॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 111-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാമായണഫലശ്രുതി

ആഖ്യാനത്തിന്റെ ഉപസംഹാരം, വിഷ്ണു സ്വസ്ഥാനത്തു പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു, പാരായണത്തിന്റെയും ശ്രവണത്തിന്റെയും ഫലങ്ങൾ, വായിക്കുന്നയാൾക്കുള്ള സത്കാരം, അയോധ്യയുടെ ഭാവി, തീർഥം, ദാനം, യജ്ഞം എന്നിവയുടെ ഫലത്തോടുള്ള തുല്യത, പൂർവികരുടെ ഉദ്ധാരം, മംഗളാശംസ

ഉത്തരത്തോടുകൂടിയതും ബ്രഹ്മാവിനാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഈ ആഖ്യാനം ഇത്രമാത്രമാണ് — വാല്മീകി രചിച്ച, രാമായണം എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മുഖ്യകാവ്യം. തുടർന്ന് ഈ ചരാചരമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിഷ്ണു പണ്ടത്തെപ്പോലെ സ്വർഗലോകത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി. പിന്നീട് ഗന്ധർവരോടൊപ്പം ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പരമർഷിമാരും ദിവ്യലോകത്തിൽ എന്നും സന്തുഷ്ടരായി രാമായണകാവ്യം കേൾക്കുന്നു. ഹിന്ദിവ്യാഖ്യാനമനുസരിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ കുശലവന്മാരുടേതാണ് — അശ്വമേധത്തിൽ രാമന്റെ സഭയിൽ കാവ്യം പാടിയ അവർതന്നെ ഒടുവിൽ ഉപസംഹാരം നിർവഹിക്കുന്നു. ‘സോത്തരം’ (ഉത്തരത്തോടുകൂടി) എന്ന പദം ഉത്തരകാണ്ഡവും രാമായണത്തിന്റെ അംഗമാണെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു — ആഖ്യാനം ഉത്തരത്തോടുകൂടിയേ സമ്പൂർണമാകൂ. ‘ഏതാവത്’ (ഇത്രമാത്രം) എന്ന പദത്താൽ കവി അതിർത്തി നിർദേശിക്കുന്നു — ഇതിനപ്പുറം രാമചരിതമില്ല, അതിന്റെ ശ്രവണഫലം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. ഈ സർഗത്തിൽ കഥയുടെ പുതിയ വൃത്താന്തമൊന്നുമില്ല; ഇത് കാവ്യം മുഴുവന്റെയും ഫലശ്രുതിയും മാഹാത്മ്യവുമാണ്. വിഷ്ണു സ്വസ്ഥാനത്തു പ്രതിഷ്ഠിതനായത് കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിലെ സംഭവം ചുരുക്കി വീണ്ടും പറയുന്നു; അങ്ങനെ കഥ പൂർണവൃത്തം പ്രാപിക്കുന്നു. ദേവന്മാരും ദിവ്യലോകത്തിൽ രാമായണം കേൾക്കുന്നു എന്ന വാക്കിലൂടെ കാവ്യത്തിന്റെ മഹത്ത്വം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചതാണെന്നു സ്ഥാപിക്കുന്നു — മനുഷ്യർക്കു മാത്രമല്ല, ദേവന്മാർക്കും. ‘മുഖ്യം’ എന്ന വിശേഷണം രാമായണത്തിന്റെ ആദികാവ്യത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — എല്ലാ കാവ്യങ്ങളുടെയും മൂലം ഇതാണ്.

ഈ ആഖ്യാനം ആയുസ്സും സൗഭാഗ്യവും നൽകുന്നതും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; രാമായണം വേദതുല്യമാണ് — ജ്ഞാനി ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ അതു കേൾപ്പിക്കണം. ഇതിന്റെ പാരായണത്താൽ പുത്രനില്ലാത്തവനു പുത്രനും ധനമില്ലാത്തവനു ധനവും ലഭിക്കുന്നു; ഇതിന്റെ ഒരു പാദമെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തനാകും. ദിവസംതോറും പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻപോലും ഒരു ശ്ലോകം പാരായണം ചെയ്താൽ പാപത്തിൽനിന്നു മുക്തനാകുന്നു. വായിച്ചുകേൾപ്പിക്കുന്നയാൾക്ക് വസ്ത്രവും പശുവും സ്വർണവും നൽകണം; വായിക്കുന്നയാൾ സംതൃപ്തനായാൽ എല്ലാ ദേവതകളും സംതൃപ്തരാകും. ആയുസ്സു നൽകുന്ന ഈ രാമായണാഖ്യാനം പാരായണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ പുത്രപൗത്രന്മാരോടൊപ്പവും മരണാനന്തരവും മഹത്ത്വം നേടുന്നു. പശുക്കളെ മേയാൻ വിടുന്ന പ്രഭാതവേളയിലോ മധ്യാഹ്നത്തിലോ അപരാഹ്നത്തിലോ സായാഹ്നത്തിലോ ഏകാഗ്രചിത്തനായി രാമായണം വായിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല. ഫലശ്രുതിയുടെ ക്രമം ശ്രദ്ധേയമാണ് — ആയുസ്സ്, സൗഭാഗ്യം, പാപനാശം, പുത്രൻ, ധനം, ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും സമ്മാനം. ‘ഒരു പാദമെങ്കിലും’, ‘ഒരു ശ്ലോകമെങ്കിലും’ എന്നീ പദങ്ങളാൽ അല്പമായ പാരായണവും ഫലപ്രദമാണെന്ന ഉറപ്പു നൽകുന്നു. വായിക്കുന്നയാളെ സത്കരിക്കുന്നതും ധർമമാണ് — ജ്ഞാനം നൽകുന്നവൻ പൂജ്യനാണ്. ‘വേദസമം’ (വേദതുല്യം) എന്ന വിശേഷണം ആദികാവ്യത്വത്തോടൊപ്പം രാമായണത്തിന്റെ വേദത്വവും സ്ഥാപിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് ശ്രാദ്ധത്തിലും അതു കേൾപ്പിക്കാൻ വിധിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദിവസത്തിലെ നാലു കാലങ്ങൾ നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ പാരായണത്തിന് അയോഗ്യമായ ഒരു സമയവുമില്ല. ‘നാവസീദതി’ (തളരുന്നില്ല) എന്ന ഫലം സാമാന്യമെങ്കിലും ഗഹനമാണ് — എന്നും രാമചരിതം സ്മരിക്കുന്നവന്റെ മനസ്സ് വിഷാദത്തിലാഴുന്നില്ല. ‘പ്രേത്യ ചേഹ’ (മരണാനന്തരവും ഇവിടെയും) എന്ന പദദ്വയത്താൽ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലുമുള്ള ഫലം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

മനോഹരമായ അയോധ്യാപുരിയും അനേകവർഷക്കാലം ശൂന്യമായിക്കിടന്നശേഷം ഋഷഭൻ എന്ന രാജാവിനെ ലഭിച്ച് വീണ്ടും ജനവാസമുള്ളതാകും. ഭാവിയോടും ഉത്തരത്തോടുംകൂടിയ, ആയുസ്സു നൽകുന്ന ഈ ആഖ്യാനം പ്രചേതസ്സിന്റെ പുത്രനായ വാല്മീകി രചിച്ചു; ബ്രഹ്മാവും അത് അംഗീകരിച്ചു. ഒരു സർഗം കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം മനുഷ്യന് ആയിരം അശ്വമേധങ്ങളുടെയും പതിനായിരം വാജപേയങ്ങളുടെയും ഫലം ലഭിക്കുന്നു. രാമായണം കേട്ടവൻ ഈ ലോകത്തിൽ പ്രയാഗം മുതലായ തീർഥങ്ങളിലും ഗംഗ മുതലായ നദികളിലും നൈമിശം മുതലായ വനങ്ങളിലും കുരുക്ഷേത്രം മുതലായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പോയതുപോലെയാണ്. സൂര്യഗ്രഹണസമയത്ത് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ഭാരം സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്നവനും ലോകത്തിൽ രാമായണം കേൾക്കുന്നവനും — ഇരുവരും തുല്യരാണ്. ശ്രദ്ധയോടുകൂടി രാഘവകഥ നന്നായി കേൾക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തനാകും; വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്യും. ആർഷമായ ഈ ആദികാവ്യം പണ്ട് വാല്മീകി രചിച്ചതാണ്. അയോധ്യയുടെ ഭാവിവർണന ഇവിടെ കരുണവും ആശാപൂർണവുമാണ് — കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ അതു ശൂന്യമായി; എന്നാൽ കാലാന്തരത്തിൽ ഋഷഭരാജാവ് അതിനെ വീണ്ടും ജനവാസമുള്ളതാക്കും. ‘സഭവിഷ്യം സഹോത്തരം’ (ഭാവിയോടും ഉത്തരത്തോടുംകൂടി) എന്ന പദദ്വയം വാല്മീകി ഭാവിയും ഉത്തരകാണ്ഡവും തന്റെ കാവ്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തീർഥയാത്രയുടെയും മഹാദാനത്തിന്റെയും യജ്ഞങ്ങളുടെയും ഫലം ശ്രവണമാത്രത്താൽ — ഇതു ഭക്തിമാർഗത്തിന്റെ സുലഭത കാണിക്കുന്നു. ‘ആദികാവ്യം’, ‘ആർഷം’ എന്നീ വിശേഷണങ്ങൾ സർഗങ്ങളുടെ സമാപ്തിവാക്യങ്ങളിലും വരുന്നു — ‘ഇത്യാർഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ’. അതിനാൽ എല്ലാ സമാപ്തിവാക്യങ്ങളുടെയും മൂലം ഇവിടെത്തന്നെ കാണാം. ‘ഹേമഭാരം കുരുക്ഷേത്രേ ഗ്രസ്തേ ഭാനൗ’ (സൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ഭാരം സ്വർണം) എന്ന ഉപമ മഹാദാനത്തിന്റെ പാരമ്യം നിർദേശിക്കുന്നു — സൂര്യഗ്രഹണകാലത്ത് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ദാനം ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പരമപുണ്യമാണ്; അതുപോലും രാമായണശ്രവണത്തിനു തുല്യം മാത്രം. ആയിരം അശ്വമേധങ്ങളും പതിനായിരം വാജപേയങ്ങളും രാജാക്കന്മാർക്കുപോലും ദുർലഭമാണ്; എന്നാൽ ഒരു സർഗത്തിന്റെ ശ്രവണം എല്ലാവർക്കും സുലഭമാണ്.

എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ വൈഷ്ണവശരീരം പ്രാപിക്കും; അവന്റെ പുത്രദാരങ്ങളും സമ്പത്തും സന്തതിയും വർധിക്കും. ഇതു സത്യമാണെന്നറിഞ്ഞ് ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവർ കേൾക്കണം; അനുത്തമമായ ആ രാമായണം ഗായത്രിയുടെ സ്വരൂപമാണ്. രാഘവന്റെ ചരിതം എന്നും പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ഭക്തിയാൽ കല്മഷമകന്ന് ദീർഘായുസ്സു നേടും. ശ്രേയസ്സു നേടാനാഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എന്നും രാഘവനെ ചിന്തിക്കണം; ദിവസംതോറും ബ്രാഹ്മണരെ ഈ ആഖ്യാനം കേൾപ്പിക്കണം. രഘുനാഥന്റെ ഈ ചരിതം മുഴുവനും പാരായണം ചെയ്യുന്നവനാകട്ടെ പ്രാണൻ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ തീർച്ചയായും വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; സംശയമില്ല. അവന്റെ പിതാവും പിതാമഹനും പ്രപിതാമഹനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവും — എല്ലാവരും വിഷ്ണുവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു; സംശയമില്ല. ‘ഗായത്രിയുടെ സ്വരൂപം’ എന്നത് പരമ്പരാഗതമായ മതമാണ് — രാമായണത്തിലെ ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഗായത്രിയുടെ ഇരുപത്തിനാല് അക്ഷരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നു പ്രസിദ്ധി. സമ്പൂർണപാരായണത്തിന്റെ ഫലം പൂർവികരുടെയും ഉദ്ധാരമാണ് — അഞ്ചു തലമുറ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ‘അസുക്ഷയേ’ എന്ന പദം മരണത്തിന്റെ സൗമ്യമായ പേരാണ് — പ്രാണങ്ങളുടെ ക്ഷയത്തിൽ. ‘നിയതാത്മഭിഃ’ (ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരാൽ) എന്നതിലൂടെ ശ്രോതാക്കളുടെ യോഗ്യത നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു — സംയതമനസ്കർക്കു മാത്രമേ ശരിയായ ഫലം ലഭിക്കൂ. ‘ന സംശയഃ’ (സംശയമില്ല) എന്ന രണ്ടുതവണയുള്ള ആവർത്തനം ഫലശ്രുതിയുടെ ദൃഢത കാണിക്കുന്നു. ‘തത്പിതാ തത്പിതാ’ (അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്) എന്ന ആവർത്തനം വംശത്തിന്റെ ഊർധ്വപരമ്പര എണ്ണുന്നു — ശ്രോതാവിന്റെ പുണ്യം പൂർവികരെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു.

രാഘവന്റെ ചരിതം എന്നും ചതുർവർഗം — ധർമം, അർഥം, കാമം, മോക്ഷം — നൽകുന്നതാണ്; അതിനാൽ പ്രയത്നത്തോടെ എന്നും എപ്പോഴും പരമമായ ഈ ചരിതം കേൾക്കണം. രാമായണത്തിന്റെ ഒരു പാദമോ ഒരു പദമോ എങ്കിലും ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിനാൽ എപ്പോഴും പൂജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് ഈ പുരാവൃത്തമായ ആഖ്യാനം; നിങ്ങൾക്കു മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ; നിർഭയം ഇതു പ്രചരിപ്പിക്കുക; വിഷ്ണുവിന്റെ ബലം വർധിക്കട്ടെ. അവസാനശ്ലോകം ആശീർവാദമാണ് — ശ്രോതാക്കളും വായിക്കുന്നവരും ശങ്കയില്ലാതെ കഥ പ്രചരിപ്പിക്കട്ടെ. ‘പദമേവ വാ’ (ഒരു പദമെങ്കിലും) എന്നതിലൂടെ ഫലശ്രുതി പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു — ഭക്തിയോടെ കേട്ട ഒരൊറ്റ പദംപോലും ബ്രഹ്മലോകം നൽകുന്നു. ‘വിഷ്ണോർബലം പ്രവർധതാം’ (വിഷ്ണുവിന്റെ ബലം വർധിക്കട്ടെ) എന്ന വാക്യം യുദ്ധകാണ്ഡത്തിന്റെ അവസാനത്തിലുള്ള മാഹാത്മ്യത്തിലും അതേപടി വരുന്നു — രണ്ടു കാണ്ഡങ്ങളുടെയും അന്ത്യം ഒരേ മംഗളവചനത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശ്രീമദ്വാല്മീകീയരാമായണം മുഴുവനും മംഗളത്തോടെ സമാപിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे एकादशाधिकशततमः सर्गः॥ १११॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക