- सन्धिः
- न + पश्यन्ती → अपश्यन्ती — नञः ‘अ’ इति आदेशः (हलादौ परे); मूलपाठे ‘अपश्यती’ इति ह्रस्वरूपम्
- समासः
- न पश्यति इति अपश्यती — नञ्तत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘वैदेही’ इत्यस्य विशेषणम्)
ஆரணிய காண்டம் — சர்க்கம் 54
சீதை அணிகலன்களை எறிதலும் இலங்கைக்குக் கொண்டுசெல்லப்படுதலும்
ஐந்து வானரர்களின் நடுவே மேலாடையையும் அணிகலன்களையும் எறிதல், கடலைக் கடத்தல், இலங்கையில் அந்தப்புரத்தில் வைத்தல், ராக்ஷசிகளுக்குக் கட்டளை, எட்டு ராக்ஷசர்களை ஜனஸ்தானத்துக்கு அனுப்புதல்
अस्मिन् सर्गे ह्रियमाणा सीता गिरिशृङ्गे पञ्च वानरपुङ्गवान् दृष्ट्वा ‘एते रामाय शंसेयुः’ इति बुद्ध्या स्वं कनकप्रभं कौशेयम् उत्तरीयम् आभरणानि च तेषां मध्ये मुमोच; रावणः तु सम्भ्रमात् तत् कर्म न बुद्धवान्। ततः सः पम्पाम् अतिक्रम्य विहायसा वनानि सरितः शैलान् सागरं च अतीत्य लङ्काम् अभिमुखः याति — कविः तं स्वमृत्युम् एव उत्सङ्गेन वहन्तम् इव वर्णयति। वैदेह्यां ह्रियमाणायां समुद्रः क्षुभितः, चारणाः सिद्धाश्च ‘एतदन्तो दशग्रीवः’ इति अब्रुवन्। लङ्कां प्रविश्य सः शोकमोहसमन्वितां सीताम् अन्तःपुरे निदधे, घोरदर्शनाः पिशाचीः च आदिशति — ‘असम्मतः कोऽपि एनां न पश्येत्; यत् इच्छेत् तत् देयम्; अप्रियवादिन्याः जीवितं न प्रियम्।’ ततः निष्क्रम्य अष्टौ महावीर्यान् पिशिताशनान् राक्षसान् दृष्ट्वा तान् जनस्थानं प्रेषयति — ‘तत्र वसन्तः रामस्य प्रवृत्तिम् उपनयत; राघवस्य वधं प्रति सदा यत्नः कर्तव्यः।’ ते अलक्ष्यदर्शनाः प्रतस्थिरे; रावणः च रामेण वैरं प्रसज्य अपि मोहात् मुदितः अभवत्।
१गिरिशृङ्गे पञ्च वानराः, सीतायाः उत्तरीयभूषणमोचनम्
१ह्रियमाणा तु वैदेही कंचिन्नाथमपश्यती।
ददर्श गिरिशृङ्गस्थान्पञ्च वानरपुङ्गवान्॥Vaidehī, as she was being carried away, could see no protector anywhere; then she saw five bull-like monkeys seated on a mountain peak.
२तेषां मध्ये विशालाक्षी कौशेयं कनकप्रभम्।
उत्तरीयं वरारोहा शुभान्याभरणानि च॥In their midst that large-eyed, lovely woman let fall her silken upper garment, bright as gold, and her fine ornaments —
३मुमोच यदि रामाय शंसेयुरिति भामिनी।
वस्त्रमुत्सृज्य तन्मध्ये निक्षिप्तं सहभूषणम्॥she let them fall thinking, “Perhaps these will tell Rāma of me.” The cloth she dropped was flung down among them together with the jewels.
४सम्भ्रमात्तु दशग्रीवस्तत्कर्म च न बुद्धवान्।
पिङ्गाक्षास्तां विशालाक्षीं नेत्रैरनिमिषैरिव॥In his agitation the ten-necked one did not notice what she had done. The tawny-eyed monkeys, with eyes as if unblinking,
५विक्रोशन्तीं तदा सीतां ददृशुर्वानरोत्तमाः।
स च पम्पामतिक्रम्य लङ्कामभिमुखः पुरीम्॥gazed then upon the large-eyed Sītā as she cried out. And he, passing beyond Pampā, set his face toward the city of Laṅkā
கவர்ந்து செல்லப்பட்ட வைதேகி காப்பவர் எவரையும் காணவில்லை. அப்போது வழியில் ஒரு மலைச்சிகரத்தில் அமர்ந்திருந்த வானரர்களில் சிறந்த ஐவரை அவள் கண்டாள். அகன்ற கண்களும் அழகிய இடையும் உடைய அவள் எண்ணினாள்: ‘இவர்கள் ஒருவேளை ராமனிடம் என் செய்தியைச் சொல்லக்கூடும்.’ ஆகவே அவள் பொன்னொளி வீசும் பட்டு மேலாடையையும் மங்கலமான அணிகலன்களையும் கழற்றினாள்; ஆடையை விட்டெறிந்து, அணிகலன்களுடன் சேர்த்து அவர்கள் நடுவே போட்டாள். இதுவே சீதையின் முதல் திட்டமிட்ட செயல் — புலம்பலிலிருந்து உபாயத்துக்கு மாறுதல்; இதுவே பின்னால் சுக்ரீவனால் ராமனுக்குக் காட்டப்படும் அணிகலனாகிறது. ராவணனோ பரபரப்பில் அந்தச் செயலை அறியவில்லை — கவி இங்கே அவனுடைய அவசரத்தையும் மயக்கத்தையும் சுட்டுகிறார். பழுப்பு நிறக் கண்களுடைய அந்த வானரத் தலைவர்கள் இமைக்காதவை போன்ற கண்களால், கதறிக்கொண்டிருந்த அகன்ற கண்களுடைய சீதையைக் கண்டனர். அவனோ பம்பையைக் கடந்து லங்கா நகரை நோக்கிப் புறப்பட்டான். இங்கே கவி இரண்டு பார்வைகளின் முரணைக் காட்டுகிறார் — ராவணன் முன்னே மட்டுமே பார்க்கிறான், வானரர்களோ மேலே அசையாத கண்களுடன் பார்க்கின்றனர். சீதையின் மௌனச் செயலே இந்தச் சர்க்கத்தில் கதையின் சந்திப்புப் புள்ளி, ஏனெனில் அதனாலேயே பின்னால் ராமன் வழியைப் பெறுகிறான். ‘வானரர்களில் சிறந்த ஐவர்’ என்ற எண்ணிக்கை சுக்ரீவன் தன் அமைச்சர்களுடன் ரிஷ்யமூகத்தில் இருந்ததைச் சுட்டுகிறது; ஆனால் பெயர்கள் இங்கே சொல்லப்படவில்லை. சீதை அவர்களை அழைக்கவில்லை, சைகையும் செய்யவில்லை — ஆடையை மட்டுமே விழச் செய்கிறாள், ஏனெனில் சைகை ராவணனின் கண்ணில் எளிதில் பட்டுவிடும்.
As she was carried off, Vaidehī could see no protector anywhere. Then, along the way, she caught sight of five bull-like monkeys sitting on a mountain peak. The large-eyed, lovely woman thought, "Perhaps these will tell Rāma about me," and she let fall her silken upper garment, bright as gold, together with her fine ornaments; the cloth she dropped fell among them with the jewels in it. This was Sītā's first deliberate act, the step from lament to a plan, and these are the very ornaments Sugrīva will later show to Rāma. In his haste and confusion Rāvaṇa did not notice what she had done, and so the poet marks his hurry and his blindness. The tawny-eyed monkeys gazed with unblinking eyes at the large-eyed Sītā as she cried out, while he, passing beyond Pampā, set his course for the city of Laṅkā. Two ways of seeing stand opposed here: Rāvaṇa looked only ahead, the monkeys stared upward, transfixed. Sītā's silent act is the hinge of the story in this sarga, for through it Rāma will later find his way. The number five points to Sugrīva sitting with his ministers on Ṛṣyamūka, though no names are given here. Sītā did not call out to them or make a sign; she simply let the cloth fall, since any signal would have been easy for Rāvaṇa to see.
२मृत्युम् इव गृहीत्वा सागरातिक्रमणम्, चारणानां वाणी
६जगाम मैथिलीं गृह्य रुदतीं राक्षसेश्वरः।
तां जहार सुसंहृष्टो रावणो मृत्युमात्मनः॥and went on, holding the weeping Maithilī fast — the lord of the rākṣasas. Delighted as he was, Rāvaṇa was carrying off his own death,
७उत्सङ्गेनैव भुजगीं तीक्ष्णदंष्ट्रां महाविषाम्।
वनानि सरितः शैलान्सरांसि च विहायसा॥as a man might carry in his lap a she-serpent of sharp fangs and deadly venom. Forests, rivers, mountains and lakes he crossed through the air;
८स क्षिप्रं समतीयाय शरश्चापादिव च्युतः।
तिमिनक्रनिकेतं तु वरुणालयमक्षयम्॥swiftly he passed over them like an arrow loosed from a bow. Then the home of whales and crocodiles, the imperishable abode of Varuṇa,
९सरितां शरणं गत्वा समतीयाय सागरम्।
सम्भ्रमात्परिवृत्तोर्मी रुद्धमीनमहोरगः॥the refuge of all rivers — the sea — he reached and crossed. As Vaidehī was borne away, in its agitation the ocean turned its waves back;
१०वैदेह्यां ह्रियमाणायां बभूव वरुणालयः।
अन्तरिक्षगता वाचः ससृजुश्चारणास्तदा॥the abode of Varuṇa held its fish and its great serpents still. Then the Cāraṇas moving in the sky sent forth their voices,
११एतदन्तो दशग्रीव इति सिद्धास्तथाब्रुवन्।
स तु सीतां विचेष्टन्तीमङ्केनादाय रावणः॥and the Siddhas said, “This is the end of the ten-necked one.” And he, taking Sītā, who was writhing in his grip, upon his lap,
அழுதுகொண்டிருந்த மைதிலியைப் பற்றிக்கொண்டு ராக்ஷச அரசன் சென்றான். கவி இங்கே பிரசித்தமான ஓர் உவமையைச் சேர்க்கிறார் — மிக மகிழ்ந்திருந்த ராவணன் உண்மையில் தன் மரணத்தையே கவர்ந்து சென்றான், கூரிய நச்சுப்பற்களும் கொடிய விஷமும் உடைய பெண் பாம்பை மடியில் சுமப்பதுபோல. வான்வழியே சென்ற அவன் காடுகளையும் நதிகளையும் மலைகளையும் ஏரிகளையும் வில்லிலிருந்து விடுபட்ட அம்புபோல் விரைவாகக் கடந்தான். பிறகு திமிங்கிலங்களுக்கும் முதலைகளுக்கும் உறைவிடமான, அழிவற்ற, வருணனின் இருப்பிடமான, நதிகளின் புகலிடமான கடலையும் கடந்தான். வைதேகி கவர்ந்து செல்லப்பட்டபோது கடலும் கலக்கத்தால் அலைகள் புரண்டு, மீன்களும் பெரும் நாகங்களும் அசைவற்றுப் போயின — உணர்வற்ற கடலும் கலங்குகிறது என்று கவி சுட்டுகிறார். அப்போது வானில் இருந்த சாரணர்கள் சொற்களை உதிர்த்தனர்; சித்தர்களும் ‘இதுவே தசக்ரீவனின் முடிவு’ என்றனர் — அதாவது இந்தச் செயலுக்குப் பிறகு அவனுடைய முடிவு உறுதி. இவ்வாறு தெய்வீகக் குரலும் சீதையின் சொல்லை ஆமோதிக்கிறது. பிறகு துடித்துக்கொண்டிருந்த சீதையை மடியில் எடுத்துக்கொண்டு அவன் இலங்கைக்குள் புகுந்தான் — உருவெடுத்து வந்த தன் மரணத்தையே சுமந்தபடி. இந்தப் பகுதியில் கவி மூன்று சாட்சிகளைச் சேர்க்கிறார் — கடல், சாரணர்கள், சித்தர்கள்; மூவருமே ராவணனின் செயலை ஆமோதிக்கவில்லை. பெண் பாம்பு உருவகமும் மீண்டும் மீண்டும் வருகிறது — மடியில் அவன் எதைச் சுமக்கிறானோ அதுவே அவனைக் கொத்தும். ‘வில்லிலிருந்து விடுபட்ட அம்புபோல்’ என்ற உவமை அவனுடைய வேகத்தைச் சுட்டுகிறது; அவனுடைய வேகமே அவனுடைய அழிவின் விரைவு. கடலின் கலக்கமும் வெறும் இயற்கை நிகழ்வு அல்ல, தர்மம் கலங்கியதன் அடையாளம் — உணர்வற்ற பூதங்களும் அதர்மத்தைப் பொறுப்பதில்லை என்பது கவியின் கருத்து. ‘இதுவே அவன் முடிவு’ என்ற சித்தர்களின் சொல் சர்க்கத்தின் மையத்தில் நிற்கிறது.
The lord of the rākṣasas flew on, holding the weeping Maithilī fast. The poet adds a well-known image: delighted as he was, Rāvaṇa was really carrying off his own death, like a man holding in his lap a she-serpent with sharp fangs and deadly venom; what he carried in his lap was the very thing that would bite him. Travelling through the air he crossed forests, rivers, mountains and lakes as swiftly as an arrow loosed from a bow, and his speed was only the speed of his hastening ruin. Then he passed over the sea itself, home of whales and crocodiles, the unfailing abode of Varuṇa and refuge of all rivers. As Vaidehī was borne away, even the ocean was thrown into turmoil: its waves turned back and it held its fish and great serpents still. Unfeeling as it is, the sea too was shaken, and that shaking was more than natural; it was a sign of dharma disturbed, for even insentient things cannot bear wrong. Then the Cāraṇas moving through the sky sent forth their voices, and the Siddhas said, "This is the end of the ten-necked one," meaning that after this deed his end was certain; so the voices of heaven confirmed Sītā's words. The poet brings in three witnesses, the ocean, the Cāraṇas and the Siddhas, and not one of them approves of Rāvaṇa's act. Then, taking Sītā, who was writhing in his grip, onto his lap, he entered Laṅkā, carrying his own death in bodily form.
३लङ्काप्रवेशः, अन्तःपुरे सीतायाः स्थापनम्, राक्षसीनाम् आदेशः
१२प्रविवेश पुरीं लङ्कां रूपिणीं मृत्युमात्मनः।
सोऽभिगम्य पुरीं लङ्कां सुविभक्तमहापथाम्॥entered the city of Laṅkā — carrying his own death in bodily form. Coming into Laṅkā with its well-laid great highways,
१३संरूढकक्ष्यां बहुलां स्वमन्तःपुरमाविशत्।
तत्र तामसितापाङ्गीं शोकमोहसमन्विताम्॥its many close-set courtyards, he entered his own inner apartments. There he set down Sītā, dark at the corners of her eyes, overcome with grief and bewilderment,
१४निदधे रावणः सीतां मयो मायामिवासुरीम्।
अब्रवीच्च दशग्रीवः पिशाचीर्घोरदर्शनाः॥as Maya once set down his asura magic. And the ten-necked one spoke to the piśācī women of dreadful aspect:
१५यथा नैनां पुमान्स्त्री वा सीतां पश्यत्यसम्मतः।
मुक्तामणिसुवर्णानि वस्त्राण्याभरणानि च॥“See that no man or woman without my leave sets eyes upon this Sītā. Pearls, gems and gold, garments and ornaments —
१६यद्यदिच्छेत्तदैवास्या देयं मच्छन्दतो यथा।
या च वक्ष्यति वैदेहीं वचनं किंचिदप्रियम्॥whatever she may wish is to be given her at once, as I command. And any woman who speaks to Vaidehī even one unkind word,
१७अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानान्न तस्या जीवितं प्रियम्।
तथोक्त्वा राक्षसीस्तास्तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्॥whether knowingly or unknowingly, will find her own life forfeit.” Having thus addressed those rākṣasa women, the mighty lord of rākṣasas,
உருவெடுத்து வந்த மரணம் போன்ற லங்கா நகரில் அவன் புகுந்தான். நன்கு பிரிக்கப்பட்ட பெருவீதிகளும், நிறைந்த மாளிகைக் கூடங்களும் உடைய, மக்கள் நெருக்கமான அந்த நகரை அடைந்து அவன் தன் அந்தப்புரத்துக்குள் சென்றான். அங்கே கருமையான கடைக்கண்களுடைய, துயரமும் மயக்கமும் சூழ்ந்த சீதையை அவன் வைத்தான் — மயன் என்ற அசுரன் தன் மாயையை நிறுத்தி வைப்பதுபோல. இங்கே உவமை இருபொருளுடையது — சீதை அவனுக்கு மாயையைப் போல் அடைய முடியாதவள், அவனை அழிப்பவளும் கூட. பிறகு தசக்ரீவன் கொடிய தோற்றமுடைய பிசாசிகளை அழைத்துக் கட்டளையிட்டான்: ‘என் அனுமதியில்லாத எந்த ஆணோ பெண்ணோ இந்தச் சீதையைப் பார்க்கக்கூடாது. முத்துகள், மணிகள், பொன், ஆடைகள், அணிகலன்கள் — இவள் எதையெதை விரும்புகிறாளோ, அதையதை என் விருப்பப்படி இவளுக்குக் கொடுக்க வேண்டும். அறிந்தோ அறியாமலோ வைதேகியிடம் சிறிதளவு விரும்பத்தகாத சொல்லைச் சொல்பவளின் உயிர் எனக்கு விருப்பமானதல்ல.’ இவ்வாறு அச்சத்தாலும் ஆசையாலும் அவன் சீதையை வசப்படுத்த விரும்புகிறான் — ஆனால் இரண்டுமே பயனற்றுப் போகும் என்பதை அடுத்த சர்க்கம் காட்டும். ‘உருவெடுத்து வந்த மரணம்’ என்ற சொல் இரண்டாவது முறையாக வருகிறது — முதல் முறை சீதையைப் பற்றி, இங்கே இலங்கையைப் பற்றி; இதனால் நகரமும் அவனுடன் சேர்ந்து அழியும் என்று கவி சுட்டுகிறார். மயாசுர உவமையும் சுட்டுவது — மாயையைக் காண முடியும், பிடிக்க முடியாது; அதுபோல சீதையும் அவன் அருகிலேயே இருந்தாலும் அடைய முடியாதவளே. அந்தப்புரத்தின் வர்ணனை இங்கே சுருக்கமானது; அதன் விரிவு அடுத்த சர்க்கத்தில் வருகிறது, அங்கே ராவணனே சீதைக்குத் தன் செல்வத்தைக் காட்டுகிறான்.
He entered the city of Laṅkā like death made visible. The phrase comes a second time here: first it was said of Sītā, now of Laṅkā, hinting that the city too will perish with him. Coming into that populous city, with its well-laid highways and its many close-packed courtyards, he went into his own inner apartments. There he put down Sītā, her eyes dark at the corners, overwhelmed with grief and bewilderment, as the asura Maya might set down his own magic. The comparison cuts two ways: like magic, Sītā could be seen but not grasped, near him yet beyond his reach, and like magic she would work his undoing. Then the ten-necked one summoned the dreadful-looking piśācī women and gave his orders: "No man or woman is to set eyes on Sītā without my leave. Pearls, jewels and gold, clothes and ornaments, whatever she wants is to be given her at once, as I command. And any woman who says so much as one unkind word to Vaidehī, knowingly or not, will lose her life." So he meant to win her over by fear and by greed, but, as the next sarga will show, both would fail. The inner palace is only briefly described here; it is set out at length in the next sarga, where Rāvaṇa himself displays his wealth to Sītā.
४अन्तःपुरात् निष्क्रमणम्, अष्टानां राक्षसानां दर्शनं सम्भाषणं च
१८निष्क्रम्यान्तःपुरात्तस्मात्किं कृत्यमिति चिन्तयन्।
ददर्शाष्टौ महावीर्यान्राक्षसान्पिशिताशनान्॥leaving the inner apartments and wondering what should be done next, caught sight of eight rākṣasas of great valour who fed on raw flesh.
१९स तान्दृष्ट्वा महावीर्यो वरदानेन मोहितः।
उवाच तानिदं वाक्यं प्रशस्य बलवीर्यतः॥Seeing them, that hero of great might, deluded by the boon he had received, praised their strength and valour and spoke these words to them:
२०नानाप्रहरणाः क्षिप्रमितो गच्छत सत्वराः।
जनस्थानं हतस्थानं भूतपूर्वं खरालयम्॥“Take up your various weapons and go from here at once, in haste, to Janasthāna — that ruined place, once the dwelling of Khara.
२१तत्रास्यतां जनस्थाने शून्ये निहतराक्षसे।
पौरुषं बलमाश्रित्य त्रासमुत्सृज्य दूरतः॥“Take up your abode there in Janasthāna, empty now, its rākṣasas slain; rely on your own manly strength and put fear far from you.
२२बहुसैन्यं महावीर्यं जनस्थाने निवेशितम्।
सदूषणखरं युद्धे निहतं रामसायकैः॥“A great army of mighty warriors was settled by me in Janasthāna; with Dūṣaṇa and Khara it was all destroyed in battle by Rāma's arrows.
ராக்ஷசிகளிடம் இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு, ஆற்றல் மிக்க ராக்ஷச அரசன் ‘செய்ய வேண்டியது என்ன’ என்று சிந்தித்தவாறு அந்தப்புரத்திலிருந்து வெளியே வந்து, பெரும் வீரமுடைய, இறைச்சி உண்ணும் எட்டு ராக்ஷசர்களைக் கண்டான். பிரம்மாவின் வரத்தால் மயங்கியிருந்த அவன் அவர்களைக் கண்டு, அவர்களுடைய வலிமையையும் வீரத்தையும் புகழ்ந்து இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘பலவகை ஆயுதங்களுடன் விரைவாக இங்கிருந்து உடனே ஜனஸ்தானத்துக்குச் செல்லுங்கள் — முன்பு கரனின் இருப்பிடமாக இருந்து இப்போது அழிந்துபோன இடம் அது. ராக்ஷசர்கள் கொல்லப்பட்டு வெறிச்சோடிய அந்த ஜனஸ்தானத்தில் ஆண்மையையும் வலிமையையும் சார்ந்து, அச்சத்தைத் தொலைவில் எறிந்துவிட்டுத் தங்கியிருங்கள். அங்கே நான் பெரும் வீரமுடைய பெரும்படையை நிறுத்தியிருந்தேன்; தூஷணனுடனும் கரனுடனும் அது முழுவதும் போரில் ராமனின் அம்புகளால் கொல்லப்பட்டது.’ இவ்வாறு அவன் தன் தோல்வியைத் தானே ஒப்புக்கொள்கிறான் — இதுவே அவனுடைய சினத்தின் வேர். ‘வரத்தால் மயங்கியிருந்த’ என்ற சொல்லால் கவி அவனுடைய குருட்டுத்தனத்துக்கான காரணத்தைச் சொல்கிறார் — பிரம்மாவின் வரத்தால் அவன் மனிதனைத் துரும்பாகக் கருதுகிறான். எட்டு ராக்ஷசர்களும் ‘இறைச்சி உண்பவர்கள்’ என்ற அடைமொழியால் அவர்களுடைய கொடூரம் சுட்டப்படுகிறது. ‘அச்சத்தை எறிந்துவிட்டு’ என்ற கட்டளையே அவர்களிடம் அச்சம் இருப்பதைச் சுட்டுகிறது — ஜனஸ்தானம் ராமனால் வெறிச்சோடச் செய்யப்பட்டது அல்லவா. ‘முன்பு கரனின் இருப்பிடம்’ என்ற இரண்டு சொற்களால் கவி அங்கே முன்பு இருந்த ராக்ஷசச் செழிப்பையும் அதன் அழிவையும் ஒன்றாகச் சுட்டுகிறார். எட்டு என்ற எண்ணிக்கையும், ராவணன் இப்போது படையை அனுப்பவில்லை, ஒற்றர்களை மட்டுமே அனுப்புகிறான் என்பதைச் சுட்டுகிறது.
Having spoken so to the rākṣasa women, the mighty lord of the rākṣasas left the inner apartments, wondering what should be done next, and saw eight rākṣasas of great valour who fed on raw flesh, a word that marks their cruelty. Deluded by the boon he had received from Brahmā, which made him think a man no more than a blade of grass, he praised their strength and courage and said to them: "Take up your weapons of every kind and go quickly from here to Janasthāna, that ruined place which was once Khara's home. Settle there in Janasthāna, empty now, its rākṣasas slain; rely on your own manly strength and put all fear far from you. I had stationed a great army of mighty warriors there, and together with Dūṣaṇa and Khara it was all destroyed in battle by Rāma's arrows." In saying so he admitted his own defeat, and that was the root of his fury. His very order to cast off fear shows that there was fear in them, for Rāma had emptied Janasthāna, and the words "once Khara's home" recall at one stroke the rākṣasas' former plenty there and its destruction. That he sent only eight shows that he was not now dispatching an army, only spies.
५रामं प्रति वैरम्, प्रवृत्तिनिवेदनस्य आदेशः
२३ततः क्रोधो ममापूर्वो धैर्यस्योपरि वर्धते।
वैरं च सुमहज्जातं रामं प्रति सुदारुणम्॥“From that an anger I had never known before rises in me above all restraint, and a great and terrible enmity toward Rāma has been born.
२४निर्यातयितुमिच्छामि तच्च वैरं महारिपोः।
नहि लप्स्याम्यहं निद्रामहत्वा संयुगे रिपुम्॥“I wish to pay back that enmity upon my great foe. I shall not find sleep until I have killed that enemy in battle.
२५तं त्विदानीमहं हत्वा खरदूषणघातिनम्।
रामं शर्मोपलप्स्यामि धनं लब्ध्वेव निर्धनः॥“Only when I have killed Rāma, the slayer of Khara and Dūṣaṇa, shall I find peace — as a poor man finds it on coming by wealth.
२६जनस्थाने वसद्भिस्तु भवद्भी राममाश्रिता।
प्रवृत्तिरुपनेतव्या किं करोतीति तत्त्वतः॥“Living in Janasthāna, you are to attach yourselves to Rāma and bring me word: what he is doing, exactly as it is.
२७अप्रमादाच्च गन्तव्यं सर्वैरेव निशाचरैः।
कर्तव्यश्च सदा यत्नो राघवस्य वधं प्रति॥“All you night-rangers must go there with the utmost care, and effort must always be made toward Rāghava's destruction.
२८युष्माकं तु बलं ज्ञातं बहुशो रणमूर्धनि।
अतश्चास्मिञ्जनस्थाने मया यूयं निवेशिताः॥“I have learned your strength many times at the head of battle; that is why it is you whom I have stationed in Janasthāna.”
ராவணன் தன் மன உணர்வை வெளிப்படுத்துகிறான்: ‘ஆகவே என்னுள் இதுவரை இல்லாத சினம் என் பொறுமையை மீறி வளர்கிறது; ராமன் மேல் மிகப் பெரிய, மிகக் கொடிய பகைமை உண்டாகிவிட்டது. அந்தப் பெரும் பகைவனிடம் அந்தப் பகையைத் தீர்த்துக்கொள்ள விரும்புகிறேன்; போரில் பகைவனைக் கொல்லாமல் எனக்கு உறக்கமும் வராது. கரனையும் தூஷணனையும் கொன்ற அந்த ராமனைக் கொன்ற பிறகே நான் நிம்மதி அடைவேன் — ஏழை செல்வத்தைப் பெற்றதுபோல.’ பிறகு அவன் பணியைக் கட்டளையிடுகிறான்: ‘ஜனஸ்தானத்தில் வசிக்கும் நீங்கள் ராமனைப் பற்றிய செய்திகளைக் கொண்டுவர வேண்டும் — அவன் என்ன செய்கிறான் என்பதை உள்ளபடி அறிய வேண்டும். இரவுலாவிகள் அனைவரும் கவனக்குறைவின்றிச் செல்ல வேண்டும்; ராகவனைக் கொல்வதற்கு எப்போதும் முயல வேண்டும். போர்முனையில் உங்கள் வலிமையை நான் பலமுறை அறிந்திருக்கிறேன்; ஆகவேதான் இந்த ஜனஸ்தானத்தில் உங்களை நான் நிறுத்துகிறேன்.’ இங்கே ராவணன் முதலில் ஒற்றர் பணியையே கட்டளையிடுகிறான், போரை அல்ல — அதனால் அவனுடைய எச்சரிக்கை வெளிப்படுகிறது. ஆனால் அவன் சொற்களில் முரணும் தெரிகிறது — ஒருபுறம் அவன் ராமனை ‘சிற்றொளியுடைய மனிதன்’ என்று கருதுகிறான், மறுபுறம் அவனைக் கொல்ல ஒற்றர்களை அனுப்புகிறான். ‘ஏழை செல்வத்தைப் பெற்றதுபோல’ என்ற உவமை அவனுடைய பேராசை இயல்பையே வெளிப்படுத்துகிறது — அவனுக்கு அமைதியும் ஒரு லாபமே, தர்மம் அல்ல. ‘கவனக்குறைவின்றிச் செல்ல வேண்டும்’ என்ற சொல்லால் அவன் ராமனின் ஆற்றலை மௌனமாக ஒப்புக்கொள்கிறான்; முன்பு ஜனஸ்தானத்தில் படை அழிந்ததே அவனுடைய எச்சரிக்கைக்குக் காரணம்.
Then Rāvaṇa laid bare his feelings. "From this an anger I have never known before rises in me beyond all restraint, and a great and terrible enmity has been born toward Rāma. I mean to pay back that enmity on my great foe; I shall not so much as sleep until I have killed him in battle. Only when I have killed Rāma, who slew Khara and Dūṣaṇa, shall I have peace, like a poor man who comes upon wealth." The likeness reveals his grasping nature: even peace, for him, was a kind of gain, not a thing of dharma. Then he set out their task: "Living in Janasthāna, keep close to Rāma and bring me news of him, exactly what he is doing. All of you night-rangers must go with the greatest care, and always be working toward Rāghava's death. I have seen your strength many times at the forefront of battle, and that is why I have posted you in Janasthāna." His first instruction was to spy, not to fight, which shows his caution. Yet his words contain a contradiction: he held Rāma to be a mere man, yet he sent spies to compass his death. By telling them to go with care he silently acknowledged Rāma's power; the army already lost in Janasthāna was the reason for his caution.
६अष्टानां प्रस्थानम्, रावणस्य मोहजनितः हर्षः
२९ततः प्रियं वाक्यमुपेत्य राक्षसा महार्थमष्टावभिवाद्य रावणम्।
विहाय लङ्कां सहिताः प्रतस्थिरे यतो जनस्थानमलक्ष्यदर्शनाः॥Then those eight rākṣasas came forward with pleasant words of weighty purpose, saluted Rāvaṇa, and leaving Laṅkā together set out unseen for Janasthāna.
३०ततस्तु सीतामुपलभ्य रावणः सुसम्प्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम्।
प्रसज्य रामेण च वैरमुत्तमं बभूव मोहान्मुदितः स रावणः॥And Rāvaṇa, having got Sītā and taken the daughter of Mithilā into his keeping, was filled with delight; and though he had incurred the deepest enmity with Rāma, in his delusion that rākṣasa rejoiced.
பிறகு அந்த எட்டு ராக்ஷசர்களும் பெரும் பொருளுடைய, இனிய அந்தச் சொல்லை ஏற்று, ராவணனை வணங்கி, கண்ணுக்குப் புலப்படாதவர்களாக, ஒன்றாகச் சேர்ந்து இலங்கையை விட்டு ஜனஸ்தானம் இருந்த திசையை நோக்கிப் புறப்பட்டனர். இறுதியில் கவி ராவணனின் நிலையைக் காட்டுகிறார் — சீதையை அடைந்து, மைதிலியைக் கைப்பற்றி மிக மகிழ்ந்திருந்த அவன், ராமனுடன் பெரும் பகைமையை உண்டாக்கிக்கொண்டபோதும், மயக்கத்தாலேயே மகிழ்ந்திருந்தான். ‘மயக்கத்தால்’ என்ற ஒரே சொல்லில் சர்க்கத்தின் முழுப் பொருளும் அடங்கியுள்ளது — அவன் எதை மகிழ்ச்சி என்று கருதுகிறானோ அதுவே உண்மையில் அழிவின் தொடக்கம்.
Then those eight rākṣasas answered with pleasing words of weighty purpose, saluted Rāvaṇa, and leaving Laṅkā together they set out unseen for Janasthāna. As for Rāvaṇa, having got Sītā and taken the daughter of Mithilā into his keeping, he was full of delight; and though he had brought upon himself the deepest enmity with Rāma, in his delusion the rākṣasa rejoiced. That one word, delusion, gathers up the meaning of the whole sarga: what he took for joy was really the beginning of his destruction.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे चतुष्पञ्चाशः सर्गः॥ ५४॥
பதவுரை
கடினச் சொற்களின் சந்தி, சமாசம், வேற்றுமை, பொருள்.
- सन्धिः
- गिरि + शृङ्ग → गिरिशृङ्ग — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- गिरेः शृङ्गे तिष्ठन्ति इति, तान् — उपपदतत्पुरुषगर्भः
- विभक्तिः
- द्वितीया, बहुवचनम्
- सन्धिः
- पुम् + गव → पुङ्गव — अनुनासिकसन्धिः (मकारस्य ङकारः कवर्गे परे)
- समासः
- वानरेषु पुङ्गवाः, तान् — सप्तमीतत्पुरुषः (उपमानोत्तरपदः)
- विभक्तिः
- द्वितीया, बहुवचनम्
- सन्धिः
- वर + आरोहा → वरारोहा — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- वरः आरोहः यस्याः सा — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- शम् + सेयुः → शंसेयुः — मकारस्य अनुस्वारादेशः
- समासः
- समासः नास्ति — ‘शंस्’ धातोः विधिलिङ् प्रथमपुरुषबहुवचनम्
- विभक्तिः
- क्रियापदम् — विधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
- सन्धिः
- नि + क्षिप्तम् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘नि’ इति उपसर्गः, ‘क्षिप्’ धातोः क्तप्रत्ययान्तं रूपम्
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘वस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- सम् + भ्रम → सम्भ्रम — मकारस्य परसवर्णः (अनुस्वारस्य मकारः वर्गीये परे)
- समासः
- समासः नास्ति — ‘सम् + भ्रम्’ इत्यस्मात् घञ्प्रत्ययः
- विभक्तिः
- पञ्चमी, एकवचनम् (हेत्वर्थे)
- सन्धिः
- पिङ्ग + अक्ष → पिङ्गाक्ष — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- पिङ्गे अक्षिणी येषां ते — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, बहुवचनम्
- सन्धिः
- न + निमिष → अनिमिष — नञः ‘अ’ इति आदेशः
- समासः
- न विद्यते निमिषः येषां तानि — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- तृतीया, बहुवचनम् (‘नेत्रैः’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- दंष्ट्रा-शब्दे अनुस्वारः धातुजः (‘दंश्’)
- समासः
- तीक्ष्णाः दंष्ट्राः यस्याः सा, ताम् — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (‘भुजगीम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- वरुण + आलय → वरुणालय — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- वरुणस्य आलयः, तम् — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम्
- सन्धिः
- सन्धिकार्यं पदान्तर्गतं नास्ति
- समासः
- तिमीनां नक्राणां च निकेतः, तम् — षष्ठीतत्पुरुषः (द्वन्द्वगर्भः)
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम्
- सन्धिः
- परिवृत्त + ऊर्मि → परिवृत्तोर्मि — गुणसन्धिः (अ + ऊ = ओ)
- समासः
- परिवृत्ताः ऊर्मयः यस्य सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (मूलपाठे छान्दसं रूपम्)
- सन्धिः
- महा + उरग → महोरग — गुणसन्धिः (आ + उ = ओ)
- समासः
- रुद्धाः मीनाः महोरगाः च यस्मिन् सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- अन्तर् + ईक्ष → अन्तरिक्ष — पृषोदरादित्वात् ह्रस्वादेशः
- समासः
- अन्तरिक्षं गताः — द्वितीयातत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, बहुवचनम् (‘चारणाः’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- एतद् + अन्त → एतदन्त — सन्धिकार्यं नास्ति (हलः परे स्वरः)
- समासः
- एतत् अन्तः यस्य सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- महा + पथ → महापथ — सन्धिकार्यं नास्ति (‘महत्’ इत्यस्य ‘महा’ इति समासे आदेशः)
- समासः
- सुविभक्ताः महापथाः यस्यां सा, ताम् — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (‘लङ्काम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- असित + अपाङ्ग → असितापाङ्ग — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- असितौ अपाङ्गौ यस्याः सा, ताम् — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम्
- सन्धिः
- मूलपाठे ‘पिशाचीः + घोरदर्शनाः’ इति बाह्यसन्धौ विसर्गस्य रेफः (घोषे परे)
- समासः
- समासः नास्ति — ‘पिशाच’ इत्यस्य स्त्रीलिङ्गरूपम्
- विभक्तिः
- द्वितीया, बहुवचनम्
- सन्धिः
- सम् + मत → सम्मत — मकारस्य परसवर्णः; न + सम्मतः → असम्मतः, नञः ‘अ’ आदेशः
- समासः
- न सम्मतः — नञ्तत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- मत् + छन्दतः → मच्छन्दतः — श्चुत्वसन्धिः (त् + छ = च् + छ)
- समासः
- मम छन्दः, तस्मात् — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- अव्ययम् (तसिल्प्रत्ययान्तम्, पञ्चम्यर्थे)
- सन्धिः
- निस् + क्रम्य → निष्क्रम्य — षत्वसन्धिः (सकारस्य षकारः)
- समासः
- समासः नास्ति — ‘निस्’ इति उपसर्गः, ‘क्रम्’ धातोः ल्यप्प्रत्ययः
- विभक्तिः
- अव्ययम् (पूर्वकालिकः ल्यबन्तः)
- सन्धिः
- पिशित + अशन → पिशिताशन — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- पिशितम् अशनं येषां ते, तान् — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, बहुवचनम्
- सन्धिः
- न + पूर्वः → अपूर्वः — नञः ‘अ’ इति आदेशः; मूलपाठे ‘मम + अपूर्वः’ इति बाह्यसन्धौ सवर्णदीर्घः
- समासः
- न पूर्वः — नञ्तत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘क्रोधः’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- निर् + यातयितुम् — विसर्गस्य रेफः (घोषे परे)
- समासः
- समासः नास्ति — ‘निर्’ इति उपसर्गः, ‘यत्’ धातोः णिजन्तात् तुमुन्प्रत्ययः
- विभक्तिः
- अव्ययम् (तुमुन्नन्तम्)
- सन्धिः
- उप + लप्स्यामि — सन्धिकार्यं नास्ति; मूलपाठे ‘शर्म + उपलप्स्यामि’ इति बाह्यसन्धौ गुणः
- समासः
- समासः नास्ति — ‘उप’ इति उपसर्गः, ‘लभ्’ धातोः लृट् आत्मनेपदम्
- विभक्तिः
- क्रियापदम् — लृट्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्
- सन्धिः
- न + लक्ष्य → अलक्ष्य — नञः ‘अ’ इति आदेशः
- समासः
- अलक्ष्यं दर्शनं येषां ते — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, बहुवचनम्
- सन्धिः
- प्र + सज्य — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘प्र’ इति उपसर्गः, ‘सञ्ज्’ धातोः ल्यप्प्रत्ययः
- विभक्तिः
- अव्ययम् (पूर्वकालिकः ल्यबन्तः)