాన్ని ఇచ్చేవిగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి. కొన్ని నిప్పుకణికల వంటివి, కొన్ని పొగ వంటివి, కొన్ని చంద్రసూర్యుల వంటివి; అన్నీ వినయంగా చేతులు జోడించి నిలిచాయి. ఈ వర్ణవైవిధ్యం వాటి స్వభావవైవిధ్యాన్ని సూచిస్తుంది — కొన్ని దహించేవి, కొన్ని మోహపెట్టేవి, కొన్ని ప్రకాశింపజేసేవి. కానీ అన్నీ వినయంతో నమస్కరిస్తాయి; వినయంతో కూడిన బలమే సుఖాన్ని ఇస్తుంది. ‘బాఢం’ (సరే) అనే ఒక్క మాటతోనే రాముని స్వీకారం — సందేహం లేదు, ఆలస్యం లేదు, గర్వమూ లేదు. ‘సుఖప్రదాః’ (సుఖాన్నిచ్చేవి) అనే విశేషణం విరోధాభాసంలా కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే ఇవి సంహారసాధనాలు; కానీ రక్షించేవే సుఖాన్నిస్తాయి — హింసాసాధనం కూడా ధర్మరక్షణలో సుఖానికి కారణమవుతుంది.
‘அப்படியே’ என்று மட்டும் சொல்லி, மகிழ்ந்த உள்ளத்தோடு காகுத்ஸ்தன் அவற்றை ஏற்றுக்கொண்டான். உடனே தெய்வீக ஒளிவீசும் உடல்களுடன், உருவெடுத்த, இன்பம் தருகின்ற அவை தோன்றின. சில தணல் போன்றவை, சில புகை போன்றவை, சில சந்திர சூரியர்களைப் போன்றவை; எல்லாமே பணிந்து கைகூப்பி நின்றன. இந்த வண்ண வேறுபாடு அவற்றின் இயல்பு வேறுபாட்டைக் குறிக்கிறது — சில எரிப்பவை, சில மயக்குபவை, சில ஒளிர்விப்பவை. ஆனால் எல்லாமே பணிவோடு வணங்குகின்றன; பணிவோடு கூடிய வலிமையே இன்பம் தருவதாகிறது. ‘பாடம்’ (அப்படியே) என்ற ஒரே சொல்லால் ராமனின் ஏற்பு — ஐயமும் இல்லை, தாமதமும் இல்லை, கர்வமும் இல்லை. ‘இன்பம் தருகின்றவை’ என்ற அடைமொழி முரண்போலத் தோன்றுகிறது, ஏனெனில் இவை அழிக்கும் கருவிகள்; ஆனால் காப்பவையே இன்பம் தருபவை — வன்முறைக் கருவியும் தர்மத்தைக் காப்பதில் இன்பத்துக்குக் காரணமாகிறது.
‘ಬಾಢಮ್’ (ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ) ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆಗ ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹಗಳುಳ್ಳ, ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತ, ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುವ ಅವು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಕೆಲವು ಕೆಂಡದಂತಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಹೊಗೆಯಂತಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಂತಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲವೂ ಬಾಗಿ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದವು. ಈ ಬಣ್ಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ — ಕೆಲವು ಸುಡುವಂತಹವು, ಕೆಲವು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಂತಹವು, ಕೆಲವು ಬೆಳಗುವಂತಹವು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಿಸುತ್ತವೆ; ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಲವೇ ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ‘ಬಾಢಮ್’ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸ್ವೀಕಾರ — ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲ, ಗರ್ವವೂ ಇಲ್ಲ. ‘ಸುಖಪ್ರದಾಃ’ (ಸುಖ ಕೊಡುವವು) ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಸಂಹಾರಸಾಧನಗಳು; ಆದರೆ ರಕ್ಷಿಸುವವೇ ಸುಖ ಕೊಡುತ್ತವೆ — ಹಿಂಸೆಯ ಸಾಧನವೂ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
‘ശരി’ എന്നുമാത്രം പറഞ്ഞ് ആഹ്ലാദിച്ച അന്തരാത്മാവോടെ കാകുത്സ്ഥൻ അവയെ സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ ദിവ്യവും പ്രകാശമാനവുമായ ശരീരങ്ങളോടെ, സുഖപ്രദരായി, മൂർത്തിമത്തായി അവർ പ്രത്യക്ഷരായി. ചിലർ കനലുപോലെ, ചിലർ പുകപോലെ, ചിലർ ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെപ്പോലെ; എല്ലാവരും വിനയത്തോടെ കൈകൂപ്പി നിന്നു. ഈ വർണവൈവിധ്യം അവയുടെ സ്വഭാവവൈവിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ചിലത് ദഹിപ്പിക്കുന്നവ, ചിലത് മോഹിപ്പിക്കുന്നവ, ചിലത് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവ. എന്നാൽ എല്ലാം വിനയത്തോടെ വണങ്ങുന്നു; വിനയത്തോടു ചേർന്ന ബലം മാത്രമേ സുഖപ്രദമാകൂ. ‘ബാഢം’ (ശരി) എന്ന ഒറ്റപ്പദത്താൽത്തന്നെ രാമന്റെ സ്വീകാരം — സംശയമില്ല, താമസമില്ല, ഗർവുമില്ല. ‘സുഖപ്രദർ’ എന്ന വിശേഷണം വിരോധാഭാസംപോലെ തോന്നുന്നു, കാരണം ഇവ സംഹാരസാധനങ്ങളാണ്; എന്നാൽ രക്ഷിക്കുന്നവതന്നെയാണ് സുഖപ്രദം — ഹിംസാസാധനംപോലും ധർമരക്ഷണത്തിൽ സുഖകാരണമാകുന്നു.
Kākutstha said only "So be it," his heart full of delight, and at once they appeared, embodied, with shining divine forms, bringing joy. Some were like glowing coals, some like smoke, some bright as the moon and the sun, and all stood bowed with folded hands. Their different colours show their different natures: some burn, some bewilder, some illuminate. Yet all of them bow in humility, and only power joined to humility brings joy. Rāma accepts in a single word, with no doubt, no delay and no pride. To call these instruments of destruction "bringers of joy" looks like a paradox, but what protects brings joy, and even an instrument of harm becomes a cause of happiness when it guards dharma.
१३रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन्मधुरभाषिणः।
इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते॥
१४गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः।
मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ॥
प्राञ्जलयः भूत्वा ते मधुरभाषिणः रामम् अब्रुवन् — ‘हे नरशार्दूल, इमे स्म; शाधि, किं ते करवाम?’ रघुनन्दनः तान् आह — ‘यथेष्टं गम्यताम्; कार्यकालेषु तु मानसाः भूत्वा मम साहाय्यं करिष्यथ।’ अत्र रामस्य संयमः स्पष्टः। लब्धं बलं न सर्वदा प्रकटं धार्यम्; प्रयोजने एव तत् स्मर्तव्यम्। ‘मानसाः’ इति पदेन अस्त्राणां स्थानं निर्दिष्टम् — न तूणीरे, अपि तु मनसि एव तानि वसन्ति, स्मृतिमात्रेण च आयान्ति। रामः तान् न बध्नाति, अपि तु ‘यथेष्टं गम्यताम्’ इति मुञ्चति। यः स्वाधीनं कर्तुं शक्नोति, सः च मुञ्चति, तस्य एव वशे ते तिष्ठन्ति — एषा संयमस्य महिमा।
చేతులు జోడించి, మధురంగా మాట్లాడే అవి రామునితో అన్నాయి — ‘నరశార్దూలా, మేము ఇదిగో ఉన్నాము; ఆజ్ఞాపించు, నీకు ఏమి చేయాలి?’ రఘునందనుడు వాటితో అన్నాడు — ‘మీ ఇష్టం వచ్చినట్లు వెళ్ళండి; కార్యసమయాలలో మాత్రం నా మనస్సులో నిలిచి నాకు సహాయం చేయండి.’ ఇక్కడ రాముని సంయమం స్పష్టం. పొందిన బలాన్ని ఎల్లప్పుడూ బహిరంగంగా ధరించనక్కరలేదు; అవసరమైనప్పుడే దానిని స్మరించాలి. ‘మానసాః’ అనే మాటతో అస్త్రాల స్థానం నిర్దేశించబడింది — అవి అమ్ములపొదిలో కాదు, మనస్సులోనే ఉంటాయి, స్మరించగానే వస్తాయి. రాముడు వాటిని బంధించడు, ‘మీ ఇష్టం వచ్చినట్లు వెళ్ళండి’ అని విడిచిపెడతాడు. స్వాధీనం చేసుకోగలిగీ విడిచిపెట్టేవానికే అవి వశమై ఉంటాయి — ఇదే సంయమపు మహిమ.
கைகூப்பியவாறு இனிமையாகப் பேசும் அவை ராமனிடம் சொன்னன: ‘மனிதருள் புலியே, இதோ நாங்கள்; ஆணையிடு, உனக்கு என்ன செய்வோம்?’ ரகுநந்தனன் அவற்றிடம் சொன்னான்: ‘விருப்பம்போல் செல்லுங்கள்; காரியம் வேண்டும் நேரங்களில் என் மனத்தில் இருந்து எனக்குத் துணைபுரிவீர்கள்.’ இங்கே ராமனின் அடக்கம் தெளிவாகிறது. பெற்ற வலிமையை எப்போதும் வெளிப்படையாகச் சுமக்க வேண்டியதில்லை; தேவைப்படும்போதே அதை நினைக்க வேண்டும். ‘மானஸாஹ’ (மனத்தில் இருப்பவை) என்ற சொல்லால் அஸ்திரங்களின் இருப்பிடம் குறிக்கப்படுகிறது — அம்பறாத்தூணியில் அல்ல, மனத்திலேயே அவை வசிக்கின்றன, நினைத்த மாத்திரத்தில் வருகின்றன. ராமன் அவற்றைக் கட்டிவைக்கவில்லை; ‘விருப்பம்போல் செல்லுங்கள்’ என்று விடுவிக்கிறான். தன் வசமாக்க வல்லவனாக இருந்தும் விடுவிப்பவனின் வசத்திலேயே அவை நிலைக்கின்றன — இதுவே அடக்கத்தின் மகிமை.
ಕೈಮುಗಿದು ಆ ಮಧುರಭಾಷಿಗಳು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು — ‘ನರಶಾರ್ದೂಲನೇ, ನಾವು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ; ಆಜ್ಞಾಪಿಸು, ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ?’ ರಘುನಂದನನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ‘ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಹೋಗಿ; ಕಾರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಿರಿ.’ ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸಂಯಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಪಡೆದ ಬಲವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಬೇಕಿಲ್ಲ; ಪ್ರಯೋಜನವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ‘ಮಾನಸಾಃ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ — ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ಮರಣೆಮಾತ್ರದಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ರಾಮನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ‘ಯಥೇಷ್ಟಂ ಗಮ್ಯತಾಮ್’ (ಇಷ್ಟದಂತೆ ಹೋಗಿ) ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವನ ವಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅವು ಇರುತ್ತವೆ — ಇದು ಸಂಯಮದ ಮಹಿಮೆ.
കൈകൂപ്പി നിന്ന്, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്ന അവർ രാമനോടു പറഞ്ഞു: ‘നരശാർദൂലാ, ഞങ്ങൾ ഇതാ; ആജ്ഞാപിച്ചാലും, അങ്ങേക്കായി ഞങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യണം?’ രഘുനന്ദനൻ അവരോടു പറഞ്ഞു: ‘ഇഷ്ടംപോലെ പൊയ്ക്കൊള്ളുവിൻ; കാര്യമുള്ള സമയങ്ങളിൽ മനസ്സിൽ സന്നിഹിതരായി എന്നെ സഹായിക്കുവിൻ.’ ഇവിടെ രാമന്റെ സംയമം വ്യക്തമാണ്. ലഭിച്ച ബലം എപ്പോഴും പ്രകടമായി ധരിക്കേണ്ടതല്ല; ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ മാത്രം ഓർക്കേണ്ടതാണ്. ‘മാനസാഃ’ എന്ന പദത്താൽ അസ്ത്രങ്ങളുടെ സ്ഥാനം നിർദേശിക്കപ്പെട്ടു — ആവനാഴിയിലല്ല, മനസ്സിലാണ് അവ വസിക്കുന്നത്; ഓർത്തമാത്രയിൽ വന്നെത്തുന്നു. രാമൻ അവയെ ബന്ധിക്കുന്നില്ല, ‘ഇഷ്ടംപോലെ പൊയ്ക്കൊള്ളുവിൻ’ എന്നു വിട്ടയയ്ക്കുന്നു. സ്വാധീനമാക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിട്ടും വിട്ടയയ്ക്കുന്നവന്റെ വശത്താണ് അവ നിലകൊള്ളുന്നത് — ഇതാണ് സംയമത്തിന്റെ മഹിമ.
With folded hands they said to Rāma in sweet voices, "Here we are, tiger among men. Command us: what shall we do for you?" The delight of the Raghus answered, "Go where you please. But when there is work to be done, come into my mind and help me." Rāma's restraint is plain here. Power once gained need not always be displayed; it is to be called to mind when needed. "Into my mind" names where the weapons live: not in a quiver but in the mind, and they come at a mere thought. Rāma does not bind them but lets them go as they please, and the one who could hold them yet lets them go is the one they obey. That is the greatness of self-restraint.
१५अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्॥
१६स च तान्राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम्।
गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥
१७किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः।
वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे॥
१८दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च।
नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलंकृतम्॥
ततः ते रामम् आमन्त्र्य प्रदक्षिणं कृत्वा ‘एवम् अस्तु’ इति उक्त्वा यथागतं जग्मुः। तान् ज्ञात्वा राघवः गच्छन् एव मधुरं श्लक्ष्णं वचनं विश्वामित्रम् अब्रवीत् — ‘किम् एतत् मेघसंकाशं पर्वतस्य अविदूरतः वृक्षखण्डं भाति? मम परं कौतूहलम्। दर्शनीयम् इदं मृगाकीर्णम् अतीव मनोहरं नानाप्रकारैः वल्गुभाषैः शकुनैः अलंकृतम्।’ ताटकावनस्य घोरत्वात् अस्य रम्यत्वं विपरीतं भासते, अतः एव रामस्य कौतूहलम्। दृश्यवैपरीत्येन कविः सिद्धाश्रमस्य माहात्म्यं सूचयति। अस्त्राणां प्रस्थाने ‘यथागतम्’ इति पदं द्रष्टव्यम् — आगमनम् इव गमनम् अपि अदृश्यम्, यतः ते मानसाः।
తరువాత అవి రాముని వద్ద సెలవు తీసుకొని, ప్రదక్షిణం చేసి, ‘అలాగే కానిమ్ము’ అని చెప్పి వచ్చినట్లే వెళ్ళిపోయాయి. వాటిని తెలుసుకొని రాఘవుడు నడుస్తూనే మధురంగా, మృదువుగా విశ్వామిత్రునితో అన్నాడు — ‘పర్వతానికి దగ్గరలో మేఘంలా కనిపిస్తున్న ఈ వృక్షసమూహం ఏమిటి? నాకు ఎంతో కుతూహలంగా ఉంది. చూడదగినదిగా, మృగాలతో నిండి, అతి మనోహరంగా, తీయగా కూసే రకరకాల పక్షులతో అలంకరించబడి ఉంది.’ తాటకావనపు ఘోరత్వంతో పోల్చినప్పుడు దీని రమ్యత్వం విరుద్ధంగా కనిపిస్తుంది, అందుకే రాముని కుతూహలం. దృశ్యాల వైరుధ్యంతో కవి సిద్ధాశ్రమ మాహాత్మ్యాన్ని సూచిస్తున్నాడు. అస్త్రాల నిష్క్రమణలో ‘యథాగతం’ (వచ్చినట్లే) అనే మాట గమనించదగినది — రాకలాగే పోకా కనబడదు, ఎందుకంటే అవి మనస్సులో నివసించేవి.
பின்னர் அவை ராமனிடம் விடைபெற்று, வலம் வந்து, ‘அப்படியே ஆகட்டும்’ என்று சொல்லி, வந்தவாறே சென்றன. அவற்றை அறிந்துகொண்ட ராகவன், நடந்துகொண்டிருக்கும்போதே இனிய மென்மையான சொல்லை விசுவாமித்திரரிடம் சொன்னான்: ‘மலைக்கு அருகே மேகம் போலத் தோன்றும் இந்த மரக்கூட்டம் என்ன? எனக்கு மிகுந்த ஆர்வம் உண்டாகிறது. காணத் தக்கதும், மான்கள் நிறைந்ததும், மிக மனோகரமானதும், இனிமையாகக் குரலெழுப்பும் பலவகைப் பறவைகளால் அழகுபெற்றதுமாக இருக்கிறது இது.’ தாடகை வனம் கொடியதாக இருந்ததால் இதன் எழில் நேர்மாறாகத் தோன்றுகிறது; அதனாலேயே ராமனின் ஆர்வம். காட்சியின் இந்த முரணால் கவி சித்தாசிரமத்தின் மகிமையைக் குறிப்பிடுகிறார். அஸ்திரங்கள் புறப்பட்டதில் ‘வந்தவாறே’ என்ற சொல்லைக் கவனிக்க வேண்டும் — வருகையைப் போலவே போக்கும் கண்ணுக்குப் புலப்படாதது, ஏனெனில் அவை மனத்தில் இருப்பவை.
ಆಮೇಲೆ ಅವು ರಾಮನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ‘ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹೊರಟುಹೋದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ರಾಘವನು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಮಧುರವಾದ ಮೃದುವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ‘ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಮರಗಳ ಗುಂಪು ಯಾವುದು? ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ, ಇಂಪಾಗಿ ಕೂಗುವ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.’ ತಾಟಕಾವನದ ಘೋರತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ರಮ್ಯತೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ರಾಮನ ಕುತೂಹಲ. ದೃಶ್ಯವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಕವಿ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಸ್ತ್ರಗಳ ನಿರ್ಗಮನದಲ್ಲಿ ‘ಯಥಾಗತಮ್’ (ಬಂದಂತೆಯೇ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು — ಬಂದಂತೆಯೇ ಹೋದದ್ದೂ ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿಯೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವಂತಹವು.
പിന്നെ അവർ രാമനോടു യാത്ര ചോദിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് വന്നതുപോലെ പോയി. അവരെ അറിഞ്ഞശേഷം രാഘവൻ നടന്നുകൊണ്ടുതന്നെ മധുരവും മൃദുവുമായ വാക്ക് വിശ്വാമിത്രനോടു പറഞ്ഞു: ‘പർവതത്തിനടുത്ത് മേഘംപോലെ ശോഭിക്കുന്ന ഈ വൃക്ഷനിര എന്താണ്? എനിക്ക് അതിയായ കൗതൂഹലമുണ്ട്. ദർശനീയവും മൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും അതിമനോഹരവും പലതരം മധുരസ്വരമുള്ള പക്ഷികളാൽ അലങ്കൃതവുമാണ് ഇത്.’ താടകാവനത്തിന്റെ ഘോരതയ്ക്കു വിപരീതമായി ഇതിന്റെ രമ്യത തോന്നുന്നു; അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് രാമന്റെ കൗതൂഹലം. ദൃശ്യവൈപരീത്യത്തിലൂടെ കവി സിദ്ധാശ്രമത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അസ്ത്രങ്ങളുടെ മടക്കത്തിൽ ‘യഥാഗതം’ (വന്നതുപോലെ) എന്ന പദം ശ്രദ്ധിക്കണം — വരവുപോലെ പോക്കും അദൃശ്യം, കാരണം അവ മനസ്സിൽ വസിക്കുന്നവയാണ്.
Then they took leave of Rāma, walked round him in reverence, said "So be it," and went back the way they had come, their going as unseen as their coming, since they live in the mind. Now that he knew them, Rāghava, still walking, spoke gently and sweetly to Viśvāmitra: "What is that stand of trees showing like a bank of cloud not far from the mountain? I am very curious. It is lovely to look at, full of deer, altogether charming, and adorned with birds of every kind singing sweetly." After the horror of Tāṭakā's forest its beauty stood out all the more, and that is what made Rāma curious. By this contrast of scenes the poet hints at the greatness of the Siddhāśrama.
१९निःसृताः स्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद्रोमहर्षणात्।
अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया॥
२०सर्वं मे शंस भगवन्कस्याश्रमपदं त्विदम्।
सम्प्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः॥
२१तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने।
भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी॥
२२रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन्मया वध्याश्च राक्षसाः।
एतत्सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो॥
‘हे मुनिश्रेष्ठ, देशस्य अनया सुखवत्तया अवगच्छामि यत् वयं रोमहर्षणात् कान्तारात् निःसृताः स्मः। सर्वं मे शंस — कस्य इदम् आश्रमपदम्? कुत्र च ते पापाः ब्रह्मघ्नाः दुष्टचारिणः दुरात्मानः तव यज्ञस्य विघ्नाय सम्प्राप्ताः? हे भगवन्, सः कः देशः यत्र तव याज्ञिकी क्रिया वर्तते, या मया रक्षितव्या, यत्र च मया राक्षसाः वध्याः? एतत् सर्वं श्रोतुम् इच्छामि, प्रभो।’ एवं प्रश्नेन एव सर्गः समाप्यते; उत्तरं तु एकोनत्रिंशे सर्गे आगमिष्यति। द्रष्टव्यं च यत् रामः न केवलं स्थानं पृच्छति, अपि तु स्वकर्तव्यम् अपि स्वयम् एव कथयति — ‘रक्षितव्या क्रिया, वध्याः राक्षसाः’ इति।
‘మునిశ్రేష్ఠా, ఈ ప్రదేశపు సుఖకరత్వాన్ని బట్టి మనం రోమాలు నిక్కబొడుచుకొనేలా చేసే ఆ అడవి నుండి బయటపడ్డామని గ్రహిస్తున్నాను. నాకు అంతా చెప్పండి — ఈ ఆశ్రమం ఎవరిది? పాపులు, బ్రహ్మహంతకులు, దుష్ట నడవడిక గలవారు, దురాత్ములు అయిన ఆ రాక్షసులు మీ యజ్ఞానికి విఘ్నం కలిగించడానికి ఎక్కడికి వస్తారు? భగవాన్, నేను రక్షించవలసిన మీ యజ్ఞక్రియ జరిగే ప్రదేశం, నేను రాక్షసులను వధించవలసిన ప్రదేశం ఏది? ఇదంతా వినాలనుకుంటున్నాను, ప్రభూ.’ ఈ విధంగా ప్రశ్నతోనే సర్గ ముగుస్తుంది; జవాబు ఇరవై తొమ్మిదవ సర్గలో వస్తుంది. గమనించవలసినది ఏమిటంటే రాముడు కేవలం స్థలాన్ని అడగడం లేదు, తన కర్తవ్యాన్ని కూడా తానే చెబుతున్నాడు — ‘రక్షించవలసిన క్రియ, వధించవలసిన రాక్షసులు’ అని.
‘முனிசிரேஷ்டரே, இந்த நாட்டின் இனிமையைக் கொண்டு, மயிர்க்கூச்செறியச் செய்யும் அடர்ந்த காட்டிலிருந்து நாம் வெளியேறிவிட்டோம் என்று அறிகிறேன். எல்லாவற்றையும் எனக்குச் சொல்லும் — இந்த ஆசிரமம் யாருடையது? பிராமணர்களைக் கொல்லும், தீய நடத்தையுடைய, தீய உள்ளம் கொண்ட அந்தப் பாவிகள் உம் யாகத்துக்கு இடையூறு செய்ய எங்கே வருகிறார்கள்? பகவானே, நான் காக்க வேண்டிய உம் யாகச் சடங்கு நடைபெறும் இடமும், நான் ராட்சசர்களைக் கொல்ல வேண்டிய இடமும் எந்த நாடு? பிரபுவே, இவை அனைத்தையும் கேட்க விரும்புகிறேன்.’ இவ்வாறு கேள்வியோடேயே சர்க்கம் நிறைவடைகிறது; விடை இருபத்தொன்பதாம் சர்க்கத்தில் வரும். கவனிக்க வேண்டியது, ராமன் இடத்தை மட்டும் கேட்கவில்லை; ‘காக்கப்பட வேண்டிய சடங்கு, கொல்லப்பட வேண்டிய ராட்சசர்கள்’ என்று தன் கடமையையும் தானே சொல்லிவிடுகிறான்.
‘ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಖಕರತೆಯಿಂದ ನಾವು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಆ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ — ಈ ಆಶ್ರಮಪ್ರದೇಶ ಯಾರದು? ಪಾಪಿಗಳೂ ಬ್ರಹ್ಮಘಾತಕರೂ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಗಳೂ ದುರಾತ್ಮರೂ ಆದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನ ತರಲು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ? ಪೂಜ್ಯರೇ, ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ತಮ್ಮ ಯಾಜ್ಞಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವ, ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಯಾವುದು? ಪ್ರಭುವೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ.’ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಸರ್ಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಉತ್ತರ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ರಾಮನು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ತಾನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು — ‘ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಿಯೆ, ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದ ರಾಕ್ಷಸರು’.
‘മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ദേശത്തിന്റെ സുഖകരമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽനിന്ന് നാം രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ആ ഘോരകാനനത്തിൽനിന്നു പുറത്തുകടന്നുവെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. എല്ലാം എന്നോടു പറഞ്ഞാലും — ഇത് ആരുടെ ആശ്രമമാണ്? അങ്ങയുടെ യജ്ഞത്തിനു വിഘ്നം വരുത്താനായി ആ പാപികളും ബ്രഹ്മഘാതകരും ദുഷ്ടചാരികളും ദുരാത്മാക്കളുമായവർ എവിടെയാണ് എത്തുന്നത്? ഭഗവാനേ, ഞാൻ രക്ഷിക്കേണ്ടതായ അങ്ങയുടെ യാജ്ഞികക്രിയ നടക്കുന്ന, ഞാൻ രാക്ഷസരെ വധിക്കേണ്ടതായ ആ ദേശം ഏതാണ്? ഇതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പ്രഭോ.’ ഇങ്ങനെ ചോദ്യത്തോടെതന്നെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു; ഉത്തരം ഇരുപത്തൊമ്പതാം സർഗത്തിൽ വരും. രാമൻ സ്ഥലം ചോദിക്കുക മാത്രമല്ല, തന്റെ കർത്തവ്യവും സ്വയം പറയുന്നു എന്നതും ശ്രദ്ധിക്കണം — ‘രക്ഷിക്കേണ്ട ക്രിയ, വധിക്കേണ്ട രാക്ഷസർ’ എന്ന്.
"From the ease of this country, best of sages, I can tell that we have left behind that forest where the hair stood on end. Tell me everything: whose hermitage is this? And where have they come, those sinful, evil-doing wretches, killers of brahmins, who try to wreck your sacrifice? Lord, where is the place where your sacrifice is performed, the rite I must guard and where I must kill the rākṣasas? I want to hear all of it, my lord." The sarga ends with this question; the answer comes in the twenty-ninth. Notice that Rāma does not only ask about the place but states his own duty himself: the rite is to be guarded and the rākṣasas are to be killed.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डेऽष्टाविंशः सर्गः॥ २८॥
कठिनपदानां सन्धिः, समासः, विभक्तिः, अर्थश्च।
కఠిన పదాల సంధి, సమాసం, విభక్తి, అర్థం.
கடினச் சொற்களின் சந்தி, சமாசம், வேற்றுமை, பொருள்.
ಕಠಿಣ ಪದಗಳ ಸಂಧಿ, ಸಮಾಸ, ವಿಭಕ್ತಿ, ಅರ್ಥ.
കഠിനപദങ്ങളുടെ സന്ധി, സമാസം, വിഭക്തി, അർഥം.
Sandhi, compound, case and meaning of the harder words.